යල කන්නයේ වී අස්වැන්න නෙළා ගැනීමත් සමග නැවත වරක් වී අලෙවි කිරීමේ ප්‍රශ්නය ජන මාධ්‍ය යේ සහ සමාජ මාධ්‍යයේත් රජයේත් කැපී පෙනෙන මාතෘතාවක් විය. රජය නියම කර ඇති වී කිලෝ එකට රු.120/ මිලට වඩා ශතයක්වත් අඩුවෙන් වී නොවිකුණන ලෙස කෘෂිකර්ම ඇමති සහ වෙළඳ ඇමති ගොවීන්ට තරයේ අවවාද කෙළේ වී මොල් හිමියන් සුපුරුදු පරිදි අඩු මිලට වී මිලදී ගන්නා බව දිවයිනේ  නොයෙකුත් ප්‍රදේශවලින් වාර්තා වු නිසාය. වී අලෙවි මණ්ඩලයේ ගබඩා සහතික මිලට ගැනීමට සූදානමෙන් සිටින බවද ඔවුහු අවධාරණය කළහ. ඒ අනුව ගොවීන් කොපමණ ප්‍රමාණයක් සහතික මිලට වී අලෙවි කෙළේද යන්න ප්‍රකාශ නොවුවත් වී අලෙවි මණ්ඩලයේ ගබඩා පිරි ඉතිරී ගොස් ඇති බවට රූප රාමු තුළින් දැක ගත හැකි විය.   

මෙම සාකච්ඡාවේ දී කෘෂිකර්ම ඇමති සහ ගොවි ප්‍රදේශයකින් පැමිණ සිටින වෙළද ඇමතිත් අමතක කරන වැදගත් කාරණය වන්නේ අස්වැන්න නෙළා ගන්නා ගොවියෙකුට වී අලෙවි මණ්ඩලයේ ගබඩාවකට වී තොග ගෙන යෑමට පහසුකම් තිබේද යන්නයි.  වී අලෙවි මණ්ඩලය හොදින් ක්‍රියාත්මක වූ හැත්තෑවේ සහ අසූවේ දශකයේ මුල භාගයේ තිබු ගබඩාවලින් අද ක්‍රියාත්මක වන්නේ අඩක් වැනි ප්‍රමාණයකි. පැවති ගබඩාවලින් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් ඇඟලුම් කම්හල්වලට පවරා ඇත. ඒ වී ගබඩා කිරීමට වඩා අපනයනය සදහා ඇඟලුම් නිෂ්පාදනය ජාතික ආර්ථිකයට වැදගත් බව එකල සිටි පාලකයන් තිරණය කළ නිසාය. එමනිසා සහතික මිලට වී අලෙවි කිරීමට ගොවියෙකුට සමහර විට කි.මී. 30ක් 40ක් හෝ ඊටත් වැඩි දුරක් යෑමට සිදු වන අතර ඒ සඳහා අනිවාර්යෙන්ම ලෑන්ඩ්මාස්ටරයක් හෝ ට්‍රැක්ටරයක් කුලියට ගැනිමට සිදු වේ. ඒ සඳහා අතිරේක මුදලක් සහ කාලයක් වැය කළ යුතුය. එය ද ගොවියාගේ නිෂ්පාදන වියදමේ කොටසකි. අස්වැනු නෙළන කාලයේ ප්‍රවාහන කටයුතු සඳහා ඇති ඉල්ලුම වැඩි නිසා අවශ්‍ය විට වාහන සොයා ගැනීම ද අසීරුය.

වී කිලෝවක් නිෂ්පාදනය කිරීමේ දී බීජ, පොළොව සකස් කිරීම පොහොර සහ කෘෂි රසායන වැනි යෙදවුම් ගණන් බලන නමුත් අලෙවිය නිෂ්පාදනය කිරීමේ දී දැරීමට සිදු වන ප්‍රවාහනය සහ ශ්‍රමය ඊට ඇතුළත් වන බවක් පෙනෙන්නට නැත. එමනිසා වී කිලෝවක සැබෑ නිෂ්පාදන වියදම ගණන් බලා ඇති ප්‍රමාණයට වැඩි විය හැකිය. ප්‍රවාහනය සහ වී අලෙවි මණ්ඩලයේ ගබඩාවකට වී භාර දීමේදි දැරීමට සිදුවන අතිරේක වියදමත් කාලයත් නිසා ගොවියාට වඩාත් පහසු වන්නේ ගොවිපොළේ දිම නිෂ්පාදනය අලෙවි කිරීමය. සමහර ගොවින් පවසන ආකාරයට වී අලෙවි මණ්ඩලයේ ගබඩාවකට සහතික මිලට අලෙවි කිරීමට වඩා ගොවිපොළේ දීම රු. 80/ හෝ 90/ වැනි මුදලකට විකිණීම කරදර අඩු වැඩකි. ඒ නිසා සහතික මිලට වඩා ශතයක් හෝ අඩුවෙන් විකුණන්න එපායැයි වේදිකාවේ කෑ ගැසීම තවත් හිස් ප්‍රලාපයක් පමණි.

හුදු ප්‍රචාරය සඳහා වූ මෙම රංගනයෙන් පැහැදිලි වන්නේ රටක ආහාර සුරක්ෂිත භාවය පිළිබඳ ක්‍රියාවලියේ වැදගත්ම පුරුකක් වන වී නිෂ්පාදනය ගැන පාලකයන්ගේ ඇති නොදැණුවත්කම හෝ නොසැලකිල්ලයි. වෙළඳ භෝග නිෂ්පාදනය හැර රටේ මුළු ශ්‍රමික සංඛ්‍යාවෙන් සියයට 24ක් වැනි ප්‍රමාණයක ජීවන වෘත්තිය වන වී වගාව හා බැඳී ඇති සමාජ ආර්ථික ක්‍රියාවලියේ ඇති දායකත්වය ගැන පවතින අඩු තක්සේරුවයි. හිටපු පාලකයන් හා වත්මන් පාලකයන් නිතර ජප කරන මංත්‍රය වන්නේ අපනයනය සඳහා නිෂ්පාදනයයි. වී, බීර නිෂ්පාදනය සඳහා යොදා ගැනීමට යෝජනා කරන්නේ වී නිෂ්පාදනය හා බැඳී ඇති සමාජ ආර්ථික ක්‍රියාවලිය ගැන ඇති නොදැනුවත්කම සහ රජයේ ආදායම් වැඩි කර ගැනිමට ඇති ඕනෑ කමයි. බියර් නිෂ්පාදනයේ දී සහ අලෙවියේ දී ලබා ගත හැකි බදු ප්‍රමාණය සහල් වෙළඳාමෙන් අය කරන වැට් බද්දට වඩා වැඩිය.

වී වගාව ගැන කතා කරන බොහෝ අය නැවතත් පැරකුම් යුගයකට යෑමේ අවශ්‍යතාවය ගැන කරන දෙසුම් අමතක කළත් වී වගාව නවීකරණය සඳහා මෙම පාලකයන්ගේ සැලැස්මක් නැති බව සහතික මිලට වඩා ශතයක්වක් හෝ අඩුවෙන් වී නොවිකුණන ලෙස ගොවින්ගෙන් කරන ඉල්ලීමෙන් පැහැදිලිය. අප ඉහතින් පෙන්වා දුන් ආකාරයට නෙළා ගත් අස්වැන්න හෝ සහතික මිලට විකුණා ගැනීමේ දී ගොවියා මුහුණ දෙන ප්‍රශ්න ගැන ප්‍රතිපත්ති සම්පාදයන්ට වැටහීමක් නැත. ඔවුන්ට අනාගතය ගැන අදහසක් හෝ අතිතය ගැන අවබෝධයක් නැත. හැත්තෑහතේ බලයට පත් එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ රජයෙන් ලිබරල් ආර්ථික ප්‍රතිපත්තියක් හඳුන්වා දීම නිසා වී අලෙවියේ එතෙක් පැවති ක්‍රියාවලිය සම්පූර්ණයෙන්ම උඩි යටිකුරු කර දැමිණ. කෘෂි ආර්ථිකය ශක්තිමත් කිරීමට නම් එකල පැවති ක්‍රමය වෙනස් වු තත්වයන්ට ගැලපෙන ආකාරයට ප්‍රතිස්ථාපනය කරන්නේ කෙසේද යන්න ගැඹුරින් සලකා බැලිය යුතුය.

ගොවිජන සේවා දෙපාර්තමේන්තුව වී මිලදී ගැනීම සිදු කළ කාලයේ සිටම සහතික මිල යෝජනා ක්‍රමයේ ප්‍රධාන පුරුකක් වූයේ සමුපකාරයයි. ( මෙම ක්‍රමය යටතේ පැවති ගොවිකාරක සභා සහ කුඹුරු නාම ලේඛනය ගැන පැහැදිළි කිරීමට මෙහිදී අපේක්ෂා නොකෙරේ.) සෑම ගමකම සමුපකාරයක් පැවති නිසා ගොවියාට තම අස්වැන්න සමුපකාරයට අලෙවි කිරීමට අපහසුවක් වූයේ නැත. සමුපකාර‍යෙන් සහතික මිලට ගන්නා වී ළඟම ඇති වී අලෙවි මණ්ඩලයේ ගබඩාවට භාර දේ. ඒ සඳහා සමුපකාරයට කොමිස් මුදලක් ගෙවන ලදී. එය සහතික මිලට අමතර ගෙවීමකි. වී අලෙවි මණ්ඩලයේ ගබඩාවට ද ලොරියකින් හෝ එවැනි වාහනයකින් ප්‍රවාහනය කරන වී තොග භාර ගැනීමට අපහසුවක් නොතිබිණ. වී අධික වශයෙන් ලැබෙන දිනවල යම් ප්‍රමාදයක් සිදු වුවද එය බරපතළ ගැටලුවක් වූයේ නැත. ගබඩා පහසුකම් ප්‍රමාණවත් නොවු අවස්ථාවල එළිමහනේ පවා වි ගබඩා කෙරිණ.

මෙම ක්‍රමය යටතේ සමහර දූෂණ වංචා තිබුණ ද ගොවියාට සහතික මුදලට තම නිෂ්පාදනය අලෙවි කිරීමට හැකි විය. නිසි ප්‍රමිතිය රැක ගැනීමට ද ගොවියා උනන්දු විය. එමනිසා සහතික මිල ක්‍රමය යටතේ ගොවියාට තම නිෂ්පාදන අලෙවි කිරීමට නම් ඔහුට වඩාත් සමීප සමුපකාර ක්‍රමය ශක්තිමත් කළ යුතුය. සමුපකාර ක්‍රමය නිසි පරිදි ක්‍රියාත්මක වන්නේ නම් ගොවියාට සාධාරණ මිලක් ලැබෙන අතර පාරිභෝගිකයාට ද සාධාරණ මිලකට සහල් ලබා ගත හැකිය.

පවතින ක්‍රමය යටතේ වී නිෂ්පාදයෙන් අසිමිත ලාභ ලබන්නේ මෝල් හිමියන් ය. දැනට ලංකාවේ සිටින ප්‍රධානතම සහල් මෝල් හිමියෙකු වූ ඩඩ්ලි සිරිසේන පොළොන්නරුව දුම්රිය ස්ථානය නවීකරණය සඳහා  රුපියල් දශ ලක්ෂ 3.5ක් වැය කළ අතර තවත් වසරක නඩත්තු කටයුතු පවත්වා ගෙන යෑමට ද පොරොන්දු වූයේය. දුම්රිය ස්ථානය නවීකරණය ප්‍රශංසා කළ යුතු ක්‍රියාවක් වුවද ඔහුට එවැනි ‘‘සත්‘‘ ක්‍රියාවක් කිරීමට හැකි වූයේ ගොවින්ගෙන් අඩු මිලට ලබා ගන්නා වී, සහල් කොට විශාල ලාභයක් ඇතිව අලෙවි කිරීමෙනි. වී මිලදී ගැනීම සමුපකාර ක්‍රමය යටතේ සිදු වූයේනම් සමුපකාරයටද සමහර දූෂිත තත්වයන් යටතේ පවා ප්‍රමාණවත් ලාභයක් ලබා ගැනීමට හැකියාව පවතී. සහතික මිල යෝජනා ක්‍රමය හොඳින් ක්‍රියාත්මක වූ සමයේ පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ සමුපකාර සමිති ගණනාවක්ම වී මිලදී ගැනීමෙන්  ප්‍රදේශයේ ගොවින්ට සේවයක් කිරීමට අමතරව ලාභ ඉපයීමෙන් සමුපකාර ක්‍රමය ශක්තිමත් කළ බව සිහිපත් කළ යුතුය.

වී මෝල් හිමියන් හිමියන් මෙම කාර්යෙන් ලාභ උපයන ආකාරය සරල ගණන් බැලීමකින් දැක්විය හැකිය.  වී කි.ග්‍රෑ. 100කින් සහල් කි..ග්‍රෑ.65ක් ලැබෙන්නේ නම් එය කි.ග්‍රෑ.එකක් රු. 200 බැගින් අලෙවි කිරීමෙන් රු.13000ක් ලැබේ. එනම් වී මිලදී ගැනීම සඳහා රු. 12000ක් වැය කරන මෝල් හිමියාට සහල් අලෙවි කිරීමෙන් රු.1000ක මුදලක් උපයා ගත හැකිය. ඔහුට අමතරව වැය වන්නේ ,සහල් කිරීම,  ප්‍රවාහන සහ අලෙවි වියදම් පමණි. එය දැනට ගණන් බලා ඇති අකාරයට කි.ග්‍රෑ. එකකට රු.25/ කි. ඩඩ්ලි සිරිසේන වැනි වී මෝල් හිමියන්ට සුඛෝපභෝගි ජීවිතයක් ගත කිරීමට අමතරව දානපතියන් විය හැක්කේ මේ නිසාය. ගොවියාටත් පාරිභෝගිකයාටත් සාධාරණය ඉටු කිරීමටනම් මෙම දුෂ්ට ක්‍රමය වෙනස් කළ යුතුය. ඒ සඳහා ඇති සුදුසුම ක්‍රමය වන්නේ වී මිලදී ගැනීම සහ සහල් කිරීමත් අලෙවි කිරීමත් සඳහා සමුපකාර ක්‍රමය ශක්තිමත් කිරීමෙනි. නිසි පාලනයකින් සහ කළමනාකාරිත්වයකින් තොර වුවද 1977 ට පෙර පැවතියේ එවැනි ක්‍රමයකි.

එහෙත් සමාජවාදියැයි කියා ගන්නා ජාතික ජන බලවේගයේ රජය ගොවියාට වී අලෙවිය පහසු කිරීම සඳහා යොදා ගන්නේ වී මෝල් හිමියන්ය. වී මිලදී ගැනීම සඳහා අඩු පොලී අනුපාතයක් යටතේ ණය ලබා දීමට කටයුතු කරයි. එහි තේරුම ඩඩ්ලි සිරිසේන වැනි මෝල් හිමියන් තවත් බිහි කිරිමට සහනාධාර ලබා දීම ය. ධනවත් බලවත් මෝල් හිමියන් බිහි කිරීමෙන් සෙතක් වන්නේ දේශපාලකයන්ට විනා ගොවීන්ට හෝ පාරිභෝගිකයන්ට නොවන බව තේරුම් ගැනීමට දාස් කැපිටාල් කියවිය යුතු නොවේ.