මෙය, තිසරණී ගුණසේකර විසින් Daily FT වෙබ්අඩවියට සම්පාදනය කල ලිපියක Ai පරිවර්තනයකි. සංස්කරණය ‘විවරණ’ විසිනි.

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ස්වදේශික ඇමරිකානුවන්ට එරෙහි අවසන් ප්‍රහාරය දියත් කළේ දකුණු ඩැකෝටා ප්‍රාන්තයේ වයිට් රිවර් (සුදු නදිය) හි අතු ගංගාවක් වන වුන්ඩඩ් නී ක්‍රීක් (Wounded Knee Creek) ප්‍රදේශයේදීය. 1890 දෙසැම්බර් මාසයේදී ඇමරිකානු හමුදාව විසින් 300කට ආසන්න ලැකෝටා (Lakota) ජාතිකයන් පිරිසක් සමූලඝාතනය කළ අතර ඔවුන්ගෙන් වැඩි පිරිසක් කාන්තාවන් සහ දරුවන්ය. ඉන් ඉඩම් පැහැර ගැනීම්වලට සහ බලහත්කාරයෙන් සිදුකෙරුණු සංස්කෘතික යටපත් කිරීම්වලට එරෙහිව ස්වදේශික ඇමරිකානුවන් ගේ විරෝධය අවසන් විය.

ස්වදේශික ජනතාවගේ විරෝධය මර්දනය කිරීමත් සමඟ, යටත් කර ගැනීමට තවත් ‘භූමිය’  ඉතිරිව නොමැති බව එක්සත් ජනපද සංගණන කාර්යාංශය ප්‍රකාශ කළේය. ඒ අනුව වැඩිදුරටත් ඉඩම් අත්පත් කර ගැනීම සඳහා ඇමරිකාවට තම දේශසීමාවෙන් ඔබ්බට යෑමට සිදු විය. නාවික යුද විද්‍යාලයේ සභාපති කපිතාන් ඒ. ටී. මහන් විසින් ‘Atlantic Monthly’ සඟරාවට ලියන ලද, “The United States Looking Outward” නම් ලිපියෙන් අදහස් කළේ ද මෙයයි. එහිදී ඔහු ව්‍යාප්තවාදී විදේශ ප්‍රතිපත්තියක් වෙනුවෙන් පෙනී සිටි අතර, එය සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා ඇමරිකානු නාවික බලය ගොඩනැගීමේ අවශ්‍යතාව අවධාරණය කළේය.

“ඇමරිකානු ව්‍යාප්තවාදයේ නිර්මාණකරු වූයේ කැප්ටන් මහන් නොවේ. 1823 දී ජනාධිපති ජේම්ස් මොන්රෝ විසින් ‘මොන්රෝ න්‍යාය’ ඉදිරිපත් කෙළේය. ඒ මගින් බටහිර අර්ධගෝලය (උතුරු සහ දකුණු ඇමරිකාව) ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට පමණක් වෙන් වූ කලාපයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, එය යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදී බලවතුන්ට තහනම් කලාපයක් කළේය. කපිතාන් මහන්ගෙන් ලැබුණු සුවිශේෂී දායකත්වය වූයේ, මෙම ඇමරිකානු ව්‍යාප්තවාදය ‘දේශප්‍රේමී වැස්මකින් ඉදිරිපත් කිරීමයි. බාබරා ටච්මන් (Barbara Tuchman) සිය ‘The Proud Tower’ කෘතියේ සඳහන් කළ පරිදි, “භූමි ප්‍රදේශ ඈඳාගැනීමට උත්සාහ කළ අයගේ අරමුණ වූයේ හුදෙක් ආර්ථිකමය වාසි ලබා ගැනීමයි. නමුත් එය ජාතික මට්ටමේ වැදගත්කමකින් තීරණාත්මක බලපෑමක් ඇති දෙයක් බවට කළේ මහන් විසිනි.

එතැන් සිට, එක්සත් ජනපදය (තම අර්ධගෝලය තුළ මෙන්ම ඉන් පිටතදී සිදු කළ) සිය මැදිහත්වීම් සඳහා සදාචාර සහ ගුණධර්ම පද්ධතීන් මත පදනම් වූ තර්ක ඉදිරිපත් කිරීමට උත්සාහ කළේය. මෙය 1898 දී පිලිපීනය යටත් කර ගැනීමේ සිට (එහිදී ඔවුන් ‘සුදු මිනිසාගේ වගකීම’ යන තර්කය යටතේ අශිෂ්ට ස්වදේශිකයන්ට ආචාර ධර්ම සහ සදාචාරය ඉගැන්වීමට උත්සාහ කළහ) 1983 දී සිදු කළ ග්‍රෙනඩා (Grenada) ආක්‍රමණය (අරමුණ ඇමරිකානු ජීවිත බේරා ගැනීම බව පැවසිණි) දක්වා විහිදී ගියේය.

1989 දෙසැම්බර් මාසයේදී ජනාධිපති ජෝර්ජ් ඩබ්ලිව්. බුෂ් පැනමාව ආක්‍රමණය කර එහි ඒකාධිපති පාලක මැනුවෙල් නොරිගා පැහැරගත් අවස්ථාවේදී, පැහැදිලිවම ජාත්‍යන්තර නීති උල්ලංඝනය කිරීමක් වූ එය සාධාරණ මෙහෙයුමක් ලෙස නම් කෙළේය. එය සාධාරණීකරණය කිරීම සඳහා ඇමරිකානු ජීවිත බේරා ගැනීම, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සහ මානව හිමිකම් සුරැකීම වැනි විවිධ කරුණු ඉදිරිපත් කෙරිණි. (ජෙනරාල් නොරිගා 1980 දශකයේ මැද භාගයේදී ඇමරිකාවේ අප්‍රසාදයට පත්වන තෙක්ම ඔවුන්ගේ සමීපතම හිතවතෙකු ලෙස කටයුතු කෙළේය).

ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සහ ඔහුට කලින් සිටි ජනාධිපතිවරුන් බොහෝ දෙනෙකු අතර පැවති වෙනස වූයේ ඔහු ඔවුන් නොකළ දෙයක් කිරීම නොව, අනෙක් අය ප්‍රකාශ නොකර සිටීමට තරම් සූක්ෂ්ම වූ (හෝ ප්‍රවේශම් වූ) කරුණු විවෘතව පැවසීමයි. ඔහුගේ පූර්වගාමීහු තමන් අතින් සිදුවන ජාත්‍යන්තර නීති උල්ලංඝනය කිරීම් ‘දේව ධාර්මික’  සුදු රෙද්දකින් වසා ගැනීමට ප්‍රවේශම් වූහ. නමුත් ට්‍රම්ප්ට එවැන්නක් අවශ්‍ය නොවේ.

වෙනිසියුලාව සතුව ලොව විශාලතම තෙල් සංචිත පවතින අතර, එහි ඇති ඝන, ඇලෙන සුළු, තාර වැනි බොරතෙල් ඇමරිකානු පිරිපහදු සඳහා විශේෂයෙන්ම සුදුසු වේ. ඉදින්, එම රටේ වගා කළේ කපු නම්, නිකොලස් මදුරෝ තවමත් කරකස් නුවර පාලනය කරනු ඇත. නමුත් එහි ඇත්තේ තෙල්ය; ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ඉතා පැහැදිලිව සහ ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රකාශ කළ පරිදි, ඇමරිකාවට අවශ්‍ය වන්නේ එම තෙල් සම්පතයි.

වෙනිසියුලාව ආක්‍රමණය කිරීම සහ ජනාධිපති මදුරෝ හා ඔහුගේ බිරිඳ පැහැර ගැනීම ජාත්‍යන්තර නීතිය බරපතළ ලෙස උල්ලංඝනය කිරීමකි. ඒවා දැඩි ලෙස හෙළා දැකිය යුතු ආක්‍රමණශීලී ක්‍රියාවන් ය. එහෙත් ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ වෙනිසියුලානු ආක්‍රමණය යනු, 1801-1805 කාලයේ ඔටෝමාන් ට්‍රිපොලිටේනියාවට (එකල ඔටෝමාන් පාලනය යටතේ පැවති වර්තමාන ලිබියාව – පළමු බාබරි යුද්ධය) එරෙහිව කළ යුද්ධයේ සිට පලස්තීනුවන්ට එරෙහි ඊශ්‍රායලයේ ජනඝාතන යුද්ධයට ක්‍රියාකාරීව අනුබල දීම දක්වා විහිදෙන ඇමරිකානු විදේශ ප්‍රතිපත්තියේම අඛණ්ඩ දිගුවකි. කෙසේ වෙතත්, දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ඇමරිකාව සිදු කළ බොහෝ ක්‍රියාවන්ට වඩා වෙනස්ව, 2026 දී ඔවුන් කළ වෙනිසියුලානු ආක්‍රමණය තුළ බහුපාර්ශ්විකත්වයේ මවාපෑමක් හෝ නොතිබුණි. (ආක්‍රමණයට පෙර එක්සත් රාජධානිය පවා ඒ පිළිබඳව දැනුවත් කර නොතිබූ අතර, ඇමරිකානු තෙල් සමාගම් පමණක් ආක්‍රමණයට පෙර සහ පසුව ඒ පිළිබඳව සියල්ල දැන සිටියහ).

ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ ඍජු හා ආක්‍රමණශීලී ඒකපාර්ශ්විකවාදය, 19 වන සියවසේ වැඩි කාලයක් පුරා ඇමරිකාව ලෝකය තුළ ක්‍රියා කළ ආකාරය වෙත නැවත හැරීමක් පෙන්නුම් කරයි. එනම්, ස්ථිර මිතුරන් හෝ සතුරන් නොමැතිව, හුදකලාව තම ගමන යාමයි. වෙනිසියුලානු දේශසීමා සම්බන්ධයෙන් ඇමරිකාව බ්‍රිතාන්‍යය සමඟ යුද්ධයකට යාමට ආසන්න වූ අවස්ථාව හෝ ප්‍රථමයෙන් ඇමරිකානු නිදහස් යුද්ධයේදී සහ පසුව 1812 දී කැනඩාවේ භූමි ප්‍රදේශ ඈඳා ගැනීමට උත්සාහ කළ අවස්ථාව මීට නිදසුන් වේ. ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ඇමරිකාව ගෙන යමින් සිටින්නේ මෙවැනි අතීතයකටය. එහිදී ඇමරිකාව ලෝකයේ ඕනෑම තැනක අවශ්‍ය ඕනෑම දෙයක් බලහත්කාරයෙන් අත්පත් කර ගන්නා අතර, එහිදී පැරණි මිතුරන් හෝ දීර්ඝ කාලීන සතුරන් හෝ ඕනෑම අයෙකු සමඟ ගැටුමකට යාමට ඇමරිකාව පසුබට නොවේ.

2025 නොවැම්බර් මාසයේදී, ට්‍රම්ප් පාලනය ඇමරිකාවේ නව ජාතික ආරක්ෂක උපාය මාර්ගය  දක්වන ලේඛනයක් ඉදිරිපත් කළේය. ට්‍රම්ප්ගේ සැබෑ ස්වභාවය විදහා දක්වමින්, ඇමරිකානු විදේශ ප්‍රතිපත්තිය තුළ මෙතෙක් අප්‍රකාශිතව තිබූ කරුණක් මෙම ලේඛනය මගින් පැහැදිලිවම එළිදක්වන ලදී. එනම්, බටහිර අර්ධගෝලයෙන් ආරම්භ කරමින් මුළු ලෝකයම තම අධිපත්‍යය යටතට ගැනීමේ අභිලාෂයයි.

එම ලේඛනය අනුව, ඇමරිකාව

“..සතුරු විදේශීය ආක්‍රමණවලින් හෝ ප්‍රධාන සම්පත්වල අයිතියට බාධාවක් නැති, තීරණාත්මක සැපයුම් මාර්ග තහවුරු කරන අර්ධගෝලයක් අපේක්ෂා කරයි; තවද ප්‍රධාන උපාය මාර්ගික ස්ථාන වෙත බාධාවකින් තොරව පිවිසීම සහතික කර ගැනීමට ද අපට අවශ්‍යය. වෙනත් වචනවලින් කිවහොත්, අපි මොන්රෝ න්‍යායට ‘ට්‍රම්ප් අනුපූරකයක්’ ඉදිරිපත් කර බලාත්මක කරන්නෙමු..” (මූලාශ්‍රය: whitehouse.gov ලේඛනය).

“යුරෝපීය ශ්‍රේෂ්ඨත්වය ප්‍රවර්ධනය කිරීම” (Promoting European Greatness) යන මැයෙන් යුත් එහි යුරෝපීය කොටසෙහි සඳහන් වන්නේ, යුරෝපා සංගමමයේ ඒකාබද්ධතාවය සහ සංක්‍රමණය හේතුවෙන් ඉදිරි දශක දෙක තුළ එහි යුරෝපීය ‘ශිෂ්ටාචාරය අකාමකා දැමීමකට’ මුහුණ දෙනු ඇත යන්නයි. එමෙන්ම යුරෝපයේ වර්තමාන ගමන් මඟට එරෙහිව එම මහාද්වීපය තුළ ‘විරෝධයක් ගොඩනැගීමට’ ඇමරිකාව කටයුතු කළ යුතු බව ද පෙන්වා දේ.

ට්‍රම්ප්ගේ ඇමරිකාව යුරෝපයේ අන්ත දක්ෂිණාංශික පක්ෂ වෙත දක්වන සහයෝගය ද මෙම ලේඛනය මගින් පැහැදිලිව ප්‍රකාශ කරයි.

“..මෙම නැගිටීම ප්‍රවර්ධනය කිරීමට යුරෝපයේ සිටින අපේ දේශපාලන මිත්‍රයන් දිරිමත් කරන අතර, දේශප්‍රේමී යුරෝපීය පක්ෂවල වර්ධනය වන බලපෑම සැබවින්ම ඉමහත් සුබවාදී තත්වයක් ඇති කරයි..”

(එම මූලාශ්‍රය. එහි ආසියානු කොටස චීනයේ ආර්ථික බලය සහ වෙළඳ පිළිවෙත් කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි (ඉන්දියාව ගැන එහි සඳහන් වන්නේ ඉතා අඩුවෙන් වන අතර, ශ්‍රී ලංකාව ගැන කිසිදු සඳහනක් නැත).

ට්‍රම්ප්ගේ ඇමරිකාව ලෝකයෙන් අපේක්ෂා කරන්නේ ආර්ථික නායකත්වය සහ අසීමිත ලාභයයි. ට්‍රම්ප්වාදී විදේශ ප්‍රතිපත්තියේ සැබෑ හැරවුම් ලක්ෂය කිසිදු භූගෝලීය කලාපයක් නොව, අතීතයයි. වෙනිසියුලාව යනු ආරම්භය පමණි. ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ට සහ ඔහුගේ සැබෑ අනුගාමිකයන්ට තවත් බොහෝ ඉලක්ක ඇත: කියුබාව, වෙනිසියුලාවේ අන්තර්කාලීන ජනාධිපතිවරයා, කොලොම්බියාව, ඉරානය – සහ සුදු ජාතික, ක්‍රිස්තියානි, ධනවාදී මෙන්ම නේටෝ මිත්‍ර රාජ්‍යයක් වන ඩෙන්මාර්කය ද ඒ අතර වේ. ඩෙන්මාර්කයේ පාලනය යටතේ ග්‍රීන්ලන්තය පවතින අතර, එහි දුර්ලභ ඛනිජ සම්පත් ඇත. ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ට කිසිදු මතවාදී මුවාවන් නැත. ඔහුගේ එකම අවධානය මෙන්ම ඔහුගේ අරමුණ වන්නේ මුදල් පමණි.

වෙනිසියුලානු ආක්‍රමණයෙන් පසු, තමාට “..අනිවාර්යයෙන්ම ග්‍රීන්ලන්තය හිමි විය යුතු..” බව පැවසූ ට්‍රම්ප්, ඒ සඳහා බලහත්කාරය භාවිතා කිරීමේ හැකියාව ද බැහැර කළේ නැත. ඇමරිකාව විසින් ග්‍රීන්ලන්තය බලහත්කාරයෙන් අත්පත් කර ගැනීමේ පවතින ඉඩකඩ පිළිබඳව ඩෙන්මාර්කය ඉතා බැරෑරුම් ලෙස සලකා බලමින් සිටියි. ඩෙන්මාර්ක අගමැතිවරයා ප්‍රකාශ කළේ, “..ඩෙන්මාර්ක් රාජධානියට අයත් රටවල් තුනෙන් කිසිවක්..” ඈඳා ගැනීමට ඇමරිකාවට කිසිදු අයිතියක් නොමැති බවයි. ඔහු වැඩිදුරටත් මෙසේ පැවසීය:

“..එක්සත් ජනපදය තවත් නේටෝ රටකට හමුදාමය වශයෙන් පහර දීමට තීරණය කළහොත්, සියල්ල අවසන් වනු ඇත – ඊට නේටෝ සංවිධානය සහ  දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ගොඩනැගුණු ලෝක ආරක්ෂාව ද ඇතුළත් ය..”

ව්ලැඩිමීර් පුටින් යුක්රේනය ඈඳාගැනීමේ යුද්ධය ආරම්භ කළ විට, ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ඒ පිළිබඳව ප්‍රශංසාත්මකව ලියා තැබුවේ, “මෙය විශිෂ්ටයි” යනුවෙනි. තවද ඔහු “..අපට මෙය අපගේ දකුණු දේශසීමාවේදී භාවිතා කළ හැකිය..” යනුවෙන් ද සඳහන් කළේය. ‘ගාඩියන්’ (Guardian) වාර්තාවකට අනුව, රුසියානු පාලන තන්ත්‍රයට හිතවත් ඇතැම් පාර්ශව ඇමරිකාවේ වෙනිසියුලානු මෙහෙයුම දෙස මවිතයෙන් සහ ඊර්ෂ්‍යාවෙන් බලා සිටිති. ක්‍රෙම්ලිනයට හිතවත් ‘Dva Mayora’ ටෙලිග්‍රෑම් නාලිකාව මෙසේ සටහන් කර තිබුණි:

“..මෙම මෙහෙයුම ඉතා දක්ෂ ලෙස ක්‍රියාත්මක කර ඇත; බොහෝ විට අපගේ ‘විශේෂ යුද මෙහෙයුම’සිදුවිය යුතුව තිබුණේ ද මෙලෙසමය..”

බ්‍රසීල ජනාධිපති ලුයිස් ඉනාසියෝ ලූලා පැවසූ පරිදි,

“..ජාත්‍යන්තර නීතිය අමුඅමුවේ උල්ලංඝනය කරමින් රටවලට පහර දීම යනු, ප්‍රචණ්ඩත්වය, ව්‍යාකූලත්වය සහ අස්ථාවරත්වය රජයන,  බලවන්තයාගේ නීතිය ක්‍රියාත්මක වන ලෝකයක් කරා තබන පළමු පියවරයි..”

රුසියාවේ යුක්රේන ආක්‍රමණය, පලස්තීනුවන්ට එරෙහි ඊශ්‍රායලයේ ජන ඝාතන යුද්ධය සහ දැන් ඇමරිකාවේ වෙනිසියුලානු ආක්‍රමණය යනු අපට ජීවත් වීමට සිදුවන එම ‘පැරණි-නව’ ලෝකයේ සලකුණු වේ.

ඇමරිකානු බලකාය විසින් පැහැර ගැනීමට පැය කිහිපයකට පෙර, ජනාධිපති මදුරෝ ඉහළ පෙළේ චීන දූත පිරිසක් හමු වූයේය. ඒ පිළිබඳව ඔහු ටෙලිග්‍රෑම් පණිවිඩයක් මගින් උද්‍යෝගයෙන් සඳහන් කළේ, “..චීනය සහ වෙනිසියුලාව අතර සහෝදරත්වයේ සහ මිත්‍රත්වයේ ශක්තිමත් බැඳීම් යළි තහවුරු කරන හමුවක්; සැපේදී මෙන්ම දුකේදීත් මිතුරු හමුවක්..” යනුවෙනි. ඇමරිකානු ආක්‍රමණය චීනය හැකි දැඩිම අයුරින් හෙළා දැක ඇති නමුත්, ඔවුන්ගේ ප්‍රතිචාරය දැඩි ප්‍රකාශවලින් එහාට යාමට ඇති ඉඩකඩ අඩුය. ඉදිරි දින සහ මාසවලදී, බීජිං පාලනය (චීනය) තම ණය ගැන සහ  තෙල් සැපයුම දක්වා වෙනිසියුලාව තුළ පවතින තම අවශ්‍යතා ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා ඇමරිකාව සමඟ ගනුදෙනුවකට එළඹීමට අවධානය යොමු වෙනු ඇත.

වෙනිසියුලාවට හෝ යුක්රේනයට (හෝ 1987 දී ශ්‍රී ලංකාවට) උගත හැකි පාඩම සරල ය; එනම් ගෝලීය හෝ කලාපීය බලවතෙකු සමඟ සෘජුව ගැටීමට යාම (විශේෂයෙන් එම බලවතා සමීප අසල්වැසියෙකු වන විට) එතරම් බුද්ධිමත් මාවතක් නොවන බවයි. අනතුරුදායක ලෝකයක සාර්ථකව ගමන් කළ හැකි ආකාරය පිළිබඳ වඩා හොඳ නිදසුනක් සීතල යුද සමයේදී ෆින්ලන්තය සහ ඔස්ට්‍රියාව අනුගමනය කළහ. මෙම රටවල් දෙකම සීතල යුද බෙදීමේ පෙරමුණේම සිටියද, මධ්‍යස්ථ ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කරමින් තම ස්වාධීනත්වය රැක ගැනීමට සමත් වූහ. ඔවුන් මධ්‍යස්ථ වූවා සේම නම්‍යශීලී ද විය; ඔස්ට්‍රියාව තම භූමිය ඔත්තු බැලීමේ මධ්‍යස්ථානයක් වීමට ඉඩ දුන් අතර, ෆින්ලන්තය ආර්ථික සහයෝගීතාවය හරහා සෝවියට් සංගමය සතුටු කළේය. මූලික නොවන කරුණුවලදී සම්මුතිවාදී වීම මගින් ඔවුහු තම ස්වෛරීත්වය රැක ගත්හ, නොනැසී පැවතුණහ, සහ සමෘද්ධිය කරා ළඟා වූහ.

නිව්යෝර්ක් නුවර නව නගරාධිපති සොහ්රාන් මම්දානි  තවත් උදාහරණයක් සපයයි. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජවාදියෙකු මෙන්ම සමාජ ලිබරල්වාදියෙකු ද වන ඔහු, ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ ප්‍රතිපත්තීන්හි සපුරා විරුද්ධ පාර්ශවයයි. එසේ වුවද, ජනාධිපතිවරයා සමඟ පැවැත්වූ මැතිවරණයෙන් පසු හමුවේදී ඔහු ගැටුම්කාරී වනු වෙනුවට සාමකාමී වූ අතර, එකඟ නොවන විශාල කරුණු පසෙක ලා දෙපාර්ශවයටම එකඟ විය හැකි සුළු කරුණු පිළිබඳව අවධානය යොමු කළේය. ඔහු සිය මූලධර්ම වෙනස් කළේ හෝ සිය ප්‍රතිපත්ති අත්හැරියේ නැත; ඒ වෙනුවට ඔහු ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ව හැසිරවූයේ ආචාරශීලී බව, විනයගරුක බව සහ හාස්‍යය උපයෝගී කරගනිමිනි. වෙනිසියුලාව ආක්‍රමණය කිරීමට එරෙහිව සිය විරෝධය ප්‍රකාශ කිරීමට ඔහු ජනාධිපතිවරයා ඇමතූ අතරම, නගරයේ පවතින ගැටලු කෙරෙහි අඛණ්ඩව අවධානය යොමු කිරීමටද වගබලා ගත්තේය.

ට්‍රම්ප්ගේ පාලන සමයෙන් පසු ඇමෙරිකාව යළිත් සිය අතීත ප්‍රතිපත්ති වෙත යොමු වීම දිගින් දිගටම සිදු නොවීමට ඉඩ ඇති බැවින්, ට්‍රම්ප්වාදී අවුල් සහගත තත්ත්වය හමුවේ ශ්‍රී ලංකාවට ඉදිරියට යාමට එම උදාහරණ මඟින් යහපත් මඟ පෙන්වීමක් සපයයි.

ඇමරිකානු ආක්‍රමණශීලීත්වය දැඩි ලෙස හෙළා දකිමින් ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ  ප්‍රබල ප්‍රකාශයක් නිකුත් කර ඇත. එහෙත් ජාතික ජන බලවේග (NPP) රජය සිය ප්‍රතිචාරය සම්බන්ධයෙන් වඩාත් කල්පනාකාරී වී තිබේ. එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලයේදී ඇමරිකානු ආක්‍රමණයට එරෙහිව ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම අවශ්‍ය වුවද, සියලුම කලාපීය සහ ගෝලීය බලවතුන් සමඟ යහපත් සබඳතා පවත්වා ගැනීමේ NPP හි වත්මන් ප්‍රතිපත්තියෙන් අඟලක් හෝ බැහැර වීමට අවශ්‍යතාවක් නැත.

යම් හේතුවක් මත අප කලාපීය හෝ ගෝලීය බලවතෙකුගේ ඉලක්කයක් බවට පත් වුවහොත්, වෙනත් කිසිදු බලවතෙකු අපගේ ගැලවීමට ඉදිරිපත් නොවනු ඇත. රුසියාව වෙනිසියුලාව සමඟ ඕනෑම තත්ත්වයකදී පවතින සන්ධානයක් පවත්වාගෙන ගියද, වෙනිසියුලාවට සහ එහි වැසියන්ට වත්මන් ඇමරිකානු බලපෑම් හමුවේ තනිවම සටන් කිරීමට සිදුව තිබේ. ලෝකය සැබවින්ම ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය පිළිබඳව එය සිතා බැලිය යුතු බැරෑරුම් පාඩමකි.

2026 ජනවාරි 1 වන දින, සොහ්රාන් මම්දානි නිව්යෝර්ක් නගරයේ නව නගරාධිපති ලෙස ධුරයේ වැඩ භාර ගත්තේය. ඒ අනුව, මිලියනපතියන් 400,000කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් සහ බිලියනපතියන් 60කට අධික පිරිසක් (ඔවුන්ගේ සාමූහික ධනය ට්‍රිලියන 5කට වඩා වැඩිය) වෙසෙන ඇමරිකාවේ ධනවත්ම නගරය, ඉදිරි වසර හතර තුළ පාලනය කරනු ලබන්නේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජවාදියෙකු  විසිනි.

නගරාධිපති මම්දානිගේ සමාරම්භක උත්සවය විවිධ සංකේතයන්ගෙන් පිරී පැවතුණි. පැරණි කාන්තා ඡන්ද අයිතිය සහ කම්කරු සටන් පාඨයක් වූ පාන් සහ රෝස මල් ගීතය ගායනා කිරීමේ සිට, නගරයේ මහජන උපදේශක (නගරාධිපතිගෙන් පසු ධුරයට පත්වීමට සිටින තේරී පත් වූ නිලධාරියා) ජුමාන් විලියම්ස් විසින් අසාර්ථක වූ ග්‍රෙනේඩියානු විප්ලවය සහ එහි නායක මොරිස් බිෂොප් පිළිබඳව කඳුළු සලමින් කළ සිහිපත් කිරීම දක්වා වූ දෑ ඒ අතර විය.

ඇමරිකාවන් දෙකක් සැමවිටම පැවතුණි – එකක් අධිරාජ්‍යවාදී, ව්‍යාප්තවාදී සහ ආක්‍රමණශීලී වූ අතර, අනෙක ඇමරිකාව සදාචාරාත්මක ආලෝකයක් විහිදුවනු දැකීමට අපේක්ෂා කළේය. 19 වන සියවසේදී, හාවර්ඩ් සරසවියේ සභාපතිවරයෙකු වූ චාල්ස් විලියම් එලියට්, ඇමරිකාව මිලිටරි බලවතෙකු වීමේ අදහසට විරුද්ධ විය. ඔහු තර්ක කළේ,

‘..නාවික හමුදාවක් ගොඩනැගීම සහ විශාල ස්ථාවර හමුදාවක් පවත්වාගෙන යාම යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ… ඇමරිකානු අනන්‍යතාවයට ආවේණික වූ දේ අත්හැර දැමීමයි..’ යනුවෙනි (The Proud Tower කෘතියට අනුව).

පිලිපීන යුද්ධය පැවති සමයේදී, පිලිපීනය තුළ ඇමරිකානු රජය ගෙන ගිය අධිරාජ්‍යවාදී ක්‍රියාමාර්ගවලට එරෙහි වීම සඳහා ප්‍රමුඛ පෙළේ ඇමරිකානු පුරවැසියන් පිරිසක් ‘අධිරාජ්‍ය විරෝධී සංගමය’  පිහිටුවා ගත්හ. යුද්ධය උච්චතම අවස්ථාවට පත්ව තිබූ කාලයේදී, මෙම සංගමය ලක්ෂ පහක සාමාජිකත්වයකින් සමන්විත වූ අතර, එයට මාර්ක් ට්වේන් වැනි ප්‍රකට විද්වතුන් ද ඇතුළත් විය. ඔහු එම සංගමයේ යුද විරෝධී ප්‍රචාරණ කටයුතුවල කොටසක් ලෙස ‘To the Person Sitting in Darkness’ නමැති සිය සුප්‍රසිද්ධ රචනාව ලිවීය.

මාධ්‍ය වාර්තාවලට අනුව, 2024 දෙසැම්බර් මැද භාගය වන විට ලියාපදිංචි ඇමරිකානු ඡන්දදායකයින්ගෙන් 63%ක් වෙනිසියුලාවට මැදිහත් වීමට විරුද්ධ වූ අතර, ඊට සහාය පළ කළේ 25%ක් පමණි. මෙයට ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීන්ගේ සහ ස්වාධීන පාර්ශ්වයන්ගේ නිශ්චිත බහුතරයක් මෙන්ම රිපබ්ලිකානුවන්ගේ සාපේක්ෂ බහුතරයක් ද ඇතුළත් වේ.

මෙම ආක්‍රමණය ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේම MAGA ව්‍යාපාරය බෙදා වෙන් කිරීමට සමත් වී ඇති අතර, ස්ටීව් බැනන්, මාජරි ටේලර් ග්‍රීන් සහ ටකර් කාල්සන් වැනි ප්‍රමුඛ පෙළේ පුද්ගලයින් මෙය භයානක මෙන්ම ‘ඇමරිකාව පළමුව යන ප්‍රතිපත්තිය පාවා දීමක් ලෙස හෙළා දකිති. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, 2028 ජනාධිපතිවරණයෙන් ජයග්‍රහණය කරන්නේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදියෙකු හෝ රිපබ්ලිකානුවෙකු හෝ වේවා, ඔවුන් විසින් ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ ඒකාන්ත සහ විවෘත ඒකපාර්ශ්විකවාදය අතහැර දැමීමට (නැතහොත් අවම වශයෙන් සැලකිය යුතු ලෙස මධ්‍යස්ථ කිරීමට) බොහෝ දුරට ඉඩ ඇත.

ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ වෙනිසියුලානු වික්‍රමය, එහි ආරම්භක අදියරේදී ක්ෂණික සාර්ථකත්වයක් අත්කර ගත්තද, එය යහපත් ලෙස අවසන් වීමට ඇති ඉඩකඩ අඩුය. තමන්ගේ නග්න බලය  පාලනය කර ගැනීමට හෝ තමන්ගේ කෑදරකම සැඟවීමට කිසිවක් නොකරන, කෑදර ඇමරිකානු රූකඩයක්, මදුරෝ සහ ඔහු පැහැරගනු ලැබීම පිළිබඳව වෙනිසියුලානුවන් කුමන අදහසක් දැරුවද, ඔවුන් අතර ජනප්‍රිය නොවනු ඇත.

වෙනිසියුලාව මර්දනය කර පාලනය කිරීම සඳහා වැය කරන වැඩි මුදලක් දුප්පත් සහ මධ්‍යම පාන්තික ඇමරිකානුවන්ට සෞඛ්‍යය, අධ්‍යාපනය සහ සාධාරන මිලකට නිවාස වැනි මූලික අවශ්‍යතා සපුරා දීමට ඇති මුදල් අඩුවීමයි. ට්‍රම්ප්ගේ වෙනිසියුලානු මෙහෙයුම ඔහුව සහ ඔහුගේ ව්‍යාපාරික මිතුරන් පොහොසත් කළ හැකි වුවද, ඉන් සාමාන්‍ය ඇමරිකානුවන්ගේ තත්ත්වය තවදුරටත් අයහපත් වීමට ඉඩ ඇත. මෙහි අවසාන ප්‍රතිඵලය වනුයේ, 2026 සහ 2028 මැතිවරණ වලදී ඇමරිකානු දේශපාලනය, මධ්‍යස්ථ , ආර්ථික වශයෙන් ප්‍රගතිශීලී සහ සමාජීය වශයෙන් ලිබරල් මාවතක් කරා ප්‍රධාන වශයෙන් නැඹුරු වීමයි.

–තිසරණී ගුණසේකර