පහත පලවන්නේ ක්‍රිෂාලි පින්ටෝ ජයවර්ධන Sunday Times වෙබ් අඩවියට සැපයූ ලිපියක Ai පරිවර්තනයකි. සංස්කරණය ‘විවරණ’ විසිනි.

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ප්‍රමුඛ තම රජය සංවිධානාත්මක අපරාධ පනත් කෙටුම්පත (OCB) පිළිබඳව සාකච්ඡා සඳහා විවෘත බවත්, කෙටුම්පතට කෙරෙන සාධාරණ සංශෝධන සඳහා එකඟ වන බවත් ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා මෙම බ්‍රහස්පතින්දා ප්‍රකාශ කිරීමත් සමඟ, එම පනතට එරෙහි වන්නන් සමඟ ද්විත්ව නර්තනයක නිරත වන්නා සේය.

මා මෙය ද්විත්ව නර්තනයක්’ ලෙස හඳුන්වන්නේ, ජනාධිපතිවරයාගේ සුපුරුදු රංගනය තුළින් විශාල සහන ප්‍රමාණයක් ලබා දෙන බවක් පිටතට පෙනුනද, සැබෑ තත්ත්වය එය නොවන බැවිනි. සැකකරුවෙකු පොලිස් අත්අඩංගුවේ තබා ගැනීමට අවසර දෙන කාලය පැය 72 සිට පැය 48 දක්වා අඩු කරන බව ජනාධිපතිවරයා පැවසීය.

එසේම, සැකකරුවෙකු හඳුනා ගැනීමේ එක් ක්‍රමයක් ලෙස පච්ච භාවිත කිරීම සම්බන්ධයෙන් එල්ල වූ විරෝධය හමුවේ, එය ශ්‍රී ලංකාවට ‘අදාළ නොවේ නම්’ එම සඳහන් කිරීම ඉවත් කළ හැකි බවද ඔහු ප්‍රකාශ කළේය. මෙසේ සිදු වූයේ, මීට සති කිහිපයකට පෙර පාර්ලිමේන්තුවේදී එහි කිසිදු වරදක් නැතැයි දැඩි ලෙස තර්ක කළ ඔහුගේ අධික ලෙස උද්‍යෝගකාරි අධිකරණ අමාත්‍යවරයාගේ ප්‍රකාශයට පරස්පර වෙමිනි.

තෙවනුව, සුරාබදු ආඥාපනත යටතේ වන වරදවල් මෙයින් ඉවත් කරනු ඇත. එසේ වුවද, ටස්කනියේ සෙබළුන්ගේ සුප්‍රකට ප්‍රතිචාරය මෙන්, මීට ප්‍රතිචාර වශයෙන් ‘ආනන්දනීය ප්‍රීති ඝෝෂා’ නැගීමෙන් හෝ ජයඝෝෂා කිරීමෙන් අපි වැළකී සිටිමු. සත්‍ය වශයෙන්ම, පනත් කෙටුම්පතේ සෙසු කොටස් අතිශයින්ම අහිතකර සහ භයානක මට්ටමක පවතින විට, මෙම ජනාධිපති ‘සහන’ කිසිසේත්ම සැනසිලිදායක නොවේ.

2003 සංවිධානාත්මක අපරාධ පනත් කෙටුම්පත මගින් පොලිස් අත්අඩංගුවේ තබා ගැනීමේ කාලය පැය 24 කට සීමා කර තිබුණි. එම මිනුම් දණ්ඩට අනුව බලන කල, 2026 සංවිධානාත්මක අපරාධ පනත් කෙටුම්පතේ පැය 48 දක්වා කාලය සීමා කිරීමට ජනාධිපතිවරයා දුන් සහනය කිසිසේත්ම ‘සහනයක්’ නොවේ. මෙය හරියටම නිවසකට කඩා වැදුණු ආක්‍රමණිකයෙකු, භීතියට පත් ගෘහස්ථයන් මරා දමන බවට තර්ජනය කර, පසුව තම වින්දිතයන්ට වදහිංසා පැමිණවීම සහ දූෂණය කිරීම දක්වා පමණක්  අඩු කළා වැනි ක්‍රියාවකි.

ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක අපරාධ පනත් කෙටුම්පත පිළිබඳව ජනාධිපති දිසානායක මහතා මෙම අදහස් දැක්වූ දිනම, ඉන්දියානු ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් අත්අඩංගුවට ගත් තැනැත්තෙකු මහේස්ත්‍රාත්වරයෙකු හමුවට ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා වන පැය 24 කාලරාමුව සම්බන්ධයෙන් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය වශයෙන් වැදගත් තීන්දුවක් ලබා දුන්නේය.

එම කාලරාමුව ආරම්භ වන්නේ පුද්ගලයා නීතිමය වශයෙන් අත්අඩංගුවට ගන්නා බව නිල වශයෙන් ප්‍රකාශ කරන වේලාවේ සිට නොව, ඔහු රඳවා ගනු ලබන මොහොතේ සිට බව අධිකරණය තීන්දු කළේය. වෙනත් වචනවලින් කිවහොත්, මෙය ආරම්භ වන්නේ පොලිස් නිලධාරියෙකු ‘පුද්ගලයාගේ සිරුරට අත තබන’ මොහොතේ සිට බව විනිසුරු මඬුල්ල ප්‍රකාශ කළේය. ‘අත්අඩංගුවට ගැනීම සහ රඳවා ගැනීම අතර කිසිදු කෘතිම වෙනසක් තිබිය නොහැකි’ බව අධිකරණය පෙන්වා දුන්නේය.

ඉන්දියාවේ මෙම තීන්දුව පිළිබඳ පැවැති මහජන සාකච්ඡාවලදී පෙන්වා දී ඇත්තේ, පොලිස් අත්අඩංගුවේදී සිදුවන වධහිංසා වැළැක්වීම සඳහා මෙය යහපත් බලපෑමක් ඇති කරන බවයි. ශ්‍රී ලංකා ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය මගින්ද මීට සමාන අවවාදාත්මක ප්‍රකාශ නිකුත් කර ඇත. කුතුහලයට කරුණක් වන්නේ, ජීවිතය  සහ නිදහස සඳහා වන මෙම අයිතිය ‘විශේෂ පනත් මගින් සීමා කළ නොහැකි’ බවටද ඉන්දීය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය තීන්දු කිරීමයි.

ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනතේ අඩංගු මර්දනකාරී වගන්ති 2003 OCB පනතට ඇතුළත් කිරීමට එරෙහිව ප්‍රථමයෙන්ම ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවට ගිය පිරිස අතර ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ද සිටි බව පසුගිය සතියේ පෙන්වා දෙන ලදී. එහිදී ජ්‍යෙෂ්ඨ පොලිස් නිලධාරීන් හමුවේ සැකකරුවන් කරන පාපොච්චාරණ සාක්ෂි ලෙස පිළිගත හැකි බවට පත් කර තිබුණි. එමෙන්ම එම ප්‍රකාශ ‘ස්වේච්ඡාවෙන් සිදු නොකළ බව’ තහවුරු කිරීමේ බරද පැවරී තිබුණේ සැකකරුවන්ටම ය.

ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත යටතේ සිදු වූ ප්‍රායෝගික භාවිතයෙන් පෙන්වා දෙන පරිදි, මෙකී බරින් නිදහස් වීම සැකකරුවෙකුට කළ නොහැකි තරම්ය. මන්ද යත් සැකකරුවෙකුට වධහිංසා පමුණුවනු ලබන්නේ සාක්ෂිකරුවන් සිටින තැනකදී නොවන බැවිනි. පාපොච්චාරණයක ස්වේච්ඡා භාවය පරීක්ෂා කිරීම සඳහා අධිකරණය විසින් පවත්වනු ලබන වොයර් ඩයර් විමර්ශනයන් සාමාන්‍යයෙන් හුදු යාන්ත්‍රික ක්‍රියාවලියක් බවට පත්ව ඇත. එසේම වධහිංසා පැමිණවීම් වසන් කිරීම සඳහා රජයේ නියෝජිතයන් සමඟ වෛද්‍ය වෘත්තිකයන් එක්ව කටයුතු කිරීම සම්බන්ධයෙන්ද තොරතුරු ඇත..

වධහිංසා පැමිණවීම මගින් ලබාගන්නා පාපොච්චාරණවල ඇති විශ්වාසනීයත්වයක් නැති බව පැහැදිලිව තහවුරු වී ඇත. මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය වන බවට සාක්ෂි දරන ඉමහත් අධිකරණ තීන්දු නොසලකා හරිමින් එම වගන්තිය එදා ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් අනුමත කරන ලදී. නමුත් අධිකරණය පැත්තකින් තැබුවද, ජනාධිපති දිසානායක ඉදිරිපත් කළ ‘සහන’ අතරින් 2026 OCB පනත් කෙටුම්පතේ 47 වැනි වගන්තිය ඉතා උපක්‍රමශීලී ලෙස මඟහැරියේ මන්ද?

පොලිස් නිලධාරීන් හමුවේ කෙරෙන පාපොච්චාරණවලට ඉඩ ලබාදෙන 2003 OCB පනතට සහ 1980 ගණන්වලදී ජවිපෙ සාමාජිකයන්ම රාජ්‍ය නියෝජිතයන්ගේ අතිශය භීෂණයට හා වධහිංසාවට ලක්වූ ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනතට අතිශයින්ම සමාන වන ලෙස එම වගන්තිය සකස් කර ඇත. ජනතා විමුක්ති පෙරමුණෙන් ආරම්භ වූ නීති කෙටුම්පතක මෙය නැවත ඇතුළත් කිරීම යනු ලැජ්ජා නැති දේශපාලන හිතුවක්කාරකමකි.

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 22 වැනි සංශෝධනය සම්බන්ධයෙන් එතරම් කලබල වන්නේ මන්දැයි ප්‍රශ්න කළ, දේශපාලනිකව බෙදී සිටින කොළඹ ‘බුද්ධිමතුන්’ මෙයට කවර ආකාරයෙන් නිදහසට කරුණු දක්වනු ඇත්දැයි මට කුතුහලයකි. පාලකයන් බුරමින් කියා සිටින්නේ (එයට යෙදිය හැකි වෙනත් සුදුසු වචනයක් නැත) මෙම පනත අදාළ වන්නේ ‘සංවිධානාත්මක අපරාධකරුවන්ට’ පමණක් බවත්, මහජනතාව කලබල වීමට කිසිදු හේතුවක් නැති බවත්ය.

2026 OCB පනත් කෙටුම්පතේ විය හැකි විනාශකාරී බලපෑම මෙතරම් දරුණු නොවූයේ නම් මෙය විහිළුවක් වීමට පවා ඉඩ තිබුණි. අපගේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා අධිකරණ තීන්දු මගින් අපට යම් දෙයක් උගන්වා ඇත්නම්, ඒ අතිශයින්ම දූෂිත පොලිස් බලකායක ඇසින් සහ ක්‍රියාකාරකම් තුළින් ‘ත්‍රස්තවාදීන්’ හෝ ‘සංවිධානාත්මක අපරාධ’ සැකකරුවන් සහ සාමාන්‍ය පාලිතයන් අතර ඇති රේඛාව සෑම විටම බොඳ වී යන බවයි.

එම සීමාව පනින පොලිස් නිලධාරීන්ට අවවාද කරන අධිකරණ නිලධාරීහු ද අසරණ වී සිටිති. ‘පොලිස් නිලධාරීන් විසින් අසත්‍ය නඩු පැවරීම’ තහනම් කරමින් දිවයින පුරා චක්‍රලේඛයක් නිකුත් කිරීමට අපොහොසත් වීම නිසා පොලිස් ප්‍රධානියාට එරෙහිව අධිකරණයට අපහාස කිරීම සම්බන්ධයෙන් නියෝග නිකුත් කිරීමෙන් පසු, තම තනතුරෙන් මාරු කර යවන ලද ගම්පහ මහේස්ත්‍රාත්වරයාගේ සිදුවීම ඊට හොඳම උදාහරණයකි.

මෙය අසාමාන්‍ය තත්ත්වයක් වුවද, ඉන් පැහැදිලි වන්නේ ව්‍යාප්ත වී ඇති මුක්තිය හමුවේ විනිසුරුවරුන් මුහුණ දෙන කලකිරීමයි. එබැවින්, මහජනතාව මේ පිළිබඳව කනස්සල්ලට පත්වන්නේ මන්දැයි විමසමින් රජයෙන් කරන අරුත්සුන් විරෝධතා අපි තවත් නොඇසිය යුතු වෙමු. එමෙන්ම “හරි, එහෙනම් අපි මේ කෙටුම්පත වඩාත් හොඳ තත්ත්වයට පත් කිරීමට වැඩ කරමු” යැයි පැවසීමද මෙයට පිළිතුරක් නොවේ.

පැහැදිලිව කිවහොත්, 2026 සංවිධානාත්මක අපරාධ පනත් කෙටුම්පත පළමු කොටම ඉදිරිපත් නොකළ යුතුව තිබුණි. එය 2024 වසරේදී ජාතික ජන බලවේගය ශ්‍රී ලංකාවේ ජනතාවට දුන් පොරොන්දු හාස්‍යයට ලක් කිරීමකි. විපක්ෂයේ සිටින විවිධ දේශපාලන කොට්ඨාශවල අජානීය ප්‍රජාතන්ත්‍ර විරෝධී අක්තපත්‍ර මෙම පනත් කෙටුම්පතට විරුද්ධ වීම සඳහා පෙන්වීමද නිවැරදි පිළිතුරක් නොවේ.

මෙයට ශ්‍රී ලංකාවේ විශ්‍රාමික අගවිනිසුරුවරයෙක් දේශපාලන වේදිකාවට නැඟ මෙම පනතට විරුද්ධ වීමේ විනෝදජනක දර්ශනයද ඇතුළත් වේ. රාජ්‍යය ත්‍රස්තවාදයෙන් ආරක්ෂා කිරීමේ පනත සහ OCB යන නිවුන් පනත් කෙටුම්පත් දෙකට විරුද්ධ වීම සඳහා සිවිල් හා දේශපාලන අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර සම්මුතිය උපුටා දැක්වීම ඒ අතර විය.

විවාදයට ලක් වූ සිංගරාසා නඩුවේදී (2006) ICCPR හි වෛකල්පික ප්‍රොටෝකෝලය (Optional Protocol) ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට පටහැනි බවට අධිකරණ තීන්දුවක් ලබා දී, ඔහුගේ නිල කාලය තුළ ICCPR හි ක්‍රියාකාරීත්වය පැහැදිලිවම දුර්වල කිරීමෙහිලා (මම මෙම වචනය උත්ප්‍රාසාත්මකව භාවිතා කරමි)  විශේෂයෙන් කැපී පෙනුණු බැවින්, මෙම උපුටා දැක්වීම මහත් විහිළුවකි.

නමුත් නැවත OCB පනත අවධානය යොමු කරන විට, මෙහි වපසරිය මාධ්‍ය වෙතද දිගු වීම අපූරු හා කැලඹිලිකාරී ස්වභාවයක් ගනී. ‘ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියා’ යන්නෙහි අර්ථ දැක්වීම යටත් වීමෙන් වැළකී සිටීම යනුවෙන් වාර්තාකරණයට ව්‍යතිරේක සපයා ඇති ආකාරය තුළ, ජාතික ජන බලවේගයේ PSTA හි සංශෝධිත අනුවාදයේ සුළු ඔප දැමීමක් පිළිබිඹු වේ.

කෙසේ වෙතත්, ජාතික ජන බලවේගයේ ප්‍රචාරකයන් පවසන දෙයට පටහැනිව, මෙය රනිල් වික්‍රමසිංහ ගේ ත්‍රස්ත විරෝධී පනත් කෙටුම්පත්වලද පිළිබිඹු විය. කෙසේ වෙතත්, එවැනි ව්‍යතිරේකවලින් ඇති වැඩක් නැත. මන්ද ඒවා අධිකරණයක් හමුවේ පරීක්ෂාවට ලක් වන විට, රාජ්‍ය බලයේ ඉලක්කය බවට පත්වූ තැනැත්තා ඒ වන විටත් ‘ත්‍රස්තයට’ ලක්වී ඇති බැවිනි.

නමුත් OCB පනත තුළ එවැනි අවම යහපත් පිරිසිදුකමක් හෝ නොමැත. එහි 14 වැනි වගන්තිය මගින් ‘මෙම පනත යටතේ වන දරුණු අපරාධයක් සම්බන්ධයෙන් චෝදනා ලැබූ හෝ එවැන්නක් සිදු කර ඇති බවට තහවුරු වූ යම් වින්දිතයෙකුගේ) නම හෝ ඔහුගේ අනන්‍යතාවය හෙළිදරව් විය හැකි යම් කිසි කරුණක්’ ‘ඕනෑම තැනැත්තෙකු’ විසින් මුද්‍රණය කිරීම සහ ප්‍රකාශයට පත් කිරීම තහනම් කරයි.

සුළු ලඝු නඩු විභාගයකින් (summary trial) වරදකරු කරනු ලැබීමෙන් පසු, දඬුවම වන්නේ වසර දෙකකට නොවැඩි කාලයක් සඳහා දෙවර්ගයෙන් එක් වර්ගයක සිරදඬුවමක් හෝ දඩයක් හෝ ඒ දෙකම ය. මෙම වගන්තියේ ඇති සමාව දිය නොහැකි අපැහැදිලි වචන භාවිතය අතිශයින්ම තිගැස්මක් ඇති කරවන්නකි. උදාහරණයක් ලෙස ‘යම් කිසි කරුණක්’ යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද?

එකම සහනය වන්නේ, ‘එවැනි විමර්ශනයක කටයුතු සඳහා සද්භාවයෙන් ක්‍රියා කරන’ පොලිසිය විසින්  හෝ වින්දිතයා හෝ ළඟම ඥාතියා විසින් හෝ ප්‍රකාශනය සඳහා අවසර දීම පමණි. වඩාත් බරපතල කරුණ වන්නේ, OCB පනත යටතේ වන ‘දරුණු අපරාධයක්’ සම්බන්ධයෙන් වන අධිකරණ කටයුතු පිළිබඳ විවෘත අධිකරණ වාර්තාකරණයද තහනම් කර තිබීමයි.

එබැවින්, ‘යම් කිසි කරුණක් මුද්‍රණය කරන හෝ ප්‍රකාශයට පත් කරන ඕනෑම තැනැත්තෙකු’ ප්‍රථමයෙන් අධිකරණයේ අවසරය ලබා ගත යුතුය. එසේ නොමැති නම්, වාර්තාකරු වසර දෙකකට නොවැඩි කාලයක දෙවර්ගයෙන් එක් වර්ගයක සිරදඬුවමකට හෝ දඩයකට හෝ ඒ දෙකටම යටත් වේ.

OCB පනත නීතියක් බවට පත් වූ විට ශ්‍රී ලංකාව ගමන් කරන්නේ කුමන මාර්ගයකද?

ක්‍රිෂාලි පින්ටෝ ජයවර්ධන