පහත පලවන්නේ ජාවිඩ් යූසුප් Sunday Times පුවත්පතට සැපයූ ලිපියක Ai පරිවර්තනයකි. සංස්කරණය ‘විවරණ’ විසිනි.
දේශපාලන ක්‍රියාකාරිකයෙකු වන ජාවිඩ් යූසුප් සෞදි ආරාබියේ හිටපු ශ්‍රී ලංකා තානාපතිවරයෙකි.

ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන ඉතිහාසය තුළ ආණ්ඩු වෙනස්වීම්, දැඩි මැතිවරණ තරඟකාරීත්වයන් සහ මහජනතාවගේ දැඩි අප්‍රසාදයට පත් වූ කාලපරිච්ඡේද රැසක් දක්නට ලැබුණි. එසේ වුවද, 2022 වසර දක්වාම ආණ්ඩු බලයෙන් පහ කරනු ලැබුවේ මූලික වශයෙන් ව්‍යවස්ථාපිත සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රමවේදයන් මඟිනි. දේශපාලන ප්‍රතිවාදීකම් කෙතරම් කටුක වුවත්, මැතිවරණ, පාර්ලිමේන්තු බල පෙරළි සහ සාකච්ඡා මාර්ගයෙන් සිදු වූ දේශපාලන බලහුවමාරුව මඟින් රාජ්‍යයේ ස්ථාවරත්වය යම් මට්ටමකට හෝ ආරක්ෂා කිරීමට වගබලා ගන්නා ලදී.

නමුත් ‘අරගලය’ ලෙස ජනප්‍රිය වූ 2022 වසරේ ජනතා නැඟිටීම, එම සාම්ප්‍රදායික ගමන් මඟෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම බැහැර වූ අතර, එය ශ්‍රී ලංකාවේ පාලන ක්‍රමයේ පවතින භයානක ව්‍යුහාත්මක දුර්වලතාවයක් නිරාවරණය කළේය. එනම්, විධායක ජනාධිපති ධුරය වටා බලය අසීමිත ලෙස කේන්ද්‍රගත වී තිබීමයි.

අරගලය පෙර නොවූ විරූ එකක් වූයේ එය දේශපාලන පක්ෂයක්, වෘත්තීය සමිතියක් හෝ එක්තරා ජනප්‍රිය නායකයෙකු විසින් මෙහෙයවනු ලැබූවක් නොවූ බැවිනි. එය සාමාන්‍ය පුරවැසියන්ගේ කලකිරීම සහ පීඩාව තුළින් ස්වයංසිද්ධව මතු වූවකි. ඉන්ධන සඳහා වූ දිගු පෝලිම්, උග්‍ර ගෑස් හිඟය, දරාගත නොහැකි උද්ධමනය, ඖෂධ හිඟකම සහ ජීවනෝපාය මාර්ග බිඳ වැටීම වැනි කරුණු මිනිසුන්ගේ ඉවසීමේ සීමාව ඉක්මවා යාමට හේතු විය. අදූරදර්ශී කෘෂිකාර්මික ප්‍රතිපත්ති හේතුවෙන් ගොවීන් දැඩි විනාශයකට මුහුණ දුන් අතර, මධ්‍යම පන්තියට තම ඉතුරුම් සහ ආර්ථික සුරක්ෂිතභාවය දියවී යන අයුරු බලා සිටීමට සිදු විය. බොහෝ පුරවැසියන්ට දෛනික ජීවිතය පවත්වාගෙන යාම පවා දරාගත නොහැකි මට්ටමකට පත්ව තිබුණි.

සියලුම ජනවාර්ගික කොටස්, වෘත්තීන් සහ වයස් කාණ්ඩවලට අයත් ජනයා ගාලු මුවදොර (Galle Face) පිටියට රොක් වී, දැන් ඓතිහාසික ස්ථානයක් බවට පත්ව ඇති ‘ගෝඨාගෝගම’ නිර්මාණය කළහ. ඔවුන්ව එකට බැඳ තැබුවේ කිසියම් දේශපාලන මතවාදයක් නොව, රටේ නායකත්වය අන්ත ලෙස අසාර්ථක වී ඇතැයි යන පොදු හැඟීමයි. ‘ගෝඨා ගෝ හෝම්’ යන සටන් පාඨයෙන් සංකේතවත් වූයේ එවකට ජනාධිපතිව සිටි ගෝඨාභය රාජපක්ෂට එරෙහි පුද්ගලික කෝපය පමණක් නොවේ; එය ජනතාවගේ පීඩාවන් හමුවේ අන්ධව සහ බිහිරිව ක්‍රියා කළ සමස්ත පාලන ව්‍යුහයම ප්‍රතික්ෂේප කිරීමකි.

වඩාත්ම වැදගත් කරුණ නම්, අරගලය ආරම්භ වූයේ ‘ක්‍රමවේදයේ වෙනසක්’ (System Change) සඳහා වූ ව්‍යාපාරයක් ලෙස නොවීමයි. එම ඉල්ලීම මතු වූයේ පසුව, එනම් විරෝධතාකරුවන්, බුද්ධිමතුන් සහ සිවිල් ක්‍රියාකාරීන් අතර ඇති වූ සාකච්ඡා මඟිනි. එහි මුල් අවධියේදී, මෙම නැඟිටීම හුදෙක් ආර්ථික බියකරු සිහිනයක සිරවී සිටි ජනතාවකගේ අසරණ ප්‍රකාශනයක් පමණක් විය. මන්ද, මහජන විශ්වාසය මුළුමනින්ම ගිලිහී ගිය ආණ්ඩුවක් වහාම ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම සඳහා වූ කිසිදු ව්‍යවස්ථාපිත යාන්ත්‍රණයක් ඔවුන් සතුව නොතිබූ බැවිනි.

ශ්‍රී ලංකාව කිසිසේත්ම නොසලකා නොහැරිය යුතු ප්‍රධානතම පාඩම මෙයයි.

නිසි ලෙස ක්‍රියාත්මක වන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටවල, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාපිත පද්ධතීන් මඟින් තම නීත්‍යානුකූලභාවය (මහජන පිළිගැනීම) අහිමි වන ආණ්ඩු බලයෙන් පහ කිරීම සඳහා සාමකාමී සහ විධිමත් ක්‍රමවේදයන් සලසා දෙයි. පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රමයක් පවතින රටවල, විශ්වාසභංග යෝජනා, පක්ෂ අභ්‍යන්තරයේ හටගන්නා කැරලි හෝ පාර්ලිමේන්තු බල තුලනයේ සිදුවන වෙනස්වීම් (ප්‍රතිසංවිධාන) මඟින් ආණ්ඩුවක් පරාජයට පත් කළ හැකිය. එවැනි පාලන ක්‍රම මඟින් දේශපාලන නම්‍යශීලීත්වයක් ඇති කරන අතර, මහජන කෝපය වීදි ගැටුම් දක්වා ගමන් කිරීමට ඉඩ නොතබා, ආයතනික ව්‍යුහයන් හරහා ක්‍රමානුකූලව යොමු කිරීමට අවස්ථාව සලසා දෙයි.

කෙසේ වුවද, ශ්‍රී ලංකාවේ විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය මඟින් එවැනි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී නම්‍යශීලීත්වයක් දැඩි ලෙස සීමා කරනු ලබයි. වරක් තේරී පත් වූ පසු, විධායක ජනාධිපතිවරයෙකු අතිමහත් බලතල සමුදායක් භුක්ති විඳින අතර, තම නිල කාලය තුළ සෘජු මහජන වගවීමෙන් බොහෝ දුරට නිදහස්ව  පසුවෙයි. ජනාධිපතිවරයා කෙරෙහි මහජන විශ්වාසය අතිමහත් ලෙස බිඳ වැටුණු අවස්ථාවකදී පවා, දෝෂාභියෝගයක් මඟින් හැර ඔහුව ධුරයෙන් ඉවත් කිරීම සඳහා ප්‍රායෝගිකව වෙනත් කිසිදු ව්‍යවස්ථාපිත යාන්ත්‍රණයක් නොමැති තරම්ය.

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට අනුව, ජනාධිපතිවරයෙකු ධුරයෙන් ඉවත් කළ හැක්කේ ව්‍යවස්ථාව චේතනාන්විතව උල්ලංඝනය කිරීම, රාජද්‍රෝහී වීම, අල්ලස් ගැනීම, නිලතල අවභාවිතය ඇතුළත් විෂමාචාරයන්, දූෂණය, හෝ ශාරීරික හෝ මානසික අසමත්කම (නොහැකියාව) වැනි සීමිත කරුණු කිහිපයක් මත පමණි. මෙම දෝෂාභියෝග ක්‍රියාවලියම අතිශයින්ම සංකීර්ණ මෙන්ම දේශපාලනිකව ඉතා වෙහෙසකර එකකි. ඒ සඳහා සමස්ත පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන්ගෙන් තුනෙන් දෙකකට (2/3) නොඅඩු පිරිසක් අත්සන් තැබූ යෝජනාවක් අවශ්‍ය වන අතර, ඉන් අනතුරුව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය මඟින් විමර්ශනයක් පවත්වා ඒ පිළිබඳ නිගමනයකට එළඹිය යුතුය. අවසාන වශයෙන්, එය පාර්ලිමේන්තුවේ තුනෙන් දෙකක බහුතර ඡන්දයකින් ද අනුමත විය යුතුය.

ප්‍රායෝගික දේශපාලනමය වශයෙන් ගත් කල, ජනාධිපතිවරයාට තම පාර්ලිමේන්තු බහුතරයේ සහයෝගය දැනටමත් අහිමි වී ඇත්නම් මිස, මෙම ක්‍රියාවලිය සාර්ථක කර ගැනීම මුළුමනින්ම පාහේ කළ නොහැක්කකි. බලසම්පන්න නායකයන් කෙරෙහි දක්වන අන්ධ ගැති පක්ෂපාතීත්වය විසින් ආයතනික ස්වාධීනත්වය නිතරම යටපත් කරනු ලබන ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන සංස්කෘතිය තුළ, ධුරයේ සිටින විධායක ජනාධිපතිවරයෙකුට අභියෝග කිරීමට පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් මැලි කමක් දක්වති.

1990 දශකයේ මුල් භාගයේදී රණසිංහ ප්‍රේමදාස ජනාධිපතිවරයාට එරෙහිව දියත් වූ අසාර්ථක දෝෂාභියෝග උත්සාහය, රට තුළ විශාල දේශපාලන අප්‍රසාදයක් පැවති මධ්‍යයේ වුවද, ධුරයේ සිටින ජනාධිපතිවරයෙකු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථානුකූලව ධුරයෙන් ඉවත් කිරීම කෙතරම් දුෂ්කර දැයි පෙන්වන කදිම නිදසුනකි.

මෙම ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාපිත අනම්‍යශීලීභාවය අරගල සමයේදී ඉතා පැහැදිලිව නිරාවරණය විය.

2022 මැද භාගය වන විට, රජය කෙරෙහි පැවති මහජන විශ්වාසය මුළුමනින්ම බිඳ වැටී තිබුණි. එසේ වුවද, පවතින ව්‍යවස්ථාපිත ව්‍යුහය මඟින් වහාම සිදු කළ හැකි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී නිවැරදි කිරීමක් සඳහා කිසිදු ප්‍රායෝගික මඟක් සලසා දුන්නේ නැත. ජනතාව ජනාධිපතිවරයා කෙරෙහි විශ්වාසය අහිමි කරගෙන සිටි පළියටම, පාර්ලිමේන්තුවට පමණක් ඔහුව ධුරයෙන් ඉවත් කිරීමට හැකියාවක් තිබුණේ නැත. එබැවින්, අතිමහත් මහජන ප්‍රතික්ෂේප කිරීම මධ්‍යයේ වුවද, ආණ්ඩුව දිගින් දිගටම බලයේ රැඳී සිටියේය.

මහජන කලකිරීම් තවදුරටත් උග්‍ර වෙද්දී, අවසානයේදී ජනතාව තත්ත්වය තමන්ගේ අතට ගැනීමට පෙළඹුණහ. විරෝධතාකරුවන් විසින් ජනාධිපති මන්දිරය සහ ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලය ඇතුළු ප්‍රධාන රාජ්‍ය ආයතන වටලා ඒවාට කඩා වැදුණහ. ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂ රටින් පලා ගිය අතර, අවසානයේදී විදේශගතව සිට තම ඉල්ලා අස්වීම භාර දුන්නේය. බොහෝ දෙනෙකු මෙය ‘ජන බලයේ ජයග්‍රහණයක්’ ලෙස සමරනු ලැබුවද, සැබෑ යථාර්ථය නම් ඒ වන විට රට සම්පූර්ණ බිඳවැටීමකට භයානක ලෙස සමීප වී තිබීමයි.

දේශපාලන බල හුවමාරු යාන්ත්‍රණයක් ලෙස මහජන නැඟිටීම් මත යැපීමට කිසිදු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටකට ආරක්ෂිතව හැකියාවක් නැත.

අරගලය පැවති මුළු කාලයෙන් වැඩි කොටසක් එය බොහෝ දුරට සාමකාමී ස්වභාවයක් ගත්තද, අනාගතයේදී ඇති වන නැඟිටීම් ද එලෙසම සාමකාමී වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කළ නොහැක. ආර්ථික බිඳවැටීම, දේශපාලන අස්ථාවරත්වය සහ රාජ්‍ය ආයතන මුළුමනින්ම අඩපණ වීම, ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ අරාජිකත්වය වර්ධනය වීම සඳහා සාරවත් බිමක් සකසයි. ව්‍යවස්ථාපිත මාවත් අසාර්ථක වූ තැන, ව්‍යවස්ථාවෙන් බාහිර ක්‍රමවේදයන් කරළියට පැමිණීම වැළැක්විය නොහැක්කකි. අර්ථවත් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා ප්‍රතිසංස්කරණ තවදුරටත් ප්‍රමාද කළහොත් ශ්‍රී ලංකාවට මුහුණ දීමට සිදුවන සැබෑ අනතුර මෙයයි.

සමහර දේශපාලන නිරීක්ෂකයින් තර්ක කරන්නේ 2022 වසරේ සිදුවීම් සුවිශේෂී වූ ඒවා බවත්, ඒවා නැවත සිදු වීමට ඉඩක් නොමැති බවත්ය. එම උපකල්පනය අනතුරුදායක ලෙස උදාසීන එකකි. මන්ද, ඊට පාදක වූ ව්‍යුහාත්මක තත්ත්වයන් තවමත් විසඳී නොමැති බැවිනි. ආර්ථිකය යථා තත්ත්වයට පත්වීම තවමත් දුර්වල මට්ටමක පවතින අතර, දේශපාලන ආයතන කෙරෙහි මහජන අවිශ්වාසය ද එලෙසම පවතී. එමෙන්ම පාලන ක්‍රමය පිළිබඳ කලකිරීම සමාජයේ බොහෝ ක්ෂේත්‍ර පුරා දිගින් දිගටම දැකගත හැකිය. විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය එලෙසම නොවෙනස්ව පවතින අතරතුර, තවත් බරපතල ආර්ථික හෝ දේශපාලන අර්බුදයක් මතු වුවහොත්, තම පීඩාවන්ට ප්‍රතිචාර දැක්වීමට අසමත් පාලන පද්ධතියක් තුළ තමන් නැවත වතාවක් කොටු වී ඇතැයි පුරවැසියන්ට හැඟෙන්නට ඉඩ තිබේ.

මීළඟ නැඟිටීම මීට වඩා බෙහෙවින් විනාශකාරී විය හැකිය. හුදකලා ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා කිහිපයක් සිදු වුවද, රාජ්‍යය මුළුමනින්ම අවුල් ජාලාවකට ඇද නොවැටීම නිසා 2022 වසරේදී ශ්‍රී ලංකාව වාසනාවන්ත විය. නමුත් ලොව පුරා උදාහරණවලින් පැහැදිලි වන්නේ මහජන කෝපය ව්‍යවස්ථාපිත සීමාවන්ගෙන් බැහැරව පුපුරා ගිය විට, එහි ප්‍රතිඵල අනපේක්ෂිත සහ මහා විනාශකාරී විය හැකි බවයි. සමාජ නොසන්සුන්තාවය, දිගුකාලීන අස්ථාවරත්වයක්, වාර්ගික ආතතීන්, ආර්ථිකය අඩපණ වීම සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආයතන පවා මුළුමනින්ම බිඳ වැටීම දක්වා වේගයෙන් වර්ධනය විය හැකිය.

එබැවින් විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය අහෝසි කිරීම යනු හුදෙක් දේශපාලන සටන් පාඨයක් පමණක් නොවේ; එය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අවශ්‍යතාවයකි.

මෙම ක්‍රමය අහෝසි කිරීමට විරුද්ධ විවේචකයන් බොහෝ විට තර්ක කරන්නේ, රටේ ස්ථාවරත්වය සහ තීරණාත්මක පාලනය සහතික කිරීම සඳහා ශ්‍රී ලංකාවට ශක්තිමත් විධායක ජනාධිපතිවරයෙකු අවශ්‍ය බවයි. එසේ වුවද, 2022 වසරේ සිදුවීම් මඟින් පැහැදිලිවම ඔප්පු කර පෙන්වූයේ ඊට හරියටම ප්‍රතිවිරුද්ධ දෙයයි.

බලය අසීමිත ලෙස කේන්ද්‍රගත වීම නිසා උඩඟුකම, බරපතල ප්‍රතිපත්තිමය වැරදි සහ ආයතනික ව්‍යුහයන් අඩපණ වීම සිදු විය හැකිය. මන්ද, එහිදී තීරණ ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය මහජන වගවීමෙන් මුළුමනින්ම පරිබාහිරව (ආරක්ෂා වී) සිදු වන බැවිනි. එවැනි නායකත්වයක් අසාර්ථක වූ විට, මුළු රාජ්‍ය ව්‍යුහයම දැඩි අවදානමකට ලක් වේ; මන්ද, පවතින තත්ත්වය සාමකාමීව නිවැරදි කිරීම සඳහා ප්‍රමාණවත් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාපිත ආරක්ෂණ එහි නොමැති බැවිනි.

වඩාත් ශක්තිමත් පාර්ලිමේන්තු ක්‍රමයකට නැවත හැරීම මඟින් (ආණ්ඩුවේ) සාමූහික වගකීම සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනතා හඬට සංවේදී වීම නැවත ස්ථාපිත කෙරෙනු ඇත. එවැනි ක්‍රමයක් තුළ, මහජන විශ්වාසය ගිලිහී යන ආණ්ඩු රාජ්‍යයේ ස්ථාවරත්වයටම තර්ජනයක් එල්ල නොකර පාර්ලිමේන්තුව හරහාම වෙනස් කිරීමට අවස්ථාව ලැබෙනු ඇත. එමඟින් දේශපාලන අර්බුද වීදි කරා පැතිරී යාම වෙනුවට ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාපිත සීමාවන් තුළම රඳවා ගැනීමට හැකි වේ.

විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය අහෝසි කිරීමෙන් පමණක් ශ්‍රී ලංකාවේ සියලුම ප්‍රශ්න විසඳෙන්නේ නැත. දූෂණය, අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය, මැතිවරණ වගවීම සහ රාජ්‍ය පරිපාලනයට අදාළ පුළුල් ප්‍රතිසංස්කරණ ද ඒ සඳහා අත්‍යවශ්‍ය වේ. නමුත්, විධායක බලය මෙලෙස අසීමිත ලෙස කේන්ද්‍රගත වී තිබීම ඉවත් කිරීම, අර්ථවත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ප්‍රතිසංස්කරණ කරා යන ගමනේ පළමු සහ වඩාත්ම මූලික පියවරයි.

එබැවින්, පුන පුනා පළ වූ මහජන අපේක්ෂාවන් සහ දිගුකාලීන පොරොන්දු මධ්‍යයේ වුවද, මේ වන විට සිය පාලන කාලය වසර දෙකකට ආසන්න වෙමින් පවතින ජාතික ජන බලවේග රජය, විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය අහෝසි කිරීම සඳහා තවමත් කිසිදු ස්ථිර පියවරක් ගෙන නොතිබීම දැඩි සේ කලකිරීමට කරුණකි. විපක්ෂයේ දේශපාලන පක්ෂ ද මෙම ප්‍රශ්නය මතු නොකිරීම සහ එය තමන්ගේ ප්‍රමුඛතාවලින් බැහැර කර ඇති බවක් පෙනෙන්නට තිබීම ඊට සමානවම හෝ ඊටත් වඩා කනගාටුදායකය. ජාතික ජන බලවේග රජය මෙම ගැටලුව විසඳීමට ප්‍රමාද කිරීම, දේශපාලන පක්ෂ වරක් බලයට පත් වූ පසු එම ධුරය මඟින් තමන්ට හිමි වන අතිමහත් බල අධිකාරිය අත්හැරීමට මැලි වන්නේ ද යන්න පිළිබඳව සාධාරණ සැක සංකා මතු කරයි.

2022 වසරේදී අත්දුටු ආකාරයේ තවත් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාපිත බිඳවැටීමක් දරා ගැනීමට ශ්‍රී ලංකාවට තවදුරටත් පුළුවන්කමක් නැත. අරගලය යනු හුදෙක් ආර්ථික අර්බුදයකට එරෙහිව කළ විරෝධතාවයක්ම පමණක් නොවේ. වගවීම සඳහා වන සාමකාමී යාන්ත්‍රණයන් අහුරා ලන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පාලන ක්‍රමයන්ට, අවසානයේදී පිපිරීයන මහජන විරෝධයකට මුහුණ දීමට සිදුවන බවට එය ජනතාව විසින් ලබා දුන් බරපතල අනතුරු ඇඟවීමකි.

එම අනතුරු ඇඟවීම නොසලකා හැරියහොත්, මීට වඩා බෙහෙවින් අනතුරුදායක තත්ත්වයන් යටතේ ඉතිහාසය නැවත වරක් පුනරාවර්තනය වීමේ අවදානමකට රට මුහුණ දෙනු ඇත.

එබැවින් ශ්‍රී ලංකාව ඉදිරියේ ඇති තේරීම ඉතා පැහැදිලිය. එක්කෝ විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය අහෝසි කිරීමට ප්‍රමුඛතාවය දෙමින් අර්ථවත් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා ප්‍රතිසංස්කරණ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී එකඟතාවයකින් යුතුව දැන්ම ක්‍රියාත්මක කළ යුතුය; නැතහොත් ව්‍යවස්ථාපිත ව්‍යුහයන්ගෙන් පරිබාහිරව වෙනසක් ඉල්ලා සිටීම සඳහා අනාගත පරපුරට නැවත වතාවක් වීදි බැසීමට සිදුවනු ඇත.

මීළඟ වතාවේදී එහි ප්‍රතිඵල හුදෙක් (පාලකයෙකුගේ) ඉල්ලා අස්වීමකින් සහ බල හුවමාරුවකින් පමණක් අවසන් නොවනු ඇත. ඒ වෙනුවට, දැනට රට යථා තත්ත්වයට පත් කර ගැනීමට දැඩි ලෙස වෙහෙසෙමින් සිටින ආර්ථික අර්බුදයට වඩා බෙහෙවින් දරුණු වූ, දිගුකාලීන අස්ථාවරත්වයක් සහ අරාජිකත්වයක් කරා එය මුළු රටම තල්ලු කර දැමිය හැකිය.