පහත පලවන්නේ ආචාර්ය ජෙහාන් පෙරේරා විසින් The Island Online වෙබ්අඩවියට සම්පාදනය කල ලිපියක Ai පරිවර්තනයකි. සංස්කරණය ‘විවරණ’ විසිනි.

මුල් බැසගත් වාර්ගික, ආගමික සහ භාෂාමය බෙදීම් සහිත ශ්‍රී ලංකාව වැනි,  බහුත්ව සමාජයන්හි පවතින ගැටලු සහ විසඳුම් සඳහා සවිඥානිකව සියල්ලන් ඇතුළත් කරගන්නා ප්‍රවේශයක් අවශ්‍යය. ශ්‍රී ලංකාවේ ඕනෑම රජයක් මුහුණ දෙන ප්‍රධාන අභියෝගයක් වන්නේ, ප්‍රබල අනන්‍යතාවන් සහිත විවිධ කණ්ඩායම් මුහුණ දෙන ගැටලු නිවැරදිව හඳුනා ගැනීම සහ ඒවාට විසඳුම් සෙවීමයි. බෙදී ගිය සමාජයක ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පද්ධතීන්ගේ ස්ථාවරත්වය තීරණය වන්නේ මැතිවරණ ජයග්‍රහණවලට වඩා, ආයතනගත ඇතුළත් කර ගැනීම්, සාකච්ඡා සහ එකඟතාවන් මත ය.

ජාතික ජන බලවේග රජය ලබාගත් ආකාරයේ විශාල මැතිවරණ ජනවරමක් තිබුණ ද, ගැටලු දෙස එක් දේශපාලන කණ්ඩායමක දෘෂ්ටිකෝණයෙන් පමණක් බැලුවහොත්, එමඟින් ඉදිරිපත් කෙරෙන ප්‍රතිපත්තිමය නිර්දේශවලින් පාලක පක්ෂයෙන් බැහැරව සිටින ප්‍රජාවගේ අත්දැකීම් මඟ හැරීමට ඉඩ ඇත. එහි ප්‍රතිඵලය වන්නේ ඒවාට එරෙහිව ප්‍රතිරෝධයක් ගොඩනැගීම, අසමාන ලෙස ක්‍රියාත්මක වීම සහ අවසානයේදී දේශපාලන පසුබෑමකට ලක් වීමයි.

මෑතකදී ජාතික සාම මණ්ඩලය විසින් උතුරේ, යාපනයේදී මැතිවරණ ක්‍රියාවලිය පිළිබඳ පුරවැසි ආකල්ප විමසීමට තරුණයින් සමග පැවැත්වූ කණ්ඩායම් සාකච්ඡාවකදී සුවිශේෂී කරුණු රැසක් අනාවරණය විය. මෙම ආයතනයේ කුඩා සමීක්ෂණ ප්‍රතිඵලවලින් ද රජයේ ප්‍රසාද මට්ටම  2026 පෙබරවාරි මුලදී 65% ක් ලෙස වාර්තා කළ වෙරිටේ රිසර්ච් ආයතනයේ ජාතික සමීක්ෂණයේ සොයාගැනීම් තහවුරු කරයි.

යාපනයේ ප්‍රතිචාර දැක්වූවන්ගෙන් බහුතරයක් ප්‍රකාශ කරන්නේ තමන් අතීතයට වඩා ආරක්ෂිතව සිටින බවත්, තමන්ට වඩාත් සාධාරණ ලෙස සලකන බවත්ය. සමහර අංශවල පැහැදිලි වර්ධනයක් දක්නට ලැබුණද, සියලුම අංශවල තත්ත්වය එසේ නොවේ. ප්‍රධාන වශයෙන් තරුණ හා උගත් පිරිසකගෙන් සමන්විත මෙම සමීක්ෂණයට අනුව:

• 78% ක් පවසන්නේ තම ජීවනෝපාය මාර්ග යහපත් වී ඇති බවයි.
• තවත් 78% ක් එදිනෙදා ජීවිතයේදී තමන් ආරක්ෂිත බව ප්‍රකාශ කරති.
• 75% ක් නව රජය පිළිබඳව තෘප්තිමත් වන අතර,
• 64% ක් විශ්වාස කරන්නේ රජය තම භාෂාවට සහ සංස්කෘතියට සාධාරණ ලෙස සලකන බවයි.

දශක තුනක දරුණු යුද්ධයකින් බැට කෑ කලාපයක මෙවැනි ජයග්‍රහණ අත්කර ගැනීම සුළුපටු කරුණක් නොවේ.

එසේ වුවද, එම සමීක්ෂණයෙන්ම ඉහත කී සුභවාදී ආකල්ප යටපත් කරන ගැඹුරු සැකසංකා සහ සීමාවන් ද අනාවරණය වේ. අතීත ගැටලු විසඳා ඇති ආකාරය පිළිබඳව තෘප්තිමත් වන්නේ 25% ක් වැනි සුළු පිරිසක් පමණි. ඉඩම් සහ හමුදාමය මැදිහත්වීම් සම්බන්ධ ගැටලුවල කිසිදු වෙනසක් සිදු නොවූ බව එම ප්‍රතිශතයම (25% ක්) පවසති.

වඩාත්ම කැපී පෙනෙන කරුණ නම්, ආගමික අරමුණු සඳහා අවසරයකින් තොරව ඉඩම් අත්පත් කර ගැනීම පිළිබඳව 90% කට ආසන්න පිරිසක් දැඩි කනස්සල්ලෙන් පසුවීමයි. එමෙන්ම, අනාගතය යහපත් වේද යන්න පිළිබඳව සැලකිය යුතු පිරිසක් අවිශ්වාසයෙන් පසුවෙති.

මෙම නිෂේධාත්මක ආකල්ප සුළු කරුණු ලෙස බැහැර කළ නොහැක. ඉඩම් අයිතිය, හමුදාකරණය ඉවත් කිරීම, වගවීම සහ දේශපාලන බලය කේන්ද්‍රගත වීම සම්බන්ධ මෙතෙක් විසඳී නොමැති ව්‍යුහාත්මක ප්‍රශ්න දෙසට මේවා ඇඟිල්ල දිගු කරයි. මෙම ගැටලුවලට කඩිනමින් විසඳුම් ලබා නොදුනහොත්, පවතින ස්ථාවරත්වය බිඳෙනසුලු එකක් විය හැකිය. මෙයින් හැඟවෙන්නේ දිගුකාලීන ස්ථාවරත්වය සහ නීත්‍යානුකූලභාවය තහවුරු කිරීම සඳහා අනෙකුත් පාර්ශවයන් සමඟ පොදු එකඟතාවක් ගොඩනගා ගැනීමේ සහ ජාතික ගැටලු විසඳීම සඳහා හවුල්කාරිත්වයක අවශ්‍යතාවයයි.

ජාතික හෝ ප්‍රාදේශීය මට්ටමේ ගැටලු විසඳීම දීර්ඝකාලීනව සාර්ථක වීමට නම්, එය වඩාත්ම බුද්ධිමත් වුවද එක් කණ්ඩායමක මතය මත පමණක් පදනම් නොවිය යුතුය. ගැටලු විසඳීම සඳහා විවිධ වාර්ගික, ආගමික, කුල සහ දේශපාලන පසුබිම්වල අයගේ සහභාගීත්වය අවශ්‍ය වන්නේ අදහස්වල විවිධත්වය සහ විසඳුම් රාශියක් ලබා ගැනීමටය. මෙයින් අදහස් කරන්නේ දූෂිත වීම හෝ යහපත අතහැර අයහපත වැළඳ ගැනීම නොවේ. එයින් අදහස් කරන්නේ පොදු සමාජය තුළ අදහස් පරීක්ෂාවට ලක් කිරීමයි.

පාලනයක සුජාතභාවය ලැබෙන්නේ මැතිවරණ ජයග්‍රහණයෙන් පමණක් නොව, තීරණ ගැනීමට පෙර සිදු කෙරෙන මහජන අදහස් ලබා ගැනීමේ ගුණාත්මකභාවය මතය. පශ්චාත් යුධ සමාජයන්හි සාර්ථක අත්දැකීම්වලින් පෙනී යන්නේ, ප්‍රතිපත්තිමය විසඳුම් පිළිබඳව සාකච්ඡා කිරීමට ප්‍රථම, විවිධ පාර්ශවයන් එක්ව ගැටලු නිර්වචනය කරන සංවාද මණ්ඩප හරහා දීර්ඝකාලීන සාමය සහ සංවර්ධනය ගොඩනැගෙන බවයි.

සිවිල් සමාජ සංවිධානයක් ලෙස, ජාතික සාම මණ්ඩලය ප්‍රජාව අතර දැනුවත්භාවය ඇති කිරීම සහ සබඳතා ගොඩනැගීම ඉලක්ක කරගත් විවිධ පොදු ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත වේ. මෙම ක්‍රියාකාරකම් සඳහා ප්‍රජා නායකයින්, ගෞරවනීය මහා සංඝරත්නය ඇතුළු ආගමික පූජකවරුන්, ප්‍රාදේශීය මට්ටමේ රාජ්‍ය නිලධාරීන් සහ බිම් මට්ටමේ දේශපාලන පක්ෂ නියෝජිතයෝ සහභාගී වෙති.

කෙසේ වෙතත්, අනෙකුත් සිවිල් සමාජ සංවිධාන මෙන්ම ජාතික සාම මණ්ඩලය ද සිය රැස්වීම් සඳහා ජාතික ජන බලවේගයේ සාමාජිකයින්ගේ සහභාගීත්වය ලබා ගැනීම දුෂ්කර කාර්යයක් බව අත්දකිමින් සිටී. පාලක පක්ෂ සාමාජිකයින් මෙම අවස්ථාවන්ට සහභාගී නොවීමට නිදහසට කරුණ වන්නේ, ඔවුන් විවිධ ක්‍රියාකාරකම් රාශියකට සම්බන්ධ වී සිටින බැවින් දැඩි ලෙස කාර්යබහුල වී සිටින බවයි. මෙහිදී පැන නගින ප්‍රශ්නය වන්නේ, පාලක පක්ෂයේ සාමාජිකයින් සැබවින්ම අධික වැඩකටයුතු ප්‍රමාණයකින් පීඩා විඳින්නේද, නැතහොත් එය අනෙක් පාර්ශවයන් සමඟ වැඩ කිරීමට ඇති අකමැත්තක් නිසා සිදුවන්නක්ද යන්නයි.

පාලක පක්ෂයේ සාමාජිකයන් තම පාලනය යටතේ නොමැති කණ්ඩායම් විසින් සංවිධානය කරනු ලබන කටයුතු සඳහා සහභාගී වීමට පක්ෂ ධූරාවලියෙන් විශේෂ අවසරයක් ලබා ගත යුතු බව පොදු පිළිගැනීමයි. තම සාමාජිකයන්ට වෙනත් සංවිධානවල ක්‍රියාකාරකම්වලට සම්බන්ධ වීමට ඉඩ දීමට පාලක පක්ෂය දක්වන අකමැත්තට හේතුව, පක්ෂ නායකත්වය දරන අදහස්වලට වඩා වෙනස් අදහස් ඔවුන් තුළ ඇති වේය යන බිය විය හැකිය. වෙනස් අදහස් මගින් පාලක පක්ෂයේ සාමාජිකයන් මතිභ්‍රමයට පත්වීම හෝ පක්ෂ අභ්‍යන්තරයේ මතභේද ඇතිවීම එම කනස්සල්ලට හේතුව වන්නට ඇත.

නමුත් බහුත්වවාදී සමාජයක තිරසාර ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා අවශ්‍ය වන්නේ මෙවැනි නිරාවරණය වීමකි. යාපනයේ මත විමසුමට ලක් කළ තරුණයින්ගෙන් සියයට 90ක්ම ඉඩම් ගැටලු පිළිබඳව කනස්සල්ලෙන් පසුවන්නේ නම්, පක්ෂ නියෝජිතයන්ව එවැනි අපහසු සාකච්ඡාවලින් මඟහරවා ආරක්ෂා කරනු වෙනුවට, ඔවුන් සමඟ සෘජුව සම්බන්ධ වීම නිවැරදිව ගැටලු හඳුනා ගැනීමට  අත්‍යවශ්‍ය වේ.

පසුගිය සතියේ අභාවප්‍රාප්ත වූ ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ (LSSP) නායක මහාචාර්ය තිස්ස විතාරණ මහතා, ජාතික මට්ටමේ ගැටලු විසඳීම සම්බන්ධයෙන් කදිම ආදර්ශයක් සැපයීය. රජයේ අමාත්‍යවරයෙකු ලෙස ඔහු, දශක තුනක යුද්ධයකට තුඩු දුන් දීර්ඝකාලීන ජනවාර්ගික ගැටුම නමැති අභියෝගයට මුහුණ දුන්නේය. ඔහු විසඳුම කෙරෙහි දැඩි අවධානයක් යොමු කළ අතර, සියලු දෙනා සමඟ සම්බන්ධ වෙමින් කටයුතු කළද, එම විසඳුම කුමක් විය යුතුද යන්න පිළිබඳව වූ සිය ස්ථාවරයෙන් කිසිවිටෙකත් බැහැර නොවීය.

ඔහුගේ පුත්‍රයා අවමංගල්‍ය උත්සවයේදී මා සමඟ පැවසුවේ, එය ඔහුට “ධ්‍රැව තාරකාව” බඳු බවත්, මාලිමාව සෑම විටම යොමු වී තිබූ දිශාව එය වූ බවත්ය. විවිධත්වයෙන් යුත් බහුත්වවාදී සමාජයක, බහුතර සහ සුළුතර ප්‍රජාවන් අතර ව්‍යුහාත්මක ආකාරයකින් බලය විමධ්‍යගත කිරීමේ සහ බලය බෙදාගැනීමේ අවශ්‍යතාවක් පවතින බව මහාචාර්ය විතාරණ විශ්වාස කළේය. වෙනත් පාර්ශ්වයන් සමඟ සාකච්ඡා කිරීම යනු මතවාදීව යටත් වීමක් නොවන බව ඔහුගේ ආදර්ශයෙන් පැහැදිලි වේ. ඒ සඳහා අවශ්‍ය වන්නේ සංවාදයට ඇති විවෘතභාවය සමඟ මුසු වූ පැහැදිලි අරමුණකි.

අද දින පවතින වාර්ගික හා ආගමික සාමය සඳහා මහාචාර්ය විතාරණ වැනි පුද්ගලයන් සහ වසර ගණනාවක් පුරා වඩාත් බලවත් පාර්ශ්වයන් හමුවේ අභියෝගාත්මක ලෙස කටයුතු කළ වෙනත් සමාන අදහස් ඇති පුද්ගලයන්ගේ හා කණ්ඩායම්වල උත්සාහය බෙහෙවින් ඉවහල් වී ඇත. වත්මන් රජය විසින් තහවුරු කරනු ලබන පුරවැසි සමානතාව, වර්ගවාදයෙන්, අන්තවාදයෙන්  සහ වෙනස් කොට සැලකීමෙන් තොර වීම සඳහා වන කැපවීම ගොඩනැගී ඇත්තේ මෙම පදනම මතය.

කෙසේ වෙතත්, සංකේතාත්මක පිළිගැනීම සහ දෛනික ආරක්ෂාව වැඩිදියුණු වීම පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවන බව ජාතික සාම මණ්ඩලයේ සමීක්ෂණයෙන් පෙනී යයි. මෙහිදී ප්‍රතිචාර දැක්වූවන් පුද්ගලික ආරක්ෂාව, අතුරුදහන් වූවන් පිළිබඳ සත්‍යය දැනගැනීම, ඉඩම් ආපසු ලබා දීම, භාෂා භාවිතය සහ හමුදා මැදිහත්වීම අවම කිරීම කෙරෙහි ප්‍රමුඛතාව ලබා දී ඇත. එමෙන්ම, උපාධියෙන් පසු රැකියා අවස්ථා, දේශීය ආර්ථික අවස්ථා, දේපළ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සහ විදේශගත වීම වෙනුවට යාපනයේම රැඳී සිටීමට ඉඩ සලසන සැබෑ දියුණුවක් ඔවුහු අපේක්ෂා කරති.

විසඳුම් ස්ථිරසාර වීමට නම්, එක් පාර්ශ්වයක් විසින් අනෙක් පාර්ශ්වයන් මත ඒවා ඒකපාර්ශ්විකව පටවනු ලැබිය නොහැකිය. ස්ථිරසාර විසඳුම් යනු ඒකපාර්ශ්වික විසඳුම් නොවේ. ඒවා මතුවිය යුත්තේ රටේ පවතින ගැඹුරුම ගැටලු පිළිබඳව කෙරෙන පොදු හඳුනාගැනීමක් තුළින් සහ දැනට පවතින සුපරීක්ෂාකාරී සුභවාදීත්වයට යටින් දිවෙන නිෂේධාත්මක හැඟීම්වලට විසඳුම් සෙවීමේ කැමැත්ත තුළිනි. ප්‍රගතිය ආපසු හැරවිය නොහැකි ලෙස තහවුරු කළ හැක්කේත්, සමස්ත දේශපාලන සමාජයේ එකඟතාව මත එය රඳා පවතින්නේත් එවිට පමණි.

විපක්ෂය සමඟ සම්බන්ධ වීම මගින් අතීතයේ පැවති අතිශය ගැටුම්කාරී සහ බෙදීම් සහිත දේශපාලන සංස්කෘතිය සමනය කිරීමට උපකාරී විය හැකිය. මෙයින් අදහස් කරන්නේ, පාලක පක්ෂය සිය සාමාජිකයන්ව වෙනස් මත දරන්නන්ගෙන් වෙන් කර තබමින් ඔවුන්ව ආරක්ෂා කරන්නේ කෙසේද යන්න ගැන පමණක් නොව, විවිධ මට්ටම්වලදී ගැටලු විසඳීම සඳහා අනෙක් පාර්ශ්වයන්ද තමන් සමඟ එක් කර ගනිමින් සිය දැක්ම සහ සාමාජිකත්වය පුළුල් කර ගන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳවද අවධානය යොමු කළ යුතු බවයි. මේ සඳහා අවශ්‍ය වන්නේ මඟහැරීම හෝ පසුබැසීම නොව, සක්‍රීයව සම්බන්ධ වීමයි.

ආචාර්ය ජෙහාන් පෙරේරා