පහත පලවන්නේ ආචාර්ය අමීන් අලි Colombo Telegraph වෙබ් අඩවියට සැපයූ ලිපියක Ai පරිවර්තනයකි. සංස්කරණය ‘විවරණ’ විසිනි.

2019 අප්‍රේල් 21 පාස්කු ඉරිදා සංහාරයෙන් සති තුනකට පසු, මෙම තීරු ලිපි රචකයා විසින් රචිත කොටස් තුනකින් යුත් ලිපියක් ‘Anatomy of an Islamist Infamy’ (ඉස්ලාමීය අපකීර්තියක ව්‍යුහ විච්ඡේදනය) යන මැයෙන් මෙම සඟරාවේ පළ විය. 2019 මැයි 5 වන දින පළ වූ එහි පළමු කොටසින්, ජේ. ආර්. ගේ විවෘත ආර්ථිකය පිළිබඳ අදහස් කිහිපයක් දැක්වීමෙන් අනතුරුව පහත සඳහන් කරුණු ප්‍රකාශ කර තිබුණි:

මෙම ද්වි-මාර්ගික ආර්ථික ක්‍රියාවලියේ නොසිතූ ප්‍රතිඵලය වූයේ වහාබි/සලාෆි මූලධර්මවාදයට මෙරටට ඇතුළු වීමට පුළුල් ලෙස දොරටු විවර වීමයි. මෙරට මුස්ලිම් ස්ත්‍රී පුරුෂ ඇඳුම් පැලඳුම් සහ බාහිර පෙනුමේ පැහැදිලි වෙනසක් දැකගත හැකි වූයේ 1980 ගණන්වල සිට වන අතර, විචිත්‍රවත් මෝස්තරවලින් යුත් පල්ලි සහ මද්‍රසා පාසල්වල සීඝ්‍ර ව්‍යාප්තියක් මෙන්ම ඉස්ලාමීය ආගමික චාරිත්‍ර ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රදර්ශනය කිරීමක් ද එම වකවානුවේ සිට දැකගත හැකි විය. ඇඳුම් පැලඳුම් අරාබිකරණය වීම හරහා ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම් අනන්‍යතාවයට සම්පූර්ණයෙන්ම නොසිතූ ලෙස නව බාහිර ලක්ෂණයක් එක් වූ අතර, ශබ්ද විකාශන යන්ත්‍ර හරහා යාඥාව සඳහා කැඳවීම වැනි ආගමික චාරිත්‍ර ප්‍රසිද්ධියේ සිදු කිරීම සෙසු ජන කොටස් අතර යම් මැසිවිලි සහ නොසන්සුන්තාවන් නිර්මාණය කිරීමට පටන් ගෙන තිබුණි. මුස්ලිම් නායකත්වය මෙම වෙනස්කම් පිළිබඳව එතරම් අවධානයක් යොමු නොකළ අතර, ඔවුන් පසුවූයේ එම යථාර්ථය පිළිගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කරන තත්ත්වයක ය.

පාස්කු ඉරිදා සංහාරයට වසරකට පෙර, එනම් 2018 අප්‍රේල් 22 වන දින, නැගෙනහිර පළාතේ ත්‍රිකුණාමලයේ පිහිටි ෂන්මුගා හින්දු කාන්තා විද්‍යාලයේ මුස්ලිම් ගුරුවරියන් පස් දෙනෙකු සිය විදුහල්පතිවරියට දැනුම් දුන්නේ, මින් ඉදිරියට ඔවුන් පාසලට පැමිණෙන්නේ මුස්ලිම් ඇඳුමෙන් හෙවත් අබායාවෙන් (abaya) පමණක් බවයි. (මෙම විද්‍යාලය තංගම්මා ෂන්මුගම් පිල්ලෙයි විසින් තම ස්වාමිපුරුෂයා සිහිවීම පිණිස 1923 දී ආරම්භ කරන ලදුව, 1996 දී රජයේ ආයතනයක් බවට පත් වූවකි). මෙය විවිධ ජාතීන්ට අයත් දෙමාපිය කණ්ඩායම් අතර විරෝධතා සහ ප්‍රති-විරෝධතා ඇතිවීමට හේතු වූ අතර, අවසානයේ මෙම ගැටලුව අධිකරණය දක්වා ගියේය. එහිදී මානව හිමිකම් පදනම් කරගනිමින් අදාළ ගුරුවරියන් එම නඩුවෙන් ජයග්‍රහණය කළහ.

ඉන් ටික කලකට පසු, මෙම තීරු ලිපි රචකයා දේශීය පුවත්පතක් හරහා අදහස් දක්වමින් ප්‍රකාශ කළේ, ආයතනවලට ද ඔවුන්ගේම වූ අයිතිවාසිකම් ඇති බවත්, එම ආයතනවල සේවය කරන කාර්ය මණ්ඩලය විසින් ඔවුන්ගේ නීතිරීති සහ සම්මතයන් පිළිගෙන ඒවාට ගරු කරනු ඇතැයි එම ආයතන අපේක්ෂා කරන බවත්ය. දැන්, එම පළාතේම පිහිටි කල්මුණේ මූලික රෝහල තුළ ද මුස්ලිම් ඇඳුම් පැලඳුම් ක්‍රමය ගැටලුවක් බවට පත්ව ඇත. ඊට හේතුව, රෝහල් පරිපාලනය විසින් කාර්ය මණ්ඩලයට අබායාවෙන් සැරසී සේවයට පැමිණීම තහනම් කර තිබීමයි. මුස්ලිම් දේශපාලඥයින් සහ ඔවුන්ගේ ආධාරකරුවෝ ඊට දැඩි සේ විරෝධය පළ කරමින්, පරිපාලනයේ එම තීරණය අවලංගු කරන ලෙස රජයෙන් ඉල්ලා සිටිති.

මෙම දේශපාලඥයින් තර්ක කරන්නේ අබායාව මගින් මුහුණ ආවරණය නොවන බැවින්, මුස්ලිම් වෛද්‍යවරියන්, හෙදියන් සහ අනෙකුත් නිලධාරිනියන්ගෙන් අපේක්ෂිත රාජකාරි ඉටු කිරීමට එය බාධාවක් නොවන බවයි. කෙසේ වෙතත්, මානව හිමිකම් තර්කය මත පදනම් වූ විට, දිනෙක කාන්තාවක් දෑස් පෙනෙන කුඩා විවරයක් පමණක් ඉතිරි කර මුහුණ ද ඇතුළුව සම්පූර්ණයෙන්ම කළු පැහැති ඇඳුමකින් ආවරණය වී සේවයට පැමිණීම වැළැක්වීමට ඇති බාධාව කුමක්ද? මෙම මතභේදාත්මක ඇඳුම් පැලඳුම් ක්‍රමය බහු-සංස්කෘතික රටවල් කිහිපයකටම රිංගමින් පවතින අතර, එය අනවශ්‍ය කරදර සහ ගැටුම් අවුලුවමින් තිබේ.

බෞද්ධ ශ්‍රී ලංකාව තුළ වසර දහසකට වැඩි කාලයක් මුස්ලිම්වරුන්ට තම ඇඳුම් පැළඳුම් විලාසය පිළිබඳව කිසිදු ගැටලුවක් නොවූ අතර, එය සෙසු ජන කොටස්වලට අයත් සාමාජිකයන්ගේ ඇඳුම් පැළඳුම්වලින් එතරම් වෙනස් වූවක් ද නොවීය. එමෙන්ම සියලුම දේශීය ප්‍රජාවන් අතර නොබිඳුණු සමාජ සහජීවනයක් ද පැවතුණි. දේශීයව වියන ලද සෝමන්, කම්බා හෝ චේලය සහ කාන්තාවන් සඳහා වූ ආනයනික සාරිය මෙන්ම, පිරිමින් සඳහා වූ සරම සහ වේට්ටිය මෙම රටේ සංස්කෘතික පරිසරයට මනාව ගැළපුණු අතර, එය මෙරට ජීවත් වූ ප්‍රජාවන් අතර පැවති සමාජ සහජීවනයට ද කිසිදු බාධාවක් ඇති කළේ නැත.

වඩාත් වැදගත් කරුණ නම්, ඕනෑම රටක ඕනෑම ප්‍රජාවක් අඳින ඇඳුමක් සඳහා වන මූලික නිර්ණායකයක් වන, නිවර්තන කලාපීය ශ්‍රී ලංකාවේ දේශගුණික තත්ත්වයට ද මෙම ඇඳුම් පැළඳුම් උචිත වීමයි. මුස්ලිම් කාන්තාවෝ තමන් හැඳ සිටි ඇඳුමේ එක් කෙළවරකින් තම හිස ආවරණය කර ගත් අතර, උණුසුම් සහ ආර්ද්‍රතාවය සහිත මාසවලදී එම ඇඳුම මගින් ඔවුන්ට මනා සිසිල් සුවපහසුවක් ද ලබා දුන්නේය.

කෙසේ වෙතත්, තබ්ලිගි ජමාත් (Tablighi Jamaat) සංවිධානයේ බලපෑම හේතුවෙන් 1950 ගණන්වල සිට පිරිමින්ගේ ද, වහාබි දෘෂ්ටිවාදයේ ආක්‍රමණය හේතුවෙන් 1980 ගණන්වලින් පසුව කාන්තාවන්ගේ ද ඇඳුම් පැළඳුම් රටාව වෙනස් වීමට පටන් ගත්තේය. එම කාලවකවානුවේදී, විශ්වවිද්‍යාල තුළ සිටි රැවුල වවාගත් මුස්ලිම් ශිෂ්‍යයන්, ආගමික ඇඳුම් නියාමකයන් ලෙස ක්‍රියා කරමින්, අබායාව නොඇඳීම හේතුවෙන් තම සමකාලීන මුස්ලිම් ශිෂ්‍යාවන්ට හිරිහැර කළ බවට පැමිණිලි ද වාර්තා විය. ඇඳුම යනු කෙනෙකුගේ ආගමික භක්තිය මනින මිනුම් දණ්ඩක් ද?

මුස්ලිම්වරුන්ගේ වෙනස් වන ඇඳුම් පැළඳුම් විලාසය සහ අරාබි සංස්කෘතික සම්මතයන් අනුකරණය කිරීම, දේශීය මුස්ලිම් නායකයින්ගේ අවධානයට ලක් නොවූ තවත් අවාසනාවන්ත වර්ධනයකට හේතු විය. සමාජ විද්‍යාත්මකව පැවසුවහොත්, මුස්ලිම් ස්ත්‍රී පුරුෂ දෙපාර්ශවයේම මෙම අභියෝගාත්මක ඇඳුම් පැළඳුම් විලාසය, සෙසු වාර්ගික-සංස්කෘතික ප්‍රජාවන්ගෙන් මුස්ලිම් ප්‍රජාව දුරස් කිරීමේ නොසිතූ ප්‍රතිඵලයකට හේතු විය. එය ස්වයං-හුදෙකලා වීමක් (self-alienation) කරා යන ප්‍රවණතාවයක් නිර්මාණය කළ අතර, දේශීය මාධ්‍යවේදියෙකු සමඟ පැවති සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී ද මා මෙම කරුණ අවධාරණය කළෙමි. මෙය වෙනත් බහු-සංස්කෘතික සමාජයන් තුළ ද සිදුවෙමින් පවතින තත්ත්වයකි. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, පෙර පැවති සමාජ සහජීවනය දුර්වල වීමට පටන් ගත් අතර, මුස්ලිම්වරුන් සහ අනෙකුත් ප්‍රජාවන් අතර සමාජ දුරස්ථභාවය ක්‍රමයෙන් පුළුල් වීමට පටන් ගත්තේය.

මෙම ස්වයං-හුදෙකලා වීම, මුස්ලිම් අනන්‍යතා දේශපාලනයේ නැගී සිටීමට වේදිකාව සකසා දුන්නේය. ශ්‍රී ලංකා මුස්ලිම් කොංග්‍රසය (SLMC) සහ එයින් කැඩී ගිය සමස්ත ලංකා මහජන කොංග්‍රසය (ACMC) යනු, තම ඡන්ද බැංකු තර කර ගැනීම සඳහා මෙම හුදෙකලා වීම මැනවින් ගසාකන ලද දේශපාලන පක්ෂ වේ. මුල්ලාහ්වරුන් මෙම පක්ෂ වටා රොක් වූ අතර, මුස්ලිම් සංස්කෘතික ගැටලු මුස්ලිම් දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ප්‍රධාන තේමාව බවට පත් වීමට පටන් ගත්තේය. වර්තමානයේදී, කලකිරීමට පත් දේශපාලන විපක්ෂයක් විසින් පාලක රජය අස්ථාවර කිරීම සඳහා ජාතිවාදී ආතතීන් අවුලුවාලිය හැකි ගැටලු ද ඇතුළුව පවතින ඕනෑම ක්‍රමයක් ගසාකෑමට දැඩි උත්සාහයක නිරත වන විට, අබායාව සම්බන්ධයෙන් ඇති වී තිබෙන මෙම ආන්දෝලනය මුස්ලිම් දේශපාලඥයින්ගේ පාර්ශ්වයෙන් ඊට ලැබුණු කදිම අතිරේක වාසියකි.

කෙසේ වෙතත්, මෙම අනන්‍යතා දේශපාලනයේ පවතින එක් උත්ප්‍රාසාත්මක කරුණක් වන්නේ, මෙම දේශපාලඥයින් අබායාව වෙනුවෙන් පෙනී සිටීමට සූදානම් වුවද, පුරුෂ මූලික මුස්ලිම් විවාහ සහ දික්කසාද නීතිය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම කෙරෙහි ඔවුන් එතරම් කැපවීමක් පෙන්නුම් නොකිරීමයි.

ආසියාවේ හෝ වේවා, වෙනත් ඕනෑම තැනක හෝ වේවා, කිසිදු මුස්ලිම් සුළුතර ප්‍රජාවක් බෞද්ධ ශ්‍රී ලංකාව තුළ මෙන් වසර දහසකට (සහස්‍රයකට) වැඩි කාලයක් පුරා මෙතරම් සාමකාමී, උදාර සහ ආගන්තුක සත්කාරශීලී පරිසරයක් භුක්ති විඳ නොමැති බව ඉතිහාසයේ අභියෝගයට ලක් කළ නොහැකි සත්‍යයකි. රෙදි කැබැල්ලක් මුල් කරගත් දේශපාලනයට මෙම අභිමානවත් ඉතිහාසය කෙලෙසීමට ඉඩ නොදෙමු.