ගාල්ල වෙරළට නාවික සැතපුම් 19ක් ඔබ්බෙන්, මාර්තු 4 වනදා අලුයම කාලයේදී ‘යූඑස්එස් චාලට්’ (USS Charlotte) නම් න්‍යෂ්ටික බලයෙන් ක්‍රියාත්මක වන සබ්මැරීනය මගින් ‘අයිආර්අයිඑස් දෙනා’ (IRIS Dena) නම් නාවික ෆ්‍රිගේට් නෞකාවට ටෝපිඩෝ ප්‍රහාර එල්ල කර ගිල්වා දැමූ විට, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, ඉරානයට එරෙහි තම සාපරාධී යුද්ධය ශ්‍රී ලංකාවට රැගෙන ආවේය.

කාර්ය මණ්ඩලයේ 130 දෙනෙකු පමණ සිටි මෙම ඉරාන නෞකාව පෙබරවාරි අග දී ඉන්දියාවේ සුහද සංචාරය නිමා කර තිබුණි. ඒ, පෙබරවාරි 28 වනදා ඊශ්‍රායලය සහ එක්සත් ජනපදය විසින් ඉරානයට එරෙහිව කිසිදු කුපිත කිරීමකින් තොරව ප්‍රහාරයක් ආරම්භ කිරීමට පෙර ය. ඉන් බටහිර ආසියාව පුරා බරපතල ගැටුමක් ඇති කරමින් ගෝලීය වශයෙන් එහි බලපෑම පැතිර ගියේය. කිසිදු අවස්ථාවක ‘අයිආර්අයිඑස් දෙනා’ නෞකාව ඉන්දියන් සාගරයේදී එක්සත් ජනපදය සමඟ ගැටුමකට මැදිව තිබුණේ නැත.

“නැව ගිල්වා දැමීම බොහොම විනෝදජනකයි,” යනුවෙන් ඩොනල්ඩ් ජේ. ට්‍රම්ප් උපහාසාත්මකව සිනාසෙමින් පැවසුවේ, නෞකාව සහ එහි කාර්ය මණ්ඩලය අත්අඩංගුවට නොගෙන සිටීම සම්බන්ධයෙන් එක්සත් ජනපද යුද අණදෙන මූලස්ථානය දුන් පැහැදිලි කිරීම නැවතත් සිහි කරමිනි. මෙය යුද නීති උල්ලංඝනය කිරීමක් සහ යුද අපරාධයක් ද යන්න කෙසේ වෙතත්, සැබවින්ම සිදු වී ඇත්තේ අමු අමුවේ සිදුකළ සමූහ මනුෂ්‍ය ඝාතනයකි.

එය ‘ඔපරේෂන් එපික් ෆියුරි’ යුද මෙහෙයුමේ පළමු කුරිරුකම නොවේ. ඉරානයට බෝම්බ හෙලීමේ පළමු දිනයේම එක්සත් ජනපදය විසින් ඝාතනය කරන ලද මිනාබ් හි ප්‍රාථමික පාසලේ දරුවන්, කාර්ය මණ්ඩලය සහ දෙමාපියන් වෙනුවෙන් සොහොන් එකසිය හැට පහක් කැන තිබුණි.

‘අයිආර්අයිඑස් දෙනා’ නෞකාවෙන් දිවි ගලවා ගත් 32 දෙනෙකු ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව සහ ගුවන් හමුදාව විසින් බේරා ගන්නා ලද අතර, මළ සිරුරු 84ක් මුහුදේ තිබී සොයා ගන්නා ලදී. ඊළඟ දිනයේදී, තවත් ඉරාන නාවික නෞකාවක් වන ‘අයිආර්අයිඑන්එස් බුෂෙහ්ර්’ (IRINS Bushehr) හි සේවකයින් 204 දෙනෙකු ආරක්ෂිතව ශ්‍රී ලංකාව ගෙන ආවේ, ඔවුන්ගේ සගයන්ට අත් වූ ඉරණමට සමාන ඉරණමකින් මුදා ගනිමිනි.

බලහත්කාරය හෝ මිලිටරි බලය භාවිත කිරීමේදී ‘අවශ්‍යතාවය’ සහ ‘අනුපාතිකත්වය’ යන මූලධර්ම පැහැදිලිවම උල්ලංඝනය වී තිබියදීත්, ශිෂ්ට සම්පන්න යැයි කියාගන්නා බටහිර ලෝකය, ඊශ්‍රායලයේ සහ එක්සත් ජනපදයේ ආක්‍රමණශීලී ක්‍රියා සහ යුද අපරාධ වාචිකව හෝ හෙළා දැකීමෙන් වැළකී සිටියි. මේවා කිසිසේත්ම විශ්ව ප්‍රමිතීන් නොවූ අතර, ඒවා බටහිර නොවන “අශිෂ්ට” සෙසු රටවල් සඳහා පමණක් පැනවූ නීති රීති ය.

බටහිර ලෝකය ලිබරල්වාදයෙන් බැහැරව ඒකාධිපතිවාදය වෙත නැඹුරු වීම, එක්සත් ජනපද යේ ‘කැලිගියුලා’ වැනි පාලකයෙකුගේ කෝපාවිෂ්ඨ හැසිරීම් දැක බිය වීමකට වඩා එහා ගිය දෙයකි. එය ‘ඩන්රෝ ප්‍රතිපත්තියේ’ (Dunroe Doctrine) මූලධර්මයකට සම්පූර්ණයෙන්ම අනුකූල වීමකි: “මට ජාත්‍යන්තර නීතිය අවශ්‍ය නැත. මගේම සදාචාරය, මගේම මනස, මාව නැවැත්විය හැකි එකම දෙය යි.”

මාර්තු 4 වනදා සිට පාර්ලිමේන්තු විපක්ෂය චෝදනා කළේ, ඊශ්‍රායලය සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, ඉරානයට ප්‍රහාර එල්ල කිරීමට දින දෙකකට පෙර (පෙබරවාරි 26 ), කලාපයේ තිබූ තම මිලිටරි නැව් තුනට ශ්‍රී ලංකාවේ මුහුදු සීමාවට ඇතුළු වීමට අවසර දෙන ලෙස කළ ඉල්ලීමක් සම්බන්ධයෙන් රජය ක්‍රියාමාර්ග නොගැනීම නිසා ‘IRIS Dena’ නෞකාව කිසිදු ආරක්ෂාවක් නොමැති පහසු ඉලක්කයක් බවට පත්වූ බවයි.

ප්‍රතිවිපාක පිළිබඳව පැවති කනස්සල්ල මැද ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මාර්තු 5 වනදා පැවැති මාධ්‍ය සාකච්ඡාවකදී තම රජයේ ස්ථාවරය පැහැදිලි කළේය. රාජ්‍යයන් අතර පවතින ගැටුම්වලදී ශ්‍රී ලංකාව මධ්‍යස්ථය. කෙසේ වෙතත්, “..මධ්‍යස්ථභාවය සුරකිමින්ම, අපි සියල්ලටම වඩා මානුෂීකත්වයට මුල් තැන දෙන්නෙමු. මානුෂීකත්වය ආරක්ෂා කිරීමට අපි කිසිවිටෙකත් පසුබට නොවන්නෙමු..”

2025 වසරේ සිට පමණක් වුවද, ඉරාකය, සිරියාව, යේමනය, සෝමාලියාව, නයිජීරියාව, කැරිබියන් මුහුද, වෙනිසියුලාව සහ ඉරානය යන රටවල ඇමරිකාව සිදුකළ ම්ලේච්ඡ ක්‍රියාවන්ගෙන් මැනවින් පැහැදිලි වන ලෝක ක්‍රමයක් තුළ — සියෝන්වාදී ත්‍රස්ත රාජ්‍යයේ (ඊශ්‍රායලයේ) ආධාරකරුවෙකු, ආයුධ සපයන්නෙකු, මූල්‍ය දායකයෙකු සහ හවුල්කරුවෙකු ලෙස ක්‍රියා කිරීම අමතක නොකරමින්; සහ එහි නායකයා විසින් කැනඩාව, ග්‍රීන්ලන්තය සහ පැනමා ඇළ කෙරෙහි කලාපීය අයිතිවාසිකම් ප්‍රකාශ කර ඇති පසුබිමක — ප්‍රශ්න දෙකක් පැන නගී: ‘ඇමරිකානු යුද්ධයේ’ දී, “මධ්‍යස්ථභාවය” යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද; සහ එහි ඇති නිරවද්‍යතාවය කුමක්ද?

සති දෙකකට පසුව, මාර්තු 20 පාර්ලිමේන්තුව අමතමින් ජනාධිපතිවරයා තම රජය මධ්‍යස්ථතාවය ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක කළ ආකාරය පැහැදිලි කළේය. එහිදී ඔහු අනාවරණය කළේ පෙබරවාරි 26, ඇමරිකානු ප්‍රහාරක යානා දෙකක් මත්තල ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළට ගොඩබෑමට කළ ඇමරිකානු ඉල්ලීම සහ ඉන්දියාවෙන් පිටත්ව ආ තම මිලිටරි නැව් තුන කොළඹ වරායට ඇතුළු කිරීමට ඉරානය කළ ඉල්ලීම යන දෙකම රජයට ලැබුණු බවත්, ඒ දෙකම ප්‍රතික්ෂේප කළ බවත්ය.

එපමණක් නොව, ඊශ්‍රායල-ඇමරිකානු ආක්‍රමණය කිරීමෙන් පසු, ගල්ෆ් කලාපීය රටවලට සහ ජෝර්දානයට ඉරානය එල්ල කළ “දරුණු ප්‍රහාර” හෙළා දකිමින් මාර්තු 11 බහරේනය ඉදිරිපත් කළ එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ යෝජනාව, “අසමතුලිත” එකක් ලෙස සලකා ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට ශ්‍රී ලංකාව කටයුතු කළ අතර එහි සම-අනුග්‍රාහකයෙකු ද නොවීය. ශ්‍රී ලංකාවේ අසල්වැසි රටවල් වන බංග්ලාදේශය, ඉන්දියාව, මාලදිවයින සහ පාකිස්ථානය මෙම යෝජනාවට සහය දුන්හ; එමෙන්ම, ඇමරිකානු/බටහිර ආධිපත්‍යයට අභියෝග කරන්නන් ලෙස ඇතැමුන් සලකන චීනය සහ රුසියාව ඡන්දය දීමෙන් වැළකී සිටියහ.

මාර්තු 23 ‘ඩේලි එෆ්.ටී.’ (Daily FT) පුවත්පතේ පළවූ කතුවැකියකින්, බටහිර ආසියාවේ (මැදපෙරදිග) යුද්ධ සම්බන්ධයෙන් “අතිශය ප්‍රතිපත්ති ගරුක ස්ථාවරයක්” අනුගමනය කරමින් රජය දැක්වූ “සංයමය” අගය කර තිබුණි. (පෙනෙන හැටියට, ඉරානය විසින් හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය වසා දැමීමෙන් පසු මෝටර් රථ ඉන්ධන සලාක ක්‍රමයකට සීමා කළා සේම, විදේශ ප්‍රතිපත්ති ද සලාක ක්‍රමයකට සීමා කර ගත හැක.)

ශ්‍රී ලංකාවේ “ආර්ථික අර්බුදය, ණය බර සහ බාහිර පාර්ශවයන් මත යැපීම මගින් සලකුණු වූ මෑත කාලීන ඉතිහාසය” සැලකීමේදී, ලෝක වේදිකාව මත “සදාචාරය දේශනා කිරීමට හෝ ධාර්මිකයන් සේ හැසිරීමට” රටට වත්කමක් නැත. යථාර්ථවාදී දේශපාලන ස්ථාවරය තහවුරු කරමින්, එම කතුවැකිය අවධාරණය කළේ “ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්‍රායලය, දැවැන්ත භූ-දේශපාලන සහ ආර්ථික බලපෑමක් දරන… බැවින් එවැනි බලවතුන් අමනාප කර ගැනීම අඥාන ක්‍රියාවක් පමණක් නොව, විනාශකාරී ප්‍රතිඵල ගෙන දිය හැකි” වන බවයි.

අර්බුද සාමකාමීව විසඳා ගැනීම, ස්වෛරීත්වයට ගරු කිරීම සහ රාජ්‍යයන් අතර සබඳතා පාලනය කරන ජාත්‍යන්තර නීති රීති වැනි “ප්‍රතිපත්ති” සම්පූර්ණයෙන්ම අත්හැර දැමිය යුතු නැති බව පවසමින් අපව අස්වසන අතර, ඒවා “ආර්ථික ස්ථාවරත්වය සුරක්ෂිත කිරීම සහ ශ්‍රී ලාංකික පුරවැසියන්ගේ ජීවනෝපාය ආරක්ෂා කිරීම” යන කරුණුවලට යටත් බව එහි සඳහන් වේ.

මෙහිදී වක්‍රව අදහස් කරන්නේ, ට්‍රම්ප් උදහසට ලක් වුවහොත් ශ්‍රී ලංකාවේ නිමි ඇඳුම් අපනයන මත දණ්ඩනීය බදු පැනවීමට ඇති ඉඩකඩ සහ ඊශ්‍රායලයේ ෆැසිස්ට් පාලනය හෙළා දුටුවහොත්, එහි සේවය කරන 30,000කට ආසන්න ශ්‍රී ලාංකික සංක්‍රමණික සේවකයින්ගේ රැකියා මෙන්ම ඔවුන් මෙරටට එවන ප්‍රේෂණ අවදානමට ලක්වීමේ හැකියාව පිළිබඳව විය යුතුය.

වත්මන් ගැටුමේ ආරම්භය සහ ඒ පිළිබඳ වගකීම සම්බන්ධයෙන් රජයේ කවුරුන් හෝ කුමන ආකාරයක හෝ ස්ථාවරයක් හෝ “සදාචාරාත්මක සංඥාවක්” කිරීමට සම්බන්ධ වූයේද යන්න මෙහිදී පැහැදිලි කර නොමැත. ඇත්ත වශයෙන්ම, ඇමරිකාව සහ ඊශ්‍රායලය විසින් මුදාහරින ලද යුද සාපය සහ ඔවුන් කළ ක්‍රියාවන් සම්බන්ධයෙන් විදේශ අමාත්‍යාංශයෙන් කිසිදු ආකාරයක කනස්සල්ලක් හෝ විරෝධතාවක් මතු වී නොමැත. ඒ වෙනුවට, පෙර පැවති රජයන්ගේ ප්‍රතිපත්තිමය අනුකූලතාවයම මෙම රජයද අනුගමනය කිරීම සහ විදේශ අමාත්‍ය විජිත හේරත් මහතාගේ අකාර්යක්ෂම නායකත්වය, පවතින බියගුලුකම “මධ්‍යස්ථභාවය” ලෙස වසා ගනු ලබයි.

ආයතුල්ලා අලි කමේනිට සිදුවූ “මරණය” වෙනුවෙන් සිය ශෝකය ප්‍රකාශ කරමින් ශෝක පොතක අත්සන් තැබීම සඳහා හේරත් මහතා මාර්තු 4 ඉරාන තානාපති කාර්යාලය වෙත ගියේය. යථාර්ථවාදී විදේශ ප්‍රතිපත්තියක් යනු කිසියම් දෙයක් එහි සැබෑ නමින් හැඳින්වීම පමණක් නොවේ. මෙම අවස්ථාවේදී, එය ‘ඝාතනයක්’ ලෙස හැඳින්වීම සහ ඊශ්‍රායලය ‘ඝාතකයා’ ලෙස නම් කිරීම මගහැර තිබේ. එසේම, මෙම බිහිසුණු යුද්ධයේ මුවාවෙන් සිදුවූ දේ, තමන්ගේ දේශපාලන විශ්වාසය නිසා ඉස්ලාමීය ජනරජය (ඉරානය) විසින් සිරගත කරන ලද සහ මරණ දණ්ඩනයට ලක් කරන ලද පිරිස් වෙනුවෙන් ඔහුගේ පක්ෂය හෝ ඔහු කිසිවිටෙකත් ශෝකය ප්‍රකාශ කර නොමැත.

රජයේ පළමු ප්‍රසිද්ධ ප්‍රකාශය පෙබරවාරි 28 නිකුත් කරන ලද වචන කිහිපයක  කෙටි නිවේදනයක් වූ අතර, එහි අරමුණ වූයේ ඉතා අවම කරුණු ප්‍රමාණයක් පැවසීම සහ කිසිදු වැදගත් අර්ථයක් අඩංගු නොකිරීමයි. එය ඉන්දියාවේ විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ ප්‍රකාශනයෙන් සෘජුවම පිටපත් කරන ලද්දකි. එය නිකුත් කිරීම මෙතරම් ප්‍රමාද වීමට හේතුව එයයි; ශ්‍රී ලංකා විදේශ අමාත්‍යාංශයේ සිටින අදක්ෂ නිලධාරීන්, ඉන්දියාවේ විදේශ අමාත්‍යාංශය වැකි කිහිපයක් ගොනු කරන තෙක් බලා සිටි අතර, ඉන් පසුව ඔවුහු “දැඩි ලෙස කනස්සල්ලට පත්ව සිටිති” යන භක්තිමත් වදන් සහ “සියලු පාර්ශවයන් සංයමයෙන් කටයුතු කළ යුතු අතර, ගැටුම් උග්‍රවීම වැළැක්විය යුතුය…” යන දුර්වල ආයාචනය ප්‍රතිරාවය කළහ.

මෙහිදී “අදාළ පාර්ශවයන්” නම් කර නොමැත. ඉරාන නායකයින්, අණදෙන ව්‍යුහයන් සහ රාජ්‍ය යටිතල පහසුකම් විනාශ කරමින් සිවිල් වැසියන් ඝාතනය කරමින් මෙම යුද්ධය ආරම්භ කළේ ඇමරිකාව සහ ඊශ්‍රායලය බව මෙහිදී පිළිගෙන  නැත. පාර්ශවයන් අතර ව්‍යාජ සමානත්වයක් ගොඩනගා ඇති අතර, එමඟින් හැඟවෙන්නේ “යුද ගැටුම් වේගයෙන් උග්‍රවීම” සම්බන්ධයෙන් දෙපාර්ශ්වයම එක හා සමානව වැරදිකරුවන් හෝ වගකිවයුත්තන් වන බවයි. ඇමරිකානු සහ ඊශ්‍රායල මිසයිල, ඩ්‍රෝන යානා, රොකට් සහ බෝම්බ සිය ගණනක් ඉරානය සහ ලෙබනනය මත පතිත වෙමින් පවතින පසුබිමක, “උපරිම සංයමයකින් කටයුතු කරන ලෙස” උපදෙස් දීම, එම රාජ්‍යයන්ගෙන් සහ ජනතාවගෙන් තම විනාශය ඉවසිලිවන්තව විඳදරාගනිමින් අනෙක් කම්මුලත් හරවන ලෙස ඉල්ලා සිටීමක් බඳුය.

පැහැදිලිවම, රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික “සංයමය” පිළිබඳව උපදෙස් අවශ්‍ය වන්නේ මෙම රජයට නොවේ. බොහෝ දුරට, මාර්තු 23 පළවූ කතුවැකිය එම පුවත්පතේම මීට පෙර පළවූ කතුවැකියට දුන් පිළිතුරක් විය හැක.

මාර්තු 5 වනදා ‘ඩේලි එෆ්.ටී.’ (Daily FT) පුවත්පතේ පළවූ කතුවැකිය මඟින් විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ ප්‍රකාශය හඳුන්වා දී තිබුණේ “රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික බියගුලුකමක්” සේය. එම කතුවැකිය  ආරම්භ කර තිබුණේ ‘IRIS Dena’ නෞකාව පිළිබඳව සඳහන් කරමිනි., එය ගිලී යාමට හේතුව සහ එය සිදුකළේ කවුරුන්ද යන්න පිළිබඳව අදහස් දැක්වීම රජය විසින් ප්‍රතික්ෂේප කර ඇති බව එහි සටහන් කර තිබුණි; එය පැහැදිලිවම ට්‍රම්ප්ගේ කෝපය ඇවිස්සීම වැළැක්වීම සඳහා කළ එකකි. මෙම කරුණ සම්බන්ධයෙන් ජනාධිපතිවරයා මාර්තු 4 වනදා පාර්ලිමේන්තුව අමතමින් කළ ප්‍රකාශයේදී,_

‘..ඉරානයට එල්ල වූ ඊශ්‍රායල/ඇමරිකානු ප්‍රහාර හෙළා දැකීම ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර, අවම වශයෙන් ඇමරිකාවේ දැඩි මිතුරන් කිහිප දෙනෙකු පවා කළාක් මෙන්, ඉරානයට එල්ල වූ ප්‍රහාර සහ ඉරානයේ ආධ්‍යාත්මික නායක ආයතුල්ලා අලි කමේනි ඝාතනය කිරීම ජාත්‍යන්තර නීතිය උල්ලංඝනය කිරීමක් බව ප්‍රකාශ කෙළේ හෝ නැත..’

වත්මන් රජය ඇතුළු පාලන තන්ත්‍ර, යුද අපරාධ සම්බන්ධයෙන් සත්‍යය සෙවීම, වගවීම සහ යුක්තිය ඉටුකිරීම සඳහා වන ඉල්ලීම්වලට එරෙහි වූ එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කවුන්සිලයේදී පවා ඉරානය ශ්‍රී ලංකාව “වෙනුවෙන් පෙනී සිටි” බැවින්, දැන් ශ්‍රී ලංකාව ද ඉරානය වෙනුවෙන් පෙනී සිටිය යුතු බව ඉන් වක්‍රව අඟවා තිබුණි. මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කරන්නන් අතර පවතින දෘඪ මිත්‍රත්වය මෙහි මූලික සාධාරණීකරණය ලෙස පෙනේ.

නමුත් අපගේ ස්ථාවරය එය නොවේ. රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකභාවය පිළිබඳව අප තුළ ඇති කලකිරීම නම්, ඔවුන්ට එක් අතකින් එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රඥප්තියට ගරු කිරීම, ජාත්‍යන්තර සාමය සහ ආරක්ෂාව ප්‍රවර්ධනය කිරීම, සාමකාමී සහයෝගීතාවය, ස්වෛරීභාවයට සහ භූමියේ අඛණ්ඩත්වයට අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් ගරු කිරීම අනෙන්න්‍ය වශයෙන් ආක්‍රමණශීලී නොවීම වැනි කරුණු තම “ප්‍රතිපත්ති” (ජාතික ජන බලවේගයේ මැතිවරණ ප්‍රකාශනයේ 118 පිටුව බලන්න) ලෙස ප්‍රකාශ කිරීමට නොහැකි වීමයි; තවත් අතකින්, මෙම ප්‍රතිපත්ති සියල්ලම දෑස් පනාපිටම කැබලිවලට ඉරා දමන විට, කිසිවක් නොදකින, නොඅසන සහ නොකියන වඳුරන් තිදෙනෙකු මෙන් හැසිරීමට ද ඔවුන්ට නොහැකිය.

ඊශ්‍රායලයට කිසිදු සම්බාධකයක් හෝ ප්‍රතිවිපාකයකින් තොරව පලස්තීන ප්‍රශ්නය සඳහා වන ඔවුන්ගේ අවසන් විසඳුම ක්‍රියාත්මක කිරීමට හැකි වී ඇත්තේ හරියටම මේ නිසාය. ඔවුන්ගේ භීෂණ පාලනය දැන් ඉරානය සහ ලෙබනනය දක්වා ද ව්‍යාප්ත වී තිබේ. වෙනිසුවෙලාව ආක්‍රමණය කිරීමට, එහි ජනාධිපතිවරයා සහ ඔහුගේ බිරිඳ පැහැරගෙන බෲක්ලින් වෙත රැගෙන යාමට සහ එරට පාලන තන්ත්‍රය තමන්ට යටත් කර ගැනීමට ඇමරිකාවට ඉඩ සැලසුණේ ද නග්න බලය සාමාන්‍යකරණය කිරීම නිසාය.

ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යය විසින් 17 වන සියවසේ පැවති දඬුවම් කිරීමේ අයිතිය” පිළිබඳ න්‍යාය නැවත කරළියට ගෙනවිත් ඇත; එනම්, “කිසියම් ජන කොට්ඨාසයක සිරිත් විරිත් ම්ලේච්ඡ යැයි තමන් සලකන්නේ නම්, ඔවුන් ප්‍රහාරයක් එල්ල කර නොමැති වුවද, ඔවුන් කළ අපරාධවලට දඬුවම් පැමිණවීමට ඔවුන්ට එරෙහිව යුද්ධ ප්‍රකාශ කිරීමට ඇති අයිතියයි. වත්මන් ශබ්දකෝෂයට අනුව, පොසිල ඉන්ධන සූරාකෑමේදී, දුර්ලභ පාංශු  නිස්සාරණය කිරීමේදී, ඔවුන්ගේ ආයෝජන සහ අපනයන සඳහා වැඩි සැලකිලි ලබා ගැනීමේදී, හෝ ලොව පුරා ඇති ඔවුන්ගේ මිලිටරි කඳවුරු 750 ආරක්ෂා කර ගැනීමේදී ඇමරිකානු ධනවාදයට එරෙහි වන ඕනෑම අයෙකු “ම්ලේච්ඡයෙකු” වන අතර “අපරාධ” කරන්නෙකු ද වේ.

රජය අනුගමනය කරන මෙම පැස්බර ප්‍රතිපත්තිය අන්තර් රාජ්‍ය පද්ධතිය තුළ පවතින අරාජිකත්වයෙන් සහ අවුල් සහගත තත්ත්වයෙන් ශ්‍රී ලංකාවට සහ එහි ජනතාවට ආරක්ෂාව සැලසෙන බවට දෙන සහතිකයක් නොවේ. ගල්ෆ් කලාපයේ සහ ලෙවන්ට් (මැදපෙරදිග) කලාපයේ සේවය කරන ලක්ෂ සංඛ්‍යාත සංක්‍රමණික සේවකයින් ද ඇතුළුව අපේ ජනතාව, ඉන්ධන, ආහාර සහ පොහොර සඳහා ඉහළ මිලක් ගෙවීමෙන් මෙන්ම තමන්ගේ පෞද්ගලික සහ වෘත්තීය ජීවිතවල පවතින දැඩි අනාරක්ෂිතභාවය හේතුවෙන් මෙහි බලපෑම් දැනටමත් අත්විඳිමින් එහි කම්පනයට මුසුණ දෙමින් සිටිති. “මධ්‍යස්ථභාවය” යනු ප්‍රතිපත්ති ගරුක ක්‍රියාමාර්ග මඟහැරීමකි. ගාසා තීරයේ සිදුවූ ජන සංහාරයේදී අප දුටු පරිදි, ප්‍රතිපත්ති ගරුක ක්‍රියාමාර්ගයකින් තොරව ජනාධිපතිවරයා බලාපොරොත්තු වන පරිදි “මානුෂීකත්වය ආරක්ෂා කරන්නේ” කෙසේද?

The post කිසිවක් නොදකින, නොඅසන නොකියන වඳුරු න්‍යාය.. appeared first on විවරණ.

ශ්‍රී ලංකාව සඳහා වන ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) දූත මණ්ඩල ප්‍රධානී එවන් පැපගෝජියු (Evan Papageorgiou) නිවේදනය කළේ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ දූත පිරිසක් ජූනි 24 සිට 30 දක්වා ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරයක නිරත වන බවයි. මෙම දූත පිරිස රජය සහ පුළුල් පරාසයක විහිදුණු පාර්ශ්වකරුවන් සමඟ සම්බන්ධ වෙමින් ශ්‍රී ලංකාවේ දැනට ක්‍රියාත්මක ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ වැඩසටහන සමාලෝචනය කිරීමට සහ තීරණාත්මක ව්‍යුහාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාත්මක කිරීම ඇගයීමට ලක් කරන බව ඔහු තහවුරු කළේය. සතියක් පුරා පැවැත්වෙන මෙම සංචාරය අතරතුරදී ඵලදායී සහ සාර්ථක සාකච්ඡා අපේක්ෂා කරන බවද පැපගෝජියු ප්‍රකාශ කළේය.

මේ අතර, බදු අනුකූලතාවය, ඩිජිටල්කරණය සහ බදු ක්‍රමයේ කාර්යක්ෂමතාව ඉහළ නැංවීම අරමුණු කරගත් පියවර කිහිපයක් රජය විසින් දැනටමත් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත. වැදගත් වෙනස්කම් දෙකක් හඳුන්වා දී ඇති අතර, ඊට අදාළ අවශ්‍ය ව්‍යවස්ථාදායක සංශෝධන පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කර තිබේ. පළමුවැන්න නම්, විද්‍යුත් වේදිකා (electronic platforms) හරහා ශ්‍රී ලාංකික පාරිභෝගිකයින්ට ඩිජිටල් සේවා සපයන, මෙරට පදිංචි නොවන (non-resident) සේවා සපයන්නන් වෙතද වැට් බදු (VAT) වගකීම් දීර්ඝ කිරීමයි. එමඟින් විදේශීය සේවා සපයන්නන් සහ මෙරට ව්‍යාපාර අතර බදු පැනවීමේදී සමාන සැලකිල්ලක් දැක්වීම සහතික කෙරේ. දෙවැන්න නම්, බදු පරිපාලනය සරල කිරීම සඳහා දැනට අදාළ වන බදු වර්ග දෙක (වැට් බද්ද සහ සමාජ ආරක්ෂණ දායකත්ව බද්ද) සියයට 20.5 ක තනි ඵලදායී බදු අනුපාතයක් ලෙස ඒකාබද්ධ කිරීමයි.

මැක්‍රෝ-ආර්ථික ස්ථාවරත්වය සුරැකීමට සහ ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික පුනරුත්ථාපන ක්‍රියාවලිය නිවැරදි මඟෙහි පවත්වා ගැනීමට නම් මූල්‍ය විනය පවත්වා ගැනීම, ආදායම් පරිපාලනය ශක්තිමත් කිරීම සහ යහපාලන ප්‍රතිපත්තිවලට අනුකූල වීම අත්‍යවශ්‍ය වන බව නියෝජ්‍ය මුදල් අමාත්‍ය ආචාර්ය අනිල් ජයන්ත ප්‍රනාන්දු මහතා ප්‍රකාශ කළේය. ඔහු වැඩිදුරටත් මෙසේද සඳහන් කළේය:

“..රට ස්ථාවර කිරීමට සහ ආර්ථිකය අපගේ අරමුණු කරා ගෙන යාමට ඇති ප්‍රධාන සාධකයක් වශයෙන් රාජ්‍ය මූල්‍ය කළමනාකරණයේ ගුණාත්මකභාවය බව අප වටහාගෙන තිබෙනවා..”

මූල්‍ය කළමනාකරණය පිළිබඳව රජය නැවත නැවතත් අවධාරණය කිරීම, දැනට පවතින විස්තීර්ණ අරමුදල් පහසුකම් (EFF) වැඩසටහන නිම කිරීමට නියමිත 2027 මාර්තු මාසයෙන් ඔබ්බටද, කුප්‍රකට ‘වොෂින්ටන් සම්මුතිය’ (Washington Consensus) මත පදනම් වූ වත්මන් IMF වැඩසටහන දීර්ඝ කිරීමට දරන කූට උත්සාහයක් බව පෙනෙන්නට තිබේ.

මෙම ලිපිය මඟින් වොෂින්ටන් සම්මුතිය පදනම් වී ඇති මූලික ප්‍රතිපත්ති දෙකක් නිශේධනය කිරීමට උත්සාහ කරයි. එහි තර්ක කරන්නේ IMF වැඩසටහන යනු වෙල්වට් රෙදිවලින් එතූ කටු පඳුරක් පමණක් බවයි. එබැවින් ශ්‍රී ලංකාව IMF වැඩසටහනෙන් ඉවත් වී, විකල්ප වූත්, විවිධාංගීකරණය වූත් සංවර්ධන මාවතක් කරා යා යුතුය. එය කොතෙක් ඉක්මන් වුවත් ඒ තරමටම යහපත්ය!

මූල්‍ය කළමනාකරණය පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) සංකල්පය පදනම් වී ඇත්තේ, රජය යනු ගෘහස්ථයක් (පවුලක්) හා සමාන යැයි සලකන මූලික වැරදි වැටහීමක් මතය. මෙම දෘෂ්ටිකෝණයට අනුව, ගෘහස්ථයක් මෙන්ම රජයද ඕනෑම කාල වකවානුවකදී තම වියදම්, පවත්නා ආදායමට වඩා වැඩි නොවන බවට වගබලා ගත යුතුය. ගෘහස්ථ ආදායම් කළමනාකරණයේදී ආදායම් සීමාව (පාලනය) අතිශයින්ම වැදගත් සාධකයක් වේ.

විෂමජාතීය ආර්ථික විද්‍යාව මෙම උපමාව ප්‍රතික්ෂේප කරයි. ගෘහස්ථයක් මෙන් නොව, රජයකට තම බලප්‍රදේශය තුළ නීත්‍යානුකූලව වලංගු වන මුදල් නිකුත් කිරීමේ අධිකාරිය සහ වගකීම ඇත. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, ද්‍රවශීලතා සීමාවකට (මුදල් හිඟයකට) ක්ෂණිකව මුහුණ දීමකින් තොරව, තම පවත්නා ආදායමට වඩා වැඩිපුර වියදම් කිරීමට රජයට හැකියාව තිබේ. දේශීය වියදම් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, නිෂ්පාදන සම්පත් අව-භාවිතව (නොපියවා) පවතින තාක් කල්, ස්වෛරී රාජ්‍යයකට තම දේශීය මුදලින් බංකොලොත් විය නොහැක. පිළිගත යුතු පරිදි, ගෝලීය ධනේශ්වර ආර්ථිකය සමඟ බද්ධ වී ඇති සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල මෙම කරුණ වඩාත් සංකීර්ණ වේ. මෙම ගෙවුම් ශේෂ අසමතුලිතතාව පිළිබඳ ගැටලුව, වෙන වෙනම සාකච්ඡා කළ යුතු වෙනත් ප්‍රතිපත්ති මාලාවක් මඟින් විසඳා ගත යුත්තකි.

එසේ වුවද, (1) ඇඩම් ස්මිත්ගේ ඵලදායී සහ ඵලදායී නොවන ශ්‍රමය අතර වෙනස, (2) ඩේවිඩ් රිකාඩෝගේ පන්ති පදනම් කරගත් ආර්ථික වර්ධන න්‍යාය සහ (3) ‘දෙවියන්ගේ මැදිහත්වීමක්’ (deus ex machina) වැනි වූ රාජ්‍යය පිළිබඳ කේන්සියානු සංකල්පය එකිනෙක ඒකාබද්ධ කිරීමෙන්, නව-සම්භාව්‍ය ආර්ථික විද්‍යාවේ නිර්දේශයන්ට වඩා මූලික වශයෙන් වෙනස් වූ විකල්ප සංවර්ධන උපායමාර්ගයක් සකස් කළ හැකිය.

යාපනය කොටුව එල්.ටී.ටී.ඊ. (LTTE) සංවිධානය විසින් වටලනු ලැබූ අවස්ථාවේදී, චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග රජය ක්ෂණිකව නව බදු පැනවීමකින් තොරව චෙක් ජනරජයෙන් මල්ටි-බැරල් රොකට් විදින යන්ත්‍ර මිලදී ගත්තේය. එමෙන්ම, 2008-09 කාලයේදී ශ්‍රී ලංකා රජය එල්.ටී.ටී.ඊ. සංවිධානයට එරෙහිව අවසන් හමුදා ප්‍රහාරය දියත් කළ අවස්ථාවේදීද, ප්‍රථමයෙන් බදු ඉහළ නැංවීමකින් තොරව යුද්ධය සඳහා ප්‍රතිපාදන සපයා ගත්තේය.

ඊට ප්‍රතිපක්ෂව, එල්.ටී.ටී.ඊ. සංවිධානයට දීර්ඝකාලීන යුද්ධයක් අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යාමට අවසානයේදී නොහැකි විය. ඊට එක් හේතුවක් වූයේ තමන් දෙමළ මව්බිම ලෙස අයිතිවාසිකම් කියූ ප්‍රදේශය තුළ පවා පුළුල් ලෙස පිළිගත් ස්වෛරී මුදලක් ඔවුන්ට නොතිබීමයි. මෙයින් මූලික කරුණක් පැහැදිලි වේ: යුරෝපීය මූල්‍ය සංගමයට (European Monetary Union) බැඳීමෙන් ස්වේච්ඡාවෙන්ම තම මූල්‍ය ස්වෛරීභාවය පාවා දුන් රටවල් හැරුණු විට, වෙනත් කිසිදු ස්වෛරී රාජ්‍යයකට තමන්ගේම කියා මුදල් ඒකකයක් නොමැතිව පැවතිය නොහැක.

එම හේතුව නිසාම, ලංකාව සාපේක්ෂ ස්ථාවරත්වයක් තිබියදී පවා මුදල් මණ්ඩල පද්ධතිය (Currency Board system) අත්හැර දැමුවේය. අලුතින් නිදහස ලැබූ ජාතියට තම ස්වෛරීභාවය සහ ජාතික අනන්‍යතාවය තහවුරු කර ගැනීම සඳහා තමන්ගේම මුදල් ඒකකයක් අවශ්‍ය විය.

මූල්‍ය කළමනාකරණය පිළිබඳ IMF හි දර්ශනයට පාදක වී ඇති ප්‍රධාන වැරදි වැටහීම නම්, රජයේ සියලුම වියදම් සඳහා ප්‍රථමයෙන් බදුකරණය හරහා ප්‍රතිපාදන සපයා ගත යුතු යැයි විශ්වාස කිරීමයි. මීට අමතරව, රටේ ආර්ථික දුෂ්කරතාවලට මූලික හේතුව මූල්‍ය විනයක් නැතිකම බව එය උපකල්පනය කරයි. ඇත්ත වශයෙන්ම, අධික ලෙස මුදල් නිර්මාණය කිරීමෙන් උද්ධමනකාරී පීඩනයක් ඇති විය හැකි අතර, අධික ලෙස බදු පැනවීමෙන්ද අහිතකර ආර්ථික ප්‍රතිවිපාක ඇති විය හැකිය. ඉතිහාසයේ, සංසරණය වන මුදල් ප්‍රමාණය අධික වීම නිසා උද්ධමන තර්ජනයක් මතු වූ අවස්ථාවලදී ඉංග්‍රීසි රජවරුන් බදු ආදායම් ආපසු ලබාගත් අතර, ඒවා විනාශ කර පවා දැමූ බව පැවසේ.

රජයට වියදම් කිරීම සඳහා මුදල් ලබා ගැනීමට බදු අවශ්‍ය නොවේ නම්, බදුකරණයේ අරමුණ කුමක්ද? බදු මඟින් අවම වශයෙන් අත්‍යවශ්‍ය කාර්යයන් හතරක් ඉටු කරයි:

• බදුකරණය පිළිබඳ රිකාඩෝගේ ප්‍රතිපත්තියට අනුකූල වෙමින්, ඵලදායී ආයෝජන දිරිමත් කිරීම මඟින් ආර්ථික වර්ධනය ප්‍රවර්ධනය කිරීම.
• සමාජයට අහිතකර හෝ නුසුදුසු චර්යාවන් අධෛර්යමත් කිරීම.
• ආදායම් සහ වත්කම් නැවත බෙදා හැරීම මඟින් සමාජ සාධාරණත්වය/සමානත්මතාවය ඉහළ නැංවීම.
• රජයේ වියදම් හේතුවෙන් නිර්මාණය වන අතිරික්ත ද්‍රවශීලතාවය ආපසු ලබා ගැනීම මඟින් උද්ධමනකාරී පීඩනයන් අවම කිරීම.

ශ්‍රී ලංකාව වැනි ගෝලීය දකුණේ රටක ප්‍රධානතම ප්‍රමුඛතාවය විය යුත්තේ ඵලදායී ආර්ථිකයක් ගොඩනැගීම බැවින්, බදුකරණය පිළිබඳ රිකාඩෝගේ ප්‍රතිපත්ති දෙකක් කෙරෙහි මෙහිදී විශේෂ අවධානයක් යොමු කළ යුතුය. පළමුවැන්න නම්, අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ මත පනවන බදු අවම මට්ටමක පවත්වා ගත යුතු බව රිකාඩෝ තර්ක කළේය. මන්දයත්, එම බදු මඟින් ජීවන වියදම ඉහළ යන අතර, ශ්‍රම පිරිවැය (වැටුප් පිරිවැය) වැඩි වී, අවසානයේදී ලාභය සහ ප්‍රාග්ධන සංචිතකරණය පහත වැටෙන බැවිනි. වත්මන් සන්දර්භය තුළ මෙයින් අදහස් කෙරෙන්නේ අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ සඳහා වැට් බද්ද (VAT) ශුන්‍ය හෝ ඉතා අඩු අනුපාතයක පවත්වා ගැනීමයි. එවැනි ප්‍රතිපත්තියක් මඟින් අඩු ආදායම්ලාභී පවුල්වල බර සැහැල්ලු වනවා පමණක් නොව, උද්ධමනකාරී පීඩනය පාලනය කිරීමටද උපකාරී වනු ඇත.

දෙවැන්න නම්, සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩ මත සාපේක්ෂව ඉහළ බදු පැනවිය යුතු බව රිකාඩෝ සඳහන් කළේය. මන්දයත්, සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩ මත පනවන බදු මඟින් නිෂ්පාදනයට සහ ආර්ථික වර්ධනයට සිදුවන අහිතකර බලපෑම් බෙහෙවින් අඩු බැවිනි.

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) විසින් යෝජනා කරන ලද බදු ප්‍රතිපත්තිය ගමන් කරන්නේ මීට හාත්පසින්ම වෙනස් දිශාවකටය. වැට් බද්ද (VAT) නැවත නැවතත් ඉහළ දැමීම මඟින් අඩු සහ මධ්‍යම පාන්තික පවුල් මත අසමාන ලෙස (දැරිය නොහැකි තරම්) බරක් පැටවී ඇත. IMF පාලන තන්ත්‍රය යටතේ පසුගිය වසර හතර තුළ වැට් බදු අනුපාතය සියයට 8 සිට සියයට 18 දක්වා ඉහළ නංවා ඇති අතර, වැට් බද්ද සහ සමාජ ආරක්ෂණ දායකත්ව බද්ද ඒකාබද්ධ කිරීමෙන් පසුව ඇතැම් භාණ්ඩ සඳහා වන ඵලදායී බදු අනුපාතය සියයට 20.5 ක් දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ, ඖෂධ, අධ්‍යාපන උපකරණ සහ තවත් බොහෝ අත්‍යවශ්‍ය ද්‍රව්‍යවල මිල ගණන් සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ගොස් ඇති අතර, ඵලදායී ආයෝජන ප්‍රවර්ධනය කිරීමට ඉන් ලැබී ඇත්තේ ඉතා සුළු දායකත්වයක් වන අතරතුර සාමාන්‍ය ජනතාව මත අතිරේක බරක් පැටවී ඇත.

The post බදු ඉහළ දැමීමෙන් ඇතිවන ගැටලු.. appeared first on විවරණ.

සාමූහික බුද්ධිය යනු පාපන්දු කණ්ඩායමක ක්‍රීඩකයන් එකළොස්දෙනා එක්සත්ව ක්‍රියා කිරීමේ හැකියාවයි. පුහුණුකරුවන් කණ්ඩායමක් ජයග්‍රහණය සඳහා අදහස්, පුහුණුව සහ සැලසුම් නිර්මාණය කරති. එය පුහුණුකරුගේ සැලැස්මෙන් ආරම්භ වන අතර නායකයා එම සැලැස්ම තරඟයේදී ක්‍රියාවට නැගීමට පෙරමුණ ගන්නාය. නමුත් එම සැලසුම්වලට හුස්ම වැටෙන්නේ ක්‍රීඩකයින් එකළොස් දෙනා එකිනෙකාගේ වගකීම තේරුම් ගත් විටය. එවිට පාපන්දු ක්‍රීඩකයන් සහ පුහුණුකරුවන් ජයග්‍රාහී කණ්ඩායමක සාමූහික මනස වෙයි.

නායකයෙකු යනු අත් පටිය පැළඳ සිටින තැනැත්තා පමණක් නොවේ. ඔහු කණ්ඩායමේ සාමූහික මනසෙහි පරිවර්තකයාය. ඔහු තරඟයට පෙර ගොඩනගා ගත් සැලසුම රැගෙන තරඟයට ප්‍රවිෂ්ට වන අතර විනාඩි 90ක කාලය හරහා අවශ්‍ය ප්‍රතිඵලය සඳහා සාමූහික නායකත්වයක් ලබා දෙන්නාද වෙයි.

පාපන්දු ක්‍රීඩාවේ කණ්ඩායමක ධූරාවලිය අණ කිරීම මගින් පාලනය නොවේ. එය සාමූහික ශක්තිය හුවමාරුවන ක්‍රීඩාවකි. සැබෑ නායකයෙකු කණ්ඩායම තුළ ආධිපත්‍යයක් දරන්නේ නැත. ඔහුගේ කාර්යභාරය සාමූහික වගකීම නියාමනය කිරීමයි. ඔහු කණ්ඩායමේ සාමූහික වගකීම පෙරදැරි කර ගෙන කණ්ඩායම මෙහෙයවයි. පාපන්දු ක්‍රීඩාව තුළ සෑම පද්ධතියක්ම රඳා පවතින්නේ උපක්‍රම මත නොව, සාමූහික සන්නිවේදනය නැමති ව්‍යුහය මතය.

පාපන්දු කණ්ඩායමක ක්‍රීඩා විලාසය විනාඩි 90කට වැඩි සජීවී කාල පරාසයකි. එම කාල පරාසය තුළ කණ්ඩායමක ක්‍රීඩකයින්ගේ ස්වරූපය, උපායශීලීත්වය, යෝග්‍යතාවය සහ මානසික සූදානම ඇගයීමෙන් තරඟ පෙළගැස්ම සකස් වෙයි. ආරක්ෂක පෙළ හෝ මැදපෙළ හෝ ප්‍රහාරක පෙළ යන ක්‍රීඩා උපාය මාර්ග මෙයට සහාය වන සමබර සංචිතයක් තෝරා ගැනීම සඳහා පුහුණුකරුවන් ප්‍රතිවාදියාගේ ශක්තීන්ද සහ දුර්වලතාද තක්සේරු කරයි. ස්ථානීය බහුශ්‍රැතභාවය සහ අත්දැකීම්ද කණ්ඩායමක් තෝරා ගැනීමේදී ප්‍රධාන සාධකය වේ. කණ්ඩායමකට පාදක වන ප්‍රධාන මූලධර්ම වන්නේ ක්‍රීඩකයන් ප්‍රහාර ගොඩනඟන ආකාරය, අවස්ථා නිර්මාණය කරන ආකාරය, ප්‍රතිවාදීන්දීන්ගේ උපක්‍රම නවත්වන ආකාරය සහ ක්‍රීඩාවේ විවිධ අවධීන් හරහා ආරක්ෂිත පියවරවල් නිසි ලෙස කලමනාකරණය කරගන්නා ආකාරය මත පදනම් වෙයි.

මෙවැනි පෙළගැස්මක් සංවිධානය කිරීමට, ක්‍රීඩකයන් ආදේශන කිරීමට ඇති සූදානම සඳහා පුහුණුකරුවන්ගේ බුද්ධිය උපකාරී වේ. තරඟයක් සැලසුම් කිරීමේදී ආක්ෂිත පෙළ, මධ්‍යම පෙළ සහ ප්‍රහාරක පෙළ ලෙස ක්‍රීඩකයන් ස්ථානගත කිරීමේ සංයුතිය 5-3-2 හෝ 5-4-1 හෝ 5-2-3 හෝ 4-3-3 හෝ 4-4-2 හෝ 4-5-1 හෝ 3-5-2 හෝ 3-4-3 සංයුති අනුව තරඟක් තුළ ක්‍රීඩක පෙළ ගැස්ම පුහුණුකරුවන් විසින් සකස් කර ගනියි. එම සංයුතිය තරඟයෙන් තරගයට වෙනස් කරන්නේ ප්‍රතිවාදීන්ගේ ක්‍රීඩා ශෛලියෙන් ආරක්ෂා වීමටය. එම සැලසුම මගින් කාලය, අවකාශය සහ වේගය පවත්වා ගැනීම සඳහාද පුහුණුකරුවන් සැලසුම් සකස් කරනු ලැබේ. එමගින් අවසාන ඉලක්කය වන්නේ දැනුවත් උපායමාර්ග තේරීම හරහා ප්‍රශස්ත කාර්ය සාධනය මගින් ජයග්‍රහණයක් අත් කර ගැනීමය.

එම කාලය තුළ කණ්ඩායමක ක්‍රීඩකයින් පිටියේ ආරක්ෂක පෙළ හෝ මැද පෙළ හෝ ප්‍රහාරක පෙළ ලෙස ක්‍රියාත්මක වෙයි. රිද්මයට අනුව කණ්ඩායමක ගමන් මග වෙනස් වූ විට එය වටහා ගෙන, මඟ පෙන්වීම, ජයග්‍රහණය ඇති කර ගැනීමට නැවත තරඟ කාල සීමාව තුළ තරඟය වෙනස් කිරීමට උත්සාහ ගත හැකිය. නමුත් එම කොටස සාමූහිකව සිතීම ප්‍රතික්ෂේප කර ක්‍රීඩකයෙක් තමාගේ මානසිකත්වයෙන් තරඟයට අවතීර්ණ වන්නේ නම්, එවිට කණ්ඩායම තුළ පුද්ගලවාදී සිතුවිල්ලක් නිර්මාණය වෙයි. එමගින් සිදු වන්නේ එම කණ්ඩායමේ සාමුහිකත්වය බිඳ වැටීමයි.

පාපන්දු ක්‍රීඩාවේදී සාමූහිකත්වය යනු දඬුවමක් නොවේ. එය පාපන්දු ක්‍රීඩාවේ දර්ශනයයි. මන්ද, පාපන්දු ක්‍රීඩාව තනි පුද්ගල ක්‍රීඩාවක් නොවේ. තනිවම ක්‍රීඩා කරන ටෙනිස් හෝ බොක්සිං හෝ ක්‍රිකට් වැනි ක්‍රීඩා බොහෝ තිබේ. ඒවගේම තවත් සාමූහික ක්‍රීඩා තිබුණත් පාපන්දු ක්‍රීඩාව තරම් සාමූහික බුද්ධිය තුළින් ජයග්‍රහණය කළ හැකි ක්‍රීඩාවක් නොමැත.

පාපන්දු ක්‍රීඩාවේ ජීව ගුණය අහඹු සිදුවීමකින් සිදු නොවේ. ප්‍රතිවාදීන්ව තේරුම් ගත් මානසික පදනම තුළින් සැලසුම් කිරීම හරහා තරඟකාරීත්වය පවත්වා ගැනීම තුළින් ප්‍රතිවාදීන්ට විරුද්ධව බුද්ධිමය ක්‍රියාකාරීත්වයක් පවත්වා ගතහොත්, සෑම මොහොතකම සිදුවිය යුතු දේ ක්‍රීඩකයින් දනී. එය තරගයක් තුළ බෙදාගත් සාමූහික බුද්ධියයි. පාපන්දු ක්‍රීඩකයෙකුට මානසික විශ්වාසයක් නොමැති තරඟයක් ජයග්‍රහණය කළ නොහැකිය. එක් ක්‍රීඩකයෙකු තවත් ක්‍රීඩකයෙකු විශ්වාස කිරීම නැවැත් වූ විට, සම්පූර්ණ කණ්ඩායමම ආගන්තුකයන් එකොළොස් දෙනෙක් බවට පත්වේ.

ක්‍රීඩකයන් අතර සංවේදනය සාමූහික බුද්ධියේ ඉන්ධනයයි. යම් කණ්ඩායමක ක්‍රීඩකයන් එකලොස්දෙනාගේ දැනීම, රිද්මය, පීඩනය, විශ්වාසය සහ මානසිකත්වය තරඟයකදී ක්‍රීඩකයෙකු සජීවී චරිතයක් බවට පත් කරයි. පැරණි පාපන්දු කණ්ඩායමක තරඟකාරී ස්වභාවය තරඟය පාලනය කර ජග්‍රහණය ලැබීම මූලික වුණි. එහෙත් නූතන කණ්ඩායමක් සම්බන්ධයෙන් සැලසුම සැකසෙන්නේ සාමූහිකත්වය යන පදනම මතිනි. වත්මනේ පුහුණුකරු, නායකයා සහ ක්‍රීඩකයන් අතර සම්බන්ධතාවය සකස් වී ඇත්තේ පිරමීඩ ආකාරයට නොව, සමාන්තර ලෙසය. එය කණ්ඩායමක පුද්ගල බලය සඳහා නොව සාමූහිකව ජයග්‍රහණය ලැබීම සඳහා අවශ්‍ය විශ්වාසය මතය.

පුහුණුකරුගේ සැලැස්ම, නායකයාගේ සාමූහික මග පෙන්වීම සහ ක්‍රීඩකයන්ගේ විශ්වාසය පෙළගැසුණු විට, කණ්ඩායමක ක්‍රීඩකයන් එකොළොස් දෙනෙකු වීම නවතා සාමූහික කණ්ඩායමක් බවට පත්වේ. එම කණ්ඩායම තුළ, සෑම කොටසක්ම සාමූහිකව බෙදා ගත් පසුව තරඟයක ජයග්‍රාහී මානසිකත්වය එම සාමූහික පද්ධතිය බවට පත් වේ. පාපන්දුව තවදුරටත් තනිවම ක්‍රීඩා කිරීමේ කලාව නොවේ. එය සාමූහික බුද්ධිමය කලාව බවට පත් වී ඇත.

පාපන්දු ක්‍රීඩාව ශාරීරික කුසලතාවයේ ක්‍රීඩාවක් මෙන්ම මනසේ ක්‍රීඩාවකි. ක්‍රීඩකයින් පීඩනය යටතේ වේගවත් තීරණ ගත යුතුය, ප්‍රතිවාදීන් කියවිය යුතුය, අවධානය පවත්වා ගත යුතුය සහ ඉහළ අවදානම් අවස්ථාවන්හිදී හැඟීම් කළමනාකරණය කරගත යුතුය. මානසික ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව, උපායමාර්ගික චින්තනය සහ ක්‍රීඩා බුද්ධිය වැනි අංග බොහෝ විට සාර්ථකත්වය තීරණය කරන ප්‍රධාන සාධක වේ. පුහුණුකරුවන් විසින් ක්‍රීඩකයන්ව ප්‍රතිවාදීන්ට බාධා කිරීමට මානසික උපක්‍රමද භාවිතා කරයි. එවැනි අවස්ථා මගින් ප්‍රතිවාදී ක්‍රීඩකයන්ගේ මනස තීරණාත්මක බිඳ දැමීමට තරඟයක් තුළ උත්සාහ ගනී. නූතන පාපන්දු ක්‍රීඩාවේදී, මානසික ක්‍රීඩාව ප්‍රගුණ කිරීම මගින් ශූරතා දිනා ගැනීමේ යතුර බවට පත්ව ඇත.

ක්‍රීඩා බුද්ධිය (Sports intelligence) – පාපන්දු ක්‍රීඩාවේදී IQ ලෙස හැඳින්වේ. ක්‍රීඩකයින්ගේ ජයග්‍රාහී චර්යාව සහ නොහික්මුණ චර්යාව පාපන්දු තරඟයක් තුළ ක්‍රීඩා කෞශල්‍යය දෘශ්‍යමාන වෙයි. එය පාපනන්දු කණ්ඩායමක කාර්ය සාධනයට ආකාර කිහිපයකින් බලපායි.

1. අවකාශීය දැනුවත්භාවය සහ පන්දුව ස්ථානගත කිරීම – පාපන්දු ක්‍රීඩා බුද්ධිය වර්ධනය කරගත් ක්‍රීඩකයින් පන්දුව යොමු කරන්නේ කොතැනට දැයි එයට ස්ථානගත වන ක්‍රීඩකයා දනී. මෙම හුරුව පාපන්දු ක්‍රීඩකයන්ට අවකාශීය පරිකල්පනයක් සහිත පුහුණුව මගින් ලබා ගන්නා දැනුමකි. එම වේගවත් බව ප්‍රතිවාදීන්ට වටහාගත නොහැකි වුවහොත් ගෝල හඹා යාම ඇරඹිය හැකියි. ක්‍රීඩා බුද්ධිය වටහාගත නොහැකි ප්‍රතිවාදීන් විසින් කකුල් මාට්ටු දැමීම මගින් ස්ථානගත වන ක්‍රීඩයන්ට බාධා පැමිණ වීම මගින් ප්‍රතිඵලය වෙනස් කිරීමටද උත්සාහ ගන්නා බව දෘශ්‍යමාන සාධකය. එය දුර්වල ප්‍රතිවාදියෙකුගේ ලක්ෂණයකි.
2. තීරණ ගැනීමේ වේගය – පලපුරුදු ක්‍රීඩකයින් වේගයෙන් තීන්දු ගනියි: ඔවුන් පන්දුව යොමු කළ යුත්තේ කාටද යන්න ක්ෂණික දෘශ්‍යමානයෙන් හඳුනාගනී. ක්‍රීඩා පලපුරුද්ද මගින් ලබන ක්‍රීඩා බුද්ධියේ දිසානතිය වේගවත් වන නිසා, ප්‍රතිවාදීන්ගේ ප්‍රමාදය, ගෝල ලබා ගැනීමේ අවස්ථා නිර්මාණය කර ගැනීම තරඟයකිදී සුලබ දසුනකි.
3. ප්‍රතිවාදියාව කියවීම – ප්‍රතිවාදීන්ගේ චලනයේ රටා, ක්‍රීඩා විලසාය, සහ ආරක්ෂක පුරුදු හඳුනාගැනීම මගින් ප්‍රතිවාදියා ඒවා ආවරණය කිරීමට පෙර, අනෙක් පසින් විවෘත වන අවකාශය ප්‍රයෝජනයට ගැනීමට ක්‍රීඩා බුද්ධිය උපයොගී වෙයි. ආරක්ෂකයෙකුගේ ශරීර භාෂාව කියවන ප්‍රහාරකයෙකුට පන්දුව හරහා ආරක්ෂක පෙළ අතික්‍රමනය කිරීමට හෝ බිඳ දැමීමට ඔවුන්ගේ වේගවත් ධාවනය කාලය උපයෝගී කරගත හැකිය.
4. උපායශීලී අනුවර්තනය වීමේ හැකියාව – තියුණු ක්‍රීඩා බුද්ධියක් ඇති ක්‍රීඩකයින්, ප්‍රතිවාදියාගේ ගැලපීම් හෝ පුහුණුකරුගේ උපායශීලී උපදෙස් මත පදනම්ව තරඟය මැද ඔවුන්ගේ විලාසය සකස් කර ගනිති. ඔවුන් තනි ප්‍රවේශයකට ඇලී සිටිනවාට වඩා පවතින ක්ෂණික ගැටළු සාමූහිකව විසඳා ගැනීමට පියවර ගැනීමට උපයාශීලී වෙති.
5. නොමග යැවීමේ දායකත්වය – සාමූහිකත්ව කණ්ඩායමක් ප්‍රතිවාදීන්ව නොමග යවමින් රැවටිලිකාර ගෝල ලබා ගනියි සහ එය අතහැරිය යුතු වේලාවන්ද ඔවුන් හොඳින් දනී — මේවා පාපන්දු සැලසුම් පත්‍රවල නොපෙන්වන නමුත් මූලික වශයෙන් කණ්ඩායමක පලපුරුද්ද මතින් හැඩගස්වා ගන්නා උපායික සැලසුම්ය.

කෙටියෙන් කිවහොත්, ක්‍රීඩා බුද්ධිය ක්‍රීඩකයෙකුට ශාරීරිකව කළ හැකි සියල්ල වැඩි දියුණු කරයි. එය නොමැතිව ශාරීරිකව පමණක් දක්ෂ පාපන්දු කණ්ඩායමක් බිහිවන්නේ නැත.

පාපන්දු ක්‍රීඩා මනස නූතන වෘත්තීය ක්‍රීඩාවේ අනිවාර්ය අංගයක් බවට පත්ව ඇත. පිටියේ භෞතික තරඟ කාලයෙන් ඔබ්බට, දක්ෂතාව හෝ යෝග්‍යතාවයට වඩා තරඟවල ප්‍රතිඵලය බොහෝ විට තීරණාත්මක ලෙස නොපෙනෙන මානසික යුද්ධයකට දිග හැරෙන්නේය. ක්‍රීඩකයින් අතර සියුම් බිය ගැන්වීමේ සිට කළමනාකරුවන් කරන ලද මාධ්‍ය ප්‍රකාශ දක්වා, මෙම මානසික උපක්‍රම ගෝලීය වශයෙන් මතයක් තරඟයකට පෙර නිර්මාණය කරති.

පාපන්දු ක්‍රීඩාවේ මානසික අංගය බොහෝ රසිකයන් නිරීක්ෂණය කරන දේට වඩා බොහෝ සෙයින් වෙනස්ය. ප්‍රේක්ෂකයින් උපක්‍රම සහ තාක්‍ෂණය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන අතර, පුහුණුකරුවන් සහ ක්‍රීඩකයන් තරඟයකට පෙර නිර්මාණය කරන සැලසුම, පුහුණුව මානසික උපාය මාර්ගවලට යොමු වෙයි. පාපන්දු ප්‍රේක්ෂකයාට ක්‍රීඩකයෙකුගේ මනස තේරුම් ගැනීමෙන් ජය පරාජය ගැන සංසන්ධනාත්මක වාසිය ගැන පරිකල්පනය කළ හැකිය. නමුත් ගෝලීය ධනේශ්වරයේ අවශ්‍යතාවය වන්නේ ධනය උත්පාදය කරන තරඟකාරීත්වයක් නිර්මාණය කිරීමය. එය වත්මන් ගෝලීය ධනපති ක්‍රමයේ ප්‍රධාන අංග ලක්ෂණයකි. නමුත් පාපන්දු තරඟයකින් ප්‍රේක්ෂකයා ලබා ගන්නේ දෘශ්‍යමය පරිකල්පනීය ආස්වාදයකි. එහිදී ගෝලීය ධනපති අවශ්‍යතාවය සහ ප්‍රේක්ෂක අවශ්‍යතාවය ගමන් කරන්නේ ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශානතීන්වලය.

ප්‍රභූත්වය විශ්වාස කරන ක්‍රීඩකයින් තම ප්‍රතිවාදීන්ගෙන් වාසියක් ලබා ගැනීම සඳහා විවිධ මානසික උපක්‍රම පාපන්දු ක්‍රීඩාව තුළ භාවිතා කරති. මෙම උපක්‍රම සියුම් ප්‍රකෝප කිරීමේ සිට වඩාත් විවෘත කඩාකප්පල් කිරීමේ උත්සාහයන් දක්වා විහිදේ. විශේෂයෙන් ක්‍රීඩකයින් විරුද්ධවාදීන්ගේ ප්‍රවණතා පිළිබඳ ඔවුන්ගේ අවබෝධය මත පදනම්ව උපායමාර්ගික තීරණ ගත යුතු දඬුවම් පහර වැනි ඉහළ මට්ටම් අවස්ථාවන් දක්වා පොළඹවා ගැනීමට ක්‍රියාත්මක කරති. වඩාත් ප්‍රසිද්ධ පාපන්දු මානසික ක්‍රීඩා උදාහරණවලින් එකක් වන්නේ; ප්‍රංශය සහ ඉතාලිය අතර 2006 ලෝක කුසලාන අවසන් මහා තරඟයේදී සිදුවීම හඳුනාගත හැකිය. ඉතාලි ක්‍රීඩකයෙකු ප්‍රංශයේ සින්ඩීන් සිඩෑන්ව වාචිකව ප්‍රකෝප කිරීම හේතුවෙන් කුප්‍රකට ලෙස සිඩෑන් තම හිසෙන් පහර දීම නිසා රතු කාඩ්පතක් ලබා එම තරඟයෙන් ඉවත් වීමට ඔහුට සිදුවිය. එම තරඟයේ අවසන් ප්‍රතිඵලය සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් වීමට සිඩෑන්ගේ එම ක්‍රියාකලාපය ප්‍රධාන හේතුවක් බවට පත් වූයේ අවසාන පැනල්ටි අවස්ථාවේදීය. සිඩෑන්ගේ කෝපය ක්‍රීඩාශීලී නොවන ප්‍රතිවාදියාගේ ජයග්‍රහණය සඳහා යොදාගත් මානසික යුද්ධයේ ප්‍රතිඵලයකි. එවැනි සිදුවීම් විශාල ප්‍රමාණයක් පාපන්දු ක්‍රීඩාව තුළ සිදු වී ඇත සහ වත්මනේද සිදු කරමින්ද ඇත.

ක්‍රීඩා ක්ෂේත්‍රයේ මනස වෙහෙසන ක්‍රීඩා විවිධ විෂයයන් හරහා සුලභ වුවද, පාපන්දු ක්‍රීඩාව අද්විතීය සාමූහික මානසික අභියෝගක් ඉදිරිපත් කරන ක්‍රීඩාවකි. කණ්ඩායමේ ගතිකය, සාමූහික වගකීම සහ තම කණ්ඩායමට ගෝලීයව හිමි තැන යන සංකලනය මානසික යුද්ධයෙන් ජයග්‍රහණයක් ලබන්න වපසරියක් නිර්මාණය කරයි. ක්‍රීඩා මනස – ක්‍රීඩා කාර්යක්ෂමතාව බොහෝ දුරට මානසික ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව මත රඳා පවතී. ශක්තිමත් මානසික පදනම් ඇති ක්‍රීඩකයින්ට ප්‍රතිවාදීන්ගේ උපක්‍රමවලට ඔරොත්තු දිය හැකි අතර, ඔවුන් තරඟයක වාසියට තමන්ගේ පැත්තට හරවාගනී. තරඟයක අවදානමක් ඇති ක්‍රීඩකයන්ගේ කාර්ය සාධනය වේගයෙන් පිරිහී යන ආකාරය පාපන්දු තරඟයකදී දෘශ්‍යමාන වන ප්‍රධාන ලක්ෂණයකි. මානසික යුද්ධය ගැන මැන්චෙස්ටර් යුනයිටඩ්හි පාපන්දු සංගමයේ හිටපු කළමනාකරු ඇලෙක්ස් ෆ(ර්)ගියුසන් (1941-) මෙම කරුණ ගැන පැහැදිලි කරන්නේ: “පාපන්දු ක්‍රීඩාවේ තාක්ෂණික හැකියාව ක්‍රීඩකයෙකුව කොතරම් දුරක් ගෙන යයිද යන්න පැහැදිලි නොමැති වුවත්, ක්‍රීඩකයෙකුගේ මානසික ශක්තිය සහ දාරාගැනීමේ ශක්තිය ඔහුව ඉහළට ගෙන” යයි යනුවෙන් ඔහු පවසයි.

පාපන්දු ක්‍රීඩාව ගෝලීයව වඩාත්ම ජනප්‍රිය ක්‍රීඩාව බවට පත් වී අවසන්ය. ලතින් ඇමරිකාවේ කුඩා ගම්මානවල සිට යුරෝපයේ කාර්යබහුල වීදි දක්වාද, ආසියාවේ තදාසන්න ප්‍රදේශ දක්වාද, බිලියන ගණනක ප්‍රේක්ෂකයන්ගේ ආකර්ෂණය සහ මනස පාපන්දු ක්‍රීඩාව ග්‍රහණය කර ගෙන ඇත.

පාපන්දු ක්‍රීඩාවේ වඩාත්ම ආකර්ෂණීය අංගයක් වන්නේ ක්‍රීඩා විලාසයේ පවතින සරල බවය. එහි හරය තුළ, ක්‍රීඩාවට බෝලයක් සහ බිම් කැබැල්ලක් හැර අන් කිසිවක් අවශ්‍ය නොවේ. මෙම ප්‍රවේශය පාපන්දු ක්‍රීඩාව භූගෝලීයව, සංස්කෘතික සහ ආර්ථික සීමාවන් ඉක්මවා යාමට ඉඩකඩ විවර කර ඇත. ජීවිතයේ සෑම තරාතිරමකම පුද්ගලයින්ට තේරුම්ගත හැකි ගෝලීය භාෂාවක් බවට පාපන්දු ක්‍රීඩාව වත්මන වන විට පත්ව ඇත.

බ්‍රසීලයේ ළමුන් පාවිච්චියට ගත නොහැකි අතහැර දැමූ පාපන්දුවකට රෙදි කැබලි පුරවා තාවකාලික පාපන්දුවක් නිර්මාණය කර ගෙන අපිරිසිදු තණතීරුවල, පාවහන් නොමැතිව ක්‍රීඩා කරති. මේ අතර, ලන්ඩනයේ ධනවත් පවුල්වල තරුණයින් මිල අධික ඇඳුම් පැළඳගෙන අලංකාර කරන ලද තණකොළ පිට්ටනිවල පුහුණුවීම් කරති. ඔවුන්ගේ වටපිටාවේ තියුණු වෙනස්කම් තිබියදීත්, පාපන්දු ක්‍රීඩාවට ඇලුම් කරන දරුවන් තම ක්‍රීඩාවට ආදරයෙන් එක්සත් වී සිටිති. එහිදී පෙනෙන්නේ ධනේශ්වර ආකල්පයට වඩා දුගී ආකල්පය ඉහළ තැනක තිබෙන බව පෙන්නුම් කරන්නේ; පාපන්දු ලෝක කුසලානය බ්‍රසීලය පස්වතාවක් ජයග්‍රහණය කර ඇති බැවිනි. එංගලන්තය 1966දී එක් වතාවක් පමණක් ලෝක කුසලානයක් ජයග්‍රහණය කිරීමට හැකි වී ඇත. පාපන්දු ක්‍රීඩාව සඳහා ධනය බලය හේතුවක් නොවන අතර ජයග්‍රහණය සඳහාද එය බලපාන්නේ නැත. දුප්පත් රටවලටද ජයග්‍රහණයන් ලැබිය හැක්කේ සාමූහික දක්ෂතාවය සහ සාමූහික ක්‍රීඩා විලාශය මතිනි. ඒ නිසා පාපන්දු ක්‍රීඩාව ගෝලීය ජන මනස උද්දීපනය කරන ක්‍රීඩාව බවට පත් වී ඇත්තේ සාමූහික ක්‍රීඩා විලසය නිසාය.

ක්‍රීඩකයින් සහ නරඹන්නන් යන දෙඅංශයෙන්ම ශක්තිමත් හැඟීම් ඇති කිරීමට පාපන්දුවට අසමසම හැකියාවක් ඇත. තරඟයකදී ජය-පරාජය තත්පර කිහිපයකින් වෙනස් විය හැකි අතර රසිකයින්ගේ බලාපොරොත්තු සුන්වීමේ සිට ප්‍රීතිය දක්වා සුලු කාල පරාසයක් තුළ වෙනස් විය හැකිය. මෙම චිත්තවේගී ආවේගය පාපන්දු ක්‍රීඩාව තුළ පවතින ජනප්‍රියතාවයේ ප්‍රධාන ලක්ෂණයකි.

පාපන්දුවේ තරඟකාරී ව්‍යුහය එහි ජනප්‍රියතාවයට තවත් රුකුළකි. එය කෙටි කාලීන උද්යෝගය සහ දිගු කාලීන ආඛ්‍යානවල පරිපූර්ණ සම්මිශ්‍රණයක් සහිතය. පාපන්දු තරඟයකට මිනිත්තු 90ක ආතතියක් සහ නාට්‍යාකාර වින්දනයක් ලබා ගත හැකි අතර, කුසලාන තරඟාවලි මගින් දිග හැරෙන කතා මාලාවද ආකර්ශනීය ප්‍රස්තූතයක් වෙයි.

පාපන්දුව ගෝලීය ක්‍රීඩාවක් බවට පත්වීමේදී එහි ජනප්‍රියත්වයට සැලකිය යුතු කාර්යභාරයක් ගෝලීය සමාජය තුළද අත් කරගෙන ඇත. පාපන්දු තරඟාවලි ලොව පුරා විකාශනය වන අතර, භූගෝලීය පිහිටීම නොසලකා රසිකයින්ට ඔවුන්ගේ ප්‍රියතම කණ්ඩායම හා ක්‍රීඩකයින් අනුගමනය කිරීමට සහ තරඟ නැරඹීමට විශාල වෙහෙසක් ගන්නා බව පාපන්දු ක්‍රීඩාව ලබා ඇති ජනප්‍රියත්වයෙන් පැහැදිලි වෙයි.

නිදසුනක් ලෙස, යුරෝපයේ ප්‍රිමියර් ලීග් තරඟාවලි ලොව පුරා ප්‍රදේශ 212 කට විකාශනය වන අතර එය බිලියන 2.7ක රූපවාහිනී ප්‍රේක්ෂකයින් එය අවුරුදු පතා නරඹන බව වාර්තා වෙයි. මෙම ගෝලීය ප්‍රවේශය වඩාත්ම දුර්වල ස්ථානවල පවා උද්‍යෝගිමත් රසික පදනමක් නිර්මාණය කර ගෙන ඇත. ඒ වගේම නේපාලය හෝ නයිජීරියාව වැනි දුර බැහැර ස්ථානවල මැන්චෙස්ටර් යුනයිටඩ් ආධාරකරුවන්ගේ සමාජ පැවතීම සාමාන්‍ය දෙයකි. පාපන්දු ක්‍රීඩාව දේශසීමා ඉක්මවා යාම මගින් අත්කර ගෙන ඇති ජනප්‍රියත්වය වත්මන ගෝලීය සමාජයේ ප්‍රවනතාවයකි. ජාත්‍යන්තර පාපන්දු තරඟාවලි මෙම ගෝලීය ප්‍රේක්ෂක ආකර්ෂණය තවත් මට්ටමකට ගෙන යයි. 2018දී ප්‍රංශය සහ ක්‍රොඒෂියාව අතර FIFA ලෝක කුසලාන අවසන් මහා තරගය ලොව පුරා බිලියන 1.12ක ජනතාවක් සජීවීව නැරඹූහ.

ප්‍රේක්ෂක ආකර්ෂණය ගෝලීය ධනපතියන්ගේ මූල්‍ය ප්‍රාග්ධනය වැඩි කිරීමට යොදාගෙන තිබෙන මෙවලම බවට රූපවාහිනිය පත්කර ගෙන ඇත. ඒ වත්මන වන විට රූපවාහිනී නාලිකාවල අයිතිය පවතින්නේ ධනපති සමාගම් යටතේය. පාපන්දු හෝ වෙනත් ක්‍රීඩා තරඟයත් නරඹනවා නම් තරඟ ප්‍රචාරය කරන නාලිකාවක් මිලදී ගෙන තරඟ නැරඹිය යුතුය. එය මෙවර පාපන්දු ලෝක කුසලානයද නැරඹීමද සම්පූර්ණයෙන්ම ගෝලීය ධනපති ග්‍රහනයට ගෙන ඇත. එමගින් පාපන්දු තරඟයක් පිට්ටනියට ගොස් නරඹන්නා ගෙන් මුදල් අය කරනවා සේම රූපවාහිණියෙන් තරඟ නරඹන්නාගෙන්ද මුදල් අය කිරීම ගෝලීයවම සැලසුම් කර ඇත. එයින් ගෝලීය ධනපතියන්ට මූල්‍ය ප්‍රාග්ධනය වැඩි කර ගැනීමට අවශ්‍ය පරිසරය සකස්කර ගෙන, ප්‍රේක්ෂකයාගේ පාපන්දුවට ඇති ආකර්ෂණය ගෝලීය ධනපතියන්ගේ මූල්‍ය ප්‍රාග්ධනය වැඩි කිරීම සඳහා යොදාගෙන ඇත්තේ පාපන්දුවට ඇති ගෝලීය ජයප්‍රියත්වය පාදක කර ගෙනය.

පාපන්දු ක්‍රීඩාවේ ජනප්‍රියතාවය එහි දක්ෂතම ක්‍රීඩකයින්ගේ තරු බලය මගින් තවදුරටත් පෝෂණය නොවේ. පාපන්දු ක්‍රීඩා තරු ගෝලීය නිරූපකයන් බවට පත්වන අතර, ඔවුන්ගේ බලපෑම පිටියෙන් ඔබ්බට විහිදේ. 2026 පාපන්දු ලෝක කුසලානය නියෝජනය කරන කණ්ඩායම් අතර ජනප්‍රිය තරු ලෙස ක්‍රිස්ටියානෝ රොනාල්ඩෝ සහ ලයනල් මෙසී වැනි ක්‍රීඩකයින්ගේ බලපෑම ගෝලීය වශයෙන්ම නිර්මාණ වී පවතී. ඔවුන්ට ඇති එදිරිවාදිකම් දශකයකට වැඩි කාලයක් පාපන්දු කතිකාව තුළ ආධිපත්‍යය දැරූ අතර, ප්‍රේක්ෂකයින් ඔවුන් දෙදෙනාගෙන් ශ්‍රේෂ්ඨතමයා කවුද යන්න දැඩි ලෙස විවාද කරති. ඔවුන්ගේ බලපෑම කෙතරම්ද යත්, රොනල්ඩෝ තනි පුද්ගල පාපන්දු තරුවකි. මෙසී සාමූහික කණ්ඩායමක පාපන්දු තරුවකි. ඔවුන් දෙදෙනාගේ කණ්ඩායම්වල ක්‍රීඩක නියෝජනය සහ පිටිය තුළ ක්‍රියාකාරීත්වය නිරීක්ෂණය කළහොත් මෙම කරුණ වටහාගත හැකිය.

පාපන්දු ක්‍රීඩාවේ ගෝලීය ජනප්‍රියතාවය එහි ප්‍රවේශ්‍යතාව, හැඟීම්, කලාත්මක බව, සමාජ වැදගත්කම සහ සම්ප්‍රදාය පරිපූර්ණත්වයේ ප්‍රතිඵලයකි. එහි සරල නීති මගින් ඕනෑම කෙනෙකුට, පාපන්දු ක්‍රීඩාවට බලගතු හැඟීම් ඇති කර ගැනීමට, ප්‍රජාවන් එක්සත් කිරීමට සහ සංස්කෘතික අනන්‍යතා පිළිබිඹු කිරීමට ඇති හැකියාව ලෝකයේ ජනප්‍රියතම ක්‍රීඩාව ලෙස එහි ස්ථානය තහවුරු කර ගෙන ඇත.

ලෝකය අඛණ්ඩව වෙනස් වන විට, පාපන්දුවද ඒ සමග පරිණාමය වේ, නව තාක්ෂණයන් වැළඳ ගනිමින් සහ වෙනස් වන සමාජ සම්මතයන්ට අනුවද අනුවර්තනය වේ. එහෙත් එහි හරය තුළ, එය සියවසකට වැඩි කාලයක් බිලියන ගණනක ප්‍රේක්ෂක ආකර්ෂණයක් අත් කරගත් එකම ක්‍රීඩාව ලෙස මේ වන විට පත්ව ඇත.

බොහෝ විට දේශසීමා සහ ජාතීන් අනුව සහ ආගමික සංස්ථාවන් අනුව බෙදී ඇති බවක් පෙනෙන ලෝකයක, පාපන්දු ක්‍රීඩාව එක්සත් බලවේගයක් ලෙස, සංස්කෘතීන් හා මහාද්වීප හරහා කතා කරන සහ තේරුම් ගන්නා පොදු භාෂාවක් ලෙස ක්‍රියාත්මක වෙයි. පාපන්දු සැබවින්ම ගෝලීය ජන මනසේ ක්‍රීඩාව බවට පත් වන්නේ ඉදිරි පරම්පරාවන්ද ආකර්ශනය කර ගනිමිනුයි. එහිදී ප්‍රේක්ෂක මනස උද්යෝගිමත්ව සම්බන්ධ කර තබා ගන්නේ සාමූහික බුද්ධිය කලම්බන හැකියාව මතයි.

The post පාපන්දු කණ්ඩායමක සාමූහික බුද්ධිය.. appeared first on විවරණ.

ස්විට්සර්ලන්තයේ පැවති සාකච්ඡාවලින් පසුව නැවත හොර්මුස් සමුද්‍රසන්ධිය විවෘක වුවද එය කෙතරම් දිනක් පවතී ද යන්න තවමත් සැක සහිත ය.

කෙසේ වුවත් සාමය ගැන බලාපොරොත්තු රඳවා ගත හැකි වන්නේ අවබෝධතා ගිවිසුම අනුව දෙපාර්ශ්වයම ජිනීවා හි දී දිගු කාලින සටන් විරාම ගිවිසුමක් සදහා සාකච්ඡා ඇරඹීමය. ඉන් පැහැදිලි වන්නේ සමහර බාධක මතු වුවත් සාමය ඇති කර ගැනීමට දෙපාර්ශ්වයටම අවශ්‍යතාවයක් පවතින්නේය යන්නයි. ඊට බලපාන ප්‍රධාන හේතුව ඉරානයට එරෙහි ඇමරිකානු ඊශ්‍රායෙල් යුද්ධයේ ප්‍රථිඵල යුද බිමට පමණක් සීමා නොවීමයි. දින කීපයකින් යුද්ධය නිම කිරීමේ අදහසින් ජනාධිපති ට්‍රම්ප් සහ අගමැති නෙතන්යාහු ඉරානයට එරෙහිව මිසයිල් ප්‍රහාර එල්ල කළ ද යුද්ධය බලාපොරොත්තු නොවු ආකාරයෙන් දිග් ගැසිණ. ප්‍රහාරය එල්ල කළ පළමු දිනයේ දීම ඉරානයේ දේශපාලනයේ සහ හමුදාවේ ඉහළ නායකත්වය මරා දැමීමට හැකි වුවද ඉරානය යටපත් වූයේ නැත. නව නායකත්වයක් යටතේ ප්‍රති ප්‍රහාර එල්ල කිරීමටත් රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණය පවත්වා ගැනීමටත් ඉරානයට හැකි විය. වැඩිවන ජීවන බර සහ ආර්ථික කඩා වැටීම නිසා බලාපොරොත්තු කඩ වූ ජනතාව වීදි බැස උද්ඝෝෂණ කළ ද එම විරෝධතා ඉස්ලාමීය රජය බිඳ දැමීමට තරම් ශක්තිමත් නොවීය. ( මෙම උද්ඝෝෂණවලට සහ විරෝධතාවයන්ට සී අයි ඒ සහ මොසාඩ් ඔත්තු සේවාවල සහාය ලැබුණ බවද පසුව වාර්තා විය.)

හැම විටම නිවැරදි තීරණ ගන්නේයැයි පුරසාරම් දෙඩු ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ගණන් නොබැලු බලවත්ම සාධකය වන්නේ යුද්ධයේ ආර්ථික බලපෑමයි. යුද්ධය යුද අවි නිපදවන සමාගම්වලට අසීමිත ලාභ ලැබෙන කර්තව්‍යයක් වුවද සාමාන්‍ය පාරිභෝගිකයාට එය දරා ගත නොහැකි බරක් විය. සමහර පාරිභෝගික භාණ්ඩ මිල සියයට විසිපහ ද ඉක්මවා වැඩි විය. ඇමරිකානු ජන ජීවිතයට අත්‍යාවශ්‍ය සාධකයක් වූ ගෑස් මිල සියයට 40.5කින් ඉහළ ගිය අතර පාරිභෝගික මිල දර්ශකය සියයට 42කින් වැඩි විය. ගාහස්ථ වියදම ඩොලර් 750කින් ඉහළ ගිය ද ආධායම වැඩි වූයේ සියයට0.5කිනි. මේ නිසා ඇමරිකානු ජනමතය යුද්ධයට එරෙහිවත් ට්‍රම්ප්ට එරෙහිවත් පිමි ගණනින් ඉදිරියට ගියේය.

මීටත් වඩා ප්‍රබල සාධකයක් වූයේ ඇමරිකාවේ ආර්ථිකයේ හදවත වන නිව්යෝර්ක් වෝල් ස්ට්‍රීට් කොටස් වෙළඳ පොළ කඩා වැටීමය. බොර තෙල් මිල ඉහළ යෑම තෙල් සමාගම්වලට ලොතරැයි දිනුමක් වුවද අනෙක් ආයතනවලට අත් වූයේ සීඝ්‍ර පසු බෑමකි. හෝර්මුස් සමුද්‍රසන්ධිය වසා දැමීම නිසාත් ඉරාන මිසයිල ප්‍රහාර නිසාත් මැද පෙරදිග තෙල් නිපදවන රටවල ආර්ථික කටයුතු සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ ඇන හිටින තත්වයකට පත් විය. එහි බලපෑම වෝල් ස්ට්‍රීට් කොටස් වෙළද පොළට දැඩි බලපෑමකි. මූල්‍ය වෙළද පොළෙන් එල්ල වූ බලපෑම ඉරානයේ මිසයිල් ප්‍රහාරවලට වඩා තියුණු විය. 

අනෙක් සාධකය වූයේ දින කිපයකින් නිම කොට ජයග්‍රහණය ප්‍රකාශ කිරීමට බලාපොරොත්තු වූ යුද්ධය මාස ගණනක් දීර්ඝ වූ විට අනපේක්ෂිත ආකාරයෙන් ඉහළ ගිය යුද වියදමයි. දැනට ගණන් බලා ඇති ආකාරයට යුද්ධයේ මුල් දින කිපය ඇතුළත දිනකට ඩොලර් බිලියන 12-13 ත් අතර මුදලක් වැය වූ අතර යුද්ධය පැවති දින 108ක් තුළ වැය වූ මුළු මුදල ඩොලර් බිලියන 100 ඉක්මවා යයි. දැනට ඇමරිකාවේ ණය ප්‍රමාණය ඩොලර් ට්‍රිලියන 41 ද ඉක්මවා ගොස් ඇති නිසා මැද පෙරදිග යුද වියදම් ඇමරිකානු ආර්ථිකයට දරා නොගත හැකි තරම්ය. ආර්ථික උද්ධමනය සහ කොටස් වෙළඳපොළ කඩා වැටීම ට්‍රම්ප්ට සිය ටෘත් ගිනුමෙන් පිළිතුරු ලබා දිය නොහැකි ගැටළුය. ඇත්තෙන්ම ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ට කෙසේ හෝ මෙම ප්‍රශ්නයට විසඳුමක් සොයා ගැනීමට බලකරන්නේ ඇමරිකානු ආර්ථිකයේ පිරිහීම නිසාය.

ඉරානයේ ආරක්ෂක වියදම්  ඇමරිකාව හා සසඳන විට සියයට දශම තුනක් වැනි සොච්චමක් වුවද විවිධ සම්බාධකවලට ලක්ව ඇති ඉරානයට ආර්ථිකය පවත්වා ගැනීම ප්‍රබල දේශපාලන අභියෝගයකි. අසහනයට පත්ව සිටින ඉරාන ජනතාව දිගින් දිගටම ආගමික මූලධර්ම පාලනයක් යටතේ පවත්වා ගැනීම ද පහසු නොවේ. පසුගිය වසරේ තෙහෙරාන් නගරයේ පැවති ජනතා විරෝධතා උද්ඝෝෂණවලට ඊශ්‍රායෙලය වැනි රටවලින් ආධාර ලැබුණ ද ඊට ජනපදනමක් නැතැයි කිම මුළාවකි. එමනිසා සම්බාධක ඉවත් කර ගැනිමත් කඩා වැටී ඇති ආර්ථිකය ගොඩ නැගිමත් බැහැර කළ නොහැකි සමාජ අවශ්‍යතාවයකි.

යුද්ධය අවසන් කිරීමට ප්‍රබල ආර්ථික හේතු දෙපාර්ශ්වයටම ඇති නමුත් සම්පූර්ණ චිත්‍රය එය නොවේ. දැනට පවතින තත්වය මත යුද්ධය නිමා කිරීමට සිදු වන්නේ ඇමරිකාව හෝ ඊශ්‍රායෙලය බලාපොරොත්තු වූ ඉලක්ක සපුරා ගෙන නොවේ. මත බේදයට ලක්ව ඇති ඉරානයේ න්‍යෂ්ටික වැඩ පිළිවෙළ සම්පූර්ණයෙන්ම නතර කිරීමට අමතරව ඉරානයේ ඉස්ලාමීය පාලනය අවසන් කිරීම ද අරමුණකි. මෙම කරුණු දෙක සම්පූර්ණ කර ගත හැකිනම් මිසයිල ඇතුළු ඉරානයේ යුද ශක්තිය බරපතල අභියෝග නොවේ. ඇත්තෙන්ම ඇමරිකාව සහ ඊශ්‍රායෙලය දිර්ඝ කාලීන සාමයකට එකඟවීමට ඇති ප්‍රධාන බාධා ලෙස දකින්නේ මෙම කරුණු දෙකයි.

අනෙක් අතට ඉරානයේ අවි බලය ඇමරිකාවට සහ ඊශ්‍රායෙලයට අභියෝගයක් නොවන නමුත් ඉරානයේ භුගෝලිය පිහිටීම ඒ සියල්ලටම වඩා ප්‍රබල සාධකයකි. ලෝකයේ තෙල් සැපයුමෙන් හතරෙන් එකක් පාලනය කිරීමට ඉරානයට හැකි වන්නේ හෝර්මුස් සමුද්‍රසන්ධිය වසා දැමීමට ඇති හැකියාව නිසාය. ඉරානයට එරෙහිව ප්‍රහාරයක් එල්ල කළහොත් සමුද්‍රසන්ධිය වසා දමන බවට ඉරානය යුද්ධය ඇරඹීමට පෙර සිටම තර්ජනය කළ ද ඇමරිකාව හෝ ඊශ්‍රායෙලය එය බරපතල සේ සැලකිල්ලට ගත්තේ නැත. සිය සුපිරි යුද ශක්තියෙන් හෝර්මුස් සමුද්‍රසන්ධිය අත්පත් කර ගත හැකි වනු ඇතැයි විශ්වාසයක් ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් තුළ තිබිණ. අවබෝධතා ගිවිසුම අත්සන් කිරීමෙන් පසුවද හොර්මුස් සමුද්‍රසන්ධිය අත්පත් කර ගැනීමේ අධිෂ්ඨානය ට්‍රම්ප් අත්හැර නැත.

එහෙත් එවැනි පියවරක් සඳහා මිසයිල ප්‍රහාර ප්‍රමාණවත් නැති බව යුද්ධයෙන් තහවුරු විය. ඒ සඳහා ගොඩබිම් ප්‍රහාරයක් ද අනිවාර්යෙන් කළ යුතුය. ගොඩබිම් ප්‍රහාරයකින් ඉස්ලාමීය ජනරජ හමුදාව පරාජය කිරීමට සමහර විට වසර ගණනාවක් ගත විය හැකිය. එය කිසි විටෙක සති කීපයකින් නිම කළ නොහැකි ඉලක්කයකි. එවැනි දිග්ගැසුණු යුද්ධයකට ට්‍රම්ප් හෝ එක්සත් ජනපදයේ වෙනත් ජනාධිපතිවරයෙකු ඉදිරිපත්වනු ඇතැයි බලාපොරොත්තු විය නොහැකිය. ඇප්ගනිස්ථානය, ඉරාකය, ලිබියාව වැනි රටවලින් උගත් පාඩම් අමතක වනු ඇතැයි සිතිය නොහැකිය.

අනෙක් වැදගත්ම කාරණය ගල්ප් කලාපීය රටවල බලතුලනයේ ඇති වූ පරිවර්තනයයි. ඇත්තෙන්ම එය හැඳින්විය යුත්තේ විප්ලවීය වෙනසක් සේය. පෙබරවාරි 28 ඇමරිකානු සහ ඊශ්‍රායෙල් ප්‍රහාර එල්ල කරන තෙක්ම ගල්ප් කලාපයේ රටවල් තුළ පැවති විශ්වාසය වූයේ  තමන්ට ඇමරිකාවේ සහාය ලැබෙන තාක් ඉරානයට ගල්ප් කලාපයට අභියෝග කිරීමට හැකියාවක් නැතැයි යනුවෙනි. ඇමරිකානු හමුදාවට ගල්ප් කලාපීය රටවල කඳවුරු සහ සේවා ස්ථාන  පිහිටුවා ගැනිමට ඉඩ දුන්නේ එම අපේක්ෂාවෙනි. ප්‍රහාරය ආරම්භ වී දින කීපයක් ඇතුළත එම බලාපොරොත්තුව මිථ්‍යාවක් විය. ඇමරිකානු කඳවුරු මෙන්ම ඇමරිකානු ආයතන ද ඉරාන මිසයිලවලට ඉලක්ක විය. ඇමරිකාවෙන් සහ ඊශ්‍රායලයෙන් ලැබුණු සහාය නිසා එම ප්‍රහාර දුර්වල කිරීමට හැකි වුවද අනතුර වැළැක්වීමට හැකි වූයේ නැත. මේ නිසා සෞදි අරාබිය වැනි රටවල් පවා ඇමරිකානු ප්‍රහාරයට සෘජුවම සහාය ලබා දීමට ඉදිරිපත් වූයේ නැත. ඔමානය වැනි රටවල් හෝර්මුස් සමුද්‍රසන්ධියේ දී ඉරානය සමග සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීමට ඉදිරිපත් වූයේ ඇමරිකාවේ විරෝධය නොතකාය. ගල්ප් කලාපයේ ඇමරිකාව සහ ඊශ්‍රායෙලය සමග වඩාත්ම සමීපයෙන් කටයුතු කරන එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය පවා ඉරානය සමග රහසිගත ගනුදෙනුවලට එළඹුණ බව වාර්තාවේ. ඉරානය ද ගල්ප් කලාපයේ රටවල ඇමරිකානු ඉලක්කවලට පහර දීමේ දී වඩාත් ප්‍රවේශම් වූයේ ගල්ප් කලාපයේ රටවල් සමග සම්බන්ධතා සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ දැමීමට වඩා අනාගත බලාපොරොත්තු තිබුණ නිසා විය හැකිය.

අවසාන විග්‍රහයේ දී දැනට අත්සන් කර ඇති අවබෝධතා ගිවිසුම දීර්ඝ කාලීන සාම ගිවිසුමකට පදනම් වුවත් නැතත් ඉරානය ගල්ප් කලාපයේ වඩාත් ශක්තිමත් වූ බව යථාර්ථයයි. එවැනිම ප්‍රබල යථාර්ථයක් වන්නේ ඊශ්‍රායෙලයට සහ ඇමරිකාවට අභීතව මුහුණ දීමෙන් ඉරානය අරාබි ජනතාව තුළත් (පාලකයන් තුළ නොවේ.) සමස්ත මුස්ලිම් ජනතාව අතරත් හිමිකර ගත් කිර්ති නාමයයි. එය නිසැකයෙන්ම මුස්ලිම් ලෝකයේ බලතුනය වෙනස්වීමට හේතු වනු ඇත.

එමනිසා දීර්ඝ කාලීන සාම ගිවිසුමක් කෙටුම්පත් කිරීමේ දී මෙම කරුනු සැලකිල්ලට ගැනීමට නිසැකයෙන්ම හේතු වනු ඇත.

The post අවබෝධතා ගිවිසුමෙන් කියවෙන ගල්ප් කලාපයේ නව දේශපාලන යථාර්ථය.. appeared first on විවරණ.

යහපාලන රජයේ අවසාන කාල පරිච්ඡේදය තුළදී, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) විසින් නිර්දේශ කරන ලද සූත්‍රයට අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය දිගුකාලීන කළමනාකරණයකට යටත් කළ යුතු බවට රනිල්-මංගල සුසංයෝගය යෝජනා කළේය. කෙසේ වෙතත්, මෙම ආර්ථික ප්‍රතිපත්තිය 2016 වසර කාලයේදී මතු වූ (ආර්ථික) පසුබෑම ආපසු හැරවීමට අසමත් වූවා පමණක් නොව, එය මෙරට බහුතර ජනතාවකට විනාශකාරී තත්ත්වයක් ද නිර්මාණය කළේය.

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF), ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව සහ මහා භාණ්ඩාගාරය එක්ව සැලසුම් කරන ලද මෙම ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති මාලාව ක්‍රියාවට නැංවීමේ අවසාන ප්‍රතිඵලය වූයේ, ආර්ථික පරිහානිය තවත් වේගවත් වීම සහ ගෝලීය ප්‍රාග්ධන වෙළෙඳපොළේ උච්චාවචනයන්ට ශ්‍රී ලංකා ආර්ථිකය තවදුරටත් නිරාවරණය වීමයි. මෙහි ඍජු ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, 2020 වසරේදී ආර්ථික වර්ධන වේගය සෘණ සියයට දෙකකට වඩා පහළ වැටුණි. ජාත්‍යන්තර ස්වෛරී බැඳුම්කර (ISB) විවෘත වෙළෙඳපොළේ අලෙවි කිරීම හරහා රටේ ණය බර ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 7කින් ඉහළ ගියේය. 2019 ජනාධිපතිවරණයේදී ශ්‍රී ලාංකික ජනතාව මෙම ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති ගමන් මඟ අඩාල කළහ. කෙසේ වෙතත්, එහිදී සිදු වූයේ පැහැදිලි විකල්ප ආර්ථික වැඩපිළිවෙළක් අනුමත කිරීමක් නොව, ඒ වන විට ක්‍රියාත්මක වෙමින් තිබූ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රතික්ෂේප කිරීමකි.

2021 වසරේදී ආර්ථික වර්ධනය ධන අගයක් ගත්තද, එය මනාව සැලසුම් කරන ලද ආර්ථික උපාය මාර්ගයක ප්‍රතිඵලයක් නොවේ. ඒ වෙනුවට, එය එකිනෙකට නොගැලපෙන විවිධ පියවර අණ්ඩ දමමින් එකතු කිරීමක් පමණක් විය. විදේශීය ණය ගැනීම්වල යම් අඩුවීමක් දක්නට ලැබුණද, උද්ධමනකාරී මූල්‍යකරණයෙන් (මුදල් අච්චු ගැසීමෙන්) අරමුදල් සපයන ලද, ඵලදායී නොවන රජයේ වියදම් ඉහළ යාම හේතුවෙන් සමස්ත රාජ්‍ය ණය තොගය සහ ණය බර දිගින් දිගටම ඉහළ ගියේය.

2022 වසර ‘අරගලය’ (ජනතා විරෝධතා ව්‍යාපාරය) මෙන්ම වෙනසක් පිළිබඳ පුළුල් බලාපොරොත්තු ද සනිටුහන් වූ වසරක් විය. 2022 අප්‍රේල් මුල් සතියේ ගාලු මුවදොර (Galle Face) වෙත රැස් වූවන්ගෙන් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක්, මින් පෙර විරෝධතාවලින් සහ දේශපාලන ක්‍රියාකාරීත්වයන්ගෙන් ඈත්ව සිටි තරුණ තරුණියන් වූහ. පන්තිමය වශයෙන් ගත් කල, ඔවුන් බොහෝ දුරට නාගරික මධ්‍යම පන්තියට අයත් වූවෝ වූහ. ඔවුන්ට වඩාත්ම ඍජුව බලපෑ ගැටලු වූයේ බලශක්ති හිඟය සහ ඒ හා සම්බන්ධ පුළුල් අර්බුදයයි. ගොවීන් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, මෙම අර්බුදය කේන්ද්‍රගත වූයේ ඔවුන් යැපුණු කෘෂිකාර්මික යෙදවුම් සැපයුම් අඩාල වීම වටා ය.

දේශපාලන ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකුට 2021-22 ආර්ථික අර්බුදය ආකාර දෙකකින් අර්ථකථනය කළ හැකිය. මෙම අර්ථකථන එකිනෙකට පටහැනි ඒවා නොව, එකිනෙකාට අනුපූරක වේ. මහාචාර්ය ප්‍රභාත් පට්නායික් (Prabhat Patnaik) මෙම අර්බුදය පැහැදිලි කළේ, ධනවාදයේ ව්‍යුහාත්මක අර්බුදයකින් වෙනස් වූ, හදිසි අහඹු සිදුවීම් මත පැනනැඟුණු අර්බුදයක්  ලෙසය. සැබවින්ම, එහි ස්වරූපය අනුව එය 2010-11 වසරවල ග්‍රීක අර්බුදයට සමාන විය. බැලූ බැල්මට ආර්ථිකය සාපේක්ෂව සෞඛ්‍ය සම්පන්න බවක් පෙනෙන්නට තිබූ බැවින්, මෙම අර්බුදයේ පැමිණීම කලින් පුරෝකථනය කිරීම දුෂ්කර විය. මහාචාර්ය පට්නායික් පෙන්වා දෙන පරිදි, මෙවැනි අර්බුදයන්හිදී මූල්‍යමය හැඩගැසීම් තීරණාත්මක සාධක බවට පත්වේ. ඔහු මෙසේ අදහස් දක්වයි:

“..[බොහෝ] පැහැදිලි කිරීම්, ශ්‍රී ලංකා අර්බුදය වේගවත් කිරීම (හෝ උග්‍ර කිරීම) කෙරෙහි නව-ලිබරල්වාදය ඉටු කළ කාර්යභාරය සම්පූර්ණයෙන්ම නොසලකා හරියි. නව-ලිබරල්වාදය යටතේ, ඉතාම හොඳ කාලවල්වලදී පවා වැඩකරන ජනතාව මුහුණ දෙන පීඩාවන්ට අමතරව, සහ ව්‍යුහාත්මක අර්බුදයට අමතරව.. විශේෂයෙන්ම කුඩා ආර්ථිකයන්ට බලපාන තුන්ආකාරයක අර්බුදයක් පවතී. එවැනි කුඩා ආර්ථිකයන්හි ඉරණම ක්ෂණයකින් වෙනස් විය හැක. මම මෙය නව-ලිබරල්වාදය විසින් මුදාහරින ලද ‘අහඹු (නොසිතූ) අර්බුදය’ (contingent crisis) ලෙස හඳුන්වමි… එය සමස්තයක් ලෙස ලෝක ආර්ථිකයට හෝ එයින් විශාල කොටසකට බලපාන්නක් නොවේ, නමුත් යම් යම් කාලවලදී එහි ගොදුරක් බවට පත්වන නිශ්චිත රටවලට පමණක් බලපාන්නකි. මෙහි ඇති සුවිශේෂී ලක්ෂණයක් වන්නේ, සිදුවීම සිදු වී අවසන් වූ පසුව පමණක් නොවැලැක්විය හැකි ලෙස සැමටම ඒ පිළිබඳ නුවණ පහළ වීමයි..”
-Reflections on the Sri Lankan Economic Crisis” Peoples Democracy)

දෙවන අර්ථකථනය මඟින් මෙම අර්බුදය දකින්නේ ආර්ථික චක්‍රයක අවම/පහළම ලක්ෂ්‍යය (trough) ලෙසය. මෙම දෘෂ්ටිකෝණයට අනුව, 2016 සහ 2025 අතර වසර නවයක කාලය තනි ආර්ථික චක්‍රයක් ලෙස සැලකෙන අතර, ඒ තුළ නොසිතූ අහඹු සිදුවීම් මතු විය හැකිය. 2022 වසර හුදෙකලා කොට ගෙන එය ණය අර්බුදයක් හෝ විදේශ විනිමය අර්බුදයක් ලෙස පමණක් අර්ථකථනය කළ හැකි වුවද, ණය සහ විදේශ විනිමය යන ගැටලු දෙකම ආර්ථික චක්‍රීය සංසිද්ධීන් ලෙස වටහා ගැනීම වඩාත් නිවැරදි වේ.

බලශක්ති හිඟයෙන් වඩාත්ම දරුණු ලෙස පීඩාවට පත් වූ සමාජ ස්ථරයන්, මෙම 2021-22 අර්බුදය දුටුවේ හුදෙකලා සිදුවීමක් සහ ගෝඨාභය පාලන තන්ත්‍රයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙසය. ආර්ථික අර්බුදයේ සැබෑ ස්වභාවය කුමක්ද යන්න, අරගල ව්‍යාපාරය විසින් බොහෝ දුරට මඟහරින ලද ප්‍රශ්නයක් විය. අරගලයේ ඒකාබද්ධ කාරක සභාවක් විසින් ජුනි 5 වන දින නිකුත් කරන ලද ප්‍රකාශනය මෙයට පැහැදිලි උදාහරණයකි. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා ප්‍රතිසංස්කරණ සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීකරණය එහි ප්‍රධාන අංගයන් විය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, දේශපාලන වෙනසක් ඇති කිරීමට — එනම් ගෝඨාභය පාලනය පෙරළා දැමීමට — ප්‍රමාණවත් ශක්තියක් මෙම ව්‍යාපාරය විසින් අත්පත් කරගන්නා ලදී. එසේ වුවද, ආර්ථිකයේ දුරදිග යන පරිවර්තනයක ඇති අත්‍යවශ්‍යතාවය කිසිවිටෙකත් එහි ක්‍රියාන්විත න්‍යාය පත්‍රයට ඇතුළත් වූයේ නැත.

රනිල් වික්‍රමසිංහ විසින් පළමු දේශපාලන “ශල්‍යකර්මය” සිදුකරන ලද්දේ මෙම සන්නිවේදනය/වටපිටාව තුළය. එහිදී ඔහු සන්නද්ධ බලකායන් යොදවමින්, ගාලු මුවදොර කඳවුරු ලා සිටි තම මිත්‍ර පාර්ශ්වයන් එතැනින් ඉවත් කර විරෝධතාකරුවන් මර්දනය කළේය. ඔහුගේ ඊළඟ වැඩපිළිවෙළ වූයේ, 2017 රනිල්-මංගල ගිවිසුමෙන් ආරම්භ වී 2019 අප්‍රේල් මාසයේදී අත්හිටුවා තිබූ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල වැඩසටහන නැවත පණ ගැන්වීමයි. ඒ සඳහා (අදාළ) ශල්‍ය වෛද්‍යවරුන් ලෙස ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහ සහ මහින්ද සිරිවර්ධන සම්බන්ධ කරගන්නා ලදී.

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල  නිල වශයෙන් මෙරටට පැමිණීමටත් පෙර, 2022 මාර්තු මාසයේදී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද වැඩසටහන, 2016 වසරේ සිට දිග හැරෙමින් තිබූ ආර්ථික පසුබෑමේ චක්‍රය ආපසු හැරවීම අරමුණු කරගත් ප්‍රති-චක්‍රීය ප්‍රතිචාරයක් නොවේ. ඒ වෙනුවට, එය එම පසුබෑමේ චක්‍රය තවදුරටත් තීව්‍ර කළ අවධමනකාරී උපාය මාර්ගයක් (deflationary strategy) විය. 2022 වසරේදී ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය සියයට හතකට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයකින් හැකිලීමට ඍජුවම හේතු වූයේ මෙම අවධමනකාරී ප්‍රතිපත්ති ය.

රනිල්ගේ මෙම ශල්‍යකර්ම මැදිහත්වීම මඟින් ඇති කළේ පහළ මට්ටමක පැවති ස්ථාවරත්වයක් පමණි. ඒක පුද්ගල ආදායම පහළ වැටුණි. රැකියා විරහිතභාවය සහ දරිද්‍රතාවය ඉහළ ගියේය. දරිද්‍රතාවයට ඇද වැටුණු ජනගහන ප්‍රතිශතය ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ ගිය අතර, ආහාර අනාරක්ෂිතතාව පිළිබඳ ගැටලු සම්බන්ධයෙන් එක්සත් ජාතීන්ගේ ආහාර හා කෘෂිකර්ම සංවිධානය (FAO) විසින් ශ්‍රී ලංකාව සෝමාලියාව සහ ඇෆ්ගනිස්ථානය වැනි රටවල් සමඟ එකම පෙළකට තබනු ලැබීය.

2022 අරගලය අතරතුර ක්‍රියාකාරී වූ සමාජ කණ්ඩායම්, රනිල් වික්‍රමසිංහගේ ප්‍රතිපත්ති අවම වශයෙන් යම් දුරකට හෝ ආපසු හැරවා සමාජයේ පහළ ස්ථරවල ජීවන තත්ත්වය නංවනු ඇතැයි යන බලාපොරොත්තුවෙන් 2024 වසරේදී ජාතික ජන බලවේග රජයක් තෝරා පත් කර ගත්හ. එසේ වුවද, ලියොන් ට්‍රොට්ස්කි විසින් අර්ථ දක්වන ලද පරිදි, ජාතික ජන බලවේගය යනු “මහජන පෙරමුණක” (People’s Front) විශද (atypical) උදාහරණයකි. ජනාධිපතිවරණයටත් පෙර සිටම, එහි ප්‍රධාන කොටස්කරුවා වූ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, බුද්ධිමතුන් සහ වෘත්තිකයන් වැනි මධ්‍යම පන්තික කොටස් මෙන්ම ධනපති පන්තියේ තනි පුද්ගල සාමාජිකයන්ද තමන් වෙත ඈඳා ගනිමින් පන්තිමය සහයෝගිතාවයක් සඳහා වන ප්‍රවණතාවක් පෙන්නුම් කළේය.

මෙම තත්ත්වයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, ජාතික ජන බලවේගය ක්‍රමයෙන් ධනපති පන්තියේ අවශ්‍යතාවලට සහ ඒ හරහා අධිරාජ්‍යවාදයේ වුවමනාවන්ට අනුකූලව හැඩගැසුණු දේශපාලන බලවේගයක් බවට පරිවර්තනය විය. ජාතික ජන බලවේගයේ මෙම ගමන් මඟ සරල ගණිතයෙන් නොව, උසස් ගණිතයෙන් වටහා ගත යුත්තකි — එනම්, එහි සංරචකයන්ගේ ප්‍රමාණාත්මක එකතුවෙන් නොව, ‘බල සමාන්තරාස්‍ර නියමයේ’ (parallelogram of forces) සම්ප්‍රයුක්ත බලය මඟිනි. එහි අවසාන ප්‍රතිඵලය වී ඇත්තේ, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) තාලයට නැටීමට එයට ද සිදුවීමයි. මෙය ශ්‍රී ලංකාව නැවත වතාවක් මූලික වශයෙන් 2021-22 පැවති තත්ත්වයට සමාන තීරණාත්මක කඩඉමකට (tipping point) ඇද දමයි. එපමණක් නොව, ජාතික ජන බලවේග පාලනය යටතේ රට නව ණය චක්‍රයකට සූදානම් වෙමින් පවතින බවක් ද පෙනෙන්නට තිබේ.

The post රනිල්ගේ ප්‍රති-විප්ලවය සහ අනුරගේ පාවාදීම.. appeared first on විවරණ.

පහත පලවන්නේ ජාවිඩ් යූසුප් Sunday Times පුවත්පතට සැපයූ ලිපියක Ai පරිවර්තනයකි. සංස්කරණය ‘විවරණ’ විසිනි.
දේශපාලන ක්‍රියාකාරිකයෙකු වන ජාවිඩ් යූසුප් සෞදි ආරාබියේ හිටපු ශ්‍රී ලංකා තානාපතිවරයෙකි.

රාජ්‍ය බුද්ධි සේවයේ (SIS) හිටපු ප්‍රධානී, විශ්‍රාමික මේජර් ජෙනරාල් සුරේෂ් සලෙයි රඳවා තබා ගැනීම සහ ඔහුට වධහිංසා පැමිණවූ බවට එල්ල වන චෝදනා සම්බන්ධයෙන් පැනනැඟී ඇති වත්මන් දේශපාලන කුණාටුව, නිර්දෝෂීභාවයේ පූර්ව නිගමනයේ සිට නීතියේ ආධිපත්‍යය දක්වා වූ යුක්තියේ සෑම මූලික පදනමකටම තර්ජනයක් එල්ල වන අතර, එය තාවකාලික දේශපාලන වාසි තකා අවභාවිත කෙරේ.

මෙම අර්බුදය සමනය කර ගැනීම සඳහා, එකිනෙකට වෙනස් නොවන මූලධර්ම දෙකක් සුරැකිය යුතුය. එනම්, පරීක්ෂණයකට භාජනය වෙමින් සිටින ඕනෑම අයෙකුගේ මානව හිමිකම් නිරපේක්ෂ ලෙස ආරක්ෂා කිරීම සහ 2019 පාස්කු ඉරිදා ත්‍රස්ත ප්‍රහාරයෙන් වින්දිතයන් වූවන් වෙනුවෙන් නොසැලී යුක්තිය ඉටු කිරීමයි. මෙම අරමුණු දෙක එකිනෙක ප්‍රතික්ෂේප කරන්නක් නොවන අතර, ඇත්ත වශයෙන්ම ඒවා එකිනෙක මත සම්පූර්ණයෙන්ම රඳා පවතී. දෝෂ සහිත, පක්ෂග්‍රාහී පරීක්ෂණයකින් කිසිවිටෙකත් සැබෑ යුක්තිය ඉටු නොවනු ඇත.

රඳවා තබාගෙන සිටින කාලය තුළ සලෙයිට අයුතු ලෙස සැලකූ බවට චෝදනා එල්ල වී ඇත. රජය සහ පොලිසිය මෙම චෝදනා ප්‍රතික්ෂේප කර තිබේ. මෙවැනි තත්ත්වයක් තුළ, ඒවා අන්ධ ලෙස පිළිගැනීම හෝ අන්ධ ලෙස ප්‍රතික්ෂේප කිරීම සුදුසු නොවේ. මෙම චෝදනා ස්වාධීන ලෙස විමර්ශනය කර තහවුරු කර ගත යුතුය. ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව, එහි ව්‍යවස්ථාපිත ස්වාධීනත්වය හේතුවෙන්, කඩිනම් සහ විශ්වසනීය නිගමනයකට එළඹීම සඳහා වඩාත්ම සුදුසු ආයතනය විය හැකිය. එබැවින් කොමිෂන් සභාව මෙම චෝදනා පරීක්ෂා කිරීම ආරම්භ කර තිබීම සාදරයෙන් පිළිගත යුත්තකි.

ඕනෑම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අපරාධ යුක්ති විනිශ්චය පද්ධතියක මූලික පදනම වන්නේ නිර්දෝෂීභාවයේ පූර්ව නිගමනයයි. මෙම මූලධර්මය උසාවි කාමරයක් ඇතුළතට පමණක් අදාළ වන්නක් නොවේ; එය මුළු මහත් සමාජයටම අදාළ වේ. වැරදිකරුවන් අනූනව දෙනෙකුට නිදහසේ යාමට ඉඩ හැරීම, එකදු නිර්දෝෂී පුද්ගලයෙකුට වැරදි ලෙස දඬුවම් කිරීමට වඩා යහපත්ය යන දිගු කලක් තිස්සේ ස්ථාපිත විශ්වාසය මත මෙය පදනම් වී ඇත.

ඒ අනුව, අධිකරණයකින් වෙනත් ආකාරයකට තීරණය කරන තෙක් සුරේෂ් සලෙයි නිර්දෝෂී පුද්ගලයෙකු ලෙස සලකනු ලැබේ. නිලය, තත්ත්වය හෝ දේශපාලන අනුබද්ධතාවය නොසලකා සෑම පුරවැසියෙකුටම මෙම මූලධර්මය එක ලෙස අදාළ වේ. වධහිංසා පැමිණවීම් පිළිබඳ චෝදනා කෙරෙහි උපරිම බරපතලකමකින් යුතුව අවධානය යොමු කළ යුත්තේ ද හරියටම මෙම හේතුව නිසාය.

නිර්දෝෂී යැයි පූර්ව නිගමනය කර ඇති පුද්ගලයෙකු වධහිංසාවට ලක් කරන්නේ නම්, එය ඔහුගේ පුද්ගලික අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කිරීමක් පමණක් නොවේ. එය මුළු මහත් අපරාධ යුක්ති විනිශ්චය පද්ධතියේම අඛණ්ඩතාවයට එල්ල කරන ප්‍රහාරයකි. එපමණක් නොව, සැකකරුවෙකු අවසානයේ වැරදිකරු බවට පත් වුවද, වධහිංසා පැමිණවීම කිසිසේත්ම සාධාරණීකරණය කළ නොහැක. වධහිංසාවට එරෙහි තහනම නිරපේක්ෂ වේ.

රාජ්‍ය භාරයේ සිටින කාලය තුළ සලෙයි වධහිංසාවට ලක්වන බවට එල්ල වන චෝදනා උපරිම කඩිනමින්  යුතුව විමර්ශනය කළ යුතුය. එය සත්‍යයක් නම්, එය වහාම නතර කළ යුතුය. ශිෂ්ට සම්පන්න ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජයක, වධහිංසාවට එරෙහි තහනම නිරපේක්ෂ මෙන්ම කිසිසේත්ම කැලඹිය නොහැකි (සාකච්ඡාවට භාජනය කළ නොහැකි) එකකි.

ඒ අතරම, සලෙයිගේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම යනු පාස්කු ඉරිදා ප්‍රහාරය පිළිබඳ විමර්ශනවලට විරුද්ධ වීමක් ලෙස පටලවා නොගත යුතුය. 2019 අප්‍රේල් 21 වන දින සිදු වූ පාස්කු ඉරිදා බෝම්බ ප්‍රහාරය ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ කළුම පරිච්ඡේදවලින් එකක් ලෙස ඉතිරිව පවතී. අහිංසක මිනිසුන් සිය ගණනක් මිය ගියහ; නැතහොත් තුවාල ලැබූහ. මුළු පවුල් පිටින් විනාශයට පත් විය. වින්දිතයන් සහ ඔවුන්ගේ ආදරණීයයන් පිළිතුරු සහ වගවීමක් අපේක්ෂාවෙන් වසර හතකට වඩා වැඩි කාලයක් බලා සිට ඇත.

ඇත්ත වශයෙන්ම, පාස්කු ප්‍රහාරයෙන් පසු කාල පරිච්ඡේදයේ සිදු වූ විශාලතම ඛේදවාචකයක් වන්නේ, ආරම්භයේදී ප්‍රගතියක් අත්කර ගන්නා බවක් පෙනෙන්නට තිබූ විමර්ශන පසුව පීලි පැනීමට ලක්වීමයි. ගෝඨාභය රාජපක්ෂ පාලන සමය විසින් ක්‍රමානුකූලව පීලි පන්නවනු ලබන තෙක් මෙම විමර්ශන විශිෂ්ට ප්‍රගතියක් අත්කර ගනිමින් තිබුණි. ශානි අබේසේකරව අසාධාරණ ලෙස සිරගත කිරීමට පෙර, දකුණු පළාතේ නියෝජ්‍ය පොලිස්පතිවරයෙකුගේ (DIG) පෞද්ගලික සහකාරවරයෙකු ලෙස පත් කරමින් අවමන් සහගත, පළිගැනීමේ මාරුවීමකට ලක් කරන ලදී. පැහැදිලි දේශපාලන ඇඟිලි ගැසීමක් සිදු කරමින්, 2020 නොවැම්බර් 11 වන දින සෘජුවම විමර්ශනවල නිරතව සිටි නිලධාරීන් 19 දෙනෙකු අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවෙන් (CID) එකවරම වෙනත් ස්ථාන වෙත මාරු කර යවන ලදී.

විපක්ෂය විසින් පතුරුවා හරිනු ලබන විෂමාචාර අසත්‍යයන් අතර, පාස්කු ඉරිදා ප්‍රහාරය වැළැක්වීමට අපොහොසත් වීම සම්බන්ධයෙන් රවී සෙනෙවිරත්න සහ ශානි අබේසේකර යන මහත්වරුන් පිළිබඳවද විමර්ශනය කළ යුතු බවට එම ප්‍රහාරය සෙවීමේ කොමිසම නිර්දේශ කර තිබූ බවට කෙරෙන ප්‍රකාශය ද වේ. මෙය ද්වේෂසහගත අසත්‍යයකි. ජනක ද සිල්වා ජනාධිපති පරීක්ෂණ කොමිෂන් සභාව පුළුල් ලෙස ප්‍රසිද්ධ සාක්ෂි විභාග කළ අතර සාක්ෂිකරුවන් රැසක් හරස් ප්‍රශ්න කිරීම්වලට ලක් කළේය. එහිදී උසස් නිලධාරීන් රැසකට එරෙහිව දැඩි ක්‍රියාමාර්ග ගැනීමට නිර්දේශ කළද, රවී සෙනෙවිරත්න හෝ ශානි අබේසේකර යන මහත්වරුන්ට එරෙහිව කිසිදු ක්‍රියාමාර්ගයක් ගැනීමට කිසිවිටෙකත් නිර්දේශ කළේ නැත.

ඒ අනුව, වත්මන් විපක්ෂයේ ව්‍යාපාරයේ වැඩි කොටසක් සලෙයිගේ අයිතිවාසිකම් ගැන සොයා බැලීමට වඩා, මෙම නිලධාරීන් දෙදෙනාට ප්‍රහාර එල්ල කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කර ඇති බවක් පෙනෙන්නට තිබේ. ඇත්ත වශයෙන්ම, හිටපු අමාත්‍ය උදය ගම්මන්පිල මහතා ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රකාශ කළේ, තමන් පාස්කු ඉරිදා ප්‍රහාරයේ වින්දිතයන්ට සාධාරණය සෙවීම සම්බන්ධයෙන් මීට පෙර හඬක් නගා නොතිබුණද, විමර්ශන අධීක්ෂණය කරන තනතුරු සඳහා රවී සෙනෙවිරත්න සහ ශානි අබේසේකර පත් කිරීමෙන් පසු එම කරුණ කෙරෙහි තම උනන්දුව දැඩි වූ බවයි. එවැනි ප්‍රකාශ මගින් නොවැලැක්විය හැකි ලෙසම හැඟී යන්නේ, මෙම මතභේදාත්මක තත්ත්වය මානව හිමිකම් පිළිබඳ සැලකිල්ලට වඩා දේශපාලන අවශ්‍යතා මත මෙහෙයවන්නක් බවයි.

කණගාටුවට කරුණ නම්, සලෙයි වෙනුවෙන් පෙනී සිටින, මේ වන විට සිවිල් නිදහසේ ආරක්ෂකයන් ලෙස තමන්ව හඳුන්වා ගන්නා බොහෝ දෙනෙකුට ඔවුන්ගේම විශ්වසනීයත්වය පිළිබඳ ගැටලු තිබීමයි. විශේෂයෙන්ම, ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) භාවිත කිරීම සම්බන්ධයෙන් දැන් හදිසියේම මතුව ඇති දැඩි විරෝධය කැපී පෙනේ. විපක්ෂයේ ප්‍රභූන් කිහිප දෙනෙකුම දැන් තර්ක කරන්නේ ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත භාවිත නොකළ යුතු බවත්, එය ක්‍රියාත්මක කිරීමෙන් පැහැදිලි වන්නේ සාක්ෂි නොමැතිකම බවත්ය. ගෝඨාභය රාජපක්ෂ රජයේ අධිකරණ අමාත්‍යවරයා වූ අලි සබ්රි මෑතකදී කියා සිටියේ ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත යටතේ අත්අඩංගුවට ගැනීම් සිදු කරන්නේ නම්, එයින් අදහස් වන්නේ අත්අඩංගුවට ගන්නා අවස්ථාවේදී කිසිදු සාක්ෂියක් නොමැති බවයි.

මෙය උපහාසාත්මක ප්‍රකාශයකි. මන්ද, ගෝඨාභය රාජපක්ෂගේ ජනාධිපති ධුර කාලය තුළ, පුද්ගලයන් රැසකට එරෙහිව ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත පුළුල් ලෙස භාවිත කරන ලදී. නීතිඥ හිජාස් හිස්බුල්ලා වසර දෙකකට ආසන්න කාලයක් රඳවා තබා ගැනීමේ පසු වූ අතර, කවි අහ්නෆ් ජසීම් වසරකට වැඩි කාලයක් සිරගතව සිටියේය. එමෙන්ම හිටපු ආණ්ඩුකාර අසාත් සාලි සහ හිටපු අමාත්‍ය රිෂාඩ් බදියුදීන් ඇතුළු දෙමළ සහ මුස්ලිම් පුරවැසියන් සිය ගණනක් අත්අඩංගුවට ගන්නා ලද්දේ ද මෙම පනතේ ප්‍රතිපාදන යටතේය.

ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) භාවිත කිරීම සම්බන්ධයෙන් දැන් විවේචනය කරන බොහෝ දේශපාලනඥයන්, එදා එම රඳවා තබා ගැනීම් සිදු වූ කාලසීමාව තුළ නිහඬව සිටියහ. සමහරු එම ක්‍රියාවන් අධීක්ෂණය කළ රජයේම සාමාජිකයෝ වූහ. තවත් සමහරු මෙම නීති පද්ධතිය අහෝසි කිරීම සඳහා ව්‍යාපාර දියත් කිරීමට කිසිදු උත්සාහයක් නොගත්හ. මෙම නොගැලපීම (දෙබිඩි ප්‍රතිපත්තිය) මානව හිමිකම් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින බලවේග ශක්තිමත් නොකරයි; එය සිදු කරන්නේ ඒවා දුර්වල කිරීමකි.

ප්‍රධාන විපක්ෂය වන සමගි ජන බලවේගය (SJB), මෙය අවස්ථාවාදී උගුලක් ලෙස හඳුනා ගනිමින්, මෙම කෘත්‍රිමව මවාපෑ නාටකයෙන් බැහැරව සිටීමට කටයුතු කිරීම මඟින් ඉතා බුද්ධිමත් ලෙස (ප්‍රවේශමෙන්) ක්‍රියා කර ඇත.

කෙසේ වෙතත්, රජය ද විවේචනවලින් නිදහස් නොවේ. මැතිවරණ සමයේදී රවී සෙනෙවිරත්න සහ ශානි අබේසේකර යන මහත්වරුන්ට ජාතික ජන බලවේගයේ (NPP) දේශපාලන වේදිකාවට ගොඩවීමට ඉඩ දීම බරපතල උපායමාර්ගික වැරැද්දකි. බලයට පත්වීමෙන් පසු සංවේදී අපරාධ විමර්ශන අධීක්ෂණය සහ මෙහෙයවීම සඳහා මෙම නිලධාරීන් දෙදෙනා පත් කිරීමට රජය අදහස් කරගෙන සිටියේ නම්, ඔවුන්ව කිසිසේත්ම පක්ෂග්‍රාහී දේශපාලන වේදිකාවකට කැඳවා නොගත යුතුව තිබුණි.

රවී සෙනෙවිරත්න සහ ශානි අබේසේකර දැන් දේශපාලන පක්ෂග්‍රාහීත්වයක් සහිත බවට වන චෝදනාවලට දැඩි ලෙස නිරාවරණය වී සිටිති. මෙම සංවේදී විමර්ශන සඳහා සෘජුවම (ක්‍රියාකාරීව) දායක වී සිටින අබේසේකර මහතා, පක්ෂග්‍රාහී නොවන අයෙකු විය යුතු අතරම, ඔහු පක්ෂග්‍රාහී නොවන බව බාහිර ලෝකයට ද පෙනෙන්නට තිබිය යුතුය. මෙහි දිගුකාලීන බලපෑම් පිළිබඳව දුරදිග බැලීමට අපොහොසත් වීමෙන්, ජාතික ජන බලවේගය (NPP) මෙම නිලධාරීන් දෙදෙනා අසීරු තත්ත්වයකට ඇද දමා ඇති අතර විපක්ෂයට ප්‍රබල ආයුධයක් ද ලබා දී ඇත. මෙම විමර්ශන අවසානයේ අධිකරණයට ඉදිරිපත් කළ විට, විත්ති පාර්ශවය විසින් සෑම සාක්ෂියක්ම දැඩි පරීක්ෂාවකට ලක් කරනු ඇත; එමෙන්ම ඒවා අපක්ෂපාතී පොලිස් පරීක්ෂණයකින් නොව, දේශපාලන පළිගැනීමේ චේතනාවෙන් නිර්මාණය වූ ඒවා බවට තර්ක කරනු ඇත.

පොලිස් අමාත්‍ය ආනන්ද විජේපාල මහතා පසුගිය සතියේ පාර්ලිමේන්තුවේදී කළ ප්‍රකාශය ද ඒ හා සමානවම ගැටලුසහගතය. සිදුවීම් මාලාවක් දැනටමත් තහවුරු වූ කරුණු ලෙස ප්‍රකාශ කිරීම මඟින්, ඔහු අමාත්‍යවරයෙකුගේ භූමිකාවෙන් ඔබ්බට ගොස් විනිසුරුවරුන්ට සහ අධිකරණයට හිමි කලාපයට ඇතුළු වන බවක් පෙනෙන්නට තිබුණි. එවැනි ප්‍රකාශ දැඩි ලෙස පූර්ව විනිශ්චයන් සහිත (අගතිගාමී) වේ. විමර්ශන යනු වරදකරුවන් කිරීම නොවේ. චෝදනා යනු සාක්ෂි නොවේ. අපරාධමය වගකීම තීරණය කළ හැක්කේ සාක්ෂි ඉදිරිපත් කර ඒවා පරීක්ෂා කිරීමෙන් පසුව, අධිකරණයකට පමණි.

අවසාන වශයෙන්, ශ්‍රී ලංකාව සරල තේරීමකට මුහුණ දී සිටී. රටට නීතිය, සාක්ෂි සහ නිසි ක්‍රියාපටිපාටිය ඔස්සේ යුක්තිය පසිඳලීමට හැකිය; නැතහොත් දේශපාලන පක්ෂපාතීත්වය මත කවුරුන් වැරදිකරුවන් ද කවුරුන් නිර්දෝෂී ද යන්න තීරණය කෙරෙන ක්‍රමයකට ඇද වැටීමට හැකිය. පාස්කු ඉරිදා වින්දිතයන්ට සාධාරණය ඉටු කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. සාක්ෂි මෙහෙයවන ඕනෑම දිශාවකට විමර්ශන අඛණ්ඩව ඉදිරියට යා යුතුය.

කිසිදු පුද්ගලයෙකු පරීක්ෂාවට හෝ විමර්ශනයට ලක්වීමෙන් ඔබ්බෙහි නොසිටිය යුතුය. එමෙන්ම, සුරේෂ් සලෙයි ඇතුළු සෑම සැකකරුවෙකුටම ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් සහ අපරාධ නීතියෙන් සහතික කර ඇති ආරක්ෂාව ලැබීමට අයිතියක් ඇත. වධහිංසා පැමිණවීම් පිළිබඳ චෝදනා සත්‍ය නම්, ඒවා වහාම නතර කළ යුතු අතර ඊට වගකිවයුත්තන් නීතිය හමුවට පැමිණවිය යුතුය. ඒවා අසත්‍ය නම්, විශ්වසනීය පරීක්ෂණයක් මඟින් එයද තහවුරු කළ යුතුය.

යුක්ති විනිශ්චය පද්ධතියක සැබෑ පරීක්ෂණය වන්නේ එය ජනප්‍රිය හෝ බලවත් පුද්ගලයන්ට සලකන ආකාරය නොවේ. එය සමාජය සැක කරන, බිය වන හෝ අකමැති පුද්ගලයන්ට සලකන ආකාරයයි. ශ්‍රී ලංකාව පාස්කු ඉරිදා වින්දිතයන්ට සත්‍යය හෙළි කිරීමට බැඳී සිටී. එහෙත් ඒ හා සමානවම සෑම සැකකරුවෙකුටම සාධාරණත්වය ඉටු කිරීමට ද බැඳී සිටී. එකක් වෙනුවෙන් අනෙක කැප කළ නොහැක. රට මේ දෙකම ඉටු කළ යුතුය.

අපගේ අධිකරණ හමුවට පමුණුවනු ලබන සෑම පුද්ගලයෙකුටම—ඔවුන්ගේ අතීතය, නිලය හෝ ඔවුන්ට එරෙහි චෝදනාවල බරපතලකම නොසලකා—අපගේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් සහ අපරාධ නීතියෙන් සුරක්ෂිත කර ඇති ක්‍රියාපටිපාටීන්, ආරක්ෂාවන් සහ ඇපකරයන් ලැබීමට අයිතියක් ඇත

The post පාස්කු වින්දිතයන්ට යුක්තිය ඉටු කිරීම සහ සැකකරුවන්ට ආරක්ෂාව සමගාමීව සිදුවිය යුතුය… appeared first on විවරණ.

මෙවැනි සිතුවිල්ලක් මතු වන්නේ පසුගියදා ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ ප්‍රධාන ලේකම් ටිල්වින් සිල්වා යාපනයේ දී මේ වසරේ පළාත් සභා මැතිවරණයක් නොපැවැත්වෙන බව ප්‍රකාශ කිරීමත් සමග ඒ දිනවලම යාපනයේ දී පැවති වෙනත් සාකච්ඡා මණ්ඩපයක දී පළ වූ අදහසක් සමග ය. විශ්‍රාම ගිය ජ්‍යේෂ්ඨ සිවිල් සේවකයෙකු ප්‍රකාශ කළ ආකාරයට ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ කිසි දිනක පළාත් සභා නිසි ආකාරයට ක්‍රියාත්මක කිරීමට හෝ සැබැවින්ම බලය බෙදා හැරීමට පියවර නොගනු ඇත.  ඔහු තම ප්‍රකාශය සනාථ කිරීමට ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ විපක්ෂයේ සිටියදී ක්‍රියා කළ ආකාරය උපුටා දැක් වූයේය. උතුරු පළාත් සභාවෙන් නැගෙනහිර පළාත වෙන් කිරීමට අධිකරණයේ පිහිට පැතීම සහ චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක ගේ පාලන සමයේ ක්‍රියා කළ ආකාරය පළාත් සභා සම්බන්ධයෙන් ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ සාධනීය පියවර නොගැනීමට හේතුන් ‍ලෙස ඔහු දැක් වූයේය. ඒ කරුණු නැවතත් සිහිපත් කිරීම අවශ්‍ය නොවේ. ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දේශපාලන ඉතිහාසය දන්නා අයට ඒ සියල්ල මැනැවින් අවබෝධ කර ගත හැකිය.

දේශපාලන කරලියේ එතරම් හෝ කොහෙත්ම සාකච්ඡා නොවු කරුණ වන්නේ මෙම පක්ෂයේ පරමාර්ථය වන්නේ සියල්ල එක මිටට ගැනීමය යන්නයි. පසුගිය මැතිවරණ සමයේ ‘මුළු රටම එක මිටට“ යන සටන් පාඨය එළි බැස්සේ සිත් ගන්නා තවත් යෙදුමක් සඳහාම නොවේ. එය සැබැවින්ම පක්ෂයේ ආත්මීය ස්වභාවයයි. මධ්‍යගත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය වැනි කන්කළු වදන් වලින් ආවරණය වුවද සැබැවින්ම සිදු වන්නේ තනි පුද්ගලයෙකුගේ හෝ කීප දෙනෙකුගේ මතය සියල්ලන්ගේම පිලිගැනීම සේ ඉද්ර්පත් කිරීම ය. අත් හැරීම නොව අත්පත් කර ගැනිමේ ආදර්ශයයි.

අත්පත් කර ගැනීමේ ප්‍රකට ලක්ෂණයක් වන්නේ පක්ෂයේ කිසිවෙකුට සමාජ ආර්ථික ප්‍රශ්න පිළිබඳව වෙනත් මතයක් හෝ අදහසක් නොමැතිවීම පමණක් නොවේ. අනෙකුත් සමාජයීය බැඳීම්වලදී පවා ප්‍රමුඛත්වය ලැබෙන්නේ පක්ෂයේ ස්ථාවරයට ය. එය චේ ගුවේරා සමයේ සිට මේ දක්වාම එම දේශපාලන කණ්ඩායමේ පවතින ජානමය  ලක්ෂණයකි. සරල නිදසුනක් වශයෙන් මහජන ඡන්දයෙන් තේරී පත්වන නියෝජිතයෙකුට නිල වශයෙන් ලැබෙන දීමනාව දැක්විය හැකිය. මෙම මූල්‍යමය දීමනාව ඔවුන් ඉටු කරන්නේයැයි කියන මහජන සේවයට ගැලපෙන්නේ ද යන්න වෙනම සාකච්ඡා කළ යුතුය. රටේ මුළු ජන සංඛ්‍යාවෙන් සතරෙන් එකක් මන්ද පෝෂණයෙන් හෝ දුෂ්පෝෂණයෙන් පෙළෙන රටක ආණ්ඩුවත් මැති ඇමතිවරුත් නඩත්තු කිරීමට යොදන මුදල සාධාරණීය කරන්නේ කෙසේද යන්න අනිවාර්යෙන්ම සාකච්ඡා කළ යුතුය. මෙහි දී අප අවධානය යොමු කරන්නේ පක්ෂය එම මුදල් හසුරුවන ආකාරය යි.

අප කවුරුත් දන්නා ආකාරයට ජාතික ජනබල වේගයෙන් තේරී පත් වූ සෑම නියෝජිතයෙකුගේම වැටුප සහ දීමනාව පක්ෂයේ අරමුදලට බැර කළ යුතුය. ඔහුගේ හෝ ඇයගේ අවශ්‍යතා අනුව මුදල් නිතුක් කරන්නේ පක්ෂයේ අරමුදලෙනි. එම අවශ්‍යතා ගණන් බලන්නේ කවර පදනමක් සහ නිර්ණායකයක් යටතේ ද යන්න ප්‍රකාශයට පත් කර නැත. සමහර විට එය දැන ගැනීමට එම නියෝජිතයන් තෝරා පත් කළ ජනතාවට අයිතියක් නැතැයි පක්ෂය සිතනවා විය හැකිය. එය රටම මෙන්ම පක්ෂයේ මහජන නියෝජිතයන් ද එක මිටට ගැනීමක් විය හැකිය.

අප කලින් සඳහන් කළ ආකාරයට පක්ෂයේ සියලු කටයුතු සම්බන්ධයෙන් ද ක්‍රියාත්මක වන්නේ එක මිටට ගැනීමේ ප්‍රතිපත්තියයි. එය පක්ෂයේ මධ්‍යගත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයැයි කෙනෙකුට නිර්වචනය කළ හැකිය. රටේ ජනතාවට වැදගත් වන්නේ මෙවැනි ‘‘මධ්‍යගත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක්“ තම ප්‍රතිපත්තිය සහ ක්‍රියා මාර්ගය කර ගත් පක්ෂයකට අත්හැරීමක් නැතිනම් සරලව බලය බෙදා හැරීමක් කළ හැකි ද යන්නයි. බලය බෙදා හැරීම යන්නෙන් අදහස් වන්නේ පළාත් සභාවලට දේශපාලන බලය බෙදා හැරීම පමණක් නොවේ. පිළිගත් නීති රාමුවක් යටතේ පළාතක ජනතාවට තමන්ගේ සමාජ ආර්ථික කටයුතු මෙහෙයවීමේ නිදහස තිබිය යුතුය. එහෙත් එය ප්‍රමාණවත් නැත.  ජනතාවාදී පාලනයක් යටතේ බලය ඉහළම ස්ථානයේ සිට පාලන ව්‍යුහයේ පහළම තැන දක්වා ක්‍රියාත්මක විය යුත්තේ ජනතාවගේ අදහස්වලට සහ ඕනෑ එපාකම්වලට මුල් තැන දීමෙනි. වගවීමේ සහ වගකීමේ මූලධර්ම පදනම් විය යුතුය. ඒ සියල්ලෙන් අදහස් වන්නේ ජනතාවට ප්‍රතිපත්ති සම්පාදයේ දී මෙන්ම ඒවා ක්‍රියාත් කිරීමේ දී ද නිරීක්ෂණය කිරීමේ සහ අධීක්ෂණය කිරීමේ අයිතිය පිළි ගැනීමකි. එවැන් තත්වයක් යටතේ පක්ෂය සහ මහජන කැමැත්ත මත තේරීපත් වූ නියෝජිතයන් ක්‍රියා කළ යුතු වන්නේ ජනතා කැමැත්තට යටත්වය. ජනතා කැමැත්ත ප්‍රකාශ වන එක් ක්‍රමයක් වන්නේ ඡන්ද විමසීමයි. එය දිට්වා සුළු කුණාටුව නිසා හෝ මුදල් නොමැතිකම නිසා කල් දැමිය නොහැකි වගකීමකි.

වඩාත් ගැඹුරින් විමසා බලන විට සමාජවාදී හෝ ධනවාදී ආණ්ඩුවක් පවතින්නේ බලය හා මර්දනය පදනම් කර ගෙනය. කවර ආකාරයෙන් හෝ බලය හා බලහත්කාරය නැතිව පාලනයක් පවත්වා ගත නොහැකිය. බලය පවත්වා ගැනීමට නොයෙකුත් නිති රීති සහ පොලිසිය හමුදාව සහ සිරගෙවල් වැනි ආයතන පවත්වා ගත යුතුය. ඒවා හේතු යුක්ති කිරීමට නොයෙකුත් තර්ක විතර්ක ඉතිහාසය පුරාම පැවතිණ. සමාජ විප්ලව හට ගත්තේ බලය අසාධාරණ හා අයුක්ති සහගත ලෙස යොදා ගැනීම දරා ගත නොහැකි තත්වයට ප්‍රතිචාර දක්වීමටය. අප අත්දුටු මෑතක සිදු වූ ජනතා නැගිටීම අරගලයයි. ජනතා කැමැත්තෙන් තේරී පත් වුවද ජනතා සුභ සිද්ධිය අමතක කොට අත්තනොමතික පාලනයක් පවත්වා ගැනීමට පියවර ගනිමින් සිටි ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂට රජ ගෙදර පස්සා දොරින් පළා යෑමට සිදු වූයේ ජනතා අරගලය නිසාය.

මෙම අරගලයට හේතු පාදක වූ කරුණු විවිධාකාරයෙන් විශ්ලේෂණය කිරීම් පැවතිය ද අවසානයේ දී ජනතා අවශ්‍යතාවට වඩා තමන්ගේත් තම සහචරයන්ගේත් අවශ්‍යතා ප්‍රමුඛ තර ගත් පාලකයෙකුට ලැබුණායැයි කියන ජන වරම බලයේ රැඳී සිටීමට ප්‍රමාණවත් වූයේ නැත. පාර්ලිමේන්තුවෙන් සම්මත කර ඇති නීති රීතිවලට අමතරව තමා ගේ නියෝග නීති ලෙස පිලිගැනීමට අණ කිරීමෙන් අදහස් කෙළේ මුළු රටම එක මිටට ගැනීමට ය.

1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ද සියලු බලතල එක මිටට ගැනීමට සකස් කරන ලද නීතියකි. විධායක ජනාධිපතිට කළ නොහැකි එකම දේ පිරිමියෙකු ගැහැනියකු බවට පත් කිරීම පමණයැයි පළමු විධායක ජනාධිපති පාරම් බෑ ආකාරය අපට අමතක වී නැත. ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ඇතුළත් රටේ සියලු දේශපාලන පක්ෂ විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය අහෝසි කිරීම තම මැතිවරණ පොරොන්දුවලට එක් කෙළේ ඊට එරෙහිව නැගුණු ජනතා විරෝධය නිසාමය. 

එහෙත් එම ජනතා පැතුම මෙතෙක් ඉටු වී නැත. වත්මන් ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මීට පෙර විධායක බලය හිමි කර ගත් පාලකයන්ගෙන් වෙනස්ව නැත. පෙර සිටි පාලකයන් භුක්ති විඳි සමහර වරප්‍රසාද බැහැර කර ඇති නමුත් එක මිටට ගත් බලය බෙදා හැරීමට සූදානම් බවක් දක්නට නැත. සියල්ල සිදු වන්නේ තම අණසක යටතේ ය යන භාවිතය නිසා අධිකරණයේ නඩු තීන්දු, ජනතා කැමැත්ත විමසා බලන ඡන්ද පැවැත්වීම පමණක් නොව මර්දනය පදනම් කර ගත් රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණයේ එකම හිමිකරු තමායැයි විධායක ජනාධිපති ගේ සහ ඔහුගේ පක්ෂයේ මතය බව පෙනේ. ටිල්වින් සිල්වා යාපනයේ දී මෙම වසරේ පළාත් සභා ඡන්දය පවත්වන්නේ නැති බව ප්‍රකාශ කෙළේ එම අධිකාරී බලය පදනම් කර ගෙන ය. රටම එක මිටට ගත් අයට වෙනත් ආකාරයකට සිතීමට හෝ දැකීමට නොහැකිය. කිස් අවුරුදු යුද්ධයකින් පසුවත් යාපනය වැනි තැනක සිට පළාත් සභා ඡන්දය නොපැවැත්වීම ගැන පුරාජේරු කතා කීමට හැකි වන්නේ එවැනි අයට ය.

බලය සංකේන්ද්‍ර කර ගත් දේශපාලන ව්‍යුහයකින් හික්මවනු ලැබූ නායකත්වයකට බලය අත් හැරීම සහ බෙදා හැරීම පහසුවෙන් ග්‍රහණය කර ගත හැකි සංකල්ප නොවේ. තම පක්ෂයෙන් තේරි පත් වූ මහජන නියෝජිතයන්ට ලැබෙන වැටුප හෝ දීමනාව පවා පක්ෂයේ අරමුදලට බැර කිරීමෙන් සහ ඔවුන්ගේ නඩත්තුව පක්ෂය භාර ගැනීමෙන් පෙන්වන්නේ බලය බෙදා හැරීමක් නොව බලය බදාගැනීමකි. පසුගිය වසර දෙකකට ආසන්න කාලය තුළ ඔවුන් පෙන්නුම් කෙළේ වැටුප් හෝ දිමනා මෙන්ම පාලන බලතලත් එකම ගිණුමකට බැර කිරීමට ඇති අවශ්‍යතාවයයි. ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ ජාන අනුව ඊට වෙනස් දෙයක් බලාපොරොත්තු විය නොහැකි වුවද ජනතා අපේක්ෂාව ට පිටු පෑම බියකරු සිහිනයක් පමණක් නොවේ.

The post රටම එක මිටට ගෙන බලය බෙදා හැරිය නොහැකිය.. appeared first on විවරණ.

..පොදු සම්පත් තුළ අපි පෘථිවිය සහ එකිනෙකා වෙනුවෙන් සැලකිලිමත් වෙමු, බෙදාහදා ගනිමු. ස්වභාවධර්මයේ පාරිසරික සීමාවන් පිළිබඳ අපි සවිඥානික වෙමු. එම සීමාවන් මඟින් ඇය නිර්මාණය කරන දායාදවලින් ඇයට හිමි කොටස නැවත ඇය වෙතම ලැබී, ජෛව විවිධත්වය සහ පරිසර පද්ධති පවත්වාගෙන යාම සහතික කරයි. සියලු මිනිසුන්ට වාතය, ජලය සහ ආහාර සඳහා අයිතියක් ඇති බව අපි දනිමු. එමෙන්ම අනාගත පරම්පරාවන්ගේ අයිතිවාසිකම් සම්බන්ධයෙන් අපට වගකීමක් ඇති බවද අපි සැලකිල්ලට ගනිමු.

ඊට ප්‍රතිවිරුද්ධව, පොදු සම්පත් වටලාගෙන පෞද්ගලික කරගැනීම (Enclosures of the Commons) පාරිසරික අර්බුදයේත්, දරිද්‍රතාවය සහ සාගින්න, අයිතිවාසිකම් අහිමිවීම සහ ජනතාව අවතැන් වීම යන අර්බුදයන්ගේත් මූලික හේතුව වේ. නිස්සාරණවාදය විසින් ජීවය සමස්තයක් ලෙස පවත්වාගෙන යාම සඳහා පොදුවේ හිමිව ඇති දේ ලාභය සඳහා වෙළඳ භාණ්ඩ බවට පත් කරයි.
— Vandana Shiva.

පාලක පන්තිය අපෙන් සියල්ලම, අපගේ අනාගතය පවා උදුරා ගැනීමට උත්සාහ කරමින් සිටී. පාරිසරික ආරක්ෂාවන්ට සහ රාජ්‍ය නියාමනයන්ට එරෙහිව Donald Trump පරිපාලනය දියත් කළ විනාශකාරී ප්‍රහාර මාලාවේ සිට, අපගේ ජලය සහ විදුලිය ගිල දමමින් ව්‍යාප්ත වන අතිවිශාල දත්ත මධ්‍යස්ථාන (data centers) දක්වා, අන්ත දක්ෂිණාංශික ආණ්ඩු සහ බලවත් කෘත්‍රිම බුද්ධි (AI) සමාගම් විසින් තමන්ගේ ධනය වැඩි කරගැනීම සඳහා ජීවිතය පවත්වාගෙන යාමේ මූලික සම්පත් තමන් අතට ගනිමින් සිටිති.

අප සැමගේ ජීවිතය පවත්වාගෙන යන ජීවිතයේ ද්‍රව්‍යමය පදනම සුපිරි ධනවතුන් කිහිපදෙනෙකුගේ අතට පමණක් සංකේන්ද්‍රණය වෙමින් පවතිනවා පමණක් නොවේ; එය එකවර විනාශයටද පත් කරමින් තිබේ. තවද, මෙම ක්‍රියාවලීන් දෙක එකම කාලයේ සිදුවනවා පමණක් නොව, එකිනෙකට අන්තර්සම්බන්ධිතද වේ.

2021 වසරේ YES! Magazine සඟරාව ලියමින්, පාරිසරික ස්ත්‍රීවාදී ක්‍රියාකාරිනියක වන Vandana Shiva පැහැදිලි කළේ, පෞද්ගලීකරණය සහ නිස්සාරණය යනු පෘථිවිය විනාශයට පත් කරන ප්‍රධාන බලවේගයන් බවයි. ඇය පෙන්වා දුන්නේ එයට විසඳුම ඇත්තේ “පොදුකරණය” (commoning) තුළ බවයි — එනම්, සියලු ජීවීන්ට පෘථිවිය ලබා දෙන ජීවිතදායක දායාද භුක්ති විඳීමට ඇති අයිතිය ආරක්ෂා කරන සමාජීය ක්‍රියාකාරකම් සහ භාවිතයන් තුළය.

පාරිසරික ශිෂ්ටාචාරයක් කරා යන මාවත සකස් වන්නේ පොදු සම්පත් නැවත අත්පත් කරගැනීමෙනි — එනම්, අපගේ පොදු නිවහන වන පෘථිවියත්, අප එහි අංගයක් වන පෘථිවි පවුලේ පොදු සම්පත් නැවත ලබාගැනීමෙනි. පොදු සම්පත් නැවත අත්පත් කරගැනීම හරහා අපගේ පොදු අනාගතය සඳහා නව හැකියාවන් ගැන සිතීමට අපට හැකි වේ. එමෙන්ම “පොදුකරණය” තුළින් සමෘද්ධියේ සහ බහුලත්වයේ බීජ වපුරා ලීමටද අපට හැකි වේ.

පොදු සම්පත් තුළ අපි පෘථිවිය වෙනුවෙන්ද, එකිනෙකා වෙනුවෙන්ද සැලකිලිමත් වෙමින් බෙදාහදා ගනිමු. ස්වභාවධර්මයේ පාරිසරික සීමාවන් පිළිබඳ අපි සවිඥානික වෙමු. එම සීමාවන් මඟින් ස්වභාවධර්මය නිර්මාණය කරන දායාදවලින් ඇයට හිමි කොටස නැවත ඇය වෙතම ලැබී, ජෛව විවිධත්වය සහ පරිසර පද්ධති පවත්වාගෙන යාම සහතික කරයි. සියලු මිනිසුන්ට වාතය, ජලය සහ ආහාර සඳහා අයිතියක් ඇති බව අපි දනිමු. එමෙන්ම අනාගත පරම්පරාවන්ගේ අයිතිවාසිකම් සම්බන්ධයෙන් අපට වගකීමක් ඇති බවද අපි අවබෝධ කර ගනිමු.

ඊට ප්‍රතිවිරුද්ධව, පොදු සම්පත් වටලාගෙන පෞද්ගලික කරගැනීම පාරිසරික අර්බුදයේත්, දරිද්‍රතාවය සහ සාගින්න, දේපළ හා ජීවනෝපායන් අහිමිවීම සහ ජනතාව අවතැන් වීම යන අර්බුදයන්ගේත් මූලික හේතුව වේ. නිස්සාරණවාදය සමස්ත ජීවිතය පවත්වාගෙන යාම සඳහා පොදුවේ පවත්නා දේවල් ලාභය සඳහා වෙළඳ භාණ්ඩ බවට පරිවර්තනය කරයි.

වාතය පොදු සම්පතකි.

අප හුස්ම ගන්නා වාතය, ශාක සහ ගස් ඇතුළු සියලු ජීවී විශේෂ සමඟ අපි බෙදා ගනිමු. ප්‍රභාසංස්ලේෂණය (Photosynthesis) මඟින් ශාක වායුගෝලයේ ඇති කාබන් ඩයොක්සයිඩ් අවශෝෂණය කර අපට ඔක්සිජන් සපයයි. “මට හුස්ම ගන්න බැහැ” යන හඬ, වසර මිලියන 600ක් පුරා ෆොසිලීකරණය වී ඇති කාබන් කැණීම හා දහනය කිරීම හරහා වාතය නම් පොදු සම්පත වටලාගෙන අත්පත් කරගැනීමේ  ප්‍රතිඵලයක් ලෙස නැඟෙන විලාපයයි.

ජලය පොදු සම්පතකි.

පෘථිවියෙන් සියයට 70ක් ජලයෙන් ආවරණය වී ඇත. අපගේ ශරීරවලද සියයට 70ක් පමණ ජලය අඩංගු වේ. ජලය සියලු ජීවයේ පාරිසරික පදනම වන අතර, පොදු සම්පත් පද්ධතිය තුළ සංරක්ෂණය මඟින් බහුලත්වය නිර්මාණය කරයි. පළමුව, නිස්සාරණවාදය  සඳහා ජලය පෞද්ගලීකරණය කිරීමෙන්ද; දෙවනුව, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇතිවන ප්ලාස්ටික් දූෂණය මඟින් ගොඩබිම සහ සාගර විනාශ කිරීමෙන්ද, ප්ලාස්ටික් ජල බෝතලය යනු පොදු සම්පත් වටලාගෙන අත්පත් කරගැනීමේ සංකේතයකි.

ආහාරය පොදු සම්පතකි.

ආහාරය යනු ජීවිතයේ මුදල් ඒකකය (currency of life) වේ. එය පස තුළ පවතින ආහාර ජාලයේ (soil food web) සිට, ශාක හා සතුන්ගේ ජෛව විවිධත්වය දක්වාත්, කෘමීන් හා ක්ෂුද්‍රජීවීන් දක්වාත්, අපගේ ආන්ත්‍රික ක්ෂුද්‍රජීවී පද්ධතියේ ජීවත්වන ට්‍රිලියන ගණනක් ජීවීන් දක්වාත් විහිදී පවතී. සාගින්න යනු ෆොසිල ඉන්ධන මත පදනම් වූ, අධික රසායනික භාවිතයෙන් යුත් කාර්මික කෘෂිකර්මාන්තය මඟින් ආහාර නම් පොදු සම්පත වටලාගෙන අත්පත් කරගැනීමේ ප්‍රතිඵලයකි.

පොදු සම්පත් වටලාගෙන පෞද්ගලික අයිතියට පත් කිරීමේ පරිවර්තනය සැබෑ වශයෙන් ආරම්භ වූයේ 16 වන සියවසේදීය. කාර්මිකයන්, වෙළෙන්දන් සහ බැංකුකරුවන්ගේ සහාය ලැබූ ධනවත් හා බලවත් ඉඩම් හිමියන්ට ලාභ සඳහා අසීමිත කෑදරකමක් තිබිණි. ඔවුන්ගේ එම කෑදරකම, භූමියෙන් සහ ගොවීන්ගෙන් වටිනාකම් උදුරා ගැනීමේ ක්‍රියාවලියක් ලෙස කාර්මිකවාදය ඉදිරියට ගෙන ගියේය.

උපනිවේශවාදය යනු ගෝලීය පරිමාණයෙන් පොදු සම්පත් වටලාගෙන අත්පත් කරගැනීමයි.

18 වන සියවසේ මැද භාගයේදී British East India Company ඉන්දියාවේ ප්‍රායෝගික පාලනය ආරම්භ කළ විට, ඔවුන් අපගේ ඉඩම් හා වනාන්තර, ආහාර හා ජලය, එපමණක් නොව මුහුදෙන් ලබාගන්නා ලුණු පවා තමන්ගේ පාලනයට නතු කරගත්හ. වසර 200ක කාලයක් තුළ, අපගේ ගොවි ආර්ථිකයන් උපනිවේශික වශයෙන් වටලාගෙන අත්පත් කරගැනීම හරහා බ්‍රිතාන්‍යය ඉන්දියාවෙන් ඇස්තමේන්තුගත ඩොලර් ට්‍රිලියන 45ක ධනයක් උදුරා ගත්තේය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ගොවීන් මිලියන දහයකට ආසන්න ගණනක් සාගින්නට හා කුසගින්නෙන් මරණයට ඇද වැටුණහ.

“..අපි අපේ බීජ ලබා ගන්නේ ස්වභාවධර්මයෙන් සහ අපේ මුතුන් මිත්තන්ගෙන්. ඒවා සුරැකීමට සහ බෙදා ගැනීමටත්, ඒවායේ පොහොසත්කම, අඛණ්ඩතාව සහ විවිධත්වය තුළින් අනාගත පරම්පරාවන්ට භාර දීමටත් අපට යුතුකමක් තිබෙනවා..”

අපගේ නිදහස් අරගලය, 1800 දශකයේ මැද භාගයේ සිට 1900 දශකයේ මැද භාගය දක්වා, ඇත්ත වශයෙන්ම පොදු සම්පත් නැවත අත්පත් කරගැනීම සඳහා වූ ව්‍යාපාරයකි. 1930දී බ්‍රිතාන්‍යය ලුණු නීති මඟින් ලුණු ඒකාධිකාරයක් ස්ථාපිත කරමින් ඉන්දියානුවන්ට ලුණු නිෂ්පාදනය කිරීම නීති විරෝධී කළ විට, මහත්මා ගාන්ධී ලුණු නීතිවලට එරෙහි සිවිල් අකීකරුතා ව්‍යාපාරය වූ ලුණු සත්‍යග්‍රහය ආරම්භ කළේය.

ඔහු දහස් ගණනක් ජනතාව සමඟ මුහුද වෙත ගමන් කර මුහුදෙන් ලුණු ලබාගනිමින් මෙසේ පැවසීය:

“..ස්වභාවධර්මය එය නොමිලේ ලබා දෙයි; අපගේ ජීවිතය පවත්වාගෙන යාම සඳහා එය අපට අවශ්‍යය; අපි ලුණු නිෂ්පාදනය දිගටම කරගෙන යන්නෙමු; ඔබේ නීතිවලට අපි කීකරු නොවන්නෙමු..”

පොදු සම්පත් වටලාගෙන පෞද්ගලික අයිතියට පත් කිරීම ආරම්භ වූයේ භූමිය සමඟ වුවද, අද වන විට එම ක්‍රියාවලිය ජීව ආකෘති (lifeforms) සහ ජෛව විවිධත්වය, අපගේ සාමුහික දැනුම, සහ මානව සම්බන්ධතා පවා ආවරණය කරන තරමට පුළුල් වී ඇත. අද වටලාගෙන අත්පත් කරගනිමින් පවතින පොදු සම්පත් වන්නේ අපගේ බීජ සහ ජෛව විවිධත්වය, තොරතුරු, සෞඛ්‍යය සහ අධ්‍යාපනය, බලශක්තිය, සමාජය සහ ප්‍රජාව, එසේම සමස්ත පෘථිවියමය.

රසායනික කර්මාන්තය “බුද්ධිමය දේපළ අයිතිවාසිකම්” හරහා අපගේ බීජ සහ ජෛව විවිධත්වය නම් පොදු සම්පත් වටලාගෙන අත්පත් කරගනිමින් සිටී. 1980 දශකයේදී Monsanto (දැන් Bayer සමාගමට අයත්) මෙම ක්‍රියාවලියට නායකත්වය දුන්නේය. අපගේ ජෛව විවිධත්වය, ජෛව තාක්ෂණ කර්මාන්තය සඳහා “අමුද්‍රව්‍යයක්” ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. එමඟින් “බුද්ධිමය දේපළ” නිර්මාණය කරමින්, පේටන්ට් බලපත්‍ර හරහා අපගේ බීජ අයිතිකර ගැනීමටත්, බීජ පොදු සම්පත පවත්වාගෙන ගිය ගොවීන්ගෙන් කුලී සහ රාජකීය ගෙවීම් (royalties) අය කිරීමටත් උත්සාහ කරන ලදී.

අපගේ බීජ පොදු සම්පත නැවත අත්පත් කරගැනීම 1987 සිට මගේ ජීවිත කාර්යය වී ඇත. Mahatma Gandhi ගෙන් ආභාෂය ලබාගෙන, අපි බීජ සත්‍යග්‍රහයක් (Seed Satyagraha) සමඟ Navdanya ව්‍යාපාරය ආරම්භ කළෙමු. අපි මෙසේ ප්‍රකාශ කළෙමු:

“..අපගේ බීජ, අපගේ ජෛව විවිධත්වය සහ අපගේ දේශීය දැනුම යනු අපගේ පොදු උරුමයයි. අපි අපගේ බීජ ස්වභාවධර්මයෙන් සහ අපගේ මුතුන්මිත්තන්ගෙන් උරුම කරගනිමු. ඒවා සුරක්ෂිත කර බෙදාහදා ගැනීමටත්, ඒවායේ පොහොසත්කම, අඛණ්ඩතාව සහ විවිධත්වය සමඟ අනාගත පරම්පරාවන්ට භාර දීමටත් අපට වගකීමක් ඇත. එබැවින් අපගේ බීජ සුරැකීම සහ බෙදාගැනීම නීති විරෝධී කරන ඕනෑම නීතියකට අකීකරු වීම අපගේ යුතුකම වේ..”

2005දී ඉන්දියාවේ පේටන්ට් නීතියට 3(j) වගන්තිය ඇතුළත් කිරීම සඳහා මම අපගේ පාර්ලිමේන්තුව සමඟ කටයුතු කළෙමි. එම වගන්තිය මඟින් ශාක, සතුන් සහ බීජ යනු මිනිසාගේ සොයාගැනීම් නොවන බැවින් ඒවාට පේටන්ට් බලපත්‍ර ලබා දිය නොහැකි බව පිළිගනු ලැබේ.

එතැන් සිට, Navdanya ව්‍යාපාරය බීජ පොදු සම්පත නැවත අත්පත් කරගැනීමේ අරමුණින් ප්‍රජා බීජ බැංකු 150ක් ස්ථාපිත කර ඇත. එමෙන්ම නීම් (neem), තිරිඟු (wheat) සහ බාස්මතී (basmati) සම්බන්ධ ජෛව කොල්ලකෑම් වලට එරෙහිව අප විසින් ගෙන ගිය නීතිමය අභියෝග, ජෛව විවිධත්වය සහ දේශීය දැනුම යන පොදු සම්පත් නැවත අත්පත් කරගැනීම සඳහා වැදගත් දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.

ජලය සම්බන්ධයෙන්ද එය එසේමය. 2002දී ප්‍රංශ ජල හා අපද්‍රව්‍ය කළමනාකරණ සමාගමක් වන Suez විසින් ගංගා නදිය පෞද්ගලීකරණය කිරීමට උත්සාහ කළ විට, අපි ගංගාව අපගේ පොදු සම්පතක් ලෙස නැවත අත්පත් කරගැනීම සඳහා ජල ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ව්‍යාපාරයක් ගොඩනැගුවෙමු. 2001දී Coca-Cola සමාගමට එරෙහි සත්‍යග්‍රහයක් හරහා, කේරළයේ ප්ලාචිමාඩා (Plachimada) ප්‍රදේශයේ මගේ සහෝදරියන් කොකා-කෝලා කර්මාන්තශාලාව වසා දැමීමට සමත් වූ අතර, ජලය නැවතත් පොදු සම්පතක් ලෙස අත්පත් කරගත්හ.

පාරිසරික ශිෂ්ටාචාරය පදනම් වී ඇත්තේ, අප පෘථිවියේ කොටසක් බවත්, අප ඇයගේ (පෘථිවියේ) ස්වාමිවරුන් හෝ ජයග්‍රාහකයන් හෝ හිමිකරුවන් හෝ නොවන බවත් පිළිබඳ සවිඥානිකත්වය මතය. අප හුස්ම ගන්නා වාතයේ සිට, අප පානය කරන ජලය සහ අප අනුභව කරන ආහාරය දක්වා, අප සියලු ජීවිත සමඟ අන්තර්සම්බන්ධිත බවත්, අපගේ ජීවිතය අනෙකුත් ජීවීන් සහ ස්වභාවධර්මය මත රඳා පවතින බවත් එය පිළිගැනීම මතය.

සියලු ජීවීන්ට ජීවත් වීමේ අයිතියක් ඇත. ඒ නිසාම “මව් පෘථිවියේ අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ප්‍රකාශනය” (Declaration of the Rights of Mother Earth) සඳහා වන කෙටුම්පත සකස් කිරීමේ කාර්යයට මම දායක වී සිටිමි. සියලු ජීවීන්ගේ ජීවත් වීමේ අයිතිය පදනම් වී ඇත්තේ මෙම අන්තර්සම්බන්ධතාවය මතය.

ජීවිතයේ අන්තර්සම්බන්ධතාවය සහ මව් පෘථිවියේ අයිතිවාසිකම්—එසේම සියලු මිනිසුන් ඇතුළු සියලු ජීවීන්ගේ අයිතිවාසිකම්—යනු පොදු සම්පත් සහ සැලකිල්ල සහ බෙදාහදා ගැනීම මත පදනම් වූ ආර්ථික පද්ධතිවල පාරිසරික පදනමයි.

පොදු සම්පත් නැවත අත්පත් කරගැනීම සහ පාරිසරික ශිෂ්ටාචාරයක් ගොඩනැගීම එකිනෙකට වෙන් කළ නොහැකි ලෙස එකට ගමන් කරයි.

–විල්ෆඩ් සිල්වා

සිංහල පරිවර්තනය: AI ආධාරයෙන් සිංහලට පරිවර්තනය කරන ලද මෙම ලිපිය අප විසින් නැවත කියවා සකස් කරන ලදී.

මූලාශ්‍රය: https://www.yesmagazine.org/issue/ecological-civilization/2021/02/16/vandana-shiva-reclaiming-commons
Vandana Shiva ජෛව විවිධත්වය ආරක්ෂා කිරීම සහ සංගත ගෝලීයකරණයට (corporate globalization) එරෙහි අරගලය වෙනුවෙන් ලොව පුරා ප්‍රසිද්ධියට පත් ක්‍රියාකාරිනියකි. ඇය Stolen Harvest: The Hijacking of the Global Food Supply, Earth Democracy: Justice, Sustainability, and Peace, Soil Not Oil, සහ Staying Alive ඇතුළු ග්‍රන්ථ කිහිපයක කතුවරිය ද වේ. ඇය YES! Magazine හි දායක කර්තෘවරියක් (contributing editor) ලෙසද කටයුතු කරයි.

The post නිස්සාරණවාදයට (Extractivism) එරෙහිව ප්‍රතිරෝධය සහ නව පොදු සම්පත් ලෝකයක් (New Commons) ගොඩනැගීම.. appeared first on විවරණ.

ශ්‍රී ලාංකිකයෝ අරගලයේ සිවුවැනි සංවත්සරය මෑත දී සැමරූහ.අරගලය ශ්‍රී ලංකාවේ වාම ජනතාවාදී යුගයක ආරම්භය සලකුණු කළ බව ඇතැමුන් විශ්වාස කරති. ශ්‍රී ලංකාවේ වාම දේශපාලනය 1970 දශකයේ අගභාගයේ සිට දැඩි අර්බුදයකට ලක්ව පැවැතුණි. එය මූලික වශයෙන් 1977 මැතිවරණයේදී වමට අහිමි වූ බහුජන පදනම නැවත ගොඩ නැඟීමට අපොහොසත් වීමේ අර්බුදයකි. ආණ්ඩුව විසින් පටිතදකිරීමේ ලුහුපෙවෙතට අදාළ පියවර අනුගමනය කිරීමට හේතු වූ ගෝලීය තෙල් අර්බුදය හමුවේ, සිරිමාවෝගේ නායකත්වයෙන් යුත් හවුල් ආණ්ඩුව තුළ සිටි දක්ෂිණාංශික බලවේග විසින් වම ඉන් ඉවතට තල්ලු කර දමන ලදී.  

‘ගෝඨා ගෝ හෝම්’ (ගෝටා ගෙදර යනු!, Gota Go Home) යනුවෙන් නම්කළ මාර්ගස්ථ හෑෂ්ටැග් (#)  ව්‍යාපාරයෙන් ආරම්භ වූ, ‘අරගලය’ ලෙස හැඳින්වෙන මහා ජන නැගිටීමත් සමඟ වමේ මෙම අර්බුදය පුපුරා ගියේය. එම ව්‍යාපාරයේ වර්ධනයේ ස්වභාවය විවේචකයන්ගේ පරීක්ෂාවට ලක්ව ඇති අතර, ඔවුන් චෝදනා කරන්නේ සැඟවුණු ජාත්‍යන්තර හස්තයන් විසින් මෙම ව්‍යාපාරය මෙහෙයවූ බවයි. එසේ වුවද, අව්‍යාජ පුරවැසි ක්‍රියාකාරීත්වයක් දක්වා වර්ධනය වූ අරගලය අවසානයේ කෙළවර වූයේ ප්‍රති-විප්ලවයකිනි. අවසානයේදී, අරගලය ආශ්‍රිතව සිදු වූ මහජන පිබිදීමේ රැල්ල මත වත්මන් ජවිපෙ/ජාජබ ආණ්ඩුව බලයට පත් විය. 

බටහිර ජාත්‍යන්තර මාධ්‍ය, ජවිපෙ/ජාජබ ආණ්ඩුව හසුරුවීමේ උපාය මාර්ගයක කොටසක් ලෙස, කලින් කලට එය වාම ආණ්ඩුවක් ලෙස හඳුනාගෙන තිබුණද, ආණ්ඩුව තමන් වාමාංශික ලෙස හඳුනා නොගනී. එය දේශීය දක්ෂිණාංශික ධනේශ්වර පන්තිය සහ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය ආයතන සමඟ ඉතා සමීපව කටයුතු කරයි.

නිර්ප්‍රභූ-ප්‍රභූ 

ආණ්ඩුවේ පංති ස්වරූපය ‘’නිර්ප්‍රභූ” යැයි හඳුන්වා දීමේ උත්සාහයක් ආරම්භයේදී දරනු ලැබූවද එල්ල වූ විවේචන හමුවේ දෙවනුව එය ‘’ප්‍රභූ-නොවන” ලෙසින් වෙනස් කරනු ලැබීය. මෙම නව පාලන තන්ත්‍රය පොදුවේ ගත් කළ සම්ප්‍රධායික රදළ පැළැන්තියේ සහ ධනපති පංතියේ දේශපාලන ප්‍රභූ ස්ථරයන්ට අයත් නොවන බව සැබෑවකි. නමුත් ඔවුන්ගේ තැනට තමන් පත්වීම අරමුණු කොටගත් දේශපාලන ප්‍රභූ අභිලාෂයන්ගෙන් යුතු ග්‍රාමීය සහ නාගරික සුළු ධනේශ්වර ස්ථරයන්ගෙන් පැන නැඟුණු ශාස්ත්‍රාලීය, වෛද්‍ය, ඉංජිනේරු සහ තාක්ෂණික, නීති, කළමණාකරණ, ව්‍යාපාර ගිණුම්කරණය,පරිපාලනය යනාදී අංශ මුල් කරගත් වෘත්තීය  ක්ෂේත්‍රයන්හි සහ නිලධාරි තන්ත්‍රයෙහි ඉහළට නැඟ ගත් පිරිස් සහ සම්ප්‍රධායිකව දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන්/වෘත්තීය සමිති නායකයින්ව සිට ඇති පිරිස්  ජාජබ ආණ්ඩුවේ නායකත්වය දරති. මෙය තාක්ෂණ තාන්ත්‍රික පංති මතවාදය වැළඳ ගත් සුළු ධනේශ්වර පංති කොටස් දේශපාලන බලය අත් පත් කර ගැනීමකි. ඔවුන් වටා වාණිජ මංඩල මෙහෙයවන, ජාත්‍යන්තර ප්‍රාග්ධනය සමඟ ගැටගැසුණු,ධනපති නායකත්වය ඒකරාශී වි සිටිති.හරයෙන් ගත් කල, මෙය සුළු ධනපති- ධනපති- ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය ප්‍රාග්ධන කණ්ඩායම් අතර ගොඩ නැඟුණු සන්ධානයකි.  එය මේ වන විට, ආණ්ඩුව පිහිටුවීමට තුඩු දුන් මැතිවරණ ව්‍යාපාරය අතරතුර ‘ජනතාව’ සමඟ ගොඩනඟා ගත් ජනප්‍රිය  සන්ධානය (bloc) විස්ථාපනය කර ඇත.

නව ප්‍රභූ පැලැන්තිය නියෝජනය කරන්නේ 1956 දී බණ්ඩාරනායක විසින් මුදා හරින ලද සමාජ බලවේගය වූ  ‘56 දරුවෝ’ පරම්පරාවේ, ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ විසින් නියෝජනය කරන ලද ජාතිකවාදී-වාම ප්‍රවණතාවයේ උරුමක්කාරයන්ය. ’56 දේශපාලන පෙරළියේ ප්‍රධාන ධාරාව නියෝජනය කිරීමට පැමිණියේ බණ්ඩාරනායක ගේ පක්ෂය වූ ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයයි. පොදු මිනිසාගේ යුගයක් බිහිකිරීමේ එහි පොරොන්දුව 2015 දී මහින්ද රාජපක්ෂගේ පාලනය අවසන් වීමත් සමඟ අඩපණ වී ගියේය. දීර්ඝ කාලීන අරගලයකින් පසු, අවසානයේදී ග්‍රාමීය හා නාගරික සුළු ධනේශ්වරයේ සැබෑ නියෝජිතයන් දේශපාලන බලය ලබාගෙන ඇතත්, එම ක්‍රියාවලිය තුළ ඔවුන් තමන්ගේ වාමාංශික අනන්‍යතාවය අත්හැර දමා ඇත. ජාතික චින්තනයේ සවුදෙටු වන ගුණදාස අමරසේකර, රටේ අනාගතයේ වගකීම බාර ගනු ඇතැයි මතභේදාත්මක ලෙස විශ්වාසය තැබූයේ මෙම “ උගත් ගැමි තරුණ”  පරපුර කෙරෙහිය. ඔවුන් දේශපාලන බලය ලබාගෙන ඇති අතර, ඔවුන් ‘පුනරුදය’ ලෙස හඳුන්වන ඔවුන්ගේ සූත්‍රගත කිරීම අමරසේකරයන්ගේ ‘සිංහල බෞද්ධ ශිෂ්ටාචාර විඥානයේ’ පුනර්ජීවනයක් ඇති වනු  දැකීමේ  අභිලාෂය සමඟ පරස්පර වන බවක් පෙනේ. මෙය වෙනත් අවස්ථාවක වෙනම සාකච්ඡා කළ යුතු කරුණකි.

ආණ්ඩුව පිහිටුවීම සඳහා ජාජබ සමඟ එකතු වූ ඇතැම් වාමාංශිකයන් තමන්ගේ තේරීම සාධාරණීකරණය කිරීමට උත්සාහ කරන්නේ, නව පාලන තන්ත්‍රය ලෙනින්ගේ ‘අදියර දෙකේ විප්ලවය’ වෙනුවෙන් පෙනී සිටින බව පවසමිනි. එනම්, පළමුව ධනේශ්වර-ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අදියර සහ පසුව නිර්ධන පන්ති-සමාජවාදී අදියර වශයෙනි; ඒ අනුව, පුනරුදය යටතේ පළමු අදියරේදී ශ්‍රී ලංකාව කාර්මීකරණය සාක්ෂාත් කරගනු ඇත. එහෙත් පැහැදිලි නැති කරුණ නම්, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය ආයතනවල ග්‍රහණයට හසුව සිටිමින් ශ්‍රී ලංකාවට කාර්මීකරණය විය හැක්කේ කෙසේද යන්නයි. ආර්ථික විද්‍යාඥයන් තර්ක කරන්නේ, ශ්‍රී ලංකා ආර්ථිකයට මෙම ආයතන මැදිහත් වූ මුල් අවස්ථාවේ සිටම ඔවුන් ගෙන ගොස් ඇති ක්‍රියාමාර්ග මගින් රට කාර්මික රටක් බවට පත්වීමේ දුරස්ථ හැකියාව පවා කලින්ම අහුරා දමා ඇති බවයි. ආර්ථික ස්ථාවරත්වය සහ වර්ධනය ළඟා කර දෙන බවට පවසන ආණ්ඩුව, ආර්ථික, දේශපාලනික සහ සංස්කෘතික ක්ෂේත්‍රයන්හි ජනතාවගේ සහ රටේ සැබෑ අවශ්‍යතාවලට සේවය කිරීමෙන් ඉවතට ගොස් ඇති බව එහි විවේචකයෝ පෙන්වා දෙති. එය මෙම ලිපියේ මීළඟ කොටසින් කෙටියෙන් දක්වා ඇත.

වාම ජනතාවාදයේ න්‍යාය සූත්‍රගත කරන ලද්දේ නව ලිබරල් න්‍යාය පත්‍රය ඉදිරියට ගෙන ගිය දක්ෂිණාංශික ජනතාවාදයට එරෙහිව බව කියනු ලැබේ. පහත දක්වා ඇති කරුණු අනුව බලන කල, ජවිපෙ/ජාජබ ආණ්ඩුව වාම-ජනතාවාදී එකක් ලෙස හඳුනාගත හැකිද?  

ආර්ථික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් නොව, ඒකාධිපත්‍යයක්ද?

වර්ථමාන ආණ්ඩුව බලයට පත්වීමත් සමඟ වමේ අර්බුදය වඩා උග්‍ර වී ඇතැයි වාමාංශික දේශපාලන පක්ෂ, කණ්ඩායම් සහ ජනයා අතර හැඟීමක් පැතිර තිබේ. ඔවුන්ගේ විවේචන පෙන්වා දෙන පරිදි ජවිපෙ/ජාජබ ආණ්ඩුව වමේ ආණ්ඩුවක් නොවේ. 

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල, වාණිජ මංඩලය,  ලෝක බැංකුව සහ  ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව 

ජවිපෙ/ ජාජබ මැතිවරණ ව්‍යාපාරය වටා එකතු වූ බහුජනයාගේ අපේක්ෂාවන්ට සහ තම මැතිවරණ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශයෙහි ලා වූ පොරොන්දු වලට පවා එරෙහිව යමින් වත්මන් ආණ්ඩුව ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල  පැනවූ කොන්දේසි මත ඔවුන් සමග ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ ගිවිසුමකට එළඹුණි. ඒ අනුව යමින්, ණය කප්පාදුවේ බර වැඩ කරන ජනතාවගේ අර්ථ සාධක අරමුදල මත පැණවිම ක්‍රියාවට නැංවීම කිසිදු වෙනසකින්  තොරව ජවිපෙ/ ජාජබ ආණ්ඩුව විසින් කරගෙන යනු ලැබීය. ආණ්ඩුවේ ආර්ථික වැඩ පිළිවෙළ ආරම්භයේ සිටම මෙහෙයවනු ලබන්නේ වාණිජ මංඩලය මුල් කොට ගත් ධනේශ්වර පංති නියෝජිතයන් ගේ නායකත්වයෙනි. ආණ්ඩුව ප්‍රධාන කොටම දේශීය ජනතා අවශ්‍යතා මත නොව මූල්‍ය අරමුදල සහ ඔවුන් ගේ අනුබද්ධිත ආයතන වන ලෝක බැංකුව සහ  ආසියානු සංවර්ධන අරමුදල ලබා දෙන ණය මත, ඔවුන් පණවන කොන්දේසි අනුව රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති සකස් කිරීම සහ මෙහෙයවීම කරමින් සිටියි.

බදු බර, ජීවන බර

ජනතාව මත දරාගත නොහැකි අධික බදු බර පටවා ඇත. එමගින් සූරාගත් ධනයද ඇතුළත්ව රුපියල් ට්‍රිලියන ගණනින් භාණ්ඩාගාරය පුරවා ඇතැයි ආණ්ඩුව පුරාජේරු දොඩයි. දරා ගත නොහැකි අධික ජීවන බරින් දුප්පතුන් පමණක් නොව මැද පංතිකයෝද පරිපීඩිතව සිටිති.

දිළිඳුභාවය සහ මන්දපෝෂණය

ජීවන මට්ටමේ ප්‍රධාන නිර්ණායකයන් වන දිළිඳුභාවය සහ මන්දපෝෂණය වත්මන් ආණ්ඩුව යටතේ ඉහළ මට්ටමක පවතියි. නිල වාර්ථා වලට අනුව ජනගහණයෙන් සියයට විසිපහක් අන්ත දුගී භාවයෙන් පෙළෙයි. එයින් සියයට අසූවක් ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල වාසය කරති. එයිනුත් වතුකරයේ ජීවත්වන දෙමළ ප්‍රජාවගේ දුගීභාවය වැඩියෙන් ඉහළය.සැබෑ ජීවන වියදම අනුව ගණනය කරතොත් දරිද්‍රතා රේඛාවට පහළින් ජීවත්වන ජනගහණය සමස්ත ජනගහණයෙන් තුනෙන් එකක් වනු ඇතැයි නවලිබරල් ආර්ථික විද්‍යාඥයෝම කියති. ස්ත්‍රීහු සහ දරුවෝ, ඒ අතරින් ගැහැණු දරුවෝ මේ සියල්ලෙන්ම වැඩිපුර පීඩා විඳිති.

ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය සහ ණය අර්බුදය

ශ්‍රී ලංකාවේ ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය සහ ණය අර්බුදය හේතුවෙන් ලක්ෂ සංඛ්‍යාත පිරිසක්, ප්‍රධාන වශයෙන් ග්‍රාමීය කාන්තාවන්, කොල්ලකාරී ඉහළ පොලී ණය හරහා උග්‍ර ණය උගුලක සිරවී ඇති අතර, එය සියදිවි නසාගැනීම් 200 කට අධික සංඛ්‍යාවකට හේතු වී තිබේ. වත්මන් ආණ්ඩුව සම්මත කළ ක්‍ෂුද්‍රමුල්‍ය සහ ණය නියාමන අධිකාරී පනත වින්දිතයින්ට දෝෂාරෝපනය කිරීමේ පිළිවෙතක පිහිටා සම්පාදනය කොට ඇති අතර ආරක්ෂාවීමේ වගකීම ණයගැතියන් මත පටවන හෙයින් එවැනි නියාමන රාමුවක ඇති පාරිභෝගික ආරක්ෂාවන් ශුන්‍ය කිරීමට දායක වනු ඇතැයි ක්‍රියාකාරීන් දැනටමත් බිය පළ කොට තිබේ. මෙනයින් එම පණතට ක්‍ෂුද්‍රමුල්‍ය සහ ණය පාරිභෝගිකයින් ආරක්ෂා කිරීමට ප්‍රමාණවත් ප්‍රතිපාදන ඇතුළත් නොවන බව ඔවුහු අවධාරණය කරති.  

දේශපාලන ස්වෛරීභාවය අනතුරේ

අපගේ ආර්ථික ස්වෛරීභාවය පමණක් නොව දේශපාලන ස්වෛරීභාවය සහ සුරක්ෂිතභාවය ගෝලීය ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යය (ඇමරිකා එක්සත් ජනපද-ශ්‍රී ලංකා ආරක්ෂක අවබෝධතා ගිවිසුම/රාජ්‍ය හවුල්කාරිත්ව වැඩසටහන (2025)) සහ කලාපීය ඉන්දියානු අධිකාරය (ඉන්දියා-ශ්‍රී ලංකා ආරක්ෂක හවුල්කාරිත්ව ගිවිසුම (2025)) සමඟ වත්මන් ආණ්ඩුව අත්සන් කොට ඇති රහසිගත ගිවිසුම් මඟින් පාවා දී අනතුරට හෙළා ඇතැයි විවේචකයෝ පෙන්වා දෙති.  

මෙම ආණ්ඩුව පලස්තීන ජන සංහාරක ඊශ්‍රායලය සමඟ සබඳතා ශක්තිමත් කරමින් සිටින අතර ඊශ්‍රායල බුද්ධි අංශ සහ හමුදා සමඟ සහයෝගීතාව පවත්වා ගෙන යාමේ පිළිවෙතක සිටියි.

රාජ්‍යයට එරෙහිව වෙළෙඳ පොළ සහ පෞද්ගලීකරණය – නවලිබරල්වාදය

වත්මන් ආණ්ඩුව ඊට පෙර පැවති ආණ්ඩු පරදවා යන මට්ටමින්, රාජ්‍ය අංශය නොව පෞද්ගලික අංශය සහ වෙළෙඳ පොළ යාන්ත්‍රණය ආර්ථික වර්ධනයේ එන්ජිම ලෙස ප්‍රකාශ කොට ඇත. සමාජ ජීවිතයේ විශාල ක්ෂේත්‍ර වෙළඳ භාණ්ඩකරණයේ තර්කනයට යටත් කිරීමේ නවලිබරල්වාදී ආර්ථික දැක්ම ආණ්ඩුව පිළිගෙන ඇත.

පෙර ආණ්ඩු විසින් මහජන විරෝධය හමුවේ හකුළා ගත් රාජ්‍ය අංශයේ ආයතන පෞද්ගලීකරණය කිරීමේ වැඩ පිළිවෙළ වත්මන් ආණ්ඩුව විසින් සියුම්ව ක්‍රියාත්මක කිරීමට යොමු වී ඇතැයි විවේචකයෝ චෝදනා කරති. 

වෙළෙඳ පොළට රිසි සේ හැසිරෙන්නට ඉඩ හරිමින්, අත්‍යවශ්‍ය භාන්ඩ කිහිපයක් සම්බන්ධයෙන් හැරුණු විට, ජනයා තනිකරම වෙළෙඳපොළේ නිර්දය පාලනයට යටත් කොට ඇත. 

සාමාන්‍ය ජනයාගේ සහ මැද පංතික ජන කොටස්වල පවා පැවැත්මට අත්‍යවශ්‍ය සේවාවන් වන රාජ්‍ය අංශයේ සෞඛ්‍ය සේවය සහ අධ්‍යාපනය එන්න එන්නම වෙළෙඳ පොළේ බලපෑමට යටත් කෙරෙමින් පවතියි. දැනටමත් බරපතළ ලෙස පෞද්ගලීකරණයට යටත් කොට ඇති මගී ප්‍රවාහනය ඉන් මුදවා ගැනීමේ පැහැදිළි උත්සාහයක් දක්නට නැත. 

පෞද්ගලික අංශය සමඟ තරඟයට රාජ්‍ය අංශය යොමුකරන්නේ යැයි ආණ්ඩුව ප්‍රකාශ කර ඇති අදහස පවා අව්‍යාජව ක්‍රියාත්මක කිරිමට ආණ්ඩුව යොමු නොවන බව,උදාහරණයක් ලෙස, ලාභ ලැබීම මුල් කොට ගෙන රාජ්‍ය අංශයේ කිරි නිෂ්පාදන ආයතන ක්‍රියා කරන ආකාරයෙන් පෙන්නුම් කරයි. 

බල ශක්ති ක්ෂේ‍ත්‍රය -තෙල් සහ සහ විදුලිය සැපයුම, කොටස් වලට කඩමින් පෞද්ගලීකරණය කිරීම දිශාවට දිගටම යොමු කෙරෙමින් පවතියි.

නිව්යෝර්ක් නුවරින් ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙන, සොහ්රාන් මම්දානිගේ නගරාධිපති අපේක්ෂකත්වයට දැඩි ලෙස සහය දුන් ජනප්‍රිය වාමාංශික සඟරාවක් වන ජැකොබින් සඟරාවේ කර්තෘ භාස්කර් සූන්කාර සමාජ යටිතල පහසුකම් පිළිබඳව දක්වා ඇති අදහස් මෙහිදී සලකා බැලීම වටී:

“..සෞඛ්‍ය සේවා, අධ්‍යාපනය, ප්‍රවාහනය, බලශක්තිය සහ විදුලි සංදේශ යනු පාරිභෝගික භාණ්ඩ නොව නූතන ජීවිතයේ සහභාගීත්වය රඳා පවතින සමාජ යටිතල පහසුකම් වේ. අවශ්‍යතාවයට වඩා මිල අනුව සලාකනය කරන ලාභ සොයන අතරමැදියන් හරහා ඒවා සංවිධානය කිරීමෙන් පුරෝකථනය කළ හැකි විකෘති කිරීම් හඳුන්වා දෙනු ලැබේ. ප්‍රතිඵලය වන්නේ සමානාත්මතාවය සහ කාර්යක්ෂමතාව යන දෙකම අඩපණ කරන පද්ධතියකි. දශක ගණනාවක සංසන්දනාත්මක අත්දැකීම්වලින් පෙනී යන්නේ මෙම අංශවල රාජ්‍ය ප්‍රතිපාදන අඩු සමාජ පිරිවැයකින් වඩා හොඳ ප්‍රතිඵල ලබා දිය හැකි බවයි, මන්ද එය මිලදී ගැනීමේ බලයට වඩා සමාජ අවශ්‍යතා සමඟ ප්‍රතිපාදන පෙළගස්වන බැවිනි..”
[මෙහි බලන්න: බස්කර් සූන්කාර, අපට ධනවාදයට පසු සමාජවාදය අවශ්‍යයි, 2026, ජැකොබින්]

ස්වභාවික පරිසරයට සහ ජෛව විවිධත්වයට හානි කිරීම

ස්වභාවික පරිසරයට සහ ජෛව විවිධත්වයට බරපතළ ලෙස හානි කිරීම වත්මන් ආණ්ඩුව යටතේත් දිගටම සිදුකෙරෙමින් පවතියි. වන විනාශය, වනජීවී වාසස්ථාන ඛණ්ඩනය සහ මානව-වනජීවී ගැටුම් තීව්‍ර වී ඇත. ආරක්ෂිත ඉඩම් පරිසර සහ ජෛව විවිධත්ව සංරක්ෂණයට සහ පොදුජන භුක්තියට අහිමි කරන ලෙසින් ඊනියා සංවර්ධනය සඳහා දේශීය සහ විදේශීය පෞද්ගලික ආයෝජකයන්ට මුදා හැරීම, පාරිසරික බලපෑම් තක්සේරු කිරීම් නොසලකා හැරීම (උදාහරණයන් වශයෙන් මන්නාරම සුළං බළ ව්‍යාපෘති) සහ විශේෂයෙන් වියළි කලාපයේ ජෛව විවිධත්වය අඩපණ කර ඇති නීති විරෝධී ඉඩම් අත්පත් කර ගැනීම සහ වැලි කැණීම නැවැත්වීමට අපොහොසත් වීම දිගින් දිගටම සිදුකෙරමින්  පවතියි. 

ජෛවමිතික පාදක ජාතික හැඳුනුම්පත

පෞද්ගලික අංශයේ මෙහෙයුම යටතේ දියත් කෙරී ඇති දැවැන්ත ඩිජිටල්කරණ වැඩ පිළිවෙළට සමගාමීව ඉන්දියානු ප්‍රදානයක් මත ක්‍රියාත්මක ජෛවමිතික පාදක ජාතික හැඳුනුම්පතක් හඳුන්වාදීම අනවශ්‍ය ලෙස පුද්ගල නිදහස සීමා කිරීම දක්වා යොදා ගැනීමේ මෙන්ම ලාංකේය රජයට මෙන්ම විදේශීය රාජ්‍යන්ටද අවශ්‍ය කෙරෙන විට පුරවැසියන් මර්ධනය සඳහා යොදගැනීමට ඉඩ තිබීමේ බරපතළ අවධානමක් පවතී. 

සමස්තයක් වශයෙන් ගත් කළ ඩිජිටල්කරණය වූ කලී ජාතික ආරක්ෂාවේ නාමයෙක් ප්‍රවේක්ෂණ රාජ්‍යයක් ගොඩ නැංවිම බව ගෝලීය අත්දැකීම් සළකා බලන කළ පැහැදිළිය.

ලාංකේය පුනරුදය වනාහී,  බටහිර යුරෝපීය පුනරුදයේ හා ප්‍රබුද්ධත්වයේ පරිකල්පනයේ ප්‍රථිඵලයක් ලෙස විසිවැනි සියවසේ බිහිවුනි යැයි විශ්වාස කරන ගෝලීය නව්‍යත්ව ව්‍යාපෘතිය අපට අහිමිවූ මොහොත යළි උදාකර ගැනීමේ  අභිලාෂය ලෙස ජවිපෙ/ජාජබ ජාතික පුනරුදය සංකල්පීකරණය විසින් අර්ථකථනය කරන ලදී. ජාතික පුනරුදය පොදු සමාජ සම්මුතිය පදනම් කොට ගත් නියෝජිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආකෘතිය පදනම් කරගත් පුරවැසියන්ගේ යුගය ලෙස නූතනත්වය අගය කරයි.එය නූතනත්වයේ මූලික හරයන් ලෙස මානව හිමිකම්, සිවිල් හා දේශපාලන අයිතිවාසිකම් අගය කරයි.සමාජ සාධාරණත්වය හා සාමූහිකත්වය පිළිබඳ වටිනාකම් පදනම් කරගත් සමාජ මැදිහත්වීම් අගය කරයි.නමුත්, වත්මන් ආණ්ඩුව ක්‍රියා කරන්නේ ඔවුන් විශ්වාස කරන බව කියැවුණු එම පුනරුද විශ්වාසයන් මත පදනම්වද? 

ආණ්ඩුව බලයට පත් වූයේ ධනේශ්වර පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී දේශපාලන රාමුව  තුළ පිහිටමිනි.නමුත්, එම රාමුව තුළ පාර්ලිමේන්තුව තුළමත් විපක්ෂයට ආණ්ඩුවේ කටයතු ප්‍රශ්න කිරීමට ඇති අයිතිය සීමා කිරීමට ආණ්ඩුව ක්‍රියා කරන බවට විපක්ෂය චෝදනා කරයි. 

පලාත් සභා ඡන්දය පැවැත්වීම දිගින් දිගටම කල් දෑමීම කෙරෙමින් පැවතීම විශේෂයෙන් සුළු ජාතික ජන කණ්ඩායම් වසන පළාත් ආශ්‍රිතව විමධ්‍යගත දේශපාලන බලය ක්‍රියාත්මක කිරීම කල් දැමීමක් ලෙස විරෝධයට ලක් වී තිබේ. 

විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය අහෝසි කොට පාර්ලිමේන්තුව මුල් කොට ගත් දේශපාලන බල ව්‍යුහය ප්‍රථිස්ථාපනය කිරීමේ පොරොන්දුව ක්‍රියාත්මක කිරීම දිගින් දිගටම කල් දමමින් පවතියි. මෙය විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයේ බලය අධිකාරවාදී ලෙස යොදා ගනිමින් අඛණ්ඩව ක්‍රියාත්මක කෙරෙන මහජන ආරක්ෂක පණත සහ හදිසි නීතිය වැනි මර්ධනකාරී නීති මගින් වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාකාරකම් මර්ධනය සහ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් බිය වැද්දීම කිරීම කළ හැකි මඟක් ලෙස අවධානයට ලක් වී තිබේ. 

නීති රීති මත ස්ථාපිත ආයතන පද්ධතිය නොව ‘අවංක පක්ෂ නායකත්වය’

තම සාමාජිකයන් අවංක යැයි කියා සිටින වත්මන් ආණ්ඩුවේ හර දේශපාලන පක්ෂය වන ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ,ඔවුන් ආණ්ඩුකරණයේදී යම්  නීති රීති උල්ලංඝණය කළත් ඒ පෞද්ගලික අවශ්‍යතාවක් නිසා නොව පොදු අරමුණ සඳහා වන හෙයින් එය වරදක් නොවේ යැයි කියා සිටියි. එයින් කියැවෙන්නේ මෙම ආණ්ඩුව විශ්වාසය තබන්නේ නීති රීති සහ ඒ මත ගොඩ නැඟෙන කල්පවත්නා ලෙස ස්ථාපිත කළ ආයතන පද්ධතියක් මත නොව තමන් අවංක යැයි විශ්වාස කරන තම පක්ෂයේ නායකයන් කෙරෙහි බවය.නීති රීති සහ මත ස්ථාපිත කළ ආයතන පද්ධතිය අදාළ සෙසු ජනතාවට ය. 

තනි මතයට ආයතන සහ ජනමතය යටපත් කිරීමේ උත්සාහය

ආණ්ඩුවට අවශ්‍ය තමන් කල් තබා සකස් කරගත් වැඩ පිළිවෙළ බාධාවකින් තොරව ක්‍රියාත්මක කිරීම යි. ඒ සඳහා, ආණ්ඩුව තම තනි මතයට රටේ සියළු ආයතන සහ ජනමතය යටපත් කිරීමේ උත්සාහයක නිරතව සිටියි. 

මෙම එළඹුම පිළිබඳ ප්‍රබලතම උදාහරණය නම් රටේ අනාගතයට තීරණාත්මක ෙලස බලපාන ජාතික අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ සම්බන්ධයෙන් අව්‍යාජ මහජන සාකච්ඡාවකින් තොරව පෙර පැවැති ආණ්ඩු විසින් සම්පාදනය කරන ලද නවලිබරල්වාදී දැක්මකින් යුතු ප්‍රතිසංස්කරණ එලෙසින්ම ක්‍රියාත්මක කිරීමට ආණ්ඩුව උත්සාහ ගනිමින් සිටීම යි.යෝජිත අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ කුමන විවේචන, විරෝධතා පැමිණියත් මුලින් සකස් කළ ආකාරයෙන්ම ක්‍රියාත්මක කරන බවට ආණ්ඩුව වහසි බස් දොඩයි. 

ආණ්ඩුව ප්‍රාදේශීය මට්ටමින් මහජනතාව නියෝජනය කිරීමට යැයි කමිටු පිහිටුවන නමුත් ඔවුන්ගේ චින්තන රටාවට අනුකූල නොවන සියලු දෙනා ඒවායින් ඈත් කොට තබන බවට ජනයා පැමිණිලි කරති. 

අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහස

පෙර පැවති ආණඩුව විසින් මහජන විරෝධය තිබියදි සම්මත කරන ලද මාර්ගස්ථ ආරක්ෂණ පණත වත්මන් ආණ්ඩුව විසින් පවත්වා ගෙන යාම අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහසට බලවත් තර්ජනයක් එල්ල කරන බව සිවිල් අයිතිවාසිකම් ක්‍රියාකාරී සංවිධාන වල මතයයි.

අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහස නීත්‍යානුකූලභාවයට වසන් වී මර්ධනයට ලක් කරනු ලැබ තිබේ. ආණ්ඩුව විවේචනය කරන පුද්ගලයන්, ජාතික මට්ටමේ දේශපාලනඥයන් පවා, රහස් පොලිසියට කැඳවා ප්‍රශ්න කිරීම ප්‍රතිපත්තියක් වශයෙන් ආණ්ඩුව විසින් අනුගමනය කරයි.එය විවේචකයන් බිය වැද්දීමකි.

ආණ්ඩුව වූ පොරොන්දු කඩ කරමින් පවත්නා ත්‍රස්ත විරෝධී පණත අහෝසි කොට නැතුවා පමණක් නොව ඊටත් වඩා මර්ධනකාරී ලෙසින් දේශීය සහ ජාත්‍යන්තර සිවිල් අයිතිවාසිකම් සංවිධාන විසින් එකහෙළා ප්‍රකාශ කොට ඇති නව ත්‍රස්ත විරෝධී පණතක් ද සම්මත කර ගැනීමට උත්සාහ දරමින් සිටියි.දැනට පවතින ත්‍රස්ත විරෝධී පණත අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහස මරධනයට අවියක් වශයෙන් යොදා ගනිමින් පැවතීම යෝජිත නව පනතිත් තීව්ර කිරිමේ අවකාශ එහි ඇතැයි ප්‍රකාශ වී තිබේ.

“කලා මණ්ඩලය කලා පොලිසියක් වෙයි !”

ප්‍රකාශනයේ නිදහසට වාරණ පැණවීම ට ආණ්ඩුව ගන්නා උත්සාහයක් ලෙස බරපතළ අන්දමින් මහජන විරෝධයට ලක් වී ඇති ආසන්නතම අවස්ථාවක් වන්නේ දීපචෙල්වන් නමින් දෙමළ බසින් ලේඛනයේ යෙදෙන ලාංකේය ලේඛකයාගේ කෘති හතරක් ඉන්දියාවේ සිට මෙරටට ගෙන ඒමේදී ලංකා රේගුව විසින් රඳවා තබා ගැනීම යි. පසුව,රේගු අධ්‍යක්ෂවරයා නිකුත් කළ නිවේදනයකින් කියැවුණේ ජාතික කලා මණ්ඩලය සහ සාහිත්‍ය අනුමණ්ඩලය විසින් නිකුත් කරන ලද නිර්දේශ මත මෙම පොත් අතරින් නවකතා දෙකක් නිදහස් කරන අතර එම මණ්ඩලවල සහ ආරක්ෂක අමාත්‍යංශයේ  නිර්දේශ  මත පදනම්ව අනෙක් කෘති දෙක නිදහස් නොකරන බවයි. 

තමනට නැති බලයක් ආරෝපණය කර ගෙන මෙලෙස නිර්දේශ ලබා දීමෙන් “තම හිතුමතයට භාෂණයේ සහ ප්‍රකාශනයේ නිදහසේ සීමා මායිම් මැන දක්වා සළකුණු කිරීම” ට  “දේශපාලන පත්වීම් ලබා ඇති කලා මණ්ඩලයේ සහ සාහිත්‍ය අනුමණ්ඩලයේ සාමාජිකයන්ට ඇති නෛතික, සහ සදාචාරාත්මක අයිතිය” ප්‍රශ්න කරමින් පැණ නැඟුණු මහජන විරෝධය “ කලා මණ්ඩලය කලා පොලිසියක් වෙයි !” යන ප්‍රකාශයෙන් කැටි කොට දැක්වෙයි.

මෙම පොදු තත්වයෙන් ඔබ්බට යමින් මතු කෙරී ඇති බරපතළ ප්‍රශ්නය නම් වාරණයට ලක්ව ඇති දීපචෙල්වන්ගේ  පොත් දෙකෙහි එන අදහස් රේගුව විසින් එම වාරණයට හේතුව වශයෙන් දක්වා ඇති, දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයේ 120 වගන්තිය වන ‘රාජද්‍රෝහී’ වීම යන අපරාධයට සමාන යැයි සැලකුවේ කුමන පදනමක් මතද යන්නයි. එවැන්නක් තවම ප්‍රකාශයට පත් කොට නොමැත. එම චෝදනාව සහ ලේඛකයා කිලිනොච්චියෙන් පැමිණි දෙමළ ජාතිකයෙකු වීම අතර සම්බන්ධයක් තිබේද? යන ප්‍රශ්නය මේ හා සම්බන්ධ ය. 

මෙහි ලා උත්ප්‍රාසය දනවන කරුණ වූයේ වත්මන් ආණ්ඩුවේ සංස්කෘතික ඇමතිවරයා සහ සංස්කෘතික අමාත්‍යංශය යටතේ ඇති කලා මංඩලය සහ එහිම සාහිත්‍ය අනුමංඩල ප්‍රධානීන් මෙම කටයුත්ත සම්බන්ධයෙන් කළ මැදිහත්වීම සහ ඉන් උදාවූ තත්වය මත එම බලධාරීන් මෙන්ම එයින් පිටස්තරව ආණ්ඩුවේ තනතුරු දරමින් සිට ඇති මෙන්ම එසේ නැති ලේඛකයන්, කලාකරුවන්, බුද්ධිමතුන් සහ ශාස්ත්‍රාලීය උගතුන් ලෙස හඳුනාගැණෙන පුද්ගලයන්ද ආණ්ඩුවේ තීරණය වෙනුවෙන් පෙනී සිටිමින් මේ පිළිබඳ කළ ප්‍රකාශයන් ය. වත්මන් ආණ්ඩුව බලයට පැමිණීමට පෙර සමයේ ප්‍රකාශනයේ නිදහස සහ ජනවාර්ගික අයිතීන් පිළිබඳ රැඩිකල්, ලිබරල් මත දරන බව පෙන්වමින් සිටි මේ පුද්ගලයන් වත්මන් ආණ්ඩුව යටතේ විවිධ තනතුරුවලට පත් ව සිට දැන් එහි මර්ධනකාරී  තීරණ ජනවාර්ගික සංහිඳියාවේ නමින් අනුමත කරන්නට යාම පිළිබඳ ප්‍රබල විවේචන සමාජයෙන් එල්ල කෙරුණි. 

ඉන් අයෙකු කළ ප්‍රකාශයක් පිළිබඳ තම කම්පනය පළ කරමින් එයට පිළිතුරු දක්වමින් සුමදි සිවමෝහන් පළ කළ අදහස් වල අඩංගු පහත උපුටා දක්වන වැකි කිහිපය මෙම විවේචනයන් ගේ හරය කැටි කොට දක්වන බව මගේ අදහසයි.

“..තීබචෙල්වන්ගේ කෘති රේගුව විසින් රඳවා තබා ගැනීම සම්බන්ධයෙන් [පුද්ගලයාගේ නම] ගේ වචන ගැන මම දැඩි කම්පනයට පත් වෙමි..
මෙම රැඩිකල්භාවය, මෙම ලිබරල්භාවය ‘සිංහල පමණක්’ වන ආස්ථානයන් වසා ගන්නා හුදු තුනී පිටස්තර බොරු ඔපයන් වෙයි.. .දැන් ඔවුහු සසංහිඳියාව ගැන කතා කරති. මර්දනය හරහා සංහිඳියාව.. සංහිඳියාව, බම්බුව තමයි!!! මම හිතන්නේ සංහිඳියාව තියෙන්නෙ ඔබේ ඔළුවේ. 
[මම] කෝපයට පත් වීමි. නමුත් දැන්, මට එක දෙයක් විශ්වාසයි. මෙය ලිබරල්වාදීන්ගේ බොරු බේගල් සහ පුරසාරම් පමණි [bluff and bluster – එනම්, සැබෑ බලය, අභිප්‍රායන් හෝ හරයක්  මගින් අනුබල නොලබන, අන් අය බිය වැද්දීමට හෝ රැවටීමට අදහස් කරන ඝෝෂාකාරී, ආක්‍රමණශීලී හෝ නිසැක බව පෙන්වන හැසිරීම් ප්‍රදර්ශනය කිරීමයි. එය දුර්වලතාවය හෝ අවිනිශ්චිතභාවය සැඟවීමට භාවිතා කරන හිස් තර්ජන සහ  නාට්‍යමය රංගනය යි. -ගූගල් අනුසාරයෙනි.  කුමුදු]  සිංහල ජනතාව සංහිඳියාවක් ඇතැයි  සිතන විට, සංහිඳියාවක් ඇති බව, ඔවුන් [මෙම රැඩිකල්, ලිබරල් පුද්ගලයන් ] සිතීම ඉතා ගැඹුරට මුල් බැසගත් ජාතිවාදයේ දුගඳ ගෙන එයි..

සමීප කවයන් තුළ විවේචන හඬ නඟන බොහෝ ලිබරල්වාදීන් විසින් හුවා දක්වනු ලබන,  ‘අපි මෙම ආණ්ඩුව ආරක්ෂා කළ යුතුයි,’ යන හැඟීම  [පිළිබඳ] තර්කය මට තේරෙන්නේ නැහැ,  මේ අය එල්ටීටීඊයට සහාය දුන් එකම  අයම ය; එය ඔවුන්ට, ඔවුන්ගේ ලිබරල් සිංහල න්‍යාය පත්‍ර වලට ගැලපෙන විට..”
“දැන්, ඔවුහු හඬමින් දොඩවති.. එය කම්පන සහගතයි, මන්ද, එය මෙම ලිබරල් මුහුණුවල මුහුණුවලින් වෙස් මුහුණ ඉවත් කරයි. එල්ටීටීඊයට අදාළ හැඟීම්වලට වහල් ලෙස සහාය දෙන සිංහල ලිබරල්වාදයේ පැත්තක් තිබේ. ඔවුන් සියල්ලෝම එක හා සමානයි. ඒ රැඩිකල්වාදීන්, ඒ ලිබරල්වාදීන්, තමන් සිංහල නිසා තමන්ට දේවල් පිළිබඳ වඩා උසස් දැනුමක් ඇති බව සිතන සෑම කෙනෙක්ම. [මෙය ] පිළිකුල් සහගතය..”  ( උපුටා ගැනීම, සුමදි සිවමෝහන්, Facebook පිටුවෙනි, අවසර ගෙන පළකරන ලදි. සිංහල අනුවර්ථනය කුමුදු විසිනි. )  

සමාජ මාධ්‍ය 

බලයට පත්වීම සඳහා සමාජ මාධ්‍ය ප්‍රබල ලෙස යොදාගත් ජවිපෙ/ජාජබ ආණ්ඩුව සමාජ මාධ්‍ය මගින් කුළු ගැන්වෙන තවත් අරගලයකින් තම ආණ්ඩුව පෙරළා දැමෙනු ඇතැයි දැඩි බියකින් පසුවන බව පෙනෙයි. එහෙයින් ආණ්ඩුවේ ක්‍රියා පිළිබඳ කෙරෙන විවේචන මගින් සමාජ මාධ්‍ය හරහා ආණ්ඩුවට එරෙහිව ජනමතය සම්පාදනය කෙරෙනු ලැබීම වැළැක්වීමට ආණ්ඩුවට පක්ෂපාතී සමාජ මාධ්‍ය ක්‍රියාකාරීන් ඇතුළත් බලකායයන් වාත්තීයමය ලෙස සංවිධානය කොට තිරෙන් පිටුපස සිට ඒවා මෙහෙයවමින් ආණඩුවේ විවේචකයන් අධෛර්යයමත් කොට නිහඬ කිරීම සහ පළවා හැරීම උපහාස, අපහාස, අසභ්‍ය ප්‍රකාශ එල්ල කිරීම සහ බිය වැද්දීම් යනාදී මාර්ගයන්ගෙන් කෙරෙන බවට ආණ්ඩුවට බරපතළ චෝදනා එල්ල වී තිබේ.

තිරෙයන් පිටුපස මෙහෙයවීම් එසේ තිබියදී,‘ඩෝබි’ ලා නැතහොත් කිලිටි සෝදන්නන් යනුවෙන් ස්වයං-අනන්‍යකරණය කොට ගෙන ඇති සමාජ මාධ්‍ය ක්‍රියාකාරී රාශියකට අයත් යූ-ටියුබ් කරුවන් පිරිසක් මෑතකදී ජනාධිපති ගේ ආරාධනයෙන් ඔහු සහ ඔහුගේ මාධ්‍ය ඇමති සහ කැබිනට් මාධ්‍ය ප්‍රකාශක ජවිපෙ පක්ෂ මූලස්ථානයේදී පෞද්ගලික මාධ්‍ය සාකච්ඡාවකට සහභාගී වීම පිළිබඳ පුවත වත්මන් ආණ්ඩුව සමාජ මාධ්‍ය කෙරෙහි කොතරම් බරක් තබන්නේද යන්න පිළිබඳ ප්‍රබල උදාහරණයකි.  

ඩෝබි” ලා/  “සෝදන්නන්”
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටවල  බුද්ධිජීවීන් සහ බුද්ධිමතුන් මහජන මතය හැඩගැස්වීමේදී ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කරන අතර, එය සාම්ප්‍රදායිකව මැතිවරණ ප්‍රතිඵල තීරණය කිරීමට හෝ මහජන විරෝධතා ගොඩනැගීමට වැදගත් වේ. සමාජ මාධ්‍ය සර්වව්‍යාප්ත වී ඇති යුගයක, දේශපාලනයේ නියැලෙන බුද්ධිජීවීන්ගේ ප්‍රධානතම අවකාශය සමාජ මාධ්‍ය වෙත මාරු වී ඇත. සමාජ මාධ්‍ය පරිශීලකයන්ට බලපෑම් කිරීම දැන් දේශපාලන ජයග්‍රහණයේ රහස ලෙස සලකනු ලබයි. “සෝදන්නන්” යන යෙදුමෙන් හඳුන්වන සංසිද්ධියේ වැදගත්කම පවතින්නේ එතැනය.

ස්වේච්ඡා සමාජ මාධ්‍ය ක්‍රියාකාරකමක් ලෙස ප්‍රකාශ වන ෆේස්බුක් මගින් ආධිපත්‍යය දරන සහ ප්‍රධාන වශයෙන් සිංහල මාධ්‍යයෙන් සිදුවන (මෙම ලිපියෙන් දෙමළ සමාජ මාධ්‍ය ආවරණය නොවේ) මෙම “සේදීමේ” සංසිද්ධිය ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන ක්‍රියාවලියට එක් වූ පෙර නොවූ විරූ සහ සුවිශේෂී එකතු කිරීමකි. මෙය හුදු සමාජ මාධ්‍ය ක්‍රියාකාරිකයන්ගේ මට්මම ඉක්මවා යන, බුද්ධිජීවින් සහ බුද්ධිමතුන් විසින් ක්‍රියාවට නංවන යම් මට්ටමක බුද්ධිමය අඩංගුවක් රැගත් දේශපාලන වැදගත්කමකින් යුතු කටයුත්තකි. තමන් බලයට පත් කළ සහ තමන් විශ්වාස කරන දෘෂ්ඨිවාදය අනුයන මෙම ආණ්ඩුව කෙසේ හෝ රැක ගැනීම සඳහා දැඩිව ක්‍රියාකිරීම තම වගකීම බව මෙම “සෝදන්නන්” ලෙස තමන් හඳුන්වා ගන්නා බුද්ධිජීවිහු සහ බුද්ධිමත්තු සහ ඊට නායකත්වය දෙන ශාස්ත්‍රඥයෝ තරයේ ප්‍රකාශ කර සිටිති. 

හුදු සමාජ මාධ්‍ය ක්‍රියාකාරීන් වීමට වඩා වෙනස්ව, පොඩ්කාස්ට් සහ වීඩියෝ සම්මුඛ සාකච්ඡා වැනි අන්තර්ගතයන් නිර්මාණය කිරීම හරහා තමන් වාමාංශික දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් සහ ‘විශ්ලේෂණාත්මක’ සාකච්ඡා ඉදිරිපත් කරන්නන් ලෙස හඳුන්වා ගන්නා සමාජ මාධ්‍ය මාධ්‍යවේදීන්ද මෙම කණ්ඩායමට ඇතුළත් වේ.

තම අරමුණ සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා ඔවුන් තම කාර්යභාරය ලෙස වටහා ගෙන ඇත්තේ ආණ්ඩුවට එල්ල වන විවිධ විවේචන හමුවේ ආණ්ඩුව “සේදීම” නැතහොත් ආණ්ඩුව නිවැරදි යැයි සනාථ කිරීම සඳහා ව්වේචකයන් ඉලක්ක කොට ප්‍රහාර එල්ල කරමින්, කරන්නන් වාලේ තර්ක විතර්ක කරමින්, ව්වේචකයන් දුර්මුඛ කොට නිහඬ කිරීම මඟින් ආණ්ඩුව “රැක ගැනීම” යි. 

මෙම ප්‍රහාර මූලිකවම “බුද්ධිමය” ස්වරූපයෙන් ආවද එම “බුද්ධිමය නායකත්වය” යටතේ මුදාහැරෙන ප්‍රහාර පරාසය තුළ විවිධ මට්ටමින් ප්‍රතිමල්ලවයන් වෙත එල්ල කිරීමට දිරිගැන්වෙන උපහාස, අපහාස, කරදර කිරීම් යනාදිය අඩංගු කර ගනියි. සමාජ මාධ්‍ය “මිතුරන්” ලෙස ඒවායේ දිවිගෙවන “පුද්ගලයින්ට” සමාජ මාධ්‍යවල තම අදහස් ප්‍රකාශ කරන දේශපාලන විරුද්ධවාදීන්ට එරෙහිව ඔවුන්ගේ ප්‍රතික්‍රියා පළ කරන ලෙස සියුම් ලෙස හෝ සෘජුවම ආරාධනා කරමින් සටහන් ප්‍රකාශයට පත් කෙරේ. එම ප්‍රතිචාර කැමති, අකමැති, සිනහව, සමච්චල් කිරීම යනාදී ඉමෝජි රූපවල ස්වරූපය ගත හැකිය,නැතහොත් වාචික “අදහස්” විය හැකිය. 

සංවිධානාත්මක “සෝදන්නන්ට” අමතරව, සෘජුව හෝ නිහඬ, සූක්ෂ්ම ක්‍රමවලින් තම පුද්ගලික ෆේස්බුක් පිටු හරහා මෙම “සේදීමේ” ක්‍රියාවලියට දායක වන ඉහළ සුදුසුකම් ලත් ශාස්ත්‍රඥයෝද සිටිති. සක්‍රීයව මීට සම්බන්ධ නොවන අය, සංවිධානාත්මක “සෝදන්නන්ගේ” “මිතුරන්” ලෙස නිහඬව තම සහයෝගය දක්වති. ඒ, එක්කෝ ඉමෝජි හරහා හෝ බැලූ බැල්මට අහිංසක යැයි පෙනෙන නමුත් තම කාර්යය මැනවින් ඉටු කරන වාචික “ප්‍රතිචාර” හරහාය.

ඔවුන් කියා සිටින පරිදි වර්ථමානයෙහි දේශපාලනය තීරණය වන සැබෑ භූමිය මෙම සේදීමේ ක්‍රියාවලියයි. වර්ථමාන සමාජ මාධ්‍ය අවධියේ දේශපාලනය තුළ උපහාස, අපහාස, කරදර කිරීම් නොවැළැක්විය හැකිය, එහෙයින් ඒවාට මුහුණ දිය නොහැකි අය දේශපාලනය නොකර සිටිය යුතුය, යන්න ඔවුන්ගේ ප්‍රකාශිත තර්කය යි.

වෙනත් වචනවලින් කිවහොත්, මෙම දැක්මට අනුව, සමාජ මාධ්‍ය විසින් ආධිපත්‍යය දරන දේශපාලනය තෝමස් හොබ්ස් ගෙන හැර දැක්වූ  “නපුරු, දුප්පත්, හුදෙකලා, ම්ලේච්ඡ සහ කෙටි” වූ “ස්වභාවයේ තත්ත්වය” නැවත රඟ දක්වන බවක් පෙනේ, එයින් පෙන්නුම් කරන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ බුද්ධිමය සංස්කෘතිය ඇද වැටී ඇති පෙර නොවූ විරූ මට්ටමයි.

ශාස්ත්‍රඥයන් විසින් මෙහෙයවනු ලබන මෙම “සේදීමේ” පිළිවෙත – විශේෂයෙන්ම බුද්ධිමතුන්ගේ වෘත්තිය සහ දේශපාලනය තුළ ඔවුන්ගේ භූමිකාව සම්බන්ධයෙන්,සමාජ මාධ්‍යවල සිටින ඔවුන්ගේම ශාස්ත්‍රීය “මිතුරන්ගේ” දැඩි පරීක්ෂාවට ලක්වීමක් නොමැතිවීම, සමස්ත ශාස්ත්‍රාලීය ප්‍රජාවටම එල්ල වූ චෝදනා පත්‍රයක් නොවේද? කැපී පෙනෙන කරුණ නම්, වාම ජනතාවාදයේ බුද්ධිමය නායකයන් ලෙස තමන්වම හඳුනා ගන්නා ඇතැම් අය — ඔවුන්ගෙන් සමහරෙකු ශාස්ත්‍රාලීය ක්ෂේත්‍රයෙන්ම පැමිණි අයයි — මෙම සමාජ මාධ්‍ය කව තුළම සැරිසැරීමයි.

තම ප්‍රතිමල්ලවයන් නිහඬ කොට දේශපාලන භූමියෙන් පළවා හැර මෙසේ රැකගන්නට උත්සාහ කරන්නේ  ආණ්ඩුවට එල්ල වන විවේචන පැතිරී යාමෙන් සමාජ මධ්‍ය මෙහෙයුම් මත ගොඩ නැඟීමට ඉඩ ඇතැයි ඔවුන් සහ ආණ්ඩුව තදින් විශ්වාස කරන බව පෙනෙන දෙවැනි අරගලයකිනි. එබැවින්, එම ක්‍රියාවට බුද්ධිමය මුහුණුවරක් දෙමින් කෙසේ හෝ විවේචන මර්දනය කිරීමේ අවශ්‍යතාවක් පවතී. ඔවුහු සංවිධාන ලෙසින් පෙළ ගැසීමෙන්ද, තනි තනිවද, සියළු දෙනා විවිධ මට්ටම් වලින්ද  මෙම කටයුත්තට හවුල් වෙති.

මෙම “සේදීමේ” ක්‍රියාකාරකම් ප්‍රධාන වශයෙන් සිංහල මාධ්‍යයෙන් සිදුවන අතර, මීට අදාළ “ඉහළ” බුද්ධිමය අන්තර්ගතයන් ඉංග්‍රීසි මාධ්‍යයෙන්ද ප්‍රධාන වශයෙන් ශාස්ත්‍රඥයන් සමඟ කෙරෙන සම්මුඛ සාකච්ඡා ආකාරයෙන් ප්‍රකාශයට පත් වන බව මෙයට එකතු කළ යුතුය.

වාම දේශපාලන දෘෂ්ඨියෙන් ආණ්ඩුව විවේචන කිරීම

මෙම සේදීමේ කටයුත්තේ හරය වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් වී ඇත්තේ වත්මන් ආණ්ඩුව පිළිබඳ වාම දේශපාලන දෘෂ්ඨියෙන් විවේචන කිරීමේදී පළමුව,ඉන් වාසි සැළසන්නේ කාටද? යන්න සිතා බැලිය යුතු බවට නයායික සූත්‍රගත කිරීමක ස්වරූපයෙන් ඉදිරිපත් වී තිබෙන අදහස යි. මෙයින් කියැවෙන අදහස නම් වත්මන් ආණ්ඩුව වාම දෘෂ්ඨියෙන් විවේචනය කළහොත් එහි ප්‍රථිඵලය විය හැක්කේ එය දෙවැනි අරගලයකට හේතු විය හැකි බවයි,දැනට බලයෙන් පහ කොට සිටින පිරිස් යළි බලයට ඒමට ඉන් මඟ පෑදිය හැකි බවයි.ඒ හා සමගාමීව විවේචකයන්ගෙන් නිතර අසනු ලැබෙන ප්‍රශ්නයක් නම් වත්මන් ආණ්ඩුව වෙනුවට පත්කර ගත හැකි ආණ්ඩුවක නායකයන් ලෙස විවේචකයන් දකින්නේ කවුරුන්ද? යන්නයි. එය හරියට,පුරවැසියන් තමන්ගේ ජීවිතවලට බලපාන ආණ්ඩුවක් විවේචනය කළ යුත්තේ ඒ වෙනුවට බලයට පත්කර ගැනීමට වෙනත් පැහැදිළි විකල්පයක් තමන්ට ඇත්නම් පමණක් මෙනි.විවේචනය යමක් නිවැරදි කරගැනීමේ අදහසින් කළ නොහැකි දෙයක් මෙනි. විවේචනය,විකල්පයක් සංවංර්ධනය කරගැනීමේ මාවතක් විය නොහැකි දෙයකි මෙනි.  

මෙම තර්කය සම්ප්‍රධායිකව බූර්ෂුවා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය පිළිබඳ ලිබරල් දේශපාලන විද්‍යා තර්කයව පැවැති නියමිත කලට මැතිවරණ පවත්වා ආණ්ඩු බලයට පත්කිරීම සහ අවශ්‍ය විට බලයේ සිටින ආණ්ඩු වෙනස් කිරීම සාධනීය ලෙසින් සැළකීම තුළ බලයේ සිටින ආණ්ඩුව පිළිබඳ විචාරය සම්පාදනය කිරීම සාධනීය ලෙස පිළිගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කරයි. මේ අනුව වත්මන් ආණ්ඩුව බලයට පත්කිරීම උදෙසා ජනතාව විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරන ලද බල කණ්ඩායම් නැවත බලයට පත්වීම වැළැක්වීම සඳහා වත්මන් ආණ්ඩුව කෙසේ හෝ දිගින් දිගටම බලයේ තබා ගත යුතු යැයි ඉන් කියැවෙයි.වාම දෘෂ්ඨියෙන් විචාරය නවතා ලිය යුතු ඒ සඳහා ය. මෙය නම් අරුම පුදුම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය කි. එය පැහැදිළිවම අප මෙතෙක් දැන සිටි බූර්ෂුවා ලිබරල් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය නොවේ.එසේනම් එය කුමන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් ද?  සමහරුන් පුරුදු වී සිටින පරිදි, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ පරමාදර්ශය නාමයෙන් විචාරයක් ගොඩ නඟනවා කරනවා වෙනුවට, වෙනස් වන තත්ත්වයන්ට සරිලන සේ අපට එම පදය දිගින් දිගටම සුළු වෙනස් කම් වලට ලක් කරමින් සිටිය හැකිය. එසේ නම්, නව පාලන තන්ත්‍රය යටතේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සම්බන්ධයෙන් කරන දේ සඳහා නව යෙදුම කුමක්ද? නැතහොත් අප පශ්චාත්-ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී  යුගයකට පැමිණ ඇතැයි ඔවුන් සිතනවාද?   

සම්ප්‍රධායිකව බුද්ධිමතුන්ගේ සහ බුද්ධිජීවීන්ගේ කාර්යභාරය වශයෙන් පිළිගැනුනේ සමාජයට අවශ්‍ය කෙරෙන විචාරශීලී චින්තනය සම්පාදනය කිරීම යි. නමුත් සේදීමේ නිරත බුද්ධිමතුන් කියා සිටින්නේ ආණ්ඩුව රැකෙනු වස් වම තම විචාරශීලීත්වය නිහඬ කළ යුතු බවයි, එවිට සියල්ල හොඳින් සිදුවනු ඇත.

සේදීම අගයන සමහරුන් ඉදිරිපත් කරන තර්කයක් වී ඇත්තේ වාමාංශිකයන් කළ යුත්තේ වත්මන් ආණ්ඩුව විවේචනය කිරීම නොව එය තවත් වමට තල්ලු කිරීම බවයි.ඔවුන් ඉන් අදහස් කරන බව පෙනෙන්ෙන් දැනටමත් මෙම ආණ්ඩුව වමේ ආණ්ඩුවක් බවයි.මෙම තර්කය, ආණ්ඩුව පිළිබඳ වාමාංශික විවේචන නොසලකා හරිමින් ආණ්ඩුව වාමාංශික එකක් ලෙස උපකල්පනය කරන අතර, ඔවුන් සැළකිල්ලට නොගන්නා කරුණක් නම් ආණ්ඩුවට  සමාජ මාධ්‍ය මර්ධන බලකායයන් සහ සෝදන්නන් අවශ්‍ය වීමට එක් හේතුවක් වී  ඇත්තේ වමට තල්ලු කිරීමට කෙරෙන විවේචන ආණ්ඩුව නොඉවසීම යන්නයි. 

ජාජබ ආණ්ඩුව බලයට පත් වූයේ ජවිපෙ සාමාජිකත්වයට පිටින් ලිබරල්, ප්‍රගතිශීලී, වාම, රැඩිකල් යනාදී අර්ථයන්ගෙන් තමන් නාමකරණය කරගන්නා සංවිධාන සහ පුද්ගලයන් ජාජබ වටා ඒක රාශී කරගනිමිනි.

මොවුන් අතර සිටින බුද්ධිමතුන් ලෙස හැඳින්විය හැකි පිරිස ජාතික ජනබලවේගය ගොඩ නැඟීමේ කටයුත්තට දායකවෙමින් ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනයට දායකත්වය සැපයීමෙන් පටන් ගෙන අදාළ කමිටුවල නායකත්වය විවිධ මට්ටමින් ගනිමින් ප්‍රසිද්ධියේ ජාජබ යේ මහජන සිදුවීම් හමුවේ, මැතිවරණ වේදිකාෙව් පවා පෙනී සිටිමින් ජාජබ සමඟ අනන්‍ය වූහ. ඔවුන්ගෙන් ඇතැමෙකු තම අනන්‍යතා පාදක කොට ගත් ඡන්ද කුට්ට් මතින් මැතිවරණය දිනා හෝ නැතහොත් ජාතික ලැයිස්තුවෙන් මන්ත්‍රීවරුන් ලෙස පත්ව ඇමැති ධුර පවා ලැබූහ. සෙසු අය 

බොහෝ දෙනෙකු මැතිවරණ ජයහග්‍රහණයෙන් පසුව සම්ප්‍රධායිකව සිදුවන්නාක් මෙන් වහ වහාම හෝ පසුව හෝ ආණ්ඩුවේ නිලධාරි තන්ත්‍රයේ සහ අධ්‍යක්ෂ යනාදී අනෙක් විවිධ තනතුරු වලට පත් වූහ.එසේ පත් වූ  හෝ පත් නොවූ ඇතැමුන් ඊට පෙර තමන් සමාජයේ ඉටු කරමින් සිටි විචාරශීලී භූමිකාව අත් හැර නිහඬ වූහ. ඔවුන්ගෙන් සමහරක් දෙනා තමන් වත්මන් ආණ්ඩුව බලයට ගෙන ඒම දක්වා මහජන තලයේ කළ ක්‍රම විපර්යාසමය න්‍යායික මැදිහත්වීම් ආරක්ෂිත සාහිත්‍යයික හෝ වෙනත් මාතෘකා වෙනුවෙන් නවතා දමා ඇත්තේ ඒ විචාර සියල්ල ඉලක්ක කළ විපර්යාසයන් වත්මන් ආණ්ඩුව බලයට පත්වීමත් සමඟින් ඉටුවී ඇත්තාක් මෙනි. තවත් සමහරු වත්මන් පාලක රෙජිමයේ නිලධාරී තනතුරු හොබවන අතරම සේදීමේ කටයුත්තට පිවිසියහ. සේදීමේ කටයුත්ෙත් යෙදෙන සියල්ලන්ම එසේ තනතුරු ලැබූවන්  නොවෙතත්, තනතුරු නොලබා සේදීමේ කටයුත්ෙත් යෙදෙන්නන්ගෙන් සමහරු එසේ කරන්නේ මුදල් ගෙවීම් ලබා යැයි කෙරෙන චෝදනාවක් ද මතු වී තිබේ. මේ පිරිස් අතර ස්වාධීන මාධ්‍යවේදයේ පැවැත්මට  බරපතළ අභියෝගයක් එල්ල කරමින්, මාධ්‍යවේදීන් ලෙස සම්ප්‍රධායිකව හැඳින්වුණු වත්මනෙහි වැඩිපුරම අන්තර්ගත සහ හෝ ඩිජිටල් නිර්මාපකයන් ලෙසින් හැඳින්වෙන පිරිස් ද වෙති. 

ලංකාවේ වාමාංශික ආණ්ඩුවක් බලයට පත්වීමේ අවසාන අවස්ථාව මෙය වනු ඇතැයි තක්සේරුවක සිටින ඇතැම් වාමවාදීන් එහෙයින් මෙම ආණ්ඩුවට එකතු වී ජනතාව වෙනුවෙන් ලබා ගත හැකි උපරිම යහපත සාක්ෂාත් කරගත යුතු යැයි විශ්වාස කරමින් ආණ්ඩුවට එකතු වී සිටින්නේ ඉතිහාසය අවසන් වී ඇතැයි සිතන්නාක් මෙනි.

නිගමනයක් වශයෙන්, මෙම ලිපියට පසුබිම සැපයූ ජනතාවාදයේ දෘෂ්ටිවාදය වෙත නැවත හැරීමේදී, අදාළ සාහිත්‍යය තුළ හඳුනාගෙන ඇති ජනතාවාදයේ සමහර ප්‍රධාන ලක්ෂණ, වත්මන් ජවිපෙ/ජාජබ ආණ්ඩුව අනුමත කරන ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ විවේචකයන්ගේ විග්‍රහයන් සමඟ කෙතරම් දුරට ගැළපෙන්නේද යන්න සලකා බැලීම වැදගත් වේ.

ජනතාවාදී දෘෂ්ටිවාදයේ හරය වන්නේ, “පිරිසිදු”, පරමාදර්ශී ජනතාව පිළිබඳ සංකල්පය සහ “දූෂිත” ප්‍රභූන් අතර පවතින ද්වෛතයයි. එය දේශපාලනය දූෂණයට එරෙහි සදාචාරාත්මක අරගලයක් ලෙස රාමු කරන අතර, දේශපාලනයේ සාම්ප්‍රදායික පන්ති පදනම විස්ථාපනය කිරීමට උත්සාහ කරයි. ආයතන විරෝධී ස්ථාවරයක දැඩිව පිහිටා සිටින ජනතාවාදය, විශේෂඥ සහ ශාස්ත්‍රීය දැනුම ප්‍රභූවාදී දේ ලෙස සලකා බැහැර කරයි.

මිතුරා -එරෙහිව – හතුරා යන කාල් ෂ්මිට්ගේ දේශපාලන තර්කනය මත පදනම් වෙමින්, ජනතාවාදී නායකයන් සහ බුද්ධිජීවීන් උත්සාහ කරන්නේ සාම්ප්‍රදායික ප්‍රභූන් විස්ථාපනය කිරීමටය. ඔවුන්ගේ අරමුණ වන්නේ තමන් නව ප්‍රභූන් ලෙස පත් කර ගැනීමේ අදහසින් සාම්ප්‍රදායික ප්‍රභූන් දේශපාලන, ශාස්ත්‍රාලීය  සහ සංස්කෘතින ක්ෂේත්‍රයන්ගෙන් අතුගා දැමීමයි.

ජනතාවාදය ජනතාවගේ නාමයෙන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රාජ්‍යය ප්‍රතික්ෂේප කරයි. දේශපාලන න්‍යායවේදිනී වෙන්ඩි බ්‍රවුන් පෙන්වා දෙන්නේ, ජනතාවාදය ඒ වෙනුවට ආක්‍රමණශීලී නීතිය සහ පර්යාය, රාජ්‍යවාදය සහ නිදහස පිළිබඳ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී නොවන දැක්මක් කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන බවයි.එහිදී අධිකාරිය විසින් පාලනය කරනු ලැබෙන අතරම, පුද්ගලයෝ ලිබර්ටේරියන් නිදහසක් ඉල්ලා සිටිති.

ගෝලීය වශයෙන් ගත් කල, ජනතාවාදය විසින් විධායක අංශය වෙත බලය කේන්ද්‍රගත කරන, විනිසුරුවරුන්ගේ ස්වාධීනත්වය උදුරා ගන්නා සහ තේරී පත් වූ පාර්ලිමේන්තු හුදු රබර් මුද්‍රා බවට පත් කරන ඒකාධිකාරවාදී නායකයන් බිහි කිරීමට නැඹුරුතාවක් දක්වයි. බලයේ රැඳී සිටීම සඳහා, ජනතාවාදී ව්‍යාපාර ක්‍රමානුකූලව ආයතන අතර පවතින සංවරණ  සහ තුලන, නිදහස් මාධ්‍ය සහ විශ්වවිද්‍යාල ඉලක්ක කර ගන්නා අතර, ඒවා ජනවරමට එරෙහි බාධක ලෙස හංවඩු ගසයි. මෙම පාලන තන්ත්‍රයන් බලය අත්පත් කරගත් පසු, විපක්ෂ දේශපාලන පක්ෂ මර්දනය කිරීමට සහ තමන් දිගටම බලයේ රැඳී සිටීම සහතික කරනු පිණිස ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය අඩපණ කිරීමට නීතියේ පවතින අපැහදිළි කලාපයන් භාවිතා කරයි.

බුද්ධිමතුන්ගේ ද්‍රෝහීත්වය

මගේ ලිපියේ මාතෘකාව සඳහා, මම ප්‍රංශ ජාතික දාර්ශනිකයෙකු සහ රචනා සම්පාදකයෙකු වූ ජූලියන් බෙන්ඩාගේ ‘බුද්ධිමතුන්ගේ ද්‍රෝහීත්වය’ (The Treason of the Intellectuals – 1927) නමැති සුප්‍රකට කෘතියේ මාතෘකාව ණයට ගත්තෙමි. මීට වසර සියයකට පමණ පෙර, බෙන්ඩා විසින් බුද්ධිජීවීන් විසින් බුද්ධිමතුන් ලෙස වන  තමන්ගේ වෘත්තීය වගකීම පාවා දීම විවේචනය කළේ, විශ්වීය මානවීයත්වය පිළිබඳ ප්‍රබුද්ධත්ව යුගයේ  පරමාදර්ශය ඔවුන් විසින් අත්හැර දැමීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරමිනි. අපගේ වත්මන් තත්ත්වය තුළ මම තර්ක කරන්නේ, බුද්ධිමතුන් තමන් පෙනී සිටිනවා යැයි කියන “පුනරුද” සහ “ප්‍රබුද්ධත්වයේ” පරමාදර්ශයන්හි — නැතහොත් පුනරුදයේ — නාමයෙන්ම තමන් තෝරාගත් වෘත්තීයේ වගකීම අත්හැර දමා ඇති බවත්, බුද්ධිමය වෘත්තිය පිළිබඳ ඔවුන්ගේම වැටහීම තීරණය කිරීමට තම දේශපාලන පක්ෂපාතීත්වයට ඉඩ දී ඇති බවත්ය.

දේශපාලන න්‍යායවේදිනී වෙන්ඩි බ්‍රවුන් ඇගේ  ‘ශුන්‍යතාවාදී යුගය’ ( Nihilistic Times, 2023) නමැති පොතේ තර්ක කරන්නේ අප ජීවත් වන්නේ දැඩි ශුන්‍යතාවාදී යුගයක බවයි. මෙම ශුන්‍යතාවාදයේ නැගීම අපගේ වත්මන් දේශපාලන අර්බුදයේ කේන්ද්‍රස්ථානය ලෙස තබමින් ඇය අනතුරු අඟවන්නේ, එය දේශපාලන මෙන්ම ශාස්ත්‍රාලීය ජීවිතයද පිරිහීමට හා ව්‍යාකූලත්වයට පත් කරමින් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ක්‍රියාකාරීව විනාශ කරන බවයි. බ්‍රවුන්ගේ දැක්මට අනුව, ශුන්‍යතාවාදය දැනුම සහ දේශපාලන වගකීම යන දෙකෙහිම අගය බිඳවැටීමට හේතු වේ. මෙම අර්බුදය විශේෂයෙන්ම ශාස්ත්‍රීය ක්ෂේත්‍රය තුළ පැහැදිලිව දක්නට ලැබේ. ඇය තර්ක කරන්නේ බුද්ධිමතුන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය, පොදු යහපත සහ වාස්තවික සත්‍යය සෙවීම අත්හැර දමා ඇති බවයි; ඒ වෙනුවට ඔවුන් තෝරාගෙන ඇත්තේ පක්ෂග්‍රාහී හෝ ඒකාධිපති අරමුණු ඉටු කර ගැනීම සඳහා දේශපාලන හෝ සංස්කෘතික බලය දරන ඕනෑම අයෙකු සමඟ පෙළ ගැසීමයි. අවසාන වශයෙන්, බ්‍රවුන් තර්ක කරන්නේ මහජන බුද්ධිමතුන් දේශපාලනඥයන්ගේ ප්‍රසාදය දිනා ගැනීමට උත්සාහ කරනවා වෙනුවට, ඔවුන්ව වගවීම්වලට යටත් කරන අවංක, කල්පනාකාරී විශ්ලේෂකයන් ලෙස කටයුතු කළ යුතු බවයි. අවසාන වශයෙන්, ඇය වාමාංශික බුද්ධිමතුන්ට සැබෑ විචාරාතමක චින්තනය සඳහා වන ඔවුන්ගේ මූලික කැපවීම ඉටු කරන ලෙස සෘජු අභියෝගයක් එල්ල කරයි.

ආචාර්ය කූමුදු කුසුම් කුමාර

(මෙම ලිපිය ‘Aragalaya betrayed?: ‘The treason of the intellectuals’ in the age of populism’ යන මැයෙන් The Island පුවත් පතෙහි 2026. 05. 25 දින සිට කොටස් තුනකින්( https://island.lk/aragalaya-betrayed/ , https://island.lk/undermining-the-democratic-political-framework/, https://island.lk/jvp-npp-government-and-social-media/ ) පළ කරනු ලෑබූ ලිපියේ සිංහල පරිවර්ථනයයි.එම ලිපිය තනි ලිපියක් ලෙස kathika.lk වෙබ් අඩවියෙහි 05.27.2026 දින පළකරනු ලැබීය. )

The post අරගලය පාවා දෙනු ලැබීද ?: ජනතාවාදී යුගයක බුද්ධිමතුන්ගේ ‘ද්‍රෝහීත්වය’ appeared first on විවරණ.

සිද්ධියට අදාල දැරිය වෛශ්‍යාවක් විය හැකියැයි සර්ව ජන පක්ෂයේ නායකයෙකු වන දිලුම් අමුණුගම පැවසූ බවද වාර්තා විය.

ලිංගික අපචාර සම්බන්ධයෙන් චෝදනා එල්ල වී ඇති පළමු හෝ එකම භික්ෂුව අටමස්ථානාධිපති හිමි නොවන බව සත්‍යයකි. මීට පෙර එවැනි චෝදනා එල්ල වී අධිකරණ නඩු විභාගයෙන් පසුව දඬුවම් ලැබු භික්ෂූන් වහන්සේලා ගැන ද අපි දනිමු. සමාජ පෙරළියකට මුල් පියවර තැබු අගමැති බණ්ඩාරනායක මහතා ඝාතනය කෙළේ ද භික්ෂුවකි. එම ඝාතනය සැලසුම් කෙළේ ද කැළණිය රජමහා විහාරයේ අධිපතිව සිටි මාපිටිගම බුද්ධරක්ඛිත හිමි බව තවමත් අප මතකයේ රැඳි ඇත.

ප්‍රශ්නය වන්නේ මෙවැනි සිද්ධීන් ප්‍රතිශතය අනුව ගණන් බලා හෑල්ලුවට ලක් කිරීමේ අවමන් සහගත උත්සාහයයි. සිදුහත් කුමරු බුදු බව පතා රජ මාලිගාවෙන් පිට වූයේ සියලු සැප සම්පත් අතහැර ය. ඉන් පසු සසුන් ගතවන සෑම කෙනෙකුම ලිංගික සම්බන්ධතා ඇතුළු ගිහි ජීවිතයේ සියලු සැප සම්පත් අතහැරිය යුතුය. එය කඩ කරන අයට හිමි දඬුවම් විනය පිටකයේ පැහැදිලිව දක්වා ඇත. එමනිසා අටමස්ථානාධිපති හිමි හෝ වෙනත් භික්ෂුවක් විනය පිටකයේ දක්වා ඇති වැරදිවලට අමතරව රටේ නීතිය අනුව කිසියම් ආකාරයේ වැරැද්දක් කර ඇතිනම් රටේ නීතියට අමතරව සාසනයේ චිරස්ථිතිය සඳහා ඇති නීතියට ද යටත් විය යුතුය. එවැන්නක් බෞද්ධයින් වශයෙන් අප අපේක්ෂා කරන්නේ භික්ෂූන් වහන්සේලා ට පුද සත්කාර කිරීම ඇප උපස්ථාන කිරීම පිළිවෙතක් මෙන්ම චාරිත්‍රයක් ද වන නිසාය. භික්ෂූන් වහන්සේ කෙනෙකු මහ මග හමු වුවත් දොහොත් නමා වැඳීමේ පුරුද්දක් තවම පවතී.

බුද්ධ ධර්මයේ ඉගැන්වෙන දේට අමතරව ඒ හා බැඳුනු චාරිත්‍රවාරිත්‍ර පවතින්නේ භික්ෂුන් වහන්සේලාගෙන් කිසි විටෙක වැරැද්දක් නොවන විශ්වාසයෙනි. ක්ලේශයන් ප්‍රහීන කළ බුද්ධ පුත්‍රයානන් කෙනෙකු අතින් වැරදි වීම කිසි විටෙක අපේක්ෂා නොකෙරේ. රටේ පවතින නීතිය අනුව කිසිම කෙනෙකු අධිකරණ නඩු විභාගයකින් තීරණය වන තෙක් නිවැරදි යැයි පිළිගැනීමක් පවතින නමුත් පූජ්‍ය පක්ෂයට එවැනි තත්වයක් හිමි නොවිය යුතුය. ඒ ඔවුන් සමාජය හික්මවීමටත් නිවැරදි මාර්ගයේ යොමු කිරීමටත් කැපව සිටින නිසාය. ජනතාව ඔවුන් නඩත්තු කරන්නේත් පුද පූජා පවත්වන්නේත් එම නිසාය.

එහෙත් වර්තමානයේ භාවිතය වී ඇත්තේ අධිකරණ නඩු විභාගයකින් තීරණය කරන තෙක් පූජකයන්ද නිදොස්යැයි සැලකීමය. අටමස්ථානයේ අධිපති හිමිට බරපතළ චෝදනාවක් එල්ල වී තිබුණ ද ඔහු තවමත් අටමස්ථානයේ අධිපති ය. තවමත් චීවරධාරීය. (සාමාන්‍යයෙන් මෙවැනි අපරාධයක් පිළිබඳව චෝදනාවක් ලැබු අයෙකු සම්බන්ධයෙන් පොලීසිය ක්‍රියාත්මක වූ ආකාරයට වෙනස්ව නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ වෙනත් ආයතන මැදිහත් වූ ආකාරය ගැන අප මෙහිදී සාකච්ඡා කරන්නේ නැත.) අඩුම වශයෙන් තම නිර්දෝෂී භාවය තහවුරු කරන තෙක් හෝ පූජකවරය අත්හිටුවීමේ ක්‍රමයක් නැත. එවැනි අමතක කිරීම් හෝ මගහැරීම් විවේචනය කිරීම බුද්ධ සාසනයට කරන අපහාසයක් සේ හැඳින්වීම සුලබ කාරණයකි. ඇල්ලේ ගුණවංශ හිමි බුද්ධ සාසනයට අනතුරක් ඇතැයි පවතින්නේ එවැනි චෝදනා බැහැර කිරීමේ අරමුණෙනි.

එමනිසා අටමස්ථානාධිපති හිමි තවමත් නිල වශයෙන් එම තනතුරේම වැඩ සිටිති. එම තනතුරේ ඇති බල මහිමය නිසා පොලිසිය ක්‍රියාත්මක කිරීමට ළමා ආරක්ෂාව සඳහා ඇති ආයතනවලට මැදිහත් වීමට සිදු විය. ප්‍රමාද වී හෝ යුක්තිය ඉටු වනු ඇතැයි අපි ද බලාපොරොත්තු වෙමු.

මෙම සිද්ධියෙන් මතුවන තවත් වැදගත් කැරුණු රැසකි. ඉන් එකක් වන්නේ දැනට මාස කීපයකට පෙර පසුගිය වසරේ දී පාසල් විෂය මාලාවට ලිංගික අධ්‍යාපනය ලබා දීමේ වැඩ පිළිවෙළක් ගැන සාකච්ඡා වන විට ආගමික පූජකයන්ගෙන් නැගුණු විරෝධයයි. මෙහි දී බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා පෙරමුණේම සිටියහ. ලිංගික අධ්‍යාපනය පාසල් දරුවන්ට ලබා දීමෙන් ඔවුන් දුසිරිත්වලට ඇබ්බැහි වනු ඇතැයි බලවත් චෝදනා එල්ල විය. එම විරෝධතා නිසාම ලිංගික අධ්‍යාපනය පාසල් විෂය මාලාවෙන් ඉවත් කෙරිණ. එම විරෝධතාවය ඉදිරිපත් කළ භික්ෂූන් වහන්සේලා අටමස්ථානයේ අධිපති හිමි ලිංගික චෝදනාවලට ලක්ව සිටීම ගැන රකින්නේ මුනිවතකි. සැබෑ තත්වය නම් පාසල් ළමයින්ට පමණක් නොව පූජකයින්ට ද ලිංගික අධ්‍යාපනය ලබා දීමේ බරපතළ අවශ්‍යතාවයක් පැවතිම ය. වාර්තා නොවන නමුත් පූජකයින් සම්බන්ධයෙන් ලිංගික අපචාර සැලකිය යුතු මට්ටමකින් පවතින බව නොරහසකි.

එහෙත් ඒ සියල්ල ඉවසා වදාරණ සමාජ තත්වයක් පැවතීම ඛේදනීය තත්වයකි. නිසි කලට අව් වැසි නොලැබීම දේශපාලන ප්‍රශ්නයක් බවට පත් කර ගැනීමට තරග කරන දේශපාලකයන් සහ ඔවුන්ගේ පක්ෂ මෙම අපචාරයේ දී සම්පූර්ණයෙන්ම නිහඬය. ඒ ගැන පාර්ලිමේන්තුව කල් තැබීමේ අවස්ථාවේ විවාදයක් කිසිවෙකු ඉල්ලා සිටින්නේ නැත. අප ඉහතින් දැක් වූ ආකාරයට දිලුම් අමුණුගම වැනි දේශපාලකයන් උත්සාහ කරන්නේ එම දැරිය ගණිකාවක් සේ හඳුන්වා සිද්ධිය යටපත් කිරීමටය. ගණිකාවක් වුවත් බාල වයස්කාරියක් සමග ඇයගේ කැමැත්ත ඇතිව හෝ නැතිව ලිංගික සම්බන්ධතා පැවැත්වීම අපරාධයක් බව මෙම තරුණ දේශපාලකයා දන්නේ නැති ද?

මේ සියල්ලෙන් මතුවන්නේ ධනය සහ බලය ඇත්නම් ඕනැම දෙයක් කිරීමට නිදහස පවතී යන්නයි. වාර්තාවන ආකාරයට එම බාල වයස්කාර දැරිය අටමස්ථානාධිපති හිමිගේ භාරයට පත්ව ඇත්තේ ඇගේ මවට මූල්‍යමය පෙළෙඹවීම් ලබා දීමෙනි.  නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන බලධාරීන් පසුබට වී ඇත්තේ ද ධනය සහ බලය යන කාරණා දෙක නිසාය. දේශපාලකයින් මෙම අපචාර චෝදනාව ගැන මුනිවත රකින්නේ   බලය නිසාය. මොවුන් තරහ කර ගත හොත් ඡන්ද ලබා ගැනීමට නොහැකි වනු ඇතැයි යන බිය නිසාය. දේශපාලකයන්ගේ ඒකායන මාර්ගය වන්නේ හොඳින් හෝ නරකින් දේශපාලන බලය අත්පත් කර ගැනීම සහ තමන් අත ඇති දේශපාලන බලය රැක ගැනීම විනා යුක්තිය හා සමාජ ගුණ ධර්ම රැකීම නොවේ. මෙම දේශපාලකයින් දරිද්‍රතාවය ගැන කතා කරන්නේ බලය ලබා ගැනීමට දික් කරන සීනි බෝලයක ආකාරයෙන් විනා දුප්පත්කම තුරන් කිරීමට නොවේ.

අම්මා කෙනෙකු සිය දියණිය මුදලට විකුණන්නේ දුප්පත්කම නිසාය. තරුණියක් වෛශ්‍යා වෘත්තියට පෙළෙඹෙන්නේ දුප්පත් කම නිසාය. ආත්ම ගරුත්වයක් ඇති කිසි කෙනෙකු මෙවැනි දේට පෙළඹෙන්නේ නැති බවට වෙනත් සාක්ෂි අවශ්‍ය නැත. එමනිසා මෙවැනි අපචාර වැළැක්වීමට ඇති සාර්ථකම ක්‍රියා මාර්ගය දුප්පත්කම තුරන් කිරීම පමණි. සමහර අවස්ථාවල නීතිය අනුව වැරදිකරුවන්ට දඬවම් ලබා දීමේ හැකියාව පවතින නමුත් ප්‍රශ්නයට පිළිතුරක් නොවේ.  

පවතින ලිබරල් ධනවාදි ආර්ථික ක්‍රමය අනුව දරිද්‍රතාවය තුරන් කිරීම සිහිනයක් වුවද මෙවැනි අපචාර සහ දුරාචාර වැළැක්වීමට (නතර කිරීමට නොවේ) ප්‍රබල අවිය වන්නේ මහජන මතයයි. කෙතරම් දුෂ්කර තත්වයන් යටතේ වුවද යුක්තිය සහ සාධාරණය සඳහා ජනතාව පෙළ ගැසෙන ආකාරය මානව ඉතිහාසයේ නිතර සිදුව ඇත. නීතියේ කුමක් සඳහන් වුවද කුරිරු පාලකයන්ට රජ මැදුරේ පස්සා දොරින් පැන යැමට සිදු වූයේ ද අයුක්තියට සහ අසාධාරණයට එරෙහිව ජනතාව පෙළ ගැසුණ නිසාය. එමනිසා ආගමේ නාමයෙන් සසුනට මුවා වී කෙරෙන විවිධාකාරයේ නොපනත්කම්වලට පිලිතුරු ලබා දීමටත් ඒවා නිවැරදි කිරීමටත් මුල පිරුම ජනතාව අතට ගත යුතුය. විශේෂයෙන්ම සසුන නඩත්තු කිරීමේ වගකීම ජනතාවට පැවරී ඇති නිසා එවැනි පියවරක් තර්කානුකූලය. එවැනි අවස්ථා ද බෞද්ධ ඉතිහාසයේ විරල නොවේ. නමුත් අද සමහර භික්ෂූන් වහන්සේලා. බුදුන් වහන්සේ අනු නොදැක් වූ ආකාරයට විශාල ධනයක් පරිහරණය කරන නිසා ගිහියන්ගේ අනුග්‍රහය අවශ්‍ය නැත. විහාර දේවාලගම් පනත සංශෝධනය කිරීමෙන් හෝ වෙනස් කිරීමෙන් සමහර පන්සල් සතුව ඇති දේපොළ අයිතිය වෙනස් වන්නේ නැත. ඉන් නැවත තහවුරු වන්නේ බුදුන් වහන්සේ දේශනා කළ ආකාරයට සියලු ලෞකික සැප සම්පත් අත්හැරීමක් සිදුව නැතිවීමය.

මෙහිදී තවත් කරුණක් සිහිපත් කිරීම වැදගත් ය. කිරි කළයට ගොම බිදක් වැටීමෙන් කිරි කළයම අපවිත්‍රවන්නේය යන්න ගැමි පිරුළකි. කිරි කළයක් වන සාසනය එක පුද්ගලයෙකුට සම්පූර්ණයෙන්ම අපවිත්‍ර කළ හැකි ය. එය වසා ගැනීමට ප්‍රතිශතය පිරුවටක් නොවේ.      

The post කිරි කළයක් අපවිත්‍ර කිරීමට ගොම බිඳක් .. appeared first on විවරණ.