කොළඹ නගරයේ විදී දරුවන් යොදා ගනිමින් මුදල් ඉපැයීමේ සාර්ථක ප්රථිපල අත්කරගනිමින් සිටින බවට සමීක්ෂණ වාර්තාවක් පෙන්වා දී තිබෙන්නේ ලාංකීය සමාජයේ තවත් අඳුරු පැතිකඩක් හෙළිදරව් කරමින්ය. කාර්, බස්රථ, දුම්රිය මැදිරි පිරිසිදු කිරීම, තේ කඩ, කුඩා පරිමානයේ හෝටල් සහ ගරාජ වල වැඩකිරීම, අපද්රව්ය බැහැර කිරීම, ගෘහස්ථ හා කර්මාන්තශාලා වැඩ මෙන්ම සිඟමන් යැදීම වැනි ලබා ගත හැකි ඕනෑම වැඩක් වෙනුවෙන් මේ විදී දරුවන් අළෙවි වනු ඇත.
“වීදි දරුවන්ගේ අභියෝග සහ ඒවාට මුහුණ දීමේ උපාය මාර්ග: කොළඹ නගරයේ ක්ෂේත්ර අධ්යයනයකින් සොයාගැනීම්” නමින් ජාතික සමාජ සංවර්ධන ආයතනයේ පර්යේෂකවරයෙකු වූ එස්. හරිහරතමොදරන් විසින් ඉකුත් නොවැම්බරයේ දී ප්රකාශයට පත් කළ සමීක්ෂණ වාර්තාවට අනුව පිළිසරණක් නොමැතිව, අනාරක්ෂිතව අගනුවර අඳුරු විදී වල වෙසෙන දරුවන්ගේ ඛේදවාචකය මගින් පෙන්නුම් කරන්නේ අහිමිවීමේ හා විෂමතාවයේ ගැඹුරු සමාජ පැතිකඩකි.
ලෝ පුරා රටවල් සංවර්ධනයේදී දරුවන්ගේ යහපැවැත්ම අතිශයින් වැදගත්ය. හොඳම දේ දරුවන්ට යැයි ආදර්ශයක් ද පවතින්නේ ඒ නිසාවෙනි. එහෙත් උත්ප්රාසයට කාරණාව වන්නේ ලෝ පුරා මිලියන ගණනක් දරුවන්ට දිවි ගෙවන්නට සිදුව ඇත්තේ විශාල නගරවල විදී අද්දරය. මෙය ලෝ පුරා දරුවන්ගේ ඛේදවාචකය පෙන්නුම් කිරීමකි. සෞඛ්ය සම්පන්න ජිවිතයක් අරඹා ඵලදායී හා සමෘද්ධිමත් වැඩිහිටියෙකු බවට පරිවර්තනය කෙරෙන සුරක්ෂිත ළමා කාලයක් භුක්ති විඳීමටවූ නිරපේක්ෂ අයිතියක් සෑම දරුවෙකුටම හිමිය. එහෙත් වීදිවල දිවි ගෙවන දරුවන්ට ඔවුන්ගේ මූලික අයිතිවාසිකම් සහ අවශ්යතා කිසිවක්ම හිමි නොවන තරම්ය.
ඔවුන්ට පවුල් තුළ ජීවත් වීමේ අයිතිය අහිමි කරමින්, මුලික අයිතීන් සපුරා ගැනීම වෙනුවෙන් විදී වල දිවි ගෙවන්නට බල කෙරෙයි.
ලෝ පුරා විදී දරුවෝ මිලියන එකසිය පනහක්
එක්සත් ජාතීන්ගේ ළමා අරමුදලට (යුනිසෙෆ්) අනුව, වීදි දරුවන් ලෙස සැලකෙන්නේ වසස අවුරුදු 18 ට අඩු ගැහැණු සහ පිරිමි දරුවන්ය. ඔවුන් වීදිවල හෝ අසංවිධිත අංශවල වැඩ කළ මුත් තනිව හෝ ඔවුන්ගේ පවුල් සමඟ හෝ දිවි ගෙවන්නේ විදී කොණක එසේ නැතහොත් තාවකාලික වාසස්ථානයකය.
එක්සත් ජාතීන්ගේ ළමා අරමුදල විසින් වීදි දරුවන් තවදුරටත් කාණ්ඩ තුනකට බෙදා දක්වයි. වීදියේ වැඩ කරන අතර බොහෝ විට දවස අවසානයේදී තම පවුල් වෙත ආපසු යන දරුවන්, පවුලේ සහයෝගයක් නොමැතිව වීදියේ වැඩ කරමින්, එහිම නිදා ගනිමින් දිවි ගෙවන දරුවන්, සහ ඔවුන්ගේ ජීව විද්යාත්මක පවුල් සමඟ කිසිදු සම්බන්ධයක් නොමැති, සම්පූර්ණයෙන්ම තනිවම සිටින දරුවන් ලෙසය.
වීදි දරුවන් යනු අධික ලෙස ඉබාගාතේ යන ජීවන රටාවන් සහිත ජංගම ජනගහනයකි. කෙසේ වෙතත්, එක්සත් ජාතීන්ගේ ඇස්තමේන්තු වලට අනුව, ලෝකයේ වීදි දරුවන් මිලියන 150 ක් සිටිති. වීදි දරුවන්ගේ සංසිද්ධිය ප්රධාන වශයෙන් දරිද්රතාවය සහ නොසලකා හැරීම හෝ අපයෝජනය, අතහැර දැමීම සහ නවීකරණය වැනි එහි අන්තර් සම්බන්ධිත අංග සමඟ බැඳී පවති.
මෙම සාධක වීදිය කරා දරුවන් තල්ලු කිරීමේ සහ ඇදීමේ සාධක ලෙස වර්ගීකරණය කළ හැකිය. තල්ලු කිරීමේ සාධක අතර දරිද්රතාවය සහ ආර්ථික අවශ්යතාවය සහ ප්රචණ්ඩත්වය, පවුල් බිඳවැටීම, විශාල සාමාජික සංඛ්යාවකින් යුත් පවුල් වැනි සාධක ඇතුළත් වේ.
අනෙක් අතට, වීදිය වෙත දරුවන් ඇදීයාමේ සාධක අතර නාගරීකරණය, සම වයසේ මිතුරන්ගේ බලපෑම හෝ නිදහසේ හා ස්වාධීනත්වයට ඇති ආකර්ෂණය ඇතුළත් වේ.
ලංකාව පුරා විදී දරුවෝ පහළොස් දහසක්
ලංකාවේ වීදි දරුවන්ගේ සංඛ්යාව 15,000 ක් ලෙස ගණන් බලා ඇත ( “වීදි දරුවන්ගේ නුහුරු හැසිරීම්: කොළඹ කොටුව සහ පිටකොටුව විශේෂ යොමුවකින්” බී.වී.එන්.විජේවර්ධන). මෙම වීදි දරුවන්ගෙන් වැඩි දෙනෙක් සංකේන්ද්රණය වී සිටිනුයේ කොළඹ නගරයේය. එය කාර්ය බහුල වාණිජ මධ්යස්ථානයක් වීම, ඔවුන්ගේ සමාජ, ආර්ථික හා පෝෂණයට හිතකර පරිසරයක් නිර්මාණය කර ඇත.
ලෝ පුරා වීදී දරුවන්ගෙන් 20% කට ආසන්න ප්රමාණයක් වාර්තා වන්නේ දකුණු ආසියානු රටවල් වලිනි. ( “ආසියාවේ නාගරික දරිද්රතාවය” ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව).
ආහාර, ඇඳුම් පැළඳුම්, නවාතැන්, සෞඛ්ය සේවා, අධ්යාපනය, සනීපාරක්ෂාව වැනි මූලික අවශ්යතා සපුරා ගැනීමේ අරගලයෙන් ආරම්භ වන පුළුල් පරාසයක අභියෝගවලට ඔව්හු මුහුණ දෙති.
එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස මේ විදී දරුවෝ බොහෝ සෞඛ්ය ගැටලුවලින් පීඩා විඳිති. පෝෂණ ඌනතාවයන්, බෝවන රෝග, නොදැනුවත්වම තුවාල වීම හෝ වර්ධනය අඩාල වීම ආදියෙන් ඔවුන් ලක්වන්නේ ඉමහත් පීඩාවකටය. එපමණක් නොව, වීදිවල සිටින පිරිමි සහ ගැහැණු ළමයින් දෙගොල්ලොම ශාරීරික, මානසික සහ ලිංගික අපයෝජනයන්ට ගොදුරු වේ. එහි ප්රතිඵලයක් වශයෙන්, මෙම කටුක යථාර්ථයන්ට මුහුණ දීම සඳහා, වීදි දරුවන් බොහෝ විට හිඟාකෑම, සොරකම් කිරීම, පික්පොකට් ගැසීම සහ මත්ද්රව්ය අනිසි භාවිතය වැනි ක්රියාකාරකම් වලට යොමු වෙනු ඇත.
එමඟින් සිදුවන්නේ ඔවුන්ගේ සෞඛ්ය තත්ත්වය තවදුරටත් පිරිහීමයි. මෙම තත්වය හමුවේ මහා සමාජය විසින් ඔවුන් බැහැර කිරීමට මෙන්ම අපකීර්තියට ලක් කිරීමට හේතු වේ.
වීදි දරුවන් යනු නාගරික සමාජවල වඩාත් අවදානමට ලක්විය හැකි සහ ආන්තිකකරණයට ලක් වූ ජනගහනයක නියෝජනයකි. කෙසේ වෙතත් මුලික අයිතීන් හා අවශ්යතාවන් අහිමි විදී දරුවෝ අපයෝජනයට මෙන්ම හිංසනයට ලක්ව, දිවි ගෙවීම පිණිස ක්රමයෙන් සිඟමන් යැදීම, සොරකම්,පික්පොකට් ගැසීම හෝ මත්ද්රව්ය ජාවාරම වැනි ක්රියාකාරකම්වලට යොමු වෙති. සමාජ අපකීර්තියත්, බැහැර කිරීමත් හමුවේ සිය දෛනික ජිවිතේ දුෂ්කරතා සමනය කර ගැනීම වෙනුවෙන් වූ යම් ක්රියාවලියකට ඔවුන් ගොදුරුව තිබේ.
”විධිමත් පාසැල් අධ්යාපනයක් නැහැ”
හරිහරතමෝදරන්ගේ අධ්යයනය පවත්වා ඇත්තේ කොළඹ නගරයේ වීදි දරුවන් සමඟය. මෙම අධ්යයනයට ලක් වූ ළමුන් අවුරුදු පහේ සිට 18 දක්වා වයස් කාණ්ඩවලට අයත්ය.
සහභාගිවන්නන් 200 ක් තෝරා ගෙන ඇති අතර සැලකිය යුතු ප්රතිශතයක් වයස අවුරුදු පහේ සිට නවය දක්වා (98/49.1%), පසුව වයස අවුරුදු 10-14 (89/44.6%), සහ 13/6.3% ක් වයස අවුරුදු 15-18 අතර විය.
පිරිමි ළමයින් සංඛ්යාව (104/51.8%) ගැහැණු ළමයින්ට වඩා තරමක් වැඩි විය (96/48.2%). ආගම අනුව, බොහෝ ප්රතිචාර දැක්වූවන් බෞද්ධ (145/72.5%), සහ 55/27.5% මුස්ලිම් විය.
අධ්යාපනය සම්බන්ධයෙන්, ප්රතිචාර දැක්වූවන්ගෙන් 120/59.9% ක් විධිමත් අධ්යාපන ක්රමයට ඇතුළත් වූ අතර, 80/40.1% ක් විධිමත් අධ්යාපනයක් ලබා නොතිබුණද අධ්යයනයට සම්බන්ධ සංවිධාන විසින් සපයනු ලබන අවිධිමත් අධ්යාපන වැඩසටහන්වලට සහභාගී වී සිටියහ. විධිමත් පාසල් අධ්යාපනයට ඇතුළත් වූ 120 දෙනාගෙන් බහුතරයක් එක සිට පහ දක්වා පන්තිවල (77/63.9%) ඉගෙනුම ලැබූ අතර, 29/24.1% ක් පෙර පාසල් මට්ටමේ සහ නවයක් / 7.5% ක් හය සිට අට දක්වා පන්තිවල ඉගෙනුම ලැබූහ. උසස් පාසල් මට්ටමට ළඟා වී තිබුණේ පස් දෙනෙකු පමණි (4.5%).
වීදි දරුවන් අතර පාසල් ඇතුළත් වීම අඩුය. තවද, විධිමත් අධ්යාපනයට ඇතුළත් වූවන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් පහළ ප්රාථමික ශ්රේණිවල සංකේන්ද්රණය වී සිටි අතර, ඔවුන්ගේ පාසල් පැමිණීම ඉතා අක්රමවත් වූ අතර විධිමත් පාසල් අධ්යාපනයෙන් ඉවත් වීමේ ඉහළ ප්රවණතාවක් ගනී.
වීදි දරුවන් බවට පත්වීමට හේතු
වීදියේ දිවි ගෙවන සෑම දරුවෙකුටම එහි සිටීමට තමන්ටම වූ විශේෂිත හේතුවකි.මෙම දිවියට ඔවුන් සම්බන්ධවන්නට ඇතිවූ ක්ෂණික හේතු තැනින් තැනට හා දරුවාගෙන් දරුවාට වෙනස් ය. හේතු බොහොමයක් දරිද්රතාවය සහ ඒ ආශ්රිත සාධක සමඟ පුළුල් ලෙස සම්බන්ධ වේ. දුර්වල යටිතල පහසුකම්, මූලික පහසුකම් නොමැතිකම, විරැකියාව,පවුල් බිඳ වැටීම්, ගෘහස්ථ හිංසනය, අපයෝජනය, දෙමාපියන් නොසලකා හැරීම, ළමා මන්දපෝෂණය, අධ්යාපනය නොමැතිකම සහ ළමා ශ්රමය ආදියේ ප්රතිඵලයක් ලෙස, බොහෝ දරුවන්ට සිය පැවැත්ම උදෙසා වීදි ජීවිතයට පිවිසීමට බල කෙරෙනු ඇත.
සියලුම ප්රතිචාර දැක්වූවන් විවිධ ආදායම් උපයන ක්රියාකාරකම්වල නියැලී සිටි අතර, ඉන් බොහොමයක් තාවකාලික හා අනතුරුදායක ස්වභාවයක් ගත් ඒවා විය. සැලකිය යුතු ප්රමාණයක් සිඟමන් යදී (44/22.1%), කුණු ඉවත් කිරීම (28/14%). ඊට අමතරව, 22/10.8% ක් මුදල් ඉපයීම සඳහා ලබා ගත හැකි ඕනෑම රැකියාවක් කර ඇත. සුළු පිරිසක් කුඩා හෝටල් හෝ තේ කඩවල (7 /3.6%), වෙලදාම් (5 /2.7%), දුම්රිය හෝ බස් පිරිසිදු කිරීම (4 /1.8%), හෝ කාර් සේදීමේ මධ්යස්ථානවල (2 /1%) සේවය කළහ. ඉතිරි 88/44.1% ක් ගෘහ සේවය, කර්මාන්තශාලා වැඩ, මියගිය සතුන් හෝ වෙනත් අපද්රව්ය බැහැර කිරීම ඇතුළු වෙනත් ආකාරයේ වැඩවල නිරත වූහ.
මෙම දරුවන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් දිනකට පැය පහක්-නවයක් (129/64.4%) අතර වැඩ කළ අතර 71/35.6% ක් දිනකට පැය හතරක් දක්වා වැඩ කළහ.
දිගු වැඩ කරන පැය ගණනක් තිබියදීත්, ඉපැයීමේ ධාරිතාව ඉතා අඩුය. බහුතරයක් දිනකට රුපියල් 501–1,500 (115/57.6%) ක් උපයා ඇති අතර, 67/33.3% ක් දිනකට රුපියල් 500 ට අඩු ආදායමක් උපයා ඇත. 15/7.6% ක් පමණක් රු. 1,501–2,500 අතර ආදායමක් උපයා ඇති අතර, 2/1% ක් දිනකට රු. 2,501–3,000 ක් උපයා ඇත. ප්රතිචාර දැක්වූ එක් දැරිවියක් ඇගේ දෛනික ආදායම දැන සිටියේ නැත, මන්ද එය ඇගේ සේවායෝජකයා විසින් ඇගේ පියාට කෙලින්ම ලබා දී තිබේ. මෙම සොයාගැනීම් මගින් පැහැදිලිව පෙන්නුම් කරන්නේ වීදි දරුවන්ගේ වැඩ කරන වේලාවන් දිගු වුවත් ඔවුන්ගේ අතට ලැබෙන්නේ සොච්චම් මුදලකි.
මූලික පහසුකම් සඳහා ප්රවේශය
මූලික පහසුකම් සඳහා ප්රවේශය සම්බන්ධයෙන්, 35/17.6% ක් තම දෙමාපියන්ගෙන් ආහාර ලබා ගත් බවත්, 25/12.6% ක් තමන් විසින්ම ආහාර මිලදී ගත් බවත්, 22/10.8% ක් තම සේවායෝජකයින්ගෙන් එය ලබා ගත් බවත්ය. ඉතිරි 118/59% ක් දෙමාපියන්, සේවා යෝජකයින්, තමන් විසින්ම මිලදී ගැනීම, හෝටල් හිමියන් ඇතුළු තවත් බොහෝ දෙනාගෙන් ආහාර ලබා ගත් බව වාර්තා කළහ.
සැලකිය යුතු ප්රතිශතයකට (68/34.2%) මුදල් නොමැතිකම, ආහාර නොමැතිකම, ආහාර රුචිය නොමැතිකම හෝ අසනීප, තුවාල හේතුවෙන් දිනකට අවම වශයෙන් එක් ආහාර වේලක්වත් අහිමිවේ.
ජීවන තත්වයන් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, බහුතරයක් (173/86.5%) ජීවත් වූයේ පැල්පත් ප්රදේශවලය. ඔවුන්ට පානීය ජලය, සනීපාරක්ෂාව, සනීපාරක්ෂක පහසුකම්, විදුලිය හෝ අපද්රව්ය පද්ධති වැනි මූලික සේවාවන් සඳහා ප්රවේශයක් නොතිබුණි. මෙම දරුවන් බොහෝ දුරට ජනාකීර්ණ සහ අපිරිසිදු පරිසරවල ජීවත් වූහ.අපිරිසිදුකම් ඔවුන්ව වෙලාගෙන ඇත. ඉතිරි 27/13.5% ට ස්ථිර නවාතැන් නොතිබූ අතර බොහෝ දුරට දුම්රිය පොළවල් , බස් නැවතුම් වල හෝ පන්සල් පල්ලි අසල දිවි ගෙවති.
සනීපාරක්ෂාව
සෑම දරුවෙකුටම පිරිසිදු, ආරක්ෂිත සහ සෞඛ්ය සම්පන්න පරිසරයක වැඩීමට අයිතියක් ඇත. පිරිසිදු ජලය, සනීපාරක්ෂාව සහ සනීපාරක්ෂාව සඳහා ප්රවේශය, වඩා හොඳ සෞඛ්යයකට මෙන්ම සමස්ත සංවර්ධනයටම සහාය වේ.
කෙසේ වෙතත්, සනීපාරක්ෂාව සහ සනීපාරක්ෂක පහසුකම් සඳහා සීමිත හෝ ප්රවේශයක් නොමැති වීම හේතුවෙන් වීදි දරුවන් ඔවුන්ගේ දෛනික ජීවිතයේ සැලකිය යුතු අභියෝගවලට මුහුණ දෙමින් සිටිති.
සමීක්ෂණයට ලක් කළ 200 න් බහුතරයක් (82/41%) කිසිදු ව්යුහගත වැසිකිළි පහසුකම් සඳහා ප්රවේශයක් නොමැත. ප්රජා වැසිකිළි (66/33%), පොදු වැසිකිළි (24/12%) සහ නගර සභාවේ ගෙවන වැසිකිළි (2/1%), ඉතිරි 26/13% හෝටල්, සේවා ස්ථාන හෝ වෙනත් විදිහේ වැසිකිළි වෙත ප්රවේශවේ.
නාන පිළිවෙත් සම්බන්ධයෙන්, 72/36% ක් ස්නානය කරනුයේ දුම්රිය සේවයේ ජල සැපයුම් භාවිතා කරමින්ය. ප්රජා ළිං (38/19%) සහ ප්රජා නළ ළිං (24/12%) භාවිතා කළහ. ඊට අමතරව, 12/6% ක් පාසල් අසල ස්නානය කළ අතර, ඉතිරි 56/28% ක් බස් නැවතුම්පොළවල් , දුම්රිය ජල සැපයුම, හෝටල් වැනි බහු ස්ථාන භාවිතා කළ අතර, ඒවා ලබා ගත හැකි ප්රමාණය අනුව වෙනස් විය.
පානීය ජලය සඳහා, 76/38% ක් ප්රජා හෝ පොදු ළිං වලින්, 38/19% ක් විවිධ පොදු ස්ථාන වලින් සහ 26/13% ක් නල ලින් වලින් එයට ප්රවේශ විය. මේ අතර, 25/13% ක් දුම්රිය පරිශ්රයෙන් පානීය ජලය සොරකම් කරන බව වාර්තා කළ අතර, ඉතිරි 37/18% ක් පාසල්, හෝටල්, පන්සල්, උද්යාන හෝ සේවා යෝජකයින් වැනි බහු මූලාශ්රවලින් ජලය ලබා ගත්හ.
නව යොවුන් වියේ ගැහැණු ළමයින් අතර ඔසප් සනීපාරක්ෂාව කළමනාකරණය ගැන ද මෙහිදී විමර්ෂණය කෙරිණි. සමීක්ෂණයට භාජනය කළ ගැහැණු දරුවන් 58 දෙනාගෙන් බහුතරයක් (35/60%) සනීපාරක්ෂක පෑඩ් සහ රෙදි දෙකම භාවිතා කළ අතර, 14/24% ක් රෙදි කැබලි පමණක් භාවිතා කළ අතර, ඉතිරි නවය/16% ක් සනීපාරක්ෂක පෑඩ් පමණක් භාවිතා කළහ. සම්මුඛ සාකච්ඡාවලින් හෙළි වූයේ රෙදි භාවිතා කරන ගැහැණු ළමයින් බොහෝ විට සේදීමෙන් පසු එකම රෙදි කිහිප වතාවක් නැවත භාවිතා කළ බවය, එමඟින් මුත්රා ආසාදනවලට ගොදුරු වීමේ අවදානම වැඩි වී තිබේ. මෙසේ ගැහැණු දරුවන් රෙදි නැවත නැවත සෝදා භාවිතා කිරීමට පෙළඹවීමට ප්රධාන හේතුව වන්නේ මුදල් නොමැතිකමය.
අපයෝජනය සහ ප්රචණ්ඩත්වය
වීදි දරුවන් ඔවුන්ගේ එදිනෙදා ජීවිතයේදී දරුණු ආකාරයේ අපයෝජන, ප්රචණ්ඩත්වය සහ හිංසනයට ලක්වේ. එය ඔවුන්ගේ ශාරීරික යහපැවැත්මට සහ මානසික වර්ධනයට අහිතකර ලෙස බලපානු නියතය.
පොලිස් හිරිහැර කිරීම් 75/ 37.5% ක් විසින් වාර්තා කරන ලද අතර, සොරකම 66/33% ක් විසින් වාර්තා කරන ලද බව සොයා ගන්නා ලදී. 34/17% ක් විසින් ජීවිත තර්ජන වාර්තා කරන ලද අතර, ඉතිරි 25/12.5% ක් වීදි මැරයන්, වෙනත් වීදි පිරිමි ළමයින් හෝ සේවා යෝජකයින්ගෙන් අපයෝජනයට ලක් වූ අතර, සමහරු පැහැර ගැනීමට බිය වූහ. ශාරීරික අපයෝජන සම්බන්ධයෙන්, 104/52% ක් පෞද්ගලිකව එය අත්විඳ ඇති බව වාර්තා කළ අතර, 43/21.5% ක් තමන් විසින්ම එය අත්විඳ නැතිමුත්, තම මිතුරන්ට හෝ වෙනත් වීදි දරුවන්ට සිදුවන එවැනි සිදුවීම් නිරීක්ෂණය කර හෝ ඒ පිළිබඳව අසා ඇත.
200 දෙනාගෙන් 95 දෙනෙකු (47.5%) මත්පැන්, මත්ද්රව්ය, ගංජා හෝ දුම්කොළ පරිභෝජනය කරන්නෝ වෙති. ඊට යොමුව ඇත්තේ බොහෝ විට මිතුරන්, වෙනත් වීදි දරුවන්, සාප්පු හිමියන් හෝ වීදි මැරයන්ගෙන් බලපෑමෙනි. ඊට වෙනස්ව, 75/ 37.5% ක් සෘජු බලහත්කාරයෙන් තොරව මත්ද්රව්ය අත්හදා බලන්නට පෙළඹී ඇත්තේ මිතුරන්, දෙමාපියන් හෝ අනෙකුත් පවුලේ සාමාජිකයන් නිරීක්ෂණය කිරීමෙනී. සිඟමන, සොරකම, සූදුව හෝ පික්පොකට් ගැසීම වැනි ක්රියාකාරකම්වල යෙදීම සම්බන්ධයෙන්, 73/36.5% ක් කියා සිටියේ දිවි ගැටගහ ගැනීම වෙනුවෙන් එසේ කළ බවය.
90/ 45% ක් තම සම වයසේ මිතුරන් අතර එවැනි හැසිරීම් නිරීක්ෂණය කර හෝ අසා තිබුණි. ලිංගික අපයෝජනය සම්බන්ධයෙන්, 51/25.5% ක් වීදිවල ජීවත් වන විට අවම වශයෙන් එක් වරක්වත් ලිංගික අපයෝජනයට ලක් වී තිබේ. 100/50% ක් අනෙකුත් වීදි දරුවන්ට සිදුවන එවැනි සිදුවීම් දැක හෝ අසා තිබුණි.
”මිනිස්සු අපිට හොඳින් සලකන්නේ නැහැ”
අපකීර්තියට පත් කිරීම යනු සමාජ අප්රසාදය හේතුවෙන් කෙනෙකුට අසාධාරණ ලෙස හෝ සෘණාත්මකව සැලකීමය. එය ගැඹුරින් නින්දාවට පත් කරන ගුණාංගයකි.
ලංකාවේ සමාජ අපකීර්තියට විශේෂයෙන් ගොදුරුවන්නේ දුගී දුප්පත්, නිවාස අහිමි වීදිවල දිවි ගෙවන දරුවන්ය.
එම විදී දරුවන්ගෙන් මිනිසුන් ඔවුන්ව හඳුන්වන්නේ කෙසේදැයි විමසූ විට, “හිඟන්නා, හොරා, අපරාධකාරයා, කුඩු කාරයා, පික්පොකට්කාරයා, සුදු අන්තුවා“ ලෙස පවසන බවට හෙළිදරව් කෙරිණි. ප්රතිචාර දැක්වූ එක් විදී දරුවෙකු කියා සිටියේ “මිනිස්සු අපට හරිම අසාධාරණ විදිහට අපට පික්පොකට්කාරයා, කුඩු කාරයා, සූදූ කාරයා කියලා චෝදනා කරනවා. මුලදී, මට මිනිසුන් එහෙම සැලකීම ගැන මට දුකක් දැනුණා, ඒත් දැන්, මම ඒකට හුරුවෙලා.තවත් මට ඒක ගානක් නැහැ.“
තවත් විදී දරුවෙක් මෙසේ පැවසීය, “මිනිස්සු අපට හොඳින් සලකන්නේ නැහැ. සමාජයේ සෑම අපරාධයක් ගැනම ඔවුන් අපව තමයි සැක කරන්නෙ. එයාලා අපට හිඟන්නෝ,කුඩු කාරයෝ කියන එක හරිම වේදනාකාරීයි. දවස් කීපයකට කලින් මම සාප්පුවකට ගියාම අයිතිකාරයා මට කතා කළේ පික්පොකට් කාරයා කියල. ඒ වෙලාවේ මට ගොඩක් තරහ ගියා, ඒත් මට මුකුත් කියා ගන්න බැහැ. ඒ හින්දා මම ඒක ගණන් ගන්නේ නැතුව හිටියා.“
මෙම සොයාගැනීම් මගින් පෙන්නුම් කරන්නේ ලංකාවේ වීදි දරුවන් ඔවුන්ගේ දෛනික ජීවිතයේදී සෑම පැත්තකින්ම මුහුණ දෙන අභියෝගයන්ය.
ඉවසීම හා විඳදරාගැනීම
මූලික පහසුකම් සඳහා ප්රවේශය නොමැතිකම ගැන, වීදි දරුවන් සාමාන්යයෙන් ඉවසීමෙන්, විසඳුමක් සොයා ගත හැකි වන තෙක් ගැටළු විඳදරාගත් බව මෙම සමීක්ෂණයේදී අනාවරණය විය. නිදසුනක් ලෙස, ඔවුන්ගේ ආහාර අර්බුදය කළමනාකරණයට බොහෝ දරුවන් ආහාර වේල මග හරින අතර සිඟාකෑම (35%), අඩුම මිලට ආහාර මිලදී ගැනීම (15%), වැඩ කිරීම වෙනුවෙන් හෝටල් හිමියන්ගෙන් ආහාර ලබා ගැනීම (12%), පන්සල්වලින් ආහාර එකතු කිරීම (10%), හෝ දුම්රියෙන් සහ හෝටල්වලින් ඉතිරි වූ ආහාර ගැනීම (28%) වැනි බොහෝ දේ කරති.
ඉවසා, විඳදරාගැනීමේ මෙම උපාය මාර්ගය අනුගමනය කරන්නේ සාමාන්යයෙන් මූලික අවශ්යතා සපුරාලීම සඳහා පමණක්ම නොව, ඔවුන්ගේ දෛනික ජීවිතයේ විවිධ අවස්ථාවලට ද ගළපා ගනී. වීදිවල දිවි ගෙවීම වෙනුවෙන් මෙම දරුවෝ විවිධ ක්රම මගින් ආදායම් උපයති. ඒ සුළු හෝ ප්රාග්ධනයක් අවශ්ය නොවන, අවම කුසලතාවක් පමණක් සෑහෙන සහ පහසුවෙන් ප්රවේශ විය හැකි ඒවාය. කාර්, බස් හෝ දුම්රිය පිරිසිදු කිරීම (22%), කුඩා හෝටල් හෝ ගරාජවල වැඩ කිරීම (10%), කාර් සේදීම (8%) සහ අපද්රව්ය බැහැර කිරීම (15%) ඇතුළත්ය. කුසගින්න සහ ආතතිය සමනය කරගන්නට ඇතැම් විදී දරුවෝ මත්ද්රව්ය භාවිතයට යොමුවෙති.
අන්යෝන්ය සහයෝගය තවත් වැදගත් උපාය මාර්ගයකි. වීදි දරුවන්ගේ ආත්ම ශක්තිය වර්ධනයට ඔව්හු සම වයසේ මිතුරන්, වැඩිහිටි වීදි පිරිමි ළමයින් හෝ ඔවුන්ගේ මව්වරුන් සමඟ සබඳතා ගොඩනඟා ගත්හ.
සෞඛ්ය ගැටළු සම්බන්ධයෙන්, ඔවුන් ෆාමසිවලින් ඖෂධ මිලදී ගැනීම (32%), සාම්ප්රදායික වෛද්යවරුන් හමුවීම (28%), මිතුරන්ගෙන් හෝ පවුලේ අයගෙන් ඉතිරි වූ ඖෂධ භාවිතා කිරීම (15%), හෝ සමහර විට කිසිදු ප්රතිකාරයක් නොගැනීම (25%) වැනි ලාභදායී සහ පහසුවෙන් ප්රවේශ විය හැකි උපාය මාර්ග අනුගමනය කළහ.
වීදිවල අපයෝජන සහ හිරිහැර වලට මුහුණ දීම සඳහා කණ්ඩායම් සහජීවනය තීරණාත්මක උපාය මාර්ගයකි. කණ්ඩායමක් ලෙස එකට සිටීමෙන්, ඔවුන්ට අන්යෝන්ය සහයෝගය සහ ආරක්ෂාව ලැබේ. ශක්තිමත් හැඟීමක් ඇති කරයි. ශාරීරික අපයෝජන වළක්වා ගැනීමට විදී දරුවෝ බොහෝ විට දන්නා ආක්රමණිකයන් මගහැරීමට වග බලාගනිති. තර්ජනයට ලක්විය හැකි ස්ථාන වෙනස් කරති, නැතහොත් අපයෝජන නිතර සිදුවන ස්ථානවලින් දුරස්වෙති. ඊට අමතරව ප්රතිචාර දැක්වූ විදී දරුවන් කියා සිටියේ හිරිහැර වලින් වැළැක්වීමටත් ආරක්ෂාව සඳහාත් පොලිසිය සමඟ සම්බන්ධතා ගොඩනඟා ගෙන සහයෝගයෙන් කටයුතු කරන බවය.
විදී දරුවන්ගේ ගැටළුව සාර්ථක ලෙස විසඳීමට නම් සමාජයේ සියලුම කොටස් අතර, විශේෂයෙන් ආන්තික ජන කණ්ඩායම් අතර සම්පත් සාධාරණ ලෙස නැවත බෙදා හැරීම ඇතුළු ව්යුහාත්මක වෙනස්කම් අවශ්ය වනු ඇත.
වීදි දරුවන්ට ආදරය හා කරුණාව දක්වමින් ඔවුන්ට යහපත් දිවියක් වෙනුවෙන් ප්රමාණවත් සම්පත් සහ අවස්ථාවන් සමගින් ඔවුන්ව සවිබලගැන්වීම අත්හළ නොහැකි රාජ්ය වගකීමකි.
- රිචඩ් ද සොයිසා ඝාතනය; චෝදනා සහ අවලාද .. - March 1, 2026
- කොළඹ නගරයේ විදී දරුවන්ගේ ඛේදවාචකය.. - February 13, 2026
- ක්ෂුද්ර මුල්ය සහ ණය නියාමන අධිකාරි පනත: ”..ජනතා අනුමැතියෙන් තොරව නීති ගෙන්න බැහැ..” - February 6, 2026
