විශේෂයෙන් WhatsApp හරහා සංවිධානය වූ “Lula’s Army” ජාලය අතිශය වේගයෙන් වර්ධනය විය. එහි සාමාජිකත්වය දින දෙකක් තුළ 50,000 සිට මිලියනය දක්වා ඉහළ ගොස් පසුව මිලියන 10කට වැඩි පිරිසක් දක්වා වර්ධනය වූ බව වාර්තා වේ.

මෙය සාම්ප්‍රදායික මැතිවරණ ප්‍රචාරණයේ සීමාවන් වෙනස් කරන සිදුවීමකි.

අද දේශපාලන අරගලය සිදුවන්නේ පාර්ලිමේන්තුවේ හෝ මැතිවරණ වේදිකාවේ පමණක් නොවේ. එය:

• වීදිවල,
• විශ්වවිද්‍යාලවල,
• පාසල්වල,
• WhatsApp කණ්ඩායම්වල,
• TikTok සහ අනෙකුත් සමාජ මාධ්‍යවල,
• ස්වාධීන මාධ්‍ය ජාලවල

ද සිදුවෙමින් පවතී.

බ්‍රසීලයේ තරුණ ජනතාවගේ ස්වයංසිද්ධ වීදි ක්‍රියාකාරිත්වය පසුව ලූලාගේ මැතිවරණ ව්‍යාපාරය සමඟ සම්බන්ධ වූ ආකාරය විශේෂයෙන් වැදගත්ය. බ්‍රසීලයේ Gen Z ඡන්දදායකයන්ගේ සංවිධානාත්මක ක්‍රියාකාරිත්වය ලූලාගේ කණ්ඩායම පවා පුදුමයට පත් කළ බව බ්‍රසීල විශේෂඥ ඉතිහාසඥ Anaïs Fléchet පෙන්වා දෙයි.

මෙය අනාගත වාමාංශික දේශපාලනයට වැදගත් පාඩමක් ඉදිරිපත් කරයි. ජනතාව සංවිධානය වන්නේ පක්ෂ කාර්යාලවලින් පමණක් නොවේ.

ලූලාගේ ජයග්‍රහණය ගැන උද්දාමයට පත්වීම සාධාරණ වුවත්, බ්‍රසීලයේ බල සමතුලිතතාවය ලූලාගේ පක්ෂයට වාසිදායක වී නැත. ව්‍යවස්ථාදායක මැතිවරණවලදී දක්ෂිණාංශික සහ අන්ත දක්ෂිණාංශික බලවේග ශක්තිමත් වී තිබේ. විශේෂයෙන් Liberal Party ට පාර්ලිමේන්තුවේ විශාල බලයක් හිමිවී ඇත. ඒ නිසා ජනාධිපතිවරණය ජයග්‍රහණය කිරීමෙන් පමණක් ලූලාට තම වැඩපිළිවෙළ ක්‍රියාත්මක කළ නොහැක.

ඔහුට සම්මුති සෙවීමට සිදුවනු ඇත. පාර්ලිමේන්තු සන්ධාන ගොඩනැගීමට සිදුවනු ඇත. එමෙන්ම වීදිවල සිටින ජනතාවගේ පීඩනය සමනය කිරීමට සිදුවනු ඇත. මෙය ඉතා සංකීර්ණ දේශපාලන සමීකරණයකි.

බ්‍රසීලයේ සිදුවීම යුරෝපයෙන් සම්පූර්ණයෙන් වෙන් කළ නොහැක. 2026 ඔක්තෝබර් 24–25 දිනවල ප්‍රංශයේද අධ්‍යාපනය, පොදු සේවා සහ ඉහළ යන ජීවන වියදමට එරෙහිව විශාල ජනතා විරෝධතා පැවැත්විණි.

ඔක්තෝබර් 24 දින පැවති විරෝධතා අතරතුර පුද්ගලයන් 1,300කට වැඩි පිරිසක් පොලිස් අත්අඩංගුවට ගත් බව Democracy Now වාර්තා කරයි. එම විරෝධතා සඳහා ලක්ෂ සංඛ්‍යාත ජනතාවක් සහභාගී වූ බවද සඳහන් වේ.

ප්‍රංශයේ අරගලය සහ බ්‍රසීලයේ ලූලා ව්‍යාපාරය එකම දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් නොවේ. නමුත් දෙරටේම තරුණයන් ඉදිරියට පැමිණීම සහ සාම්ප්‍රදායික දේශපාලන ව්‍යුහයන්ගෙන් පිටත ජනතා ක්‍රියාකාරිත්වය වර්ධනය වීම සැලකිය යුතුය.

පළමු වටයේ පරාජයෙන් පසුව දෙවැනි වටයේ ලූලා ඓතිහාසික ජයග්‍රහණයක් අත්කර ගැනීම  සර්බියාවේ වුචිච් පරාජය කළ ශිෂ්‍ය ව්‍යාපාරය සහ ප්‍රංශයේ තරුණ–කම්කරු විරෝධතා අතරින් මතුවන නව ජාත්‍යන්තරවාදය-

බ්‍රසීල ජනාධිපතිවරණයේදී ලූලා ද සිල්වා ලැබූ ජයග්‍රහණය හුදෙක් එක් මැතිවරණයක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පමණක් කියවීම ප්‍රමාණවත් නොවේ.

පළමු වටයේ පරාජයෙන් පසුව දෙවැනි වටයේදී අන්ත දක්ෂිණාංශික ෆ්ලාවියෝ බොල්සොනාරෝ පරාජය කිරීම, බ්‍රසීලයේ ගැඹුරු දේශපාලන බෙදීමත්, ජනතා බලයේ හැකියාවත් එකවර පෙන්වන සිදුවීමකි.

එහෙත් මෙම ජයග්‍රහණය අවසානයක් නොවේ. ලූලා ඉදිරියේ තවමත් ශක්තිමත් දක්ෂිණාංශික පාර්ලිමේන්තු බලයක්, ආර්ථික පීඩනයක් සහ සංවිධානාත්මක අන්ත දක්ෂිණාංශයක් පවතී.

එබැවින් මෙම ලිපිය බ්‍රසීලයේ මැතිවරණ ජයග්‍රහණය පමණක් නොව, එය ප්‍රංශයේ සහ සර්බියාවේ මෑත ජනතා හා තරුණ අරගල සමඟ සම්බන්ධ කරමින් විමසීමක් කිරීමට උත්සාහ කරයි.

එකිනෙකට වෙනස් රටවල, එකිනෙකට වෙනස් තත්ත්වයන් යටතේ වුවද, තරුණ පරම්පරාව, ජීවන වියදම, දූෂණය, අසමානතාව, රාජ්‍ය සේවා සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය පිළිබඳ ප්‍රශ්න සමඟ නැවත නැවතත් වීදි බසිමින් සිටී.

මෙය නව ජාත්‍යන්තරවාදයක ආරම්භයක්ද යන්න විවෘත ප්‍රශ්නයකි. එහෙත් එය නිරීක්ෂණය කළ යුතු දේශපාලන යථාර්ථයකි.

අරමුණ කිසිදු රටක දේශපාලන අත්දැකීමක් තවත් රටකට සරලව ආදේශ කිරීම නොව, විවිධ රටවල මතුවන ජනතා අරගල අතර ඇති සමානතා, වෙනස්කම් සහ නව දේශපාලන හැකියාවන් විමසා බැලීමයි.

ලූලාගේ ජයග්‍රහණය සිදුවූයේ ලතින් ඇමරිකාව පුරා සහ ලෝකයේ වෙනත් ප්‍රදේශවල දක්ෂිණාංශික හා අන්ත දක්ෂිණාංශික බලවේග ශක්තිමත් වෙමින් පවතින අවස්ථාවකය.

නිල ප්‍රතිඵල අනුව ලූලා ඡන්ද 51 .79%ක් ලබාගත් අතර ෆ්ලාවියෝ බොල්සොනාරෝ 48.21%ක් ලබා ගත්තේය. එනම් ලූලාගේ ජයග්‍රහණය පහසු හෝ විශාල පරතරයකින් ලැබූ ජයග්‍රහණයක් නොවේ. ඔහුගේ ප්‍රතිවාදියාට වඩා ලූලා ලබාගත්තේ ආසන්න වශයෙන් ඡන්ද මිලියන 4.4ක පරතරයකි. –l

වඩා වැදගත් කරුණ වන්නේ පළමු වටයේදී පරාජයට පත්ව සිටි ලූලා දෙවැනි වටයේදී පෙරළියක් සිදු කිරීමයි. බ්‍රසීලයේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී යුගය ආරම්භ වූ පසු, පළමු වටයේදී දෙවැනි ස්ථානයට පත් වූ අපේක්ෂකයෙකු දෙවැනි වටයේදී ජනාධිපතිවරණය ජයගත් පළමු අවස්ථාව මෙය බව වාර්තා වේ.

මෙහි විශේෂත්වය මැතිවරණ සංඛ්‍යාලේඛනවලින් පමණක් පැහැදිලි කළ නොහැකිය.

බ්‍රසීලයේ සිදුවූයේ සාම්ප්‍රදායික මැතිවරණ ප්‍රචාරණයට අමතරව වීදි දේශපාලනය සහ ඩිජිටල් දේශපාලනය එකිනෙක සම්බන්ධ වීමකි.

නිල බ්‍රසීල වාර්තාවට අනුව, ලූලාගේ ප්‍රචාරණ ව්‍යාපාරයට තරුණයන් සහ සමාජ ව්‍යාපාර සම්බන්ධ වූ අතර රටේ නගර ගණනාවක වීදි විරෝධතා පැවැත්විණි. ඒ සමඟ “Lula’s Army” WhatsApp ජාලය මිලියන 10කට වැඩි පිරිසක් දක්වා වර්ධනය විය.

මෙය 20 වැනි සියවසේ පක්ෂ දේශපාලන ආකෘතියෙන් වෙනස්වූ තත්ත්වයකි.

අද දේශපාලන සංවිධානයකට පක්ෂ කාර්යාල, රැස්වීම් ශාලා සහ පුවත්පත් පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවේ. WhatsApp, TikTok, Instagram, YouTube සහ අනෙකුත් ඩිජිටල් ජාල දේශපාලන සටනේ ප්‍රධාන භූමි බවට පත්ව ඇත.

නමුත් ඩිජිටල් ජනබලය ස්වයංක්‍රීයව ප්‍රගතිශීලී දේශපාලනයක් නිර්මාණය නොකරයි. එය අන්ත දක්ෂිණාංශයටද භාවිත කළ හැකිය.

ඒ නිසා ප්‍රශ්නය වන්නේ ඩිජිටල් අවකාශය කා විසින්, කුමන දේශපාලන වැඩපිළිවෙළක් සඳහා සංවිධානය කරන්නේද? යන්නයි.

ප්‍රංශයේ ඔක්තෝබර් 17 විරෝධතා මේ සම්බන්ධයෙන් වැදගත් සංසන්දනාත්මක උදාහරණයකි.

එදින ප්‍රංශය පුරා විශාල ජනකායක් වීදිවලට පැමිණියහ. සංවිධායකයන් සහභාගීත්වය 800,000ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කළ අතර අභ්‍යන්තර කටයුතු අමාත්‍යංශය 550,000ක් ලෙස ප්‍රකාශ කළේය. ශිෂ්‍යයන්, “Yellow Vests”, වෘත්තීය සමිති සහ වාමාංශික දේශපාලන කණ්ඩායම් අතර “අරගලවල සන්ධානයක්” ගොඩනැගීමේ උත්සාහයක් එහි තිබිණි.

මෙහි මූලික ප්‍රශ්න අතර,

• ජීවන වියදම,
• අධ්‍යාපනය,
• රාජ්‍ය සේවා සහ සමාජ අසමානතාව තිබිණි.

බ්‍රසීලයේ තත්ත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම සමාන නොවේ. නමුත් එක් වැදගත් සමානතාවක් තිබේ:

• ජනතාවගේ දෛනික ජීවිතයේ ආර්ථික පීඩනය දේශපාලන ප්‍රශ්නයක් බවට පත්වීම.

කම්කරුවෙකුට වැටුප ප්‍රමාණවත් නොවීම, තරුණයෙකුට නිවසක් සොයාගත නොහැකි වීම, ශිෂ්‍යයෙකුට ගුණාත්මක අධ්‍යාපනයක් නොලැබීම හෝ රෝහලක සේවාව දුර්වල වීම—මේවා වෙන වෙනම “ආර්ථික” හෝ “සමාජ” ප්‍රශ්න නොවේ. ඒවා අවසානයේ දේශපාලන බලය පිළිබඳ ප්‍රශ්න බවට පත්වේ.

සර්බියාවේ සිදුවීම තවත් වැදගත් උදාහරණයකි. ඔක්තෝබර් 25 වැනිදා ජනාධිපති ඇලෙක්සැන්ඩර් වුචිච්ගේ දිගුකාලීන දේශපාලන ආධිපත්‍යය අවසන් කරමින් ශිෂ්‍යයන්ගේ සහාය ලැබූ ව්‍යාපාරයක් මැතිවරණ ජයග්‍රහණයක් ලබා ගත්තේය. වසර දෙකකට ආසන්න ශිෂ්‍ය විරෝධතා මාලාවකින් පසුව මෙම ජයග්‍රහණය සිදුවිය.

සියයට 70කට ආසන්න ඡන්දදායක සහභාගීත්වයක් වාර්තා වූ අතර, මුල් ප්‍රතිඵල අනුව ශිෂ්‍යයන්ගේ අපේක්ෂක ලැයිස්තුව පාර්ලිමේන්තු ආසන 139ක් පමණ ලබාගත් අතර වුචිච්ගේ සන්ධානයට ආසන 97ක් පමණ ලැබිණි.

මෙහි ආරම්භක ගිනි පුපුර වූයේ 2024 නොවැම්බර් මාසයේ Novi Sad දුම්රිය ස්ථානයේ වහලයේ කොටස කඩා වැටීමෙන් පුද්ගලයන් 16 දෙනෙකු මියයෑමයි. එය දූෂණය සහ දේශපාලන වගකීම පිළිබඳ විශාල ශිෂ්‍ය විරෝධතා ව්‍යාපාරයකට හේතු විය.-

මෙහිදී අපට පෙනෙන්නේ තවත් වැදගත් වෙනසකි. විරෝධතාවක් මැතිවරණ බලයක් බවට පත් විය. එහෙත් දැන් සැබෑ අභියෝගය ආරම්භ වේ. විරෝධතා කිරීම හා රටක් පාලනය කිරීම එකම දෙයක් නොවේ. සර්බියානු ශිෂ්‍ය ව්‍යාපාරයට දැන් දූෂණයට එරෙහි සටන, රාජ්‍ය ආයතන ප්‍රතිසංස්කරණය, මාධ්‍ය නිදහස සහ ආර්ථික ප්‍රශ්න පිළිබඳ පැහැදිලි වැඩපිළිවෙළක් ඉදිරිපත් කිරීමට සිදුවනු ඇත.

බ්‍රසීලයේ ලූලාගේ ආධාරකරුවන්, ප්‍රංශයේ ශිෂ්‍යයන් සහ කම්කරුවන්, සර්බියාවේ ශිෂ්‍ය ව්‍යාපාරය—මේ සියල්ල එකම දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් නොවේ.

• ඔවුන්ගේ ඉතිහාසය වෙනස්ය.
• ඔවුන්ගේ සමාජ ව්‍යුහයන් වෙනස්ය.
• ඔවුන්ගේ ඉල්ලීම්ද එකිනෙකට සමාන නොවේ.

එහෙත් ඔවුන් අතර සන්නිවේදනයක් සහ අන්‍යෝන්‍ය ආශ්වාදයක් ඇතිවෙමින් තිබෙනු දැකිය හැකිය. අද ප්‍රංශයේ තරුණයෙකුට බ්‍රසීලයේ වීදිවල සිදුවන දේ තත්පර කිහිපයකින් දැකගත හැකිය.

බ්‍රසීලයේ තරුණයෙකුට සර්බියාවේ ශිෂ්‍යයන්ගේ විරෝධතාව සජීවීව නැරඹිය හැකිය. සර්බියාවේ ශිෂ්‍යයෙකුට ප්‍රංශයේ Yellow Vests පිළිබඳ අත්දැකීම් අධ්‍යයනය කළ හැකිය. මේ නිසා දේශපාලන අත්දැකීම් ජාතික සීමා තුළ සිරවී නොසිට වේගයෙන් ගමන් කරයි. මෙය 20 වැනි සියවසේ ජාත්‍යන්තරවාදය මෙන් නොවේ. එය ජාත්‍යන්තර සංවිධාන හරහා පමණක් නොව, ඩිජිටල් ජාල, තරුණ සංස්කෘතිය, වීදි අරගල සහ ක්ෂණික තොරතුරු හුවමාරුව හරහාද ගොඩනැගෙමින් පවතී.

මෙහිදී අතිශය වැදගත් අනතුරු ඇඟවීමක් කිරීම අවශ්‍යය. ලූලාගේ ජයග්‍රහණය බොල්සොනාරෝවාදයේ අවසානය නොවේ. ඔහුට ඡන්ද 48.2%ක් ලැබීමෙන්ම එය පැහැදිලි වේ.

ඊට අමතරව, ලූලාගේ ඉදිරි පාලනය තුළ වඩාත් ගතානුගතික කොංග්‍රසයකට මුහුණ දීමට සිදුවන බව වාර්තා වේ. එමඟින් සමාජ වැඩසටහන්, රාජ්‍ය ආයෝජන සහ ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති ක්‍රියාත්මක කිරීම දුෂ්කර විය හැකිය.

ඒ නිසා මැතිවරණ ජයග්‍රහණය ජනතා බලය සංවිධානය කිරීමේ ආරම්භයක් මිස අවසානයක් නොවේ. එමෙන්ම ෆ්ලාවියෝ බොල්සොනාරෝ ප්‍රතිඵල අවලංගු කරන ලෙස නීතිමය අභියෝගයක් ඉදිරිපත් කරන බව ප්‍රකාශ කර තිබේ.

ඒ අනුව බ්‍රසීලයේ දේශපාලන ගැටුම මැතිවරණ රාත්‍රියෙන් අවසන් නොවේ.

බ්‍රසීලය, ප්‍රංශය හෝ සර්බියාව ශ්‍රී ලංකාවට සරලව “ආදර්ශ” ලෙස පිටපත් කළ නොහැකිය. නමුත් ඔවුන්ගෙන් ඉගෙන ගත හැකි කරුණු තිබේ.

• පළමුව: ජනතාවගේ දෛනික ආර්ථික ගැටලු දේශපාලන සංවිධානයේ මධ්‍යයට ගෙන ඒම.
• දෙවනුව: තරුණයන් දේශපාලනයේ ප්‍රේක්ෂකයන් නොව, සංවිධායකයන් ලෙස දැකීම.
• තෙවනුව: ඩිජිටල් මාධ්‍යය ප්‍රචාරණ මෙවලමක් පමණක් නොව, ජනතා සංවිධානයේ අවකාශයක් ලෙස භාවිත කිරීම.
• සිව්වනුව: මැතිවරණය සහ වීදි අරගලය එකිනෙකට විරුද්ධ දෙයක් ලෙස නොදැකීම.
• පස්වනුව: ජාත්‍යන්තර සහයෝගීතාව යනු වෙනත් රටක ජනතාවට දේශන පැවැත්වීම නොව, ඔවුන්ගේ අත්දැකීම්වලින් ඉගෙනගෙන තමන්ගේම අරගල වර්ධනය කිරීම බව තේරුම් ගැනීම.

අවසානයේ ප්‍රශ්නය වන්නේ මෙයයි:

බ්‍රසීලය, ප්‍රංශය සහ සර්බියාව පෙන්වන්නේ හුදෙක් වෙන වෙනම ජනතා නැගිටීම්ද? නැතහොත් ඩිජිටල් යුගයේ නව ආකාරයක ජාත්‍යන්තරවාදී ජනතා දේශපාලනයක් මතුවෙමින් තිබේද?

ඊට නිශ්චිත පිළිතුරක් දීමට තවමත් කල් වැඩිය.නමුත් එක් කරුණක් පැහැදිලිය.

ලෝකයේ විවිධ රටවල තරුණයන්, කම්කරුවන් සහ සාමාන්‍ය ජනතාව තම දේශපාලන අනාගතය වෙනත් අය තීරණය කරන තෙක් බලා සිටීමට අකමැති බව නැවතත් පෙන්වමින් සිටිති.

බ්‍රසීලයේ ලූලාගේ ජයග්‍රහණය එම දිගු සටනේ එක් වැදගත් මොහොතක් පමණි.

විල්ෆ්‍රඩ් සිල්වා

The post ලූලාගේ ජයග්‍රහණය: මැතිවරණ පෙරළියක් පමණත් නොවේ.. appeared first on විවරණ.

නවතම නිල දත්ත වලට අනුව, 2026 පළමු හය මස තුළ ශ්‍රී ලංකා ආර්ථිකය සියයට 4.7 කින් වර්ධනය වී ඇත. බොහෝ විශ්ලේෂකයින් මෙය ආර්ථිකය ස්ථාවර තත්ත්වයට පත්වීමක සලකුණක් ලෙස පැසසුමට ලක් කළද, සාමාන්‍ය ජනතාවට මෙම ආර්ථික සහනය තවමත් දැනෙන්නේ කලාතුරකින් බව ඇතැමෙක් තර්ක කරති. මෑතකදී සිදුකරන ලද සමීක්ෂණයකින් හෙළි වන්නේ රටේ පවුල්වලින් සියයට 25 කට පමණක් තම ජීවන වියදම පියවා ගැනීමට ප්‍රමාණවත් ආදායමක් ලැබෙන බවයි. එමගින් පෙනී යන්නේ උද්ධමනය සියයට 8 ට වඩා ඉහළ යාමත් සමග ජීවන වියදමද ඉහළ මට්ටමකට පැමිණ ඇති බවයි. එම නිසා, නිල ආර්ථික වර්ධන සංඛ්‍යාලේඛන සහ සාමාන්‍ය ජනතාව විඳින සැබෑ අත්දැකීම් අතර පැහැදිලි පරතරයක් පවතී.

2026 වසරේ පළමු භාගයේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය විශ්ලේෂණයේ දී සමස්ත ආර්ථිකය නාමික වශයෙන් සියයට 11.2 කින් පුළුල් වී ඇති බව නිරීක්ෂණය වේ. කෙසේ වෙතත්, සැබෑ ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම්වල හෝ සැබෑ එකතු කළ අගයේ වර්ධනය සියයට 8.6 ක් වැනි බෙහෙවින් අඩු මට්ටමක පැවතිණි. දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ වර්ධනය සහ එකතු කළ අගයේ වර්ධනය අතර මෙම පරතරයට හේතු වූයේ පරිභෝජන බදුවල සිදුවූ සියයට 34.06 ක දැවැන්ත වර්ධනයයි.

ඉන් දැක්වෙන පරිදි, පරිභෝජන බදු  දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 12 ක තරම් අගයක් ගනී. මෙයින් අදහස් වන්නේ රජය (සාමාන්‍යයෙන්) සෑම රුපියල් 100 ක වටිනාකමකින් යුත් ආර්ථික භාණ්ඩ (භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදනය) මතම රුපියල් 12 ක කොටසක් ලබා ගන්නා බවයි. මෙම කප්පාදුව සිදු කරන්නේ පුද්ගලයින් සහ ව්‍යාපාර විසින් ගෙවනු ලබන ආදායම් බදුවලට අමතරවය (එම ආදායම් බදු දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයට ඇතුළත් නොවේ). මෙම බද්ද රට තුළ අලෙවි වන සෑම දෙයකම පිරිවැයට සෘජුවම බලපාන අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පාරිභෝගික ඉල්ලුම මන්දගාමී වී මිල ගණන් ඉහළ යයි. එබැවින්, කඩදාසි මත දැක්වෙන දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ වර්ධනය සහ ජනතාව සැබෑ ලෙස විඳින තත්ත්වය අතර පරතරය වැඩි වීමට ප්‍රධානතම හේතුව රජයේ රාජ්‍ය මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තිය (fiscal policy) බව අපට පැහැදිලිවම තර්ක කළ හැක.

එකතු කළ අගය වර්ධනය (GVA) මන්දගාමී වී ඇති පසුබිමක, සමස්තයක් ලෙස සියයට 12 ක් වන වක්‍ර හෝ උපභෝග බදු මගින් පෙන්නුම් කරන්නේ “ආර්ථික පරිවර්තනයකට” වඩා විශාල “ආර්ථික කම්පනයකි. දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ පැවති GVA සහ GDP ප්‍රවණතා සංසන්දනය කිරීමේදී මෙම සම්පනය පැහැදිලිවම පෙනෙන්නට ඇත.

ඉහත දැක්වෙන පරිදි, සංකෝචනාත්මක රාජ්‍ය මූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති හේතුවෙන් 2023 වසරේ සිට GDP වර්ධනය සහ GVA වර්ධනය අතර පරතරය ශීඝ්‍රයෙන් පුළුල් වී ඇත. ඉහත පෙනෙන පරිදි, එවැනි කාලපරිච්ඡේදයන් තුළ පැවති ප්‍රසාරණාත්මක රාජ්‍ය මූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති පෙන්නුම් කරමින් ඍණාත්මක පරතරයක් පැවතීමටද ඉඩ තිබේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ පවතින ඉහළ වක්‍ර බදු බොහෝ විට ලෝකයේ ඉහළම බදු අතරට අයත් වේ. සංසන්දනාත්මක අරමුණු සඳහා වෙනත් රටවල් කිහිපයක් පහත දැක්වේ:

ඉහළ වක්‍ර බදු හෝ සංකෝචනාත්මක රාජ්‍ය මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තිවල කෙටිකාලීන සහ මධ්‍යකාලීන ප්‍රතිඵලවලට අතරට මිල ගණන් ඉහළ යාම සහ ඉල්ලුම පහත වැටීම (ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් මන්දගාමී වීම) ඇතුළත් වේ. දීර්ඝ කාලීනව පවතින ඉහළ වක්‍ර බදු ක්‍රමයක් හේතුවෙන් ආර්ථික උද්ධමන ප්‍රතිපාතය (stagflation) ඇති විය හැකි අතර, එය අපනයන තරඟකාරීත්වය පිරිහීමට මගපාදයි. ශ්‍රී ලංකාව ඉදිරි වසර දෙක තුළ සමස්ත දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ (GDP) වර්ධනය මන්දගාමී වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන අතරම, ඉහළ උද්ධමනයක ලක්ෂණද දැනටමත් පෙන්නුම් කරමින් තිබේ. කෙසේ වෙතත්, මෙහි සිදුවන බරපතලම බලපෑම වන්නේ මධ්‍යම පන්තිය ක්‍රමයෙන් ක්ෂය වීම සහ දිළිඳුකම ඉහළ යාමයි.

ඉන්දීක හෙට්ටිආරච්චි

The post ලෝකයේ ඉහළම වක්‍ර බදු ශ්‍රී ලංකාවේ වේ.. appeared first on විවරණ.

අපේ විපක්ෂයේ සියලු දේශපාලන පත්ෂ ( දෙළෙ සහ මුස්ලිම් දේශපාලන පක්ෂ හැර) වසර හයයක සිර දඬුවමක් නියම වූ ගලබොඩඅත්තේ ඥනසාර හිමිගේ චීවරයේ එල්ලෙන්නේ ද දියේ ගිලෙන්නට ගිය මිනිසා මෙනි. 22 ජන අරගලයෙන් පසුව ශ්‍රී ලාංකික ජන විඥානයේ ඇති වු වෙනස්කම ගැන කිසිදු අවබෝධයක් නැති මෙම පිරිස් මෙතෙක් සිදු වූ ආකාරයට ජනප්‍රිය බුදුදහමත් චීවරයත් නැවත දේශපාලන සුජාත භාවයක් ලබා ගැනීමට යොදා ගත හැකි අවියක්යැයි සිතති. ඊට හොඳ පිවිසුමක් ගබා දුන්නේ ත්‍රයිනිකායික නායක හිමිවරුන්ය. සිර ගත වුවද හිමි නමකගේ සිවුර ගැලවිය හැක්කේ මහානායකයන්ට පමණියැයි පවසමින් ගලබොඩඅත්තේ හිමිගේ සිවුර බන්ධනාගාරයේ දී ඉවත් කිරීම බුද්ධාගමට එරෙහිව යෑමක් සේ හැඳින්වීමෙනි.

ප්‍රශ්නය කරලියට පැමිණියේ පසුගිය සැප්තැම්බර් 10 වැනිදා අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ චෝදනාව යටතේ වසර හයක සිර දඬුවමක් නියමව සිටි ගලබොඩඅත්තේ ඥානසාර හිමිට හිටපු ජනාධිපති මෛත්‍රිපාල සිරිසේන ලබා දුක් සමාව නීති විරෝධී බව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය තීරණය කිරීමත් සමග ය. ඒ අනුව ඥානසාර හිමි නැවත සිර ගෙදරට යා යුතුය. එහෙත් ඔහු බන්ධනාගාරයට හෝ අධිකරණයට ඉදිරිපත් නොවී කළුතර දිස්ත්‍රික්කයේ සිංහරාජ වනයට මායිම් වූ තිනියාවල ආරණ්‍යයක නවාතැන් ගත්තේ රාජගිරියේ ඔහු හිමිකර ගත් පන්සලද අතහැර දමාය. පොලීසියෙන් අත් අඩංගුවට ගත් ඔහු අභියාචනාධිකරණයට ඉදිරිපත් කිරීමෙන් පසුව 2019 වසරේ නියම වූ සිර දඩුවමෙන් ඉතිරි කාලයට නැවත බන්ධනාගාර ගත කිරීමට නියෝග කෙරිණ.

චීවරය පිළිබඳ ප්‍රශ්නය මතු වූයේ ඔහුට තිබු තවත් නඩුවකට අධිකරණයට ඉදිරිපත් කරන විට චීවරය ඉවත් කොට ජන වහරේ කපටි සූට් නමින් හාස්‍යයට ලක් වූ  දේශපාලකයන්ගේ සුපුරුදු ඇඳුමෙන් සැරසී සිටීමය. ඥානසාර හිමිගේ නිකායේ මහානායකට පමණක් ඉවත් කළ හැකි චීවරය බන්ධනාගාර නිලධාරීන් ඉවත් කිරීම ගැන එම නිකායේ පමණක් නොව අන් සියලු නිකායවල ද විරෝධය පළ විය. එහි බරපතලකම නිසාම ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක  මහානායකයින් සමග ජනාධිපති මන්දිරයේ දී සාකච්ඡාවක් පැවැත් වූයේය. බන්ධනාගාරගතව සිට පිටතට රැගෙන යන භික්ෂූන් පැළඳිය යතු ඇඳුම ගැන පරික්ෂා කොට නිර්දේශ ඉදිරිපත් කිරීමට විශේෂ කමිටුවන්ද පත් කෙරිණ. එම කමිටුවේ නිර්දේශ ඇතුළත් වාර්තාව ද දැන් අධිකරණ ඇමතිට බාර දී ඇත. ඉතා ඉක්මණින් එම නිර්දේශ ක්‍රියාත්මක කිරීමට පියවර ගන්නා බවට කිසිදු සැකයක් නැත.

ඥානසාර හිමිගේ චීවරය ඉවත් කිරීමට එරෙහිව භික්ෂූන් පිරිසක් දළදා වහන්සේ වැඩ සිටින මහනුවරින් පටන් ගත් විරෝධතා පෙළපාලිය නැතිනම් වඩාත් මෘදු භාෂාවෙන් පා ගමන කොළඹින් අවසන් වන විට ඉල්ලිම වූයේ චීවරය ඉවක් කිරීම නොව ඥානසාර හිමිට සමාව දීම නොව නියම වූ සිරදඬුවම ඉවත් කළ යුතුය යන්නයි. ඊට සහාය දැක් වූ හිටපු අග්‍රවිනිශ්චයකරු සරත් සිල්වා එම නඩු තීන්දුව වැරදියැයි පුවත්පත් සාකච්ඡාවක දී පැවසුවේය. එය විපක්ෂයේ දේශපාලන පක්ෂවල හඬ පුනරුච්චාරණය කිරීමකි.   

ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටක අධිකරණයේ තීන්දුවක් විවේචනය කිරීමට අවකාශයක් තිබිය යුතුය. අධිකරණයට විනිශ්චය කිරීමේ බලය ලැබෙන්නේ ජනතා පරමාධිපත්‍යය නිසා පුරවැසියන්ට එම අයිතිය නිසැකයෙන්ම හිමි ය. ඒ සමහර විට අධිකරණය පවා නොමග යෑමේ අවස්ථා තිබිය හැකි නිසාය. නිදසුනක් වශයෙන් සරත් සිල්වා මහතා අගවිනිසුරු වශයෙන් සිටියදී නීතියට පටහැනි තීන්දු දුන් බව සේවයෙන් විශ්‍රාම ගිය පසු ඔහු ප්‍රසිද්ධියේම පිළිගත්තේය. ඔහු එම තීන්දුව දුන්නේ නීතියේ පවතින අඩුවක් හෝ නීතියේ පැවති අපැහැදිලිකමක් හෝ නීතිය පිළිබඳ ඔහුගේ දැනුමේ සිමිතකම නිසා නොවේ. අදාල පුද්ගලයා රටේ දේශපාලන බලවතෙකු වීමත් ඔහු සරත් සිල්වා ගේ මිතුරෙකුවීමත් නිසාය. මෙවැනි දේ ඕනෑම අවස්ථාවක සිදුවිය හැකි නිසා අධිකරණයේ තීන්දු ගැන විමසිලිමත්ව සිටීමත් ඒවායේ වැරදි විවේචනය කිරීමත් ශිෂ්ට සමාජයක තිබිය යුතු ලක්ෂණයකි.

ගලබොඩඅත්තේ ඥානසාර හිමිට එරෙහි නඩුවේ තීන්දුව ගැන කතා කිරීමට පෙර මෙම පුද්ගලයා කෝටියක් සංවර ශීලය රැකීම නොව රටේ යහපත් පුරවැසියෙකු රැකිය යුතු ආචාර ධර්ම පවා නොරැකි බවට පැහැදිලි සාක්ෂි පවතී. 2014 පොසොන් පෝයට දින කීපයකට පෙර අලුත්ගම නගරයේ පැවති රැස්වීමක දී ප්‍රකාශ කළ මුස්ලිම් විරෝධී වාග් ප්‍රහාරය අවසන් වූයේ බේරුවල, දර්ගා නගරය යන ප්‍රදේශවල හටගත් ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියාවලිනි. ඉන් සිදු වූ දේපොළ හානියටත් වඩා ඛේදනිය වන්නේ මේ රටේම ජන කොටසක් තුළ ඇති කෙළේ භීතියයි. එම ප්‍රචණ්ඩත්වයට බලයේ සිටි පාලකයන්ගේ සහාය පළ වූ බැවින් ඥානසාර හිමිට කෙටි කතාවක් රචනා කළ පොල්ගහවෙල ශක්තික සත්කුමාරට මෙන් ICCPR පනත යටතේ නඩු පැවරුණේ නැත. ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියාවලට උසි ගැන්වීම බුදුන් වහන්සේ දේශනා කළ කරුණාව, මෛත්‍රිය උපේක්ෂාව වැනි ගුණධර්මවලට පටහැනි වුවත් මහ කාහිමවරුන් කිසිත් දෙසුවේ නැත. දැනට බෞද්ධ භික්ෂූන් 63ක් සිරගතව සිටින්නේ රටේ නීතියට අමතරව බුද්න් වහන්සේ ගේ ඉගැන්වීම්වලට පටහැනිව වුවත් නායක හිමියරැන් ඒ ගැන අවධානය යොමු කළ බවක් දක්නට නැත.  

ගලබොඩඅත්තේ හිමි ගේ ‘වීර“ ක්‍රියා එපමණක් නොවේ. ජාතික සමගිය, විශේෂයෙන්ම මුස්ලිම් ජනතාවට එරෙහිව මතුවෙමින් පවතින ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියාවලට විරුද්ධව වටරුක විජිත හිමි කොළඹ නිපොන් හෝටලයේ පුවත්පත් සාකච්ඡාවක් පවත්වන විට එහි කඩා වැදුණ ගලබොඩඅත්තේ හිමි ඇතුළත් කණ්ඩායමක් එය කඩාකප්පල් කළහ. එවකට සිටි ආරක්ෂක ලේකම් ගොඨාභය රාජපක්ෂගේ අනුග්‍රහය ලැබුණ නිසා ඔවුන්ට එරෙහිව නීති පියවරක් ගත්තේ නැත. ඔහුට ගෝඨාභය රාජපක්ෂ ජනාධිපති තනතුරට පත් විට ලැබුණ දඬුවම එක රටක් එක නීතියක් සඳහා පත් කළ ජනාධිපති කොමිසමේ සභාපති තනතුරට පත් කිරීම ය.  

මෙවැනි ඉතිහාසයක් ඇති ඥනසාර හිමිට එරෙහිව හෝමාගම උසාවියේ හැසිරි ආකාරය පිළිබඳව චෝදනා ගොණු වූයේ ඒ වන විට පාලකයන්ගේ රැකවරණය ගිලිහී තිබුණ බැවිනි. ඔහු හෝමාගම උසාවියේ හැසිරුණේ ද 2014 දී අලුත්ගමත් නිපොන් හෝටලයේ දීත් හැසිරුණ ආකාරයටමය. එහෙත් ඒ ගැන විමර්ශන හෝ නඩු පැවරීම් සිදු වූයේ නැත. ත්‍රයිනිතායික මහනාහිමිවරැන් ද කිසිත් කීවේ නැත. අප දන්නා බුද්ධාගම අනුව නම් මෙවැනි බලහත්කාර ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා හිමි කෙනෙකුට නොව ගිහියෙකුට හෝ ගැලපෙන්නේ නැත. බුදු සසුන රැක ගැනීමටනම් මෙවැනි ක්‍රියා හෙළා දැකිමත් අදාල පුද්ගලයන්ට විනයානුකූල පියවර ගැනීමත් සිදුවිය යුතුය.

හිමිනමකට සැබෑ බෞද්ධයින් ගරු කරන්නේත් වැඳුම් පිදුම් කරන්නේත් චීවරයක් දරා සිටින නිසාම නොවේ. කහ සිවුර යන්න ඇඳුමක පමණි. ඉන්දියාවේ කහ සිටුරු දරන්නේ බෞද්ධ භික්ෂූන් පමණක් නොවේ. හින්දු ආගමික පූජකයෝ ද  තහ සිවුරු දරා සිටිති.

බෞද්ධ භික්ෂූන් හින්දු පූජකයින්ගෙන් වෙනස් වන්නේ හැසිරීමෙන් ගුණ දහම් කියා දීමෙන් සහ ඒවා පිළිපැදීමේ ආදර්ශයෙනි. ගලබොඩඅත්තේ වැනි හිමිවරුන්ගෙන් එවැනි ආදර්හයක් ලැබෙන්නේ නැත. දැනට භික්ෂූන් 63ක් සිරගතව සිටීමෙන් පෙනී යන්නේ සඟ සසුන තුළ ගලබොඩඅත්තේ හුදකලා චරිතයක් නොවන බවයි. එමනිසා බෞද්ධයින් වශයෙන් අප නායක හිමිවරුන්ගෙන් බලාපොරොත්තු වන්නේ චීවරයේ ගරුත්වය රැකීම පමණක් නොවේ. බෞද්ධ වත්පිළිවෙත් රකින භික්ෂූන් සහ ගිහි පිරිසක් බිහි කිරීමට නායකත්වය ද ලබා දෙනු ඇතැයි බලාපොරොත්තු වෙමු. මෑතක දී අනුරාධපුරයේ අටමස්ථානයේ සිදු වූයේයැයි කියන ආකාරයේ සිදුවීම් ගැන දැඩි පියවර ගත යුතුව තිබුණි. මහජන උද්ඝෝෂණය නිසා තනතුරෙන් ඉවත් කිරීම ප්‍රමාණවත් නැත.

දෙවැනිව රටක නීතිය මහජන ඡන්දයෙක් තේරී පත් වූ මහජන නියෝජිතයන්ට මෙන්ම පූජකවරුන් ඇතුළත් සියලු දෙනාටම එකසේ ක්‍රියාත්මක විය යුතුය. අද ලංකාව මුහුණ දී ඇති ආර්ථික සමාජයීය සහ දේශපාලන ගැටලුවලට මූලික හේතුව නීතිය සැමට එකසේ ක්‍රියාත්මක නොවීමය. මහජනයා වෙනුවෙන් රාජ්‍ය බලය දරන අය මෙන්ම ඔවුන්ගේ නෑදෑ හිතවතුන් සම්බන්ධයෙන් නීතිය ක්‍රියාත්මක නොවන සම්ප්‍රදායක් ද තිබිණ. නොවැළැක්විය හැකි තත්වයන් යටතේ නිතිය ක්‍රියාත්මක වුවද ඒ ඇස්බැන්දුමක් පමණි. වඩාත් ගාම්බීර ආකාරයෙන් නම් නීතියේ ආධිපත්‍යය හැම විටම හැම දෙනාටම එකසේ ක්‍රියාත්මක විය යුතුය.

ගලබොඩඅත්තේ හිමිට උසාවියට අපහාස කිරීමේ වරදට ලබා දුන් තින්දුව වැරදිනම් ඒ පිළිබඳව ගත හැකි ක්‍රියා මාර්ග පවතින නීතියෙන්ම දක්වා ඇත. අදාල සිද්ධියේ දී ඒ සියලු ක්‍රියාමාර්ග ගෙන ඇත. මෛත්‍රිපාල සිරිසේන ඔහුට සමාව ලබා දුන්නේ ඒ සියලු ත්‍රියා මාර්ග අවසන් වූ නිසාය. ජනාධිපතිට සිරකරුවන්ට සමාව ලබා දිය හැකි නමුත් ඒ සඳහා නිශ්චිත ක්‍රියාපටිපාටියක් ඇති බව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයෙන් පැහැදිලි කර ඇත. මෛත්‍රිපාල සිරිසේන ලබා දුන් සමාව ප්‍රතික්ෂේප වූයේ නිසි ක්‍රියා පටිපාටිය අනුගමනය නොකළ නිසාය.  

මේ සියල්ල නොසලකා ඥානසාර හිමිට සමාව නොව නිදහස් ලබා දිය යුතුයැයි බලපෑම් කරන්නේ නීතියට වඩා පුද්ගලයා වැදගත්ය යන පදනමින් බව පැහැදිලි ය. එය කිසිසේත් ප්‍රජාතන්ත්‍රීය සම්ප්‍රදාය නොවේ. ඒ වෙනුවෙන් විරෝධය දැක්වීම ප්‍රජාතන්ත්‍රීය අයිතිවාසිකම දූෂණය කිරීමකි.

The post ආගමේ නාමයෙන් වැරදිකරුවන් රැකීම ආගමට කරන අපහාසයක්. appeared first on විවරණ.

කම්කරු නීති ප්‍රතිසංස්කරණය පරාජය කළ ජනතා බලය දැන් ඉහළ යන කුලී, ජීවන වියදම සහ නිවාස අර්බුදයට එරෙහිව වීදි බැස ඇත. වෘත්තීය සමිති, තරුණයන් සහ විවිධ ජනතා සංවිධාන අතර නව එකමුතුවක් ගොඩනැගෙමින් තිබේ.

පසුගිය ජූනි මස අවසානයේදී පෘතුගාලයේ වාමාංශය සහ කම්කරු ව්‍යාපාරය අපේක්ෂා නොකළ ජයග්‍රහණයක් අත්කර ගත්තේය. එනම්, රජය විසින් ඉදිරිපත් කළ කම්කරු නීති ප්‍රතිසංස්කරණ යෝජනාව—කම්කරු නීති සංග්‍රහය මුල සිට අග දක්වාම විශාල වශයෙන් වෙනස් කිරීමට නියමිත වූ යෝජනාවක්—පාර්ලිමේන්තුවේදී පරාජයට පත් විය.

මෙම යෝජනාවට එරෙහිව ජනතා පීඩනය එතරම් ප්‍රබල විය. මහ වැඩවර්ජන දෙකක්, විරෝධතා දුසිම් ගණනක් සහ රජයේ දැඩි පසුගාමී වැඩපිළිවෙළට එරෙහි මහජන මතයේ බහුතරය එක් කළ පුළුල් ව්‍යාපාරයක් රට පුරා ගොඩනැගුණි.

එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, මෙවැනි අතිශයින් ජනප්‍රිය නොවූ යෝජනාවකට අවසානය දක්වා සහාය දැක්වීමෙන් තමන්ට ඇති විය හැකි මැතිවරණ හා දේශපාලන හානිය පිළිබඳ බියට පත් වූ අන්ත දක්ෂිණාංශය අවසානයේ තම ස්ථාවරය වෙනස් කළේය. එහි ප්‍රතිඵලය වූයේ වාමාංශය සමඟ එක්ව රජයේ කම්කරු ප්‍රතිසංස්කරණ පැකේජය පරාජය කිරීමට ඡන්දය දීමයි.

මෙම අරගලය ජනතා ව්‍යාපාරය තුළ නව විශ්වාසයක චක්‍රයක් ආරම්භ කළේය.

පාර්ලිමේන්තුවේ බහුතර බලයක් නොමැති රජය, කම්කරු ප්‍රශ්නය තාවකාලිකව පසෙක තබා වෙනත් මාතෘකාවකට අවධානය යොමු කිරීමට උත්සාහ කළේය. එක් අතකින්, රාජ්‍ය අයවැය කෙටුම්පත සම්බන්ධයෙන් සමාජවාදී පක්ෂය ( PS) මධ්‍යස්ථව සිටීමට කටයුතු කළේය. අනෙක් අතට, නව කුලී නීතියක් සම්බන්ධයෙන් අන්ත දක්ෂිණාංශය සමඟ එකඟතාවකට පැමිණියේය.

ප්‍රායෝගිකව මෙම නව නීතිය කුලී නිවැසියන්ට තිබූ අයිතිවාසිකම් විශාල වශයෙන් අහෝසි කරන තත්ත්වයක් ඇති කරයි. මේ නව නීතිය අනුව කුලිය මාස දෙකක් ගෙවීමට ප්‍රමාද වීම පමණක් නිවසින් ඉවත් කිරීමට හේතුවක් විය හැකිය. නිවසක් කුලියට ගැනීමේදී ඉල්ලා සිටිය හැකි තැන්පතු මුදලට තිබූ සීමාවද ඉවත් කර ඇත.

කුලී ගිවිසුමක් අත්සන් කරන අවස්ථාවේදී නිවැසියා විසින් අත්තිකාරම මාස තුනක කුලිය දක්වා වැඩි කර ඇත. එමෙන්ම කුලී වැඩි කිරීම් සඳහා තිබූ සියයට 2ක සීමාවද ඉවත් කර ඇත. මේ අනුව, නිවසක් මිලදී ගැනීමට නොහැකි ජනතාවට ජීවත් වීමට සිදුවන කුලී නිවාස වෙළෙඳපොළ තවදුරටත් අතිශය තරගකාරී සහ අමානුෂික වෙළෙඳපොළක් බවට පත්වීමේ අවදානමක් ඇත.

පෘතුගාලය මේ වන විට යුරෝ කලාපයේ නිවාස මිල වේගයෙන්ම ඉහළ ගොස් ඇති රටයි. මුළු නිවාස සංචිතයෙන් සමාජ නිවාස සඳහා වෙන්ව ඇත්තේ සියයට 2ක් පමණි. පසුගිය වසර පහ තුළ වර්ග මීටරයකට ගෙවිය යුතු බදු කුලිය දෙගුණ වී ඇත.

නීත්‍යානුකූලව ලියාපදිංචි කර ඇති කුලී ගිවිසුම් පමණක් සලකා බැලුවද, සාමාන්‍යයෙන් ජනතාව තම ආදායමෙන් සියයට 50ක් පමණ කුලිය සඳහා වැය කරති. අවිධිමත් කුලී නිවාස වෙළෙඳපොළද සැලකිල්ලට ගතහොත් තත්ත්වය මීටත් වඩා දරුණුය. මේ අනුව, නිවාස වියදම්ද ඇතුළත් කර ගණනය කළ විට රටේ දරිද්‍රතා අනුපාතය සියයට 15ක් පමණ සිට සියයට 27ක් දක්වා ඉහළ යයි.

ඒ අනුව ඉන්ධන මිල ඇතුළත් ජීවන වියදම් ඉහළ යාමත්, තවමත් අවසන් ඡන්ද විමසීමක් සිදුවී නොමැති නව කුලී නීතිය අනුමත කිරීමත්, නව විරෝධතා චක්‍රයක් සඳහා අවශ්‍ය පසුබිම නිර්මාණය කර ඇත.

ඔක්තෝබර් 10 වැනිදා, “තවදුරටත් දරාගන්න බැහැ” යන නමින් විවිධ කණ්ඩායම් සහ සංවිධාන එකතු වූ සන්ධානයක් විසින් ජීවන වියදම ඉහළ යාමට එරෙහිව නගර පහක විරෝධතා සංවිධානය කරන ලදී. මෙම විරෝධතාවලට දහස් ගණනක් ජනතාව සහභාගි වූහ.

රටේ උතුරු ප්‍රදේශයේ විශාලතම බලපෑමක් ඇති නගරය වන පෝර්ටෝහිදී මෙම විරෝධතාව තවත් විරෝධතා දෙකක් සමඟ එකම අවස්ථාවේදී පැවැත්විණි. ඉන් එකක් පලස්තීනයට සහාය පළ කිරීමේ විරෝධතාවක් වූ අතර අනෙක නගරයේ ඉතා වැදගත් ඓතිහාසික සංකේතයක් වන පැරණි වෙළෙඳපොළ ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා වූ විරෝධතාවකි.

විරෝධතාව අවසානයේ, ස්පාඤ්ඤයේ සිදුවීම් සහ Maricarmen ගේ මරණය සම්බන්ධයෙන් ඇති වූ මහජන කෝපයේ රැල්ලෙන් ආභාෂය ලැබූ පිරිසක්, රැලිය පැවැති චතුරශ්‍රයේම කූඩාරම් කඳවුරක් පිහිටුවීමට කැඳවුම් කළහ. පළමු රාත්‍රියේදී කූඩාරම් 30ක් පමණ ඉදිකර තිබූ අතර ඒවා එහිම පැවතුණි.

දෙවැනි රාත්‍රියේදී කූඩාරම් සංඛ්‍යාව 50කට වැඩි විය. නගර සභාව දෙවැනි රාත්‍රිය අවසානයේ කඳවුර ඉවත් කිරීමට සූදානම් විය. එයට ප්‍රතිචාර වශයෙන් ක්‍රියාකාරීන් සමාජ මාධ්‍ය හරහා එම ස්ථානයේම නව විරෝධතාවක් සඳහා ජනතාව කැඳවූහ. ඔවුන්ගේ අරමුණ වූයේ විවෘත මහජන සභාවක් පවත්වා, එම ස්ථානයේ වාඩි වී සිටීමේ විරෝධතාව නැවත ආරම්භ කළ යුතුද යන්න තීරණය කිරීමයි.

එදිනම නගරාධිපතිවරයා ප්‍රකාශ කළේ චතුරශ්‍රය නැවත කූඩාරම්වලින් අල්ලා ගනු ලැබුවහොත් තමා “කිසිසේත්ම සම්මුතියකට නොයන” බවයි.

එහෙත් එම තර්ජනය මගින් කඳවුරේ සංවිධායකයන් නතර වූයේ නැත. ඔවුහු නැවතත් කඳවුර ඉදිකළ අතර මෙවර වඩාත් වැඩි පිරිසක් සහ වැඩි ජනතා සහයෝගයක් ලැබුණි.

අලුයම 3ට, චතුරශ්‍රයේ කිසිදු මාධ්‍යවේදියකු නොසිටි අවස්ථාවක, රජය සහ නගර සභාව එක්ව ක්‍රියා කරමින් එම චතුරශ්‍රයේ රාත්‍රිය ගත කළ සාමකාමී ක්‍රියාකාරීන්ට එරෙහිව දැඩි පොලිස් ප්‍රහාරයක් එල්ල කිරීමට නියෝග කළහ.

මෙය සිදුවූයේ මීට වසර 20කට පෙර, එම චතුරශ්‍රයේම පිහිටි නාගරික රංග ශාලාවක් අල්ලා ගැනීමේ ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ වූ දිනයේම වීමද විශේෂත්වයකි. ජංගම දුරකථනවලින් පටිගත කරන ලද වීඩියෝ දර්ශන මහජන මතයත් පෝර්ටෝ නගරයත් කම්පනයට පත් කළේය. එදිනම දහස් ගණනක් ජනතාව කෝපයෙන් එම චතුරශ්‍රයට පැමිණියහ.

එය දැවැන්ත විරෝධතාවක් බවට පත් වූ අතර, විරෝධතාකරුවන් නගර ශාලාවේ පිවිසුම දක්වා ගමන් කළහ. මෙතැන් සිට ව්‍යාපාරය විශාල වශයෙන් පුපුරා ගියා පමණක් නොව, අනෙකුත් නගරවලද ප්‍රතිචාර ඇති කිරීමටත්, දැවැන්ත සහයෝගිතා රැල්ලක් ගොඩනැගීමටත් පටන් ගත්තේය.

රජය සහ ඇතැම් විචාරකයන් ක්‍රියාකාරීන් “පොලිසිය ප්‍රකෝප කළ” බවට චෝදනා කරමින් ඔවුන් අපකීර්තියට පත් කිරීමට උත්සාහ කළහ. එහෙත් එම උත්සාහයන් කිසිදු ප්‍රතිඵලයක් ලබා දුන්නේ නැත.

පසුගිය දින දහය පුරා, සෑම දිනකම සවස් කාලයේ සහ රාත්‍රියේ මෙම චතුරශ්‍රය දහස් ගණනක් ජනතාවගෙන් පිරී තිබේ. සංස්කෘතික වැඩසටහන්, වැඩමුළු සහ විවිධ මහජන ක්‍රියාකාරකම් එහි පැවැත්වේ. මේ අතර කඳවුරේ සංවිධායකයන් ආහාර සැපයීම, ආරක්ෂාව සහ පිරිසිදුකම වැනි දෛනික කටයුතුද සංවිධානය කරති.

පසුගිය සති අන්තයේ ලිස්බන් නගරයේද, කොයිම්බ්‍රා නගරයේද නව කඳවුරු ඇති විය.

ඔක්තෝබර් 17 වැනිදා ජීවන වියදම ඉහළ යාමට එරෙහිව පෘතුගාලයේ විශාලතම වෘත්තීය සමිති සම්මේලනය වන CGTP විසින් කැඳවන ලද වෘත්තීය සමිති විරෝධතාවයේදී, වෘත්තීය සමිති සංවිධාන සහ කඳවුරේ ක්‍රියාකාරීන් එකට එක් වූහ.

විවිධ වයස් කාණ්ඩ සහ විවිධ සමාජ පසුබිම්වලට අයත් ජනතාවගෙන් සමන්විත දැවැන්ත පිරිසක් නැවතත් පෝර්ටෝහි එම චතුරශ්‍රයට පැමිණියහ. එදිනම සවස් කාලයේ පෝර්ටෝ කඳවුර නැවතත් දහස් ගණනක් ජනතාව සමඟ ස්ථාපිත කෙරිණි. ඉන් සිය ගණනක් එහි රාත්‍රිය ගත කළහ. දැන්, නව විරෝධතා චක්‍රයක් ආරම්භ වී ඇත.

එහි මීළඟ ප්‍රධාන ජාතික අදියර නොවැම්බර් 14 වැනිදා පැවැත්වීමට නියමිත ජාතික විරෝධතාවක් වනු ඇත.

මේ මොහොතේ මෙම ව්‍යාපාරය කුමන දිශාවකට වර්ධනය වනු ඇත්දැයි නිශ්චිතව අනාවැකි පළ කළ නොහැක. එහෙත් එක් කරුණක් දැනටමත් පැහැදිලිය. නිවාස ප්‍රශ්නය පෘතුගාලයේ මහජන දේශපාලන සංවාදයේ කේන්ද්‍රස්ථානය බවට පත්ව තිබේ.

රජය එම සංවාදය “ප්‍රචණ්ඩත්වය” හෝ කූඩාරම් ඉදිකරමින් පොදු අවකාශයක් අල්ලා ගැනීමේ නීත්‍යානුකූලභාවය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් බවට හරවා යැවීමට උත්සාහ කළද, නිවාස අර්බුදය පිළිබඳ මූලික ප්‍රශ්නය තවදුරටත් යටපත් කළ නොහැක.

විශේෂයෙන් ඔක්තෝබර් 17 වැනිදා පැවැති විරෝධතා තුළ නිවාස අයිතිවාසිකම් සඳහා වන ජනතා අරගලය සහ වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාර අතර සම්බන්ධතාවක් වර්ධනය වී තිබීම වැදගත් පියවරකි. දේශපාලන පක්ෂ දැන් නිවාස අර්බුදය සම්බන්ධයෙන් පිළිතුරු ලබා දීමට දැඩි පීඩනයකට ලක්ව සිටිති.

එමෙන්ම නව බදු කුලී නීතිය සම්බන්ධයෙන් අන්ත දක්ෂිණාංශය තමන් කලින් ලබා දුන් පොරොන්දු සහ ස්ථාවරයන්ගෙන් පසුබැසීමට පටන් ගෙන තිබේ. ඒ අනුව, රජයේ කම්කරු ප්‍රතිසංස්කරණ පැකේජය ජනතා බලමුලු ගැන්වීම හේතුවෙන් පරාජය වූ ආකාරයටම, නව බදු කුලී නීතියද ජනතා විරෝධය හේතුවෙන් පරාජයට පත්විය හැකිය.

ස්පාඤ්ඤයේ පැවැත්වීමට නියමිත මහ වැඩවර්ජනය පෘතුගාලයේ අරගල කාලසටහනට සහ එහි භාවිතා වන විරෝධතා ක්‍රමවේදවලට කුමන බලපෑමක් ඇති කරනු ඇත්ද යන්න පිළිබඳවද මේ වන විට සාකච්ඡා වෙමින් පවතී.

කෙසේ වෙතත්, එක් දෙයක් පැහැදිලිය. පෘතුගාලයේ සමාජ ව්‍යාපාරයේ නිශ්චලතාව බිඳ වැටී ඇත. අප හැම  මේ වන විට මුහුණ දෙමින් සිටින්නේ සාමූහික ක්‍රියාකාරීත්වයේ නව චක්‍රයකටය. එහි විශේෂ ලක්ෂණයක් වන්නේ තරුණ පරම්පරාවේ සැලකිය යුතු සහභාගීත්වයයි.

නිවාස අර්බුදය, ජීවන වියදම, කම්කරු අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ අසමානතාව වැනි ප්‍රශ්න එකිනෙකට සම්බන්ධ කරමින් මෙම අරගලය නව සාමූහික සමාජ විඥානයක් ගොඩනැගීමට පටන්ගෙන තිබේ. එමඟින් ඉදිරියේදී ජනතා ව්‍යාපාරය නැවත සංවිධානය වීම කෙරෙහිත්, රටේ දේශපාලන බල සම්බන්ධතාව වෙනස් වීම කෙරෙහිත් දිගුකාලීන බලපෑම් ඇති විය හැකිය

-විල්ප්‍රඩ් සිල්වා

The post පෘතුගාලයේ ජනතා අරගලය යළි නැගී සිටී: කම්කරු ජයග්‍රහණයෙන් නිවාස අයිතිය දක්වා නව අරගල චක්‍රයක් appeared first on විවරණ.

“..මෙම රටේ අපට තවමත් සිංහල පොලිසියක් තියෙනවා; අපට තවමත් සිංහල හමුදාවක් ඉන්නවා. අදින් පසු එක් මරක්කලයෙකු හෝ වෙනත් පරයෙකු එක සිංහලයෙකුට හෝ අත තැබුවහොත්… එය ඔවුන්ගේ අවසානය යි..”
-ගලබොඩඅත්තේ ඥානසාර (අලුත්ගම 15 .6 .2014)

භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ විනය විරෝධී හැසිරීම් බුදුන් වහන්සේගේ සමයේ පවා පැවතිණි. අතීත ලංකාවේ ද ඒවා නොඅඩුව තිබුණි. වෙනස නම්, අපේ කාලයේ දී ඒවා සාමාන්‍යකරණය වී තිබීමත්, එවැනි ක්‍රියාවල යෙදෙන්නන්ට අද ලැබෙන මුක්තියත් ලබා ගැනීමේ හැකියාවත් ය.

‘..භික්ෂූන්ගේ විනය විරෝධී සිදුවීම් පිළිබඳ ප්‍රථම ලේඛනගත වාර්තාව හමුවන්නේ සද්ධාතිස්ස රජ සමයේදී ය. අනුරාධපුරයේ භික්ෂූන් වහන්සේලා විනය නොසලකා වැඩ කිරීමට පටන්ගත් විට, රජතුමා උන්වහන්සේලාට දන් දීම නතර කළ බව ආචාර්ය ඊ.ඩබ්ලිව්. අදිකාරම් මහතා, අභිධර්ම පිටකයේ බුද්ධඝෝෂ හිමියන්ගේ අට්ඨකථාව වන සම්මෝහවිනෝදනී පදනම් කරගනිමින් ලියයි. ‘ඒ පිළිබඳව ජනතාව රජුගෙන් හේතු විමසූ විට, උන්වහන්සේ ඊළඟ දිනයේ අනුරාධපුරයේ භික්ෂූන් වහන්සේලාට දානය පිරිනමා, භික්ෂූන් වහන්සේලා දානය පිළිගැනීමේදී හැසිරුණු නොමනා ආකාරය පෙන්වා දෙමින් තම තීරණය සාධාරණීකරණය කළේය..’ – (ලංකාවේ මුල් කාලීන බුද්ධ ශාසන ඉතිහාසය).”

විනය විරෝධී හැසිරීම් මගින් රජුගේ බලයට සහ අයිතිවාසිකම්වලට තර්ජනයක් හෝ මැදිහත්වීමක් සිදු වූ විට, ඊට වඩා දරුණු දඬුවම් හිමි විය. අංගුත්තර නිකායේ බුද්ධඝෝෂ හිමියන්ගේ අට්ඨකථාව වන මනෝරථපූරණියට අනුව, එක්තරා තරුණ භික්ෂුවක් සද්ධාතිස්ස රජුගේ අන්තඃපුරයේ කාන්තාවක කෙරෙහි රාග සිතක් ඇති කරගත්තේය. ‘..එම කාන්තාව තුළ ද එවැනිම හැඟීම් ඇති වූ අතර, එම අධික රාගය නිසා දෙදෙනාම මියගිය බව දක්වා ඇත..,’ යනුවෙන් ආචාර්ය අදිකාරම් මහතා ලියයි . කණිරජාණු-තිස්ස රජුට (ක්‍රි.ව. 89-92) එරෙහිව කුමන්ත්‍රණය කළ බවට චෝදනා ලැබූ භික්ෂූන් පිරිසක් සමූහ වශයෙන් ඝාතනය කිරීම පිළිබඳව මහාවංශය ප්‍රසාදයෙන් වාර්තා කරයි. ‘..රාජද්‍රෝහී නමැති බරපතල වරදට සම්බන්ධ වූ භික්ෂූන් හැටනම, ඔවුන් සතු සියල්ල ද සමඟ චේතියපබ්බතයේදී (මිහින්තලයේදී) අත්අඩංගුවට ගැනීමට රජු නියෝග කළ අතර, මෙම දුර්ජනයන් කණිර නම් වූ ගුහාවලට හෙළන ලෙස කළේය..’ මෙම භික්ෂූන් වහන්සේලා සිවුරු පිටින්ම ඝාතනය කළාද නැද්ද යන්න මහාවංශයේ සඳහන් නොවේ. බොහෝ විට ඊට හේතුව වන්නට ඇත්තේ එම දඬුවමේ ඇති භීෂණකාරී ස්වභාවය තිබියදීත්, වංශකතාව එම දඬුවමෙහි කිසිදු වරදක් නොදැකීම විය හැක.

අතීත රජවරු ද විනය විරෝධීන්ගෙන් ශාසනය පිරිසිදු කිරීමට දැඩි ලෙස ක්‍රියා කළහ. ශාසනය මෙලෙස පිරිසිදු කිරීම, බුද්ධාගම සුරැකීමේ රාජකීය වගකීමේ ප්‍රධාන අංගයක් ලෙස සංඝයා මෙන්ම ජනතාව ද පිළිගත්හ. ‘ලාභ ප්‍රයෝජන තැකීමේ අරමුණින් ශාසනය විනාශ කරන’ භික්ෂූන් සිය ගණනක් පළමු පරාක්‍රමබාහු රජු විසින් සිවුරු හරවන ලද බවත්, ඔවුන්ට ආදායම් මාර්ග සහිත රැකියා ලබා දුන් බවත් ආර්.ඒ.එල්.එච්. ගුණවර්ධන මහතා සඳහන් කෙළේය. නිශ්ශංකමල්ල රජු, වරප්‍රසාද භුක්ති විඳීම සඳහා පමණක් සිවුරේ රැඳී සිටි විනය විරෝධී භික්ෂූන් උදෙසා දිගටම බදු සහන ලබා වැනි ආකර්ෂණීය තිළිණ පිරිනැමීය (සිවුර සහ නගුල). පොළොන්නරුවේ පළමු වික්‍රමබාහු රජු, ශාසන ශෝධනයක කොටසක් ලෙස ආරාමික දේපළ රාජසන්තක කළේය. භික්ෂූන් වහන්සේලා මෙම පියවරට විරුද්ධ වූහ. බොහෝ පිරිසක් දන්තධාතූන් වහන්සේ සහ පාත්‍රාධාතූන් වහන්සේ ද රැගෙන රුහුණට පලා ගියහ. නමුත් ගිහියන් මෙම පියවරට විරුද්ධ වූ බවට හෝ ඊට එරෙහිව කැරලි ගැසූ බවට කිසිදු වාර්තාවක් නොමැත. ‘..ආරාමවල ධනය වර්ධනය වීම සහ භික්ෂූන් වහන්සේලා නුවණට හුරු නොවන ලෙස දේශපාලන කටයුතුවලට මැදිහත් වීම, ගිහියන් තුළ යම් නොසතුටක් ඇති කිරීමට හේතු වන්නට ඇත. එබැවින් රජුගේ ක්‍රියාකලාපය ඔවුන් අනුමත නොකළ ද, ඔහුට එරෙහි වීමට තරම් හේතුවක් නොදකින්නට ඇත… පළමු පරාක්‍රමබාහු රජු වැනි බොහෝ රජවරුන් සංඝයා වහන්සේලාගේ පරම දායකයන් වූව ද, ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයින් විසින් ද මෙම ධනය නැවත ලබා නොදෙන ලදී..’ මේ සියල්ලෙන් පෙන්වා දෙන්නේ භික්ෂුවක් මැනිය යුත්තේ සිවුරෙන් නොව, එය දරා සිටින අතරතුර ඔහුගේ හැසිරීමේ සම්ප්‍රදායෙන් යන්නයි.

මෙම ඉතිහාසය දෙස බලන විට, ගලබොඩඅත්තේ ඥානසාර වැනි අය අතීත සිංහල රජවරුන් යටතේ ජීවත් වූයේ නම් ඔවුන්ට සිදුවන්නේ කුමක්දැයි සිතා ගත හැකිය. ඔවුන්ගේ ඉරණම බලහත්කාරයෙන් හෝ සහනයක් ලෙස ඔස්සේ සිවුරු හරවනු ලැබීමේ සිට, සිරගත කිරීම හෝ මරණ දඬුවම දක්වා වීමට ඉඩ තිබුණි. දැනට සිදුවන්නාක් මෙන්, විනය මෙන්ම රටේ නීතිය ද නැවත නැවතත් කඩ කරමින්, කිසිදු දඬුවමකට යටත් නොවී ශාසනය තුළ රැඳී සිටීමට ඔවුන්ට කිසිසේත්ම ඉඩක් ලැබෙන්නේ නැත.

ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර හිමියන් හෝමාගම මහේස්ත්‍රාත් රංග දිසානායක මහතා ලබා දුන් අවවාද නොසලකා හරිමින්, එම අධිකරණයේ කටයුතුවලට බාධා කළ අවස්ථාවේදී, එය සාධාරණීකරණය කරමින් ප්‍රකාශ කළේ ‘මේක සුද්දාගේ නීතිය. අපි ඕක පිළිගන්නේ නැහැ’ යනුවෙනි. නමුත්, ඔහුව සහ ඔහුගේ සිවුරුධාරී සගයන්ව ඒකාධිපති පාලනයක දරුණු දඬුවම්වලින් ආරක්ෂා කරන්නේ ද හරියටම මෙම ‘සුද්දාගේ නීතිය’ විසිනි.

2026 ජූනි මාසයේදී, මානසික පීඩාවකින් පෙළෙමින් සිටි වයසින් බාල ගැහැණු දරුවෙකුට ලිංගික අතවර කිරීම සම්බන්ධයෙන් කොළඹ මහාධිකරණය විසින් හිමිනමක වරදකරු කරනු ලැබීය. වසර 10 ක බරපතල වැඩ සහිත සිරදඬුවමක් (සහ දඩ මුදල්) නියම කරමින් මහාධිකරණ විනිසුරු රශ්මි සිංගප්පුලි මහත්මිය ප්‍රකාශ කළේ, මෙම හිමිනම අඩු ආදායම්ලාභී ප්‍රජාවක් වෙසෙන ප්‍රදේශයක පන්සලක් පිහිටුවාගෙන ශාන්තිකර්ම කරන්නෙකු ලෙස පෙනී සිට ඇති බවයි. වින්දිත දැරිය තම අසනීපයට සහනයක් පතා ඇගේ මිත්තනිය සහ සොහොයුරා සමඟ මෙම හිමිනම වෙත පැමිණයාය.. තමන් කෙරෙහි තබා ඇති විශ්වාසය මෙලෙස පළුදු කරන ආගමික නායකයින්ට තදබල දඬුවම් පැණවීම සමාජයට ප්‍රබල පණිවිඩයක් නිකුත් කරන බව විනිසුරුවරිය නිරීක්ෂණය කළාය [https://whatnews.lk/2026/06/15/colombomonkcase0615/]

එම හිමිනම දැන් සිටිය යුත්තේ බන්ධනාගාරයේය. රෙගුලාසිවලට අනුව, උන්වහන්සේගේ සිවුර ඉවත් කර බන්ධනාගාර ඇඳුම අන්දවනු ඇත.

මෙම සිදුවූ අපරාධය පළමු විනය ශික්ෂාපදය පවා උල්ලංඝනය කිරීමක් වන නමුදු, මෙම  අපචාරකයාට තම සිරදඬුවම විඳින අතරතුර සිවුර දරා සිටීමට ඉඩ දිය යුතුද?

අතීත ලංකාවේදී, විනය විරෝධී හිමිවරුන්ගේ සිවුරු හැරවීම රජවරුන් විසින් සිදු කරන ලදී. හිමිනමකගේ සිවුරු හැරවීමේ අයිතිය ඇත්තේ නිකායයන්හි මහා නායක හිමිවරුන්ට පමණක් බව පවසමින් අලුත් සම්ප්‍රදායක් නිර්මාණය කරමින් ඇත. විනය පිටකයට අනුව, ස්ත්‍රියක සමඟ ලිංගික සේවනයේ යෙදෙන හිමිනමක (එය දෙදෙනාගේම කැමැත්තෙන් සිදුවූවද) පාරාජිකා වන අතර, උන්වහන්සේට තවදුරටත් භික්ෂුවක් ලෙස සිටිය නොහැක. මෙම පළමු විනය ශික්ෂාපදය කඩ කිරීම වෙනුවෙන් කිසියම් නිකායක මහා නායක හිමිවරුන් භික්ෂූන් වහන්සේලා කී දෙනෙකු ශාසනයෙන් නෙරපා හැර තිබේද?

2012 මැයි 3 වන දින, ලන්ඩනයේ අයිස්ල්වර්ත් ක්‍රවුන් අධිකරණය මගින්, තේම්ස් බෞද්ධ විහාරයේ විහාරාධිපති සහ එක්සත් රාජධානියේ ප්‍රධාන සංඝනායක පහලගම සෝමරතන හිමි, නව හැවිරිදි දැරියකට එරෙහිව ලිංගික අතවර කිරීමේ චෝදනා හතරකට වරදකරු කරන ලදී. උන්වහන්සේ ඉදිරිපත් කළ අභියාචනය 2013 දී ප්‍රතික්ෂේප විය. වසර හයක සිරදඬුවම යහපත් හැසිරීම මත වසර තුනහමාරක් දක්වා අඩු කොට ජීවිතාන්තය දක්වා ළමුන් සමඟ වැඩ කිරීම තහනම් කළ අතර, ඔහුගේ නම ලිංගික අපරාධකරුවන්ගේ ලැයිස්තුවට ද ඇතුළත් කෙරිණි.

බන්ධනාගාරය තුළදී ඔහුගේ සිවුර ඉවත් කෙරිණ. සිරදඬුවම ගෙවා දැමුවේ බන්ධනාගාර ඇඳුමෙන් ය. එසේ සිරදඬුවම් විඳීමෙන් පසු, ඔහු නැවතත් සිවුරෙන් සැරසී ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි අතර, අද වන විට සාමණේර භික්ෂූන් උදෙසා පිරිවෙනක් පවත්වාගෙන යාම වැනි කටයුතුවල නිරත වන පූජනීය චරිතයක් බවට පත්ව ඇත.

බන්ධනාගාර දඬුවම් කාලය බන්ධනාගාර ඇඳුමෙන් ගෙවා දමා, ඉන් පසුව නැවත සිවුරෙන් සැරසී පරිපූර්ණ භික්ෂුවක් වීමට හැකිනම්, ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර හිමිට එසේ විය නොහැක්කේ මන්ද?

විද්‍යුත් සහ සමාජ මාධ්‍ය හරහා විශාල ප්‍රචාරයක් ලබා දීමට උත්සාහ කළද, නුවර සිට කොළඹ දක්වා පැවැත්වූ භික්ෂු පාගමන කෙරෙහි මහජනතාවගෙන් හිමි වූයේ උදාසීන ප්‍රතිචාරයකි.  ඥානසාර හිමියන් උදෙසා වහාම ජනාධිපති සමාව ලබා දෙන ලෙසත්, සියලුම භික්ෂූන් වහන්සේලාට නීතියෙන් සහ සමාජ සම්මතයන්ගෙන් පූර්ණ නිදහසක් ලබා දෙන ලෙසත් ඉල්ලා සිටින භික්ෂූන් පිරිසක් වෙනුවෙන් මහජනතාවට වැය කිරීමට කාලයක් නොමැති බව පැහැදිලිය. ‘සිවුරට අත නොතබනු’ යන සටන් පාඨයේ තේරුම, විනයෙන් මෙන්ම රටේ නීතියෙන් ද නිදහස් වීමේ ඉල්ලීමක් හැර වෙන කුමක්ද?

දකුණු පළාතෙන් වාර්තා වූ මෑතකාලීන සිදුවීමකින්, එවැනි නීති විරෝධී අනාගතයක් කෙබඳු විය හැකිද යන්න පිළිබඳ යම් ඉඟියක් සපයයි.

2026 ඔක්තෝබර් මාසයේදී ප්‍රංශ ජාතික සංචාරක කාන්තාවක් චෝදනා කළේ තංගල්ල කඳුරුපොකුණ රජමහා විහාරයේ තරුණ හිමිනමක තමන්ට ලිංගික අතවර කිරීමට උත්සාහ කළ බවයි. ඇය සමාජ මාධ්‍යවල සටහන් තබමින් මෙසේ පැවසුවාය:

‘..මම අද උදෑසන පිරිත් ශ්‍රවණය සඳහා පන්සලකට ගියෙමි. මා කාමරය සොයාගත නොහැකිව අතරමං වී සිටිනු දුටු භික්ෂුවක්, මා කිසියම් ස්ථානයකට යොමු කළේය. එම කාමරය ඉතා සැකකටයුතු එකකි… මම එතැනින් පිටවීමට උත්සාහ කරන විට ඔහු මගේ මැණික් කටුවෙන් අල්ලා… තාප්පයට තබා මාව තද කිරීමට උත්සාහ කළේය… මම ඔහු තල්ලු කර පහර දී ගැලවී හැකි තරම් වේගයෙන් පලා ආවෙමි..’

දැන් මම පොලිසියේ සිටින අතර, උන්වහන්සේගේ කමා ඇයැදීම පිළිගැනීමට මාව පොළඹවා ගැනීමට ඔවුහු සෑම උත්සාහයක්ම දරති.

අවසානයේදී ඇයට අධිකරණය හමුවේ ගත කිරීමට ලැබුණේ මිනිස්සු දෙකක් පමණි. වචනයේ පරිසමාප්තාර්ථයෙන්ම එය එසේ විය.

‘..අද අපි අධිකරණයට ගියා. විනිසුරුවරිය ඔහු සහ මාව කැඳවා, ඔහුගෙන් ඇසුවා ඔබ වරදකරු ද කියා, ඔහු නැතැයි පැවසුවා. ඉන්පසු ඔවුන් මගෙන් ඇසුවා මට මේ ප්‍රශ්නය සමථයකට පත්වීමට අවශ්‍යද නැතහොත් නඩු කටයුතු ඉදිරියට ගෙන යාමට අවශ්‍යද කියා. නඩුවට ගත වූයේ විනාඩි දෙකක් පමණි..’
[https://www.reddit.com/r/ask_srilanka/comments/1wzq5zl/monk_who_attempt_to_rpe_me_update/?embed_host_url=https%3A%2F%2Fwww.thesricom.lk%2Fforeign-national-alleges-attempted-sexual-assault-by-monk-at-sri-lankan-temple%2F]

මීළඟ නඩු විභාගය 2027 පෙබරවාරි මසට නියම විය. පැමිණිලිකාරියට නිසැකයෙන්ම පෙනී සිටීමට නොහැකි වනු ඇත. පැමිණිලිකාර පාර්ශ්වය දිගින් දිගටම පෙනී නොසිටීම හේතුවෙන් අවසානයේදී මෙම නඩුව නිෂ්ප්‍රභ වනු ඇත.

වින්දිත තැනැත්තිය දුගී හෝ බලය අහිමි තැනැත්තියක නොවූවත්, ශ්‍රී ලංකාව තුළ භික්ෂූන් වහන්සේලා දැනටමත් දඬුවම් නොලබා සිටීමේ මුක්තියක් භුක්ති විඳිති. දැන් ඔවුන්ට අවශ්‍ය වී ඇත්තේ නීතියට සම්පූර්ණයෙන්ම විධිමත්ව ඉහළින් ඔසවා තැබීමටය. මේ අනාගත පරපුරට අප ප්‍රාර්ථනා කරන අනාගතය ද?

මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා,

‘..ආණ්ඩුව දඩයම් කරන්නේ භික්ෂූන් වහන්සේලා විතරක් නෙවෙයි. ඔවුන් බුද්ධාගමත් දඩයම් කරනවා. සහජීවනය කියන සටන් පාඨය පිටුපස හැංගිලා, ආණ්ඩුව බුද්ධාගමට අපකීර්තියක් ගෙන දීමේ වැඩසටහනක් ක්‍රියාත්මක කරනවා..’ යි කියයි.
[https://www.facebook.com/watch/?v=275004103111217]

රාජපක්ෂ මහතා එම ප්‍රකාශය කළේ 2026 ඔක්තෝබර් මාසයේදී නොව, 2018 අගෝස්තු මාසයේදීය. එය සිදු කළේ ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර හිමිට නියම වූ වසර 6 ක සිරදඬුවමට එරෙහිව අභියාචනයක් ඉදිරිපත් කිරීමට අභියාචනාධිකරණය විසින් අවසර ලබා නොදීමට එරෙහිව ය. මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා එදා සඳහන් කෙළේ වර්තමාන ජාතික ජන බලවේග පාලනය නොව, සිරිසේන-වික්‍රමසිංහ ආණ්ඩුවයි.

අද වන විට එම පාලනයේ සිටි සෑම නායකයෙකු සහ අමාත්‍යවරයෙකුම පාහේ ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර හිමියන් වෙනුවෙන් කිඹුල් කඳුළු හෙළමින්, උන්වහන්සේව වහාම නිදහස් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටිති. සමගි ජන බලවේගය කෙතරම් දුරට තම ප්‍රතිපත්ති අමතක කර ඇත්ද යත්, එහි නායකයින් වත්මන් පාලනයට චෝදනා කරන්නේ සුළුතර ඡන්ද ලබා ගැනීම සඳහා භික්ෂුවක් සිරගත කර ඇතැයි කියමිනි.

ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර හිමි සිරගත කර, රෙගුලාසිවලට අනුව සිවුර වෙනුවට ජම්පරයක් අන්දවන ලද අවස්ථාවේදී, කොටපිටියේ රාහුල හිමියන් එවකට අධිකරණ අමාත්‍ය තලතා අතුකෝරළ මහත්මිය වෙත ලිපියක් යවමින් උන්වහන්සේට විශේෂ සැලකිල්ලක් දක්වන ලෙස ඉල්ලා සිටියහ. ඊට ඇය දුන් පිළිතුර ජාතික ජන බලවේගය ද අනුගමනය කළ යුතුව තිබූ, නමුත් එසේ නොවිණ. හිමිනමකගේ සිවුරු ගැලවීමේ අයිතිය ඇත්තේ මහා නායක හිමිවරුන්ට පමණක් බවට වූ රාහුල හිමියන්ගේ ප්‍රකාශයට පිළිතුරු දෙමින්, 2018 ජූනි 19 වන දින අතුකෝරළ අමාත්‍යවරිය මෙසේ කීවාය:

‘..මෙය රටේ ස්ථාපිත නීතිය නොවන බව මම ඔබට ගෞරවයෙන් දැනුම් දෙමි… තවද, ස්වාධීන අධිකරණයක් යටතේ රටේ සියලුම පුරවැසියන් රටේ නීතියට අවනත වීමට සහ ඊට ගරු කිරීමට බැඳී සිටින බව ද මම ඔබට දැනුම් දීමට කැමැත්තෙමි..’

අද වන විට එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ මහලේකම්වරිය ලෙස ඇයගේ නව භූමිකාව තුළ සිටිමින් මෙසේ ප්‍රකාශ කරයි: ‘..ඔහු සිරගතව සිටියදී සිවුරෙන් සිටි බව මම වගකීමෙන් ප්‍රකාශ කරමි..’ එමෙන්ම එම භික්ෂුවට පොදු සමාවක් හිමි වූ බව ද ඇය පවසයි නමුත් එය සත්‍යයක් නොවේ. ඒ වන විටත් රාජපක්ෂ කඳවුරට නැවත එක්ව සිටි මෛත්‍රීපාල සිරිසේන විසින් 2019 මැයි මාසයේදී ඔහුට ලබා දෙනු ලැබුවේ ජනාධිපති සමාවකි.

හිටපු අගවිනිසුරු සරත් එන්. සිල්වා මුළු ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර වෘතාන්තයම කුමන්ත්‍රණයක් (බොහෝ විට ක්‍රිස්තියානි කුමන්ත්‍රණයක්) ලෙස හැඳින්වීමට උත්සාහ කරයි. ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාරට දැඩි සිරදඬුවමක් නියම කිරීම සඳහා මැදිහත් වන ලෙස ඉල්ලා මහේස්ත්‍රාත් රංග දිසානායක විසින් අභියාචනාධිකරණයේ සභාපති ප්‍රීති පද්මන් සූරසේන වෙත ලිපියක් යැවූ බව ඔහු ප්‍රකාශ කරයි. අභියාචනාධිකරණයේ සභාපති වැනි අතිගෞරවනීය තැනැත්තකුට සාමාන්‍ය මහේස්ත්‍රාත්වරුන් කිසිදා ලිපි නොයවන බැවින්, මෙය අතිශයින්ම අසාමාන්‍ය පියවරක් වූ බව ද සිල්වා පවසයි.

ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර 2016 ජනවාරි 25 වන දින හෝමාගම මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයේ කටයුතුවලට බාධා කළේය. අධිකරණයට බාධා කිරීම සම්බන්ධයෙන් එම හිමිනම සහ ඔහුගේ සගයන් අත්අඩංගුවට ගන්නා ලෙස මහේස්ත්‍රාත්වරයා වහාම හෝමාගම පොලිසියට ලිඛිතව දැනුම් දුන්නේය. ඊළඟ දින හිමිනම අත්අඩංගුවට ගෙන, අධිකරණයට ඉදිරිපත් කිරීමෙන් පසු රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කරන ලද අතර, එය අධිකරණ භූමිය ඇතුළත සහ පිටත ඔහුගේ ආධාරකරුවන් විසින් තවත් විශාල නාඩගමක් ඇති කිරීමට මග පෑදීය.

2016 මාර්තු 18 වන දින, රංග දිසානායක මහතා අභියාචනාධිකරණයේ සභාපතිවරයා වෙත ලිපියක් යැවීය. නමුත් එම අවස්ථාවේදී එහි සභාපතිවරයා වූයේ සූරසේන මහතා නොව විජිත් මලල්ගොඩ මහතාය. ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර හිමිට එරෙහි නඩුව මලල්ගොඩ මහතාගේ මූලිකත්වය යටතේ ආරම්භ වූයේ 2016 අගෝස්තු 10 වන දිනදීය. සූරසේන මහතා අභියාචනාධිකරණයේ සභාපතිවරයා ලෙස පත් කරනු ලැබුවේ 2018 ජනවාරි 15 වන දින ය.

දිසානායක මහතා, අභියාචනාධිකරණය වෙත ලිපියක් යවා ඇත්තේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 105(3) වගන්තියට අනුකූලවය. එමගින් පහළ අධිකරණවලට සිදුවන අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ සිදුවීම් සම්බන්ධයෙන් දඬුවම් කිරීමේ බලය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට සහ අභියාචනාධිකරණයට හිමි වේ. [https://www.parliament.lk/files/pdf/constitution.pdf] තවද, පහළ අධිකරණ මෙන් නොව, අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ නඩුවලදී තමන්ට සුදුසු යැයි හැඟෙන තරම් දීර්ඝ හෝ කෙටි සිරදඬුවමක් නියම කිරීමේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාපිත බලය මෙම ඉහළම අධිකරණ ද්විත්වයට ඇත. එම නිසා, ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර හිමියන්ට අභියාචනාධිකරණය මගින් ලබා දුන් වසර හයක සිරදඬුවම නීති විරෝධී එකක් බවට ප්‍රකාශ කිරීමේදී සිල්වා ට වැරදී ඇත, නැතහොත් බොරැ කියා ඇත.

සිල්වා ගේ මෙම ගෙතූ කතාවලට හේතුව සිතා ගැනීම අමාරු නැත. ඔහු ප්‍රකාශ කරන්නේ තමන් ද ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර හිමි ද යන්නේ එකම ගමනක බවයි. වෙනස් වන්නේ ඔවුන්ගේ ක්‍රමවේදයන් පමණි.

මියගිය කොටි සංවිධානය වෙනුවට අලුත් සතුරෙකු නිර්මාණය කිරීම සඳහා මහින්ද රාජපක්ෂ පාලන සමය විසින් ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාරව ජාතික දේශපාලන කරළියට ගෙන එන ලදී. ඔහු සහ බොදු බල සේනා සංවිධානය එක්ව 2012 වසරේදී හලාල් ප්‍රශ්නය කරළියට ගෙන ආවේය. 2014 ජූනි මාසයේදී ඔහු අලුත්ගම ප්‍රදේශයේ ඉස්ලාම් විරෝධී ගින්නක් ඇවිළවීය. මුල් සිදුවීම – එනම් සිංහල බෞද්ධ හිමිනමකට සහ උන්වහන්සේගේ රියදුරාට මුස්ලිම් තරුණයන් තිදෙනෙකු විසින් පහර දුන්නේ යැයි කියන සිද්ධිය – එය අහඹු අනතුරකි. ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර සහ බොදු බල සේනාව, රාජපක්ෂ පාලනයේ පූර්ණ අනුග්‍රහය ඇතිව අලුත්ගම නගරයේදී ජාතිවාදී හා කුපිත කරවන රැලියක් පැවැත්වීමට මැදිහත් නොවූයේ නම් කිසිවක් සිදු නොවන්නට තිබුණි. එම රැස්වීමෙන් පසුව, සුදු වතින් සැරසී සිටි ඔහුගේ පිරිස අලුත්ගම ගිනි තබන මැර පිරිසක් වූහ. එම විනාශය – සහ මෙම ප්‍රකට හිමිනම ප්‍රධාන භූමිකාවක් හෙබවූ 2018 දිගන ප්‍රදේශයේ සිදු වූ හිංසන – රැඩිකල් වූ මුස්ලිම් අන්තවාදීන් පිරිසක් විසින් එල්ල කරන ලද පාස්කු ඉරිදා ප්‍රහාරයට බලපෑ ප්‍රධාන හේතු සාධකයි. එම ප්‍රහාරය මගින් ගෝඨාභය රාජපක්ෂ ජනාධිපතිවරයා ලෙස පත් කොට රාජපක්ෂලාට නැවත බලයට පැමිණීමට මග පෑදිණ.

‘ද වර්ක් ඔෆ් කිංග්ස්’  නම් කෘතියේදී මහාචාර්ය එච්.එල්. සෙනෙවිරත්න මහතා මෙසේ නිරීක්ෂණය කරයි:

‘..සංඝයා වහන්සේලාට බලයේ කේන්ද්‍රස්ථානය විය නොහැක. උන්වහන්සේලාට විය හැක්කේ බලයේ සේවකයෙකුවීම පමණි..’

ඇතැම් අන්තවාදී භික්ෂූන් වහන්සේලා, භික්ෂූන් සැබෑ බලධාරීන් වන අලුත් රාජ්‍යයක් උදෙසා කටයුතු කරන බව විශ්වාස කරනවා විය හැක. නමුත්, අතීතයේදී මෙන්ම ඔවුන්ට හිමි වන එකම භූමිකාව වන්නේ, මීළඟ පාලකයාගේ (සිවිල් හෝ හමුදාමය හෝ රාජපක්ෂ හෝ වේවා) අනුබලදෙන්නන්, බලපෑම්කරුවන් සහ අවසානයේ එහි ඉත්තන් බවට පත්වීමයි. කනගාටුවට කරුණ නම්, බලය සහ මුක්තිය උදෙසා උන්වහන්සේලා ගෙන යන මෙම ගමන ලාංකේය ශාසනයට අතිමහත් හානියක් සිදුකිරීමයි.

‘ගණින්නාන්සේලාගේ’ නැවත පැමිණීම වැඩි ඈතක නොවනු ඇත.

-තිසරණී ගුණසේකර

The post රාජ්‍යය, ආගම සහ ඥානසාර ක්‍රමය appeared first on විවරණ.

මේ රටේ සතෙකුටවත් බඩගින්නේ සිටීමට සිදු නොවිය යුතුය.” වීදි සුනඛයින් සම්බන්ධයෙන් ජාතික ජන බලවේගයේ ජනාධිපතිවරණ දැන්වීමක පළ විය.

තරුණ පිරිසක් ආපන ශාලාවකට ඇතුළු වෙති. ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙකු අන්ධ බව අයිතිකරුට වැටහුණු විට, ඔහු ඇයට බ්‍රේල් ක්‍රමයේ මෙනු පතක් ඉදිරිපත් කරයි. “ඔබ අප ගැන සිතුවේ කෙසේද?” ඇය මවිතයෙන් අසයි. “මම කඩේ විවෘත කරන විට, හැමෝම ගැනම සිතුවා,” අයිතිකරු පිළිතුරු දෙයි. “ඔබ මාලිමාවේ  සාමාජිකයෙක්ද?” ඇය අසයි. “ඔව් මිස්,” ඔහු පිළිතුරු දෙයි

ජාතික ජන බලවේගයේ ජනාධිපතිවරණ වෙළඳ දැන්වීම්, සැමට සාධාරණ සහ යුක්තිසහගත සමාජයක් ගොඩනඟන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ දාර්ශනික ජෝන් රෝල්ස්ගේ (John Rawls) ප්‍රසිද්ධ සිතුවිලි පරීක්ෂණය සිහි ගාන්වීය. එහිදී හොඳම විසඳුම වන්නේ කුළුණු දෙකක් මත පදනම් වූ විශ්වීය වශයෙන් යුක්තිසහගත සමාජයක් ගොඩනැඟීමයි: එනම්, වෙනත් අයෙකුගේ නිදහසට බාධා නොකර සැමට උපරිම නිදහස සහතික කරන නිදහස් මූලධර්මය සහ සැමට සාර්ථක වීමට සමාන අවස්ථාවක් ඇති බව තහවුරු කරන වෙනස්කම් මූලධර්මය යි.

එය ප්‍රායෝගිකව ජාතික ජන බලවේගයේ 2024 පොරොන්දුවකි: එනම්, රටේ සියලුම ජනතාවට නිදහසින් සහ අභිමානයෙන් ජීවත් විය හැකි නව ශ්‍රී ලංකාවකි.

ගෝඨාභය ගේ ආර්ථික විනාශයෙන් ශ්‍රී ලංකාව ගොඩඒම ඇරඹුණු අතර, ධනාත්මක ආර්ථික වර්ධනයක් නමැති ප්‍රධාන සංධිස්ථානය වෙත ළඟා වූයේ රනිල් වික්‍රමසිංහ ගේ ජනාධිපති ධුර කාලය තුළදීය. නමුත් මෙම ගොඩඒමේ බර විශාල කොටසක් දැරීමට සිදු වූයේ එය අවම වශයෙන් හෝ දරාගත නොහැකි වූ පිරිසටය. මෙම අසමතුලිතතාවය නිවැරදි කර, ශ්‍රී ලංකාව වඩාත් සාධාරණ සහ ජීවත් වීමට සුදුසු ස්ථානයක් ලෙස නැවත ගොඩනැඟීම ජාතික ජන බලවේගය ඡන්දදායකයින්ට දුන් පොරොන්දුවයි.

එසේ වුවද, වසර දෙකකට පසුවත්, සමාජ-ආර්ථික අසාධාරණයේ මූලික පදනම් අවධානයට ලක් වී නැත. අධික වක්‍ර බදු මගින් ජීවන වියදම දිගින් දිගටම ඉහළ නංවන අතර, රජය සෘජු බදු කැපීමක් පිළිබඳව කල්පනා කරමින් සිටී. උපයන විට ගෙවීමේ බදු සීමාව දැනට පවතින රුපියල් 150,000 සිට රුපියල් 200,000 දක්වා ඉහළ නැංවීම සලකා බලන බව වාර්තා වේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ විධිමත් පෞද්ගලික අංශයේ සේවකයින්ගෙන් 92% ක්ම මසකට රුපියල් 100,000 ට වඩා අඩුවෙන් උපයති. එබැවින් මෙම යෝජිත බදු සහනයෙන් ප්‍රතිලාභ ලබන්නේ ඉහළ ආදායම් ලබන පෞද්ගලික අංශයේ සේවකයින්ගේ ඉතා සුළු ප්‍රතිශතයකටය. එමගින් අහිමි වන ආදායම පියවා ගැනීමට සිදුවන්නේ එකම ක්‍රමයකින් පමණි – එනම් තවත් වක්‍ර බදු පැනවීමෙනි, එය සාමාන්‍ය ලාංකිකයින්ගේ ජීවන වියදම තවත් ඉහළ නැංවීමට හේතු වේ.

ආර්ථිකය යනු රජයේ දුර්වලම තැන වන බැවින්, මධ්‍යම සහ අඩු ආදායම් ලබන මිලියන සංඛ්‍යාත ජනතාවගේ ආර්ථික පීඩනය නොසලකා හරිමින්, ඉහළ ආදායම් ලබන සුළුතරයකට ප්‍රතිලාභ දෙන ප්‍රතිපත්තියක් හඳුන්වා දීමට උත්සාහ කිරීම සම්බන්ධයෙන් විපක්ෂය රජයට චෝදනා කළ යුතුය. නමුත් රජය කරන ඕනෑම දෙයකට සිරිතක් ලෙස විරුද්ධ වන විපක්ෂය, මෙම පියවරට සහාය දක්වන බවක් පෙනෙන්නට තිබේ. ඉහළ ආදායම් ලබන්නන් සඳහා වත්කම් බද්දක් සහ උරුම බද්දක් හඳුන්වා දීමට ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල කරන බලපෑම්වලට විරෝධය දැක්වීමේදී ද රජය සහ විපක්ෂය අතර එකඟතාවයක් ඇත.

කැලිෆෝනියාවේ 40 වන යෝජනාව වටා ඇති වූ ආන්දෝලනය, මෙම බහු-පක්ෂ එකඟතාවය තේරුම් ගැනීමට උපකාරී වේ. 40 වන යෝජනාවට ප්‍රාන්තයේ බිලියනපතියන්ගෙන් එක් වරක් පමණක් අය කරනු ලබන 5% ක වත්කම් බද්දක් පැනවීමේ යෝජනාවක් ඇතුළත් වේ. නොබෙල් ත්‍යාගලාභී ඇමෙරිකානු ආර්ථික විද්‍යාඥයින් හයදෙනෙකු ලිපියක් පළ කරමින් එය අගය කළේ “ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සහ වංශාධිපතිත්වය අතර සටනේ තීරණාත්මක හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක්” විය හැකිය යනුවෙනි. සාමාන්‍ය කැලිෆෝනියානුවෙකු 5-6% ක ආදායම් බද්දක් ගෙවන විට බිලියනපතියන් ගෙවන්නේ 1.6% ක් පමණක් බව පෙන්වා දෙමින් ඔවුන් මෙසේ සඳහන් කළහ: “අනාගතයේදී කැලිෆෝනියාවට සශ්‍රීක වීමට ඉඩ සලසන්නේ බිලියනපතියන් අතළොස්සකට බදුවලින් නිදහස්ව ජීවත් වීමට ඉඩ හැරීමෙන් නොවේ; ආර්ථික වර්ධනයේ ප්‍රධාන යාන්ත්‍රණය වන සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපනය සහ පොදු යටිතල පහසුකම් සඳහා ප්‍රමාණවත්ව රජයෙන් වියදම් කිරීමයි. ඒ සඳහා දායක වන ලෙස ධන කුවේරයින්ගෙන්  ඉල්ලා සිටීම සාධාරණ ය.”

කැලිෆෝනියාවේ බිලියනපතියන් මෙම යෝජනාවට එරෙහිව දැඩි සටනක් කරන අතර එය තේරුම් ගත හැකිය. ප්‍රාන්තයේ රිපබ්ලිකන් නායකයින් ද ඊට විරුද්ධ වූ අතර එය ද තේරුම් ගත හැකිය. ප්‍රගතිශීලී යැයි කියනු ලබන ආණ්ඩුකාරවරයා ඇතුළු ප්‍රාන්තයේ ඩිමොක්‍රටික් නායකයින් බොහොමයක් ද ඊට විරුද්ධ වූ නමුත්, එය  තේරුම් ගත නොහැක්කකි. මෙම යෝජනාවට සහාය දක්වන ප්‍රාන්තයේ 54 දෙනෙකුගෙන් යුත් කොංග්‍රස් නියෝජිත පිරිසේ සාමාජිකයින් තිදෙනාගෙන් එක් අයෙකු වන කොංග්‍රස් මණ්ඩල සභික පෝ කන්නා පක්ෂයේ  මූලධර්ම සමඟ ගැළපෙන පියවරකට පක්ෂයේම නායකයින් බොහොමයක් විරුද්ධ වන්නේ මන්දැයි පැහැදිලි කළේය. “ඇමෙරිකානු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට ඇති ලොකුම තර්ජනය ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සහ නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ හෝ සෙනෙට් මණ්ඩලයේ බලය ලබා ගැනීමට නොහැකි වීමයැයි මතයක් තිබෙනවා. ඒ නිසා අපගේ පැත්තේ සිටින බිලියනපතියන් මත බදු පැනවීම අනුවණකමක් ලෙස ඔවුන් දකිනවා.” වෙනත් වචන වලින් කිවහොත්, ප්‍රතිපත්ති තීරණය කිරීමේදී මැතිවරණ ව්‍යාපාර සඳහා කෙරෙන මූල්‍ය පරිත්‍යාග සහ ඒවා සිදුකරන මිලියනපතියන්ගේ හා බිලියනපතියන්ගේ ස්වාර්ථකාමී හිමිකම් රකින භූමිකාව මෙයට හේතුව වී ඇත. එය ඇමරිකාවේ වුවද ශ්‍රී ලංකාවේ වුවද එක හා සමානය.

යොවුන් වියේ පසුවන පිරිමි ළමයෙකු හේනක වැඩ කරමින් සිටියි. ඔහුගේ බාල නංගී ළඟින්ම ඉඳගෙන පාඩම් කරමින් කරයි. ආර්ථික අපහසුතා හේතුවෙන් ඔහු පාසල් යෑම අත්හැර දමා ඇත. ගුරුවරයා ඔහු සොයා පැමිණ, සාමාන්‍ය ජනතාවට අධ්‍යානය පියාපත් බඳු යැයි පවසමින් නැවත පාසලට පැමිණෙන ලෙස ඉල්ලා සිටියි. තම නැගණියට ඉදිරියට යාමට අවස්ථාව ලබා දීමට, තමාට පියාඹීමට ඇති අවස්ථාව කැප කරන බව ළමයා පවසයි.

සැමට ප්‍රවේශ විය හැකි වඩා හොඳ අධ්‍යාපන ක්‍රමයක් ගොඩනැඟීමේ පොරොන්දුව ප්‍රදර්ශනය කළ ජාතික ජන බලවේගයේ ජනාධිපතිවරණ දැන්වීම එයයි.. මෙතෙක් බදුවලින් නිදහස් කර තිබූ පොත් සහ අධ්‍යාපන උපකරණ මත 18% ක වැට් බද්දක් පැනවීමට වික්‍රමසිංහ පාලනය ගත් අසාධාරණ තීරණයෙන් අනතුරුව මෙම දැන්වීම එළිදැක්වීම නිසා එයට සුවිශේෂී වැදගත්කමක් ලැබුණි. ජාතික ජන බලවේගය / ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ එම තීරණය දැඩි ලෙස විවේචනය කළේය. නමුත් වසර දෙකකට පසුත්, පොත් සහ අධ්‍යාපන උපකරණ මත තවදුරටත් 18% ක බද්දක් අය කෙරේ.

පොත් මත බදු පැනවීමට පෙර, වික්‍රමසිංහ පාලනය කොළඹ වරායේ චීන සැපයුම් මධ්‍යස්ථානයට ආදායම් සහ ලාභාංශ මත වසර 15ක පරිත්‍යාගශීලී බදු නිදහසක් ලබා දෙන ලදී. 2026 ජනවාරි මාසයේදී, ජාතික ජන බලවේගය රජය විසින් වරාය නගරයේ ඩොලර් බිලියන ගණනක ආයෝජන සඳහා වසර 15ක බදු වරාමයක් ලබා දීමේ යෝජනා ක්‍රමයක් අනුමත කරන ලදී.

2026 ජුනි මාසයේදී පැවති බදුකරණය පිළිබඳ සම්මන්ත්‍රණයකදී, ශ්‍රී ලංකා ආයතනයේ බදු සහ නියාමන ප්‍රධානී සුරේෂ් පෙරේරා අනතුරු ඇඟවූයේ, ආයෝජන මණ්ඩලය සහ වරාය නගරය ලබා දී ඇති බදු සහන අවලංගු කරන නව ගෝලීය ආයෝජන නීති සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින් “අඳුරේ සිටින” බවයි. ඔහු පැවසුවේ 2021 දී ආර්ථික සහයෝගීතාවය සහ සංවර්ධනය සඳහා වූ සංවිධානය විසින් අනුමත කරන ලද, බදු සහන කපා හැරීමේ එරෙහි නීතිය ගැනය. පසුගිය මූල්‍ය වර්ෂ හතරෙන් දෙකකදී අවම වශයෙන් යුරෝ මිලියන 750 ක ගෝලීය ආදායමක් ඇති සියලුම බහුජාතික සමාගම්වල ආයතනික ලාභ මත 15% ක අවම ගෝලීය බදු අනුපාතයක් එය හඳුන්වා දුන්නේය. එවැනි බහුජාතික සමාගමකට ශ්‍රී ලංකාව තුළ බදු විරාමයක් ලබා දුනහොත්, එම නොගෙවන 15% ක බද්ද එම සමාගමේ මව් සමාගමෙන් අය කර ගනු ඇත.

ශ්‍රී ලංකාවේ වර්තමාන සමාජ-ආර්ථික සහ දේශපාලන ස්ථාවරත්වය එහි දරිද්‍රතා පිටුදැකීමේ වැඩසටහන වන ‘අස්වැසුම’ මත අර්ධ වශයෙන් රඳා පවතී. මෙම වැඩසටහන නිශ්චිත කාල සීමාවකට තිබුණද, ප්‍රතිලාභීන්ට දරිද්‍රතාවයෙන් මිදීමට ඵලදායී ආදායම් මාර්ගයක් නිර්මාණය කිරීමට රජය මේ දක්වා අසමත් වී ඇති බැවින් එය තවදුරටත් ක්‍රියාත්මක කිරීමට සිදුව තිබේ. දුප්පතුන්ගේ සහ පහළ මධ්‍යම පන්තියේ ජීවිතවල වටිනාකම තේරුම් ගැනීමට රජයට ඇති නොහැකියාව හේතුවෙන් මෙම අඩුපාඩුව තවත් උග්‍ර වී තිබේ. ජාතික ජන බලවේගය  රජය නොවිධිමත් අංශය දකින්නේ ක්‍රමක්‍රමයෙන් විධිමත් ආර්ථිකයට ඇතුළත් කළ යුතු අවශ්‍යතාවයක් ලෙස නොව, සම්පූර්ණයෙන්ම අතුගා දැමිය යුතු කරදරකාරී දෙයක් ලෙසය. ඇතැම් ක්ෂුද්‍ර සහ කුඩා අනියම් ආර්ථික ව්‍යුහයන් විසින් ඇති කරන ගැටලු විසඳිය යුතු වුවද, බොහෝ ලාංකික දුප්පතුන්ට දරිද්‍රතාවයෙන් මිදීමට ඇති එකම මග බොහෝ විට මෙය බව වටහා ගැනීමද වැදගත්ය.

 2026 දෙවන කාර්තුව සඳහා වන ශ්‍රී ලංකා ශ්‍රම බලකා සංඛ්‍යාලේඛනවලට අනුව, රැකියාවල නියුතු ලාංකිකයින් මිලියන 8.25 කින් මිලියන 2.63 ක් ස්වයං රැකියාවල නියුතු අය වෙති. මෙයින් අදහස් කරන්නේ ඔවුන් නොවිධිමත් ආර්ථිකයට (අර්ධකාලීන ආර්ථිකය ඇතුළුව) අයත් වන බවයි. ඔපය පිළිබඳ ජාතික ජන බලවේගයේ පවතින උමතුවෙන් (එය ඔවුන් ගෝඨාභය රාජපක්ෂ සමඟ එක්වන උමතුවකි) තර්ජනයට ලක් නොවූවද, මෙම කම්කරුවන් ඕනෑම සුළු ආර්ථික බලපෑමකට පවා ගොදුරු විය හැකි ඉතා අවදානම් මට්ටමක පසුවෙති. මෙසේ තිබියදීත්, පහළ සහ මධ්‍යම මට්ටමේ පෞද්ගලික අංශයේ පවතින අඩු වේතන සහ අයහපත් සේවා කොන්දේසි නිසා බොහෝ දෙනෙක් නොවිධිමත් ආර්ථිකයට මනාපයක් දක්වති. ඇතැම් දේශපාලනඥයන් යෝජනා කරන පරිදි මෙම ජනතාව බලහත්කාරයෙන් නිෂ්පාදන අංශයට ගොනු කළ නොහැක. ඊට ඇති විසඳුම වන්නේ වඩාත් සාධාරණ වේතන සහ යහපත් සේවා කොන්දේසි ලබා දෙමින් පෞද්ගලික අංශයේ රැකියා වඩාත් ආකර්ෂණීය කිරීමයි. ධනවාදයේ ඉතිහාසය පුරාම එවැනි ධනාත්මක වෙනස්කම් සිදු වූයේ ධනවාදයේ අභ්‍යන්තර තාර්කිකත්වය නිසා නොව, කම්කරුවන්, සමාජය සහ රාජ්‍යය විසින් කරන ලද බාහිර බලපෑම් සහ මැදිහත්වීම් හේතුවෙනි.

වතු අංශයේ වේතන ඉහළ නැංවීම මගින් ජාතික ජන බලවේග රජය ප්‍රශංසනීය සාධාරණත්වයකින් සහ පූර්වාදර්ශයකින් කටයුතු කළේය. සුදුසු වේලාවේ ගත් පියවර ලංකා තේ අගාධයට වැටීමෙන් බේරා ගැනීමට හේතු වන්නට ඇත. පෞද්ගලික අංශයේ සේවකයින්ට සාධාරණත්වයක් තහවුරු කිරීම සඳහා විධිමත් පෞද්ගලික අංශයට මැදිහත් වීමට තරම් දැක්මක් සහ ධෛර්යයක් රජයට තිබේද යන්න තවමත් දැක ගැනීමට නැත. පෞද්ගලික අංශයේ සේවකයින්ගෙන් බහුතරයකට අවශ්‍ය වන්නේ උපයන විට ගෙවීමේ බදු කැපීමක් නොවන බව තේරුම් ගැනීම ඊට හොඳ ආරම්භයක් වනු ඇත.

නිලධාරියෙකු තම අලුත් ප්‍රධානියා මනා ලෙස ඇඳ පැළඳගත් කාන්තාව ඉදිරියෙහි ලිපිගොනු ගොඩක් තබමින්, තමා වසර 20 ක් විමර්ශන නිලධාරියෙකු ලෙස කටයුතු කළද, කිසි දිනෙක ‘හිස කෙළින් තබාගෙන’ තම රාජකාරිය කිරීමට ඉඩ නොලැබුණු බව පවසයි. එම ලිපිගොනු අතහැර දමා තිබූ විමර්ශන පිළිබඳ ඒවාය. ඇය තම නව නිලධාරියාට නැවත වැඩ ආරම්භ කරන ලෙස පවසන්නේ, දැන් ඔහුගේ ඉලක්ක සහ නව පාලනයේ ඉලක්ක එක හා සමාන බැවිනි.

මේ අවම වශයෙන් අතීත අපරාධ සඳහා හෝ දඬුවම් නොලබා සිටීමේ සංස්කෘතිය අවසන් කිරීමට පොරොන්දු වෙමින් ජාතික ජන බලවේගය ඉදිරිපත් කළ තවත් මැතිවරණ දැන්වීමකි. සමහර විට NPP ය විසින් අඩුම තරමින් හෝ කඩකර නොමැති පොරොන්දුව එයයි.  වන ආරණ්‍යයක සැඟවී සිටියදී අත්අඩංගුවට ගන්නා ලද ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර හිමියන් සම්බන්ධයෙන් නීතියට අනුව කටයුතු කිරීමට ඉඩ හැරීම හොඳ උදාහරණයකි.

රජවරුන්ගේ කාලයේ අපරාධකරුවෙකු සෙවීමට පවා රාජකීය ආරක්ෂකයින් විහාරස්ථානයකට ඇතුළු නොවනු ඇතැයි කියනු ලැබේ. නමුත් ඉතිහාසය පවසන්නේ වෙනත් කතාවකි. අවශ්‍ය අවස්ථාවලදී භික්ෂූන් වහන්සේලාට එරෙහිව පියවර ගැනීමට රජවරුන් පසුබට වූයේ නැත. ඊ.ඩබ්ලිව්. අධිකාරම් මහතා, බුද්ධඝෝෂ හිමියන්ගේ අංගුත්තර නිකාය අට්ඨකතාව වන මනෝරථපූරණිය උපුටා දක්වමින් පෙන්වා දෙන පරිදි, රජු සමඟ විහාරස්ථානයට පැමිණි රාජකීය පවුලේ කාන්තාවකට තරුණ භික්ෂුවක් පෙම් කළ අතර ඇයද ඔහුට පෙම් කළාය. ඔවුන් දෙදෙනාම මරා දමන ලදී කණිරාජනු-තිස්ස රජු (ක්‍රි.ව. 89-92) අසත්පුරෂ භික්ෂූන් 60 දෙනෙකු පමණ චේතියපබ්බතයෙන් (මිහින්තලයෙන්) පහළට හෙළා මරා දැමීමට නියෝග කළේය. “ඔවුන් සංඝික ආරවුලක් සම්බන්ධයෙන් රජුගේ තීරණය පිළිනොගත් අතර උපෝසථාගාරය තුළදීම රජු මරා දැමීමට කුමන්ත්‍රණය කළහ” .

දඬුවම් නොලබා සිටීමේ සංස්කෘතිය අවසන් කිරීම අත්‍යවශ්‍ය කරුණකි, නමුත් අවසානයේ දේශපාලන හා මැතිවරණමය වශයෙන් වඩාත්ම වැදගත් වන්නේ ජීවන වියදම් දැරිය හැකි මට්ටමකට ගෙන ඒමට සහ ජීවන තත්ත්වයේ ගුණාත්මකභාවයක් ඇති කිරීමට රජයට ඇති හැකියාවයි.

පොරොන්දු ඉටු නොවී පවතින විට සහ බලාපොරොත්තු බිඳ වැටෙන විට සිදුවන්නේ කුමක්ද?

රජයේ “රාජ්‍යය ත්‍රස්තවාදයෙන් ආරක්ෂා කිරීමේ පනත” එවැනි දවසකට එරෙහි රක්ෂණයක් ද?

මෙම පනතේ නවතම කෙටුම්පතෙහි, පෙර පැවති කෙටුම්පතෙහි තිබූ වඩාත් දරුණු වගන්ති කිහිපයක් අඩංගු නොවේ. එහෙත් ත්‍රස්තවාදය පිළිබඳ අර්ථ දැක්වීම තවමත් අවිනිශ්චිත ස්වරූපයකින් පැවතීම නිසා, විශේෂයෙන්ම සුළුජාතීන් සම්බන්ධයෙන් එය අයුතු ලෙස භාවිතා කිරීමට පුළුල් ඉඩක් විවර වේ. උදාහරණයක් ලෙස, සංස්කෘතික දේපළවලට හානි කිරීම නව සංස්කරණයේ ත්‍රස්තවාදය පිළිබඳ අර්ථ දැක්වීමට යටත් වන බැවින්, සිවිල් බෞද්ධයෙකු හෝ නොමැති ප්‍රදේශවල නව බෞද්ධ ආගමික ස්ථාන පිහිටුවීමට එරෙහිව විරෝධය පළ කරන උතුරු හෝ නැගෙනහිර දෙමළ ජාතිකයෙකු අත්අඩංගුවට ගැනීමට එය කෙසේ භාවිතා කළ හැකිදැයි සිතා ගැනීම අපහසු නැත.

PTSA හි නව සංස්කරණයේදී, ත්‍රිවිධ හමුදාවට සහ වෙරළාරක්ෂක බලකායට තවමත් ‘සාධාරණ සැකයක්’ මත ඕනෑම අයෙකු අත්අඩංගුවට ගැනීමට සහ වරෙන්තු නොමැතිව සෝදිසි කිරීම් සිදු කිරීමට පොලිස් බලතල ඇත. උතුරේ සහ නැගෙනහිරේ මෙය කුමන ආකාරයෙන් අයුතු ලෙස භාවිතා කරනු ඇත්ද යන්න අමුතුවෙන් කිව යුතු නොවේ. අපරාධයක් වැළැක්වීම සඳහා ‘අවශ්‍ය ඕනෑම පියවරක්’ ගැනීමට පවරා ඇති බලයද, දැනුවත්ව හෝ නොදැනුවත්ව, එය අයුතු ලෙස භාවිතා කිරීම සඳහා සීමාවක් රහිත අවකාශයකි. මෙම සියලු මර්දනකාරී වගන්ති සුළු ජාතීන් කෙරෙහි ක්ෂණික බලපෑමක් ඇති කරන අතරම, විශේෂයෙන්ම රජයේ ජනප්‍රියතාවය හීන වීමට පටන් විට, බහුතර ජනතාවද මෙම මරුදනකාරී බලපෑමෙන් ඔබ්බට නොයනු ඇත.

කෙටුම් පත් පනත මගින් ආරක්ෂක ලේකම්වරයාට ඕනෑම ප්‍රදේශයක් තහනම් ප්‍රදේශයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කිරීමටත්, පැය 72 ක් ඇතුළත මහේස්ත්‍රාත්වරයෙකුගෙන් නියෝගයක් ලබා ගැනීමටත් අවසර හිමිවේ. සාමකාමී සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී විරෝධතා වැළැක්වීමට මෙය කෙසේ භාවිතා කළ හැකිද යන්න නැවතත් ඉතා පැහැදිලිය.

 ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ගැඹුරු කිරීමට සහ පුළුල් කිරීමට නීති හඳුන්වා දීමට ජාතික ජන බලවේගයට මහජන වරම සහ සංඛ්‍යාත්මක බලය තිබුණද, ඔවුන් තෝරාගෙන ඇත්තේ ඊට හාත්පසින්ම වෙනස් දෙයකි.

බලයේ සිටින පක්ෂයක් සිය බලය ආරක්ෂා කර ගැනීමට පනවන මර්දන නීති, එම පක්ෂය විපක්ෂයට පැමිණි පසු ඔවුන්ටම එරෙහිව භාවිතා කෙරෙනු ඇත. මන්ද, රජයකට එහි ජනප්‍රියතාවය සහ නීත්‍යානුකූලභාවය අහිමි වූ පසු, කොතෙක් මර්දන නීති තිබුණද ඉන් ආරක්ෂාවක් නොලැබෙන බැවිනි. ඊට ඇති එකම විසඳුම වන්නේ  පොරොන්දු ඉටු කිරීමයි. ජාතික ජන බලවේග රජයේ තුන්වන වසරේදී එස මාලිමාව දිශාවට හැරෙනු ඇත්ද?

තිසරණී ගුණසේක්ර

The post මාලිමාවේ හැරීම.. appeared first on විවරණ.

2026 ප්‍රංශ උසස් පාසල් ශිෂ්‍ය අරගලය, අධ්‍යාපන අර්බුදය ඉක්මවා යන තරුණ අනාගතය, සමාජ අසමානතාව, කම්කරු අරගලය සහ ජනාධිපති මැක්‍රොන් පාලනයේ අවසානය පිළිබඳ පුළුල් දේශපාලන ප්‍රශ්න මතු කරයි.

පාසල් අවහිර කිරීම්වලින් පටන්ගත් අරගලය දැන් විශ්වවිද්‍යාල, ගුරුවරුන්, දෙමාපියන් සහ කම්කරුවන් දක්වා විහිදෙමින් තිබේ. දැන් ප්‍රශ්නය වනුයේ අධ්‍යාපනය පමණක් නොවේ — ප්‍රංශ තරුණ පරම්පරාව තම අනාගතය කවුරුන් විසින් තීරණය කළ යුතුදැයි ප්‍රශ්න කරමින් සිටී. 

2026 ඔක්තෝබර් 6 වන දින ප්‍රංශයේ පාසල් අධ්‍යාපනය සඳහා අත්‍යාවශ්‍ය හා ප්‍රමාණවත් පහසුකම් ඉල්ලා පැවති විරෝධතාවලට අභ්‍යන්තර කටයුතු අමාත්‍යාංශයට පවසන ආකාරයට 266,000ක් පමණ සහභාගී වූ අතර, සංවිධායකයෝ එම සංඛ්‍යාව 450,000ක් ලෙස ප්‍රකාශ කළහ. පැරිසියේ පමණක් දස දහස් ගණනක් ජනතාවක් වීදි බැස සිටියහ. (Le Monde.fr)

විරෝධතාවලට පාසල් සිසුන්ට අමතරව ගුරුවරුන්, වෘත්තීය සමිති, දෙමාපියන් සහ විශ්වවිද්‍යාල සිසුන්ද එක්වූහ. පොලිස් මර්දනය සහ අත්අඩංගුවට ගැනීම් සම්බන්ධයෙන් ද දැඩි විවාදයක් ඇති වී තිබේ. ඔක්තෝබර් 6 දින පමණක් අත්අඩංගුවට ගත් පිරිස 488ක් බව වාර්තා විය. (inkl)

අගමැති සෙබස්තියන් ලෙකෝර්නු ශිෂ්‍යයන්ගේ ඉල්ලීම් “හිස් අවකාශයකින් පැමිණි දෙයක් නොවන” බව පිළිගනිමින්, ඔවුන්ගේ ගැටලු සම්බන්ධයෙන් සාකච්ඡා කිරීමට රජය සූදානම් බව ප්‍රකාශ කළේය. ඔහුගේ ආණ්ඩුව ඔක්තෝබර් අවසානයේ පළමු තීරණ ඉදිරිපත් කිරීමටත්, අධ්‍යාපන සඳහා යුරෝ බිලියන €1.2 ක් වැඩි කිරීම හරහා ශිෂ්‍යයන්ගේ ප්‍රමුඛතාවයන්ට මුදල් සැපයීමටත් අදහස් කරන බව ප්‍රකාශ කළේය. (Le Monde.fr)

එහෙත් ප්‍රංශ ආණ්ඩුව මුහුණ දෙන්නේ පාසල් අර්බුදයට පමණක් නොවේ. 2027 අයවැය, රාජ්‍ය මූල්‍ය අර්බුදය සහ ඉදිරි ජනාධිපතිවරණය පිළිබඳ දේශපාලන අර්බුදයද ඒ සමඟ බැඳී ඇත. 2027 ජනාධිපතිවරණයේ පළමු වටය 2027 අප්‍රේල් 18 දින පැවැත්වීමට නියමිතය. (Le Monde.fr)

මේ අතර දක්ෂිණාංශික බලවේග රාජ්‍ය වියදම් කප්පාදුව සහ ණය පාලනය මත තම දේශපාලන වැඩසටහන් ගොඩනඟමින් සිටින අතර, වාමාංශික පක්ෂ අතරද පොදු අපේක්ෂකත්වය සහ දේශපාලන උපායමාර්ග පිළිබඳ ගැටුම් පවතී. (Reuters)

එම පසුබිම තුළ, ශිෂ්‍ය අරගලය 2027 මැතිවරණයට පෙර ප්‍රංශ දේශපාලනයේ වැදගත්ම සමාජ ප්‍රශ්නවලින් එකක් බවට පත්වෙමින් තිබේ.

සමීක්ෂණ ආයතනයක් වන Ipsos–BVA විසින් 2026 ජූලි–අගෝස්තු අතර 18–29 වයස් කාණ්ඩයේ පුද්ගලයන් 3,030ක් යොදාගෙන කළ සමීක්ෂණයෙන් ප්‍රංශ තරුණයන්ගේ මානසිකත්වයේ පරස්පරතාවක් හෙළි කරයි.

77%ක් තම පෞද්ගලික ජීවිතය පිළිබඳ සෑහීමකට පත්ව සිටියද, 76%ක් ප්‍රංශයේ අනාගතය පිළිබඳව කනස්සල්ලෙන් සිටිති.

එමෙන්ම,

• 89%ක් දෙනා තමන්ට පෙර පරම්පරාවලට වඩා දිගු කාලයක් වැඩ කිරීමට සිදුවනු ඇතැයි සිතති;
• 86%ක් නිවසක් ලබාගැනීම වඩාත් අපහසු වනු ඇතැයි සිතති;
• 84%ක් ස්ථාවර රැකියාවක් සොයාගැනීම වඩාත් අපහසු වනු ඇතැයි සිතති;
• 78%ක් දේශපාලන නායකයන් තම අනාගතය නිසි ලෙස සැලසුම් නොකරන බව පවසති;
• 82%ක් දේශපාලන නායකයන් තරුණයන්ගේ සැබෑ ජීවිතයෙන් දුරස්ථ බව පවසති. (Ipsos)

එබැවින් පාසල්වලින් නැගෙන කෝපය හුදෙක් පන්ති කාමරවල තත්ත්වය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් පමණක් නොවේ. තරුණ පරම්පරාව එය දකිනුයේ “අපට ලැබෙන අනාගතය කුමක්ද?” යනුවෙනි.

එමානුවෙල් මැක්‍රොන්ගේ ජනාධිපති ධුරයේ අවසාන වසරට දැන් පැමිණ ඇති අතර ප්‍රංශය 2027 මැතිවරණය සඳහා සූදානම් වෙමින් සිටී.

මැක්‍රොන්ට නැවත ජනාධිපති වරණයට ඉදිරිපත් නොහැකි බැවින් ඔහුගේ දේශපාලන උරුමය පිළිබඳ ප්‍රශ්නය කරලියට පැමිණ තිබේ. ඔහුගේ කඳවුරේ අනුප්‍රාප්තිකයා කවුරුන්ද යන්න පිළිබඳ විවාදය දැනටමත් ආරම්භ වී ඇත. (Le Monde.fr)මෙවැනි තත්ත්වයකදී ශිෂ්‍ය අරගලය මැතිවරණ දේශපාලනයට විකල්පයක්ද යන ප්‍රශ්නය මතු කරයි:

නැතහොත් සමාජය තුළින් නැගෙන සංවිධානාත්මක අරගලයට දේශපාලන වෙනසක් නිර්මාණය කළ හැකිද? මෙය ප්‍රංශයේ පමණක් නොව, යුරෝපයේ දේශපාලනයේද පැන නැඟී ඇති වැදගත් ප්‍රශ්නයකි.

ප්‍රංශ අධ්‍යාපන ක්‍රමයේ විශාල ගැටලුවක් වන්නේ සමාජ පසුබිම අනුව අධ්‍යාපන අවස්ථා වෙනස් වීමයි. අධ්‍යාපන පහසුකම්වල අසමානත්වය තුළින් පාසල් බෙදෙන විට, ශිෂ්‍යයන් එම අසමානත්වයට එරෙහිව  තමන් අතර තිබෙන සමාජ හා පංති අසමානත්වය නොසලකා එක්සත් වීම මෙම අරගලයේ කැපී පෙනෙන ලක්ෂණයකි.

කම්කරු පන්ති ජනතාව බහුල ප්‍රදේශවල පාසල්වලට ගුරු හිඟය, ගොඩනැගිලිවල දුර්වල තත්ත්වය සහ  සම්පත් අඩුකම වඩාත් තදින් බලපාන අතර, වරප්‍රසාදිත පාසල්වල සිසුන්ට වෙනස් අධ්‍යාපන අවස්ථා ලැබේ.

එහෙත් මේ අවස්ථාවේ සිදුවෙමින් පවතින්නේ වැදගත් දෙයකි. වරප්‍රසාදිත පාසල්වල සිසුන්ද තමන්ට ලැබෙන පහසුකම් පිළිබඳව ප්‍රශ්න කරමින්, අඩු පහසුකම් පාසල්ව සිසුන් සමඟ සහයෝගීතාව පළ කිරීමට ඉදිරිපත්ව සිටිති. එය අධ්‍යාපන ක්‍රමය විසින් නිර්මාණය කරන ලද බෙදීම්වලට එරෙහි වැදගත් පියවරකි.

ශිෂ්‍ය අරගලයක පවතින සීමාව පැහැදිලිය. පාසැල් වර්ජනය හරහා පාසල් වසා දැමීමෙන් පමණක් රජයේ ප්‍රතිපත්ති වෙනස් කළ නොහැක. එබැවින් මෙම අරගලයේ තීරණාත්මක ප්‍රශ්නය වන්නේ කම්කරු පන්තියේ සහභාගීත්වය ය.

ගුරුවරුන්, දුම්රිය සේවකයන්, සෞඛ්‍ය සේවකයන්, රාජ්‍ය සේවකයන්, කර්මාන්ත කම්කරුවන් සහ රැකියා අපේක්ෂාවෙන් සිටින තරුණයන්ගේ අරගල, ශිෂ්‍යයන්ගේ අරගලය සමඟ සම්බන්ධ වන්නේ නම්, එය විශාල සමාජ බලවේගයක් බවට පත්විය හැකිය.

එහිදී “ශිෂ්‍යයන්ට සහයෝගය” යන්න සංකේතාත්මක ප්‍රකාශයකට සීමා නොවනු ඇත. එය, වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාමාර්ග, වැඩ වර්ජන, පාසල් හා විශ්වවිද්‍යාල අතර සම්බන්ධීකරණය, ප්‍රජා සභා සහ ශිෂ්‍ය සභා, සහ කම්කරු–ශිෂ්‍ය ඒකාබද්ධ බලමුලු ගැන්වීම් බවට පත්විය යුතුය.

2027 මැතිවරණය ළඟා වෙමින් තිබියදී ප්‍රංශ දේශපාලනය දැනටමත් ජනාධිපති අපේක්ෂකයන් අතර තරගයකට පරිවර්තනය වෙමින් තිබේ. මධ්‍යවාදී, වාමාංශික සහ අන්ත දක්ෂිණාංශික බලවේග සියල්ලම තම තමන්ගේ ගමන් මාර්ග සොයමින් සිටිති. (Le Monde.fr)

නමුත් වීදිවල සිටින තරුණයෝ වෙනත් ප්‍රශ්නයක් මතු කරති. එනම්, “අපගේ අනාගතය පිළිබඳ තීරණ ගැනීමේ අයිතිය අපට නැද්ද?” යන්නයි. මෙය මැතිවරණ ප්‍රතිඵලයකින් පමණක් විසඳිය නොහැකි ප්‍රශ්නයකි.

ප්‍රංශයේ නව පරම්පරාව දේශපාලනයට පිවිසෙන්නේ ඡන්දදායකයන් ලෙස පමණක් නොව, ක්‍රියාකාරී සමාජ බලවේගයක් ලෙසය.  2027 ඔක්තෝබර් 6 අරගලය එහි වැදගත් සලකුණකි. ඊළඟ අදියර තීරණය කරනු ඇත්තේ මෙම ශක්තිය කොපමණ දුරකට සංවිධානගත කළ හැකිද යන්න මතයි.

ශිෂ්‍යයන්ගේ ශක්තිය කම්කරුවන්ගේ ශක්තිය සමඟ එක්වන්නේ නම්, එය ප්‍රංශ ආණ්ඩුවට පමණක් නොව, යුරෝපය පුරා පවතින “මැතිවරණයෙන් සියල්ල විසඳනු ඇත” යන දේශපාලන අදහසට ද අභියෝගයක් විය හැකිය. අනාගතය තරුණයන්ගේ අතට ගැනීමේ අරගලය දැන් ප්‍රංශයේ වීදිවලට පැමිණ තිබේ.

2026 ඔක්තෝබර් 13 අඟහරුවාදා නැවතත් ශිෂ්‍යයන්, ගුරුවරුන්, දෙමාපියන් සහ කම්කරුවන්ගේ සහභාගිත්වයෙන් ප්‍රංශය පුරා දැවැන්ත උද්ඝෝෂණයක් පැවැත්වීමට නියමිත අතර එයට ආණ්ඩුව දක්වන ප්‍රතිචාරයත් සමඟ ඉදිරි තත්ත්වය තීරණය වනු ඇත.

මූලාශ්‍ර:

• https://www.ipsos.com/fr-fr/presidentielle-2027-une-jeunesse-defiante-mais-mobilisee?trk=public_post_comment-text&utm_source=chatgpt.com

• https://www.lemonde.fr/en/politics/article/2026/10/07/french-government-defends-handling-of-high-school-protests-as-controversies-grow_6758350_5.html?utm_source=chatgpt.com

• https://www.reuters.com/business/far-right-presidential-frontrunner-le-pen-pitch-budget-cuts-french-bonds-bomb-2026-10-06/?utm_source=chatgpt.com

වැඩිදුර කියවීට:

• Ipsos — “Présidentielle 2027 : une jeunesse défiante mais mobilisée” — 18–29 වයස් කාණ්ඩයේ තරුණයන් 3,030ක් ඇතුළත් 2026 සමීක්ෂණය. (Ipsos)
• Le Monde — French government defends handling of high school protests — ඔක්තෝබර් 6 බලමුලුගැන්වීම සහ රජයේ ප්‍රතිචාරය. (Le Monde.fr)
• Le Monde — Government response and October measures — අධ්‍යාපන අයවැය හා ශිෂ්‍ය ඉල්ලීම් පිළිබඳ නවතම තොරතුරු. (Le Monde.fr)
• Le Monde — 2027 French presidential election guide — 2027 ජනාධිපතිවරණයේ දේශපාලන පසුබිම සහ කාලසටහන. (Le Monde.fr)
• Reuters — Marine Le Pen and the 2027 political context — අන්ත දක්ෂිණාංශයේ දේශපාලන හා ආර්ථික ස්ථාවරය. (Reuters)

-විල්ප්‍රඩ් සිල්වා, ප්‍රංශයේ සිට

The post ප්‍රංශයේ තරුණ නැඟිටීම: “අනාගතය සඳහා අරගලයක්..” appeared first on විවරණ.

ද්වීතීයික සම්බාධකවලින් අපේක්ෂා කරන්නේ ඉරානය සමග කිසියම් ආකාරයේ හෝ සම්බන්ධතාවයක් පවත්වන රටවල් සහ වෙළඳ සමාගම් ද ඇමරිකානු සම්බාධකවලට ලක් කිරීමය. මෙම සම්බාධක ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය පිළිබඳව ශ්‍රී ලංකා රජයේ නිලධාරින් 40කට විශේෂ පුහුණුවක් ද කොළම ඇමරිකානු තානාපති කාර්යාලයෙන් ලබා දුන්නේය. එම පුහුණුව හැදින් වූයේ එක්සත් ජනපදයේ ආරක්ෂක අවශ්‍යතාවයන්ට තර්ජනයක් වන ආකාරයට සාමුද්‍රික සම්බාධක මගහැරීම සහ ඒවාට ප්‍රතිචාරය දැක්විය යුතු ආකාරය පිළිබඳ පාඨ මාලාවක් සේය. දැනට පෙනෙන ආකාරයට රාජ්‍ය නිලධාරීන් පමණක් නොව රජයේ මැති ඇමතිවරුන්ටද එම පුහුණුව ලබා දී ඇති බව පෙනේ.

සම්බාධක පැනවීම දේශපාලන අවියක් කර ගෙන ඇති ඇමරිකාව වැනි රටක් ඉරානයට එරෙහිව දැඩි සම්බාධක පැනවීම පුදුමයට කරුණක් නොවේ. දශක හතකට අධික කාලයක් තිස්සේ කියුබාවට එරෙහිව සම්බාධක පනවා ඇත්තේ එක්සත් ජාතින්ගේ හෝ වෙනත් අන්තර්ජාතික සංවිධානයක කිසිම අනුමැතියකින් තොරවය. එනම් පැහැදිලිවම නීති විරෝධීව තම දේශපාලන අභිලාෂයන් ඉටු කර ගැනීමටය.

මෙහිදී සැලකිල්ලට ගත යුතු තවත් වැදගත් කාරණයක් වන්නේ පසුගිය වසරේ ඔක්තෝබර් මස ශ්‍රී ලංකාව එක්සත් ජාතින් විසින් සම්මත කර ගත් ඒකපාර්ශ්විකව බලහත්කාරයෙන් ගනු ලබන පියවරවලට එරෙහි ඒකාබද්ධ ප්‍රකාශයකට අත්සන් තබා සිය එකගතාවය පළ කර තිබීම ය. ඒකපාර්ශ්වීය බලහත්කාරයෙන් ගනු ලබන පියවරවල හානිකර ප්‍රතිඵල පිළිබද එක්සත් ජාතින්ගේ විශේෂ වාර්තාකරුගේ වාර්තාවක් පදනම්ව ගනු ලැබු තීරණයක් අනුව ද්වීතීයික සම්බාධක අන්තර්ජාතික නීතියට සහ ස්වෛරීත්වය පිළිබද මූලධර්මවලට පටහැනිය. එමෙන්ම සම්බාධක පනවන රට කිසිම තත්වයක් යටතේ අන් කිසිම රටක් සම්බාධක ක්‍රියාත්මක කිරීමට දිරි ගැන්වීම සහ අනුගතවීම නොකළ යුතුයැයි අවධාරණය කරයි.

මේ අනුව ශ්‍රී ලංකාව හෝ වෙනත් රටක් එක්සත් ජනපදය ඒකපාක්ෂිකව පනවා ඇති සම්බාධක ක්‍රියාත්මක කිරීමට අන්තර්ජාතික නීතිය යටතේ බැඳී නැති අතර එවැනි බල කිරීමකට යටත්වන්නේ නම් රටේ ස්වාධිනත්වය සහ ස්වෛරීත්වය පාවා දීමක් වනු ඇත.

කිසිම විදේශ රටක බලපෑමට යටත් නොවී රටේ ස්වාධීනත්වය සහ ස්වෛරීත්වය රැක ගන්නා බවට විපක්ෂයේ සිටිය දී දිව්රුම් දුන් ජනතා විමුක්ති පෙරමුණත් එහි නායකත්වයෙන් ඇති ජාතික ජන බලවේග ආණ්ඩුවත් කරන්නේ ඊට හාත්පසින්ම වෙනස්ව රටේ නිදහස සහ ස්වෛරීත්වය පාවා දීමකි. මීට පෙර ඉන්දියාවේ පැවැත් වූ නාවික අභ්‍යාසයකට සහභාගි වී ආපසු ඉරානයට යාත්‍රා කරමින් තිබු ඉරාන නාවික හමුදාවේ දෙනා යාත්‍රාව ලංකාවේ වරායකට පිවිසීමට අවසර ඉල්ලා සිටි විට ද ලංකාවෙන් ඊට අවසර ලැබුණේ නැත. මෙම යාත්‍රාව ඉරාන හමුදාවට අයත් වුවද එය නිරායුධව තිබු නිසා රටට පිවිසීමට ජාත්‍යන්තර නීතිය අනුව බාධාවක් තිබුණේ නැත. නමුත් එක්සත් ජනපදයේ උදහසට ලක්වනු ඇතැයි බිය වූ නිසා ශ්‍රී ලංකා රජය අවසරය ලබා දුන්නේ නැත. එම ප්‍රශ්නය විසඳුණේ එක්සත් ජනපද හමුදාව ටෝර්පිඩෝ ප්‍රහාරයකින් ඉරාන නැව විනාශ කිරීමෙනි. ප්‍රහාරයකට සූදානමක් නැතිව මුහදේ නතර කර තිබු නිරායුධ නැවකට ටෝර්පිඩෝ ප්‍රහාර එල්ල කිරීම නිවට නියාලු ක්‍රියාවක් බව කිව යුතු නැත.

දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව ටෝර්පිඩෝ ප්‍රහාරයකින් නැවක් විනාශ කළ ප්‍රථම අවස්ථාව එයයි. මුහුදුබත් වූ එම නෞකාවෙන් දිවි ගලවා ගත් භට පිරිසක් ගලවා ගැනීම සිදු කෙළේද ඇමරිකානු උදහසට ලක්වනු ඇතැයි බියෙනි.

දැනට ලංකාවට නාවික සැතපුම් 15ක් ඔබ්බෙන් නැංගූරම් ලා ඇති ඉරාන නැව් එරට නාවික හමුදාවට අයත් නොවන වානිජ කටයුතු සඳහා යොදා ගන්නා නැව් ය. චීනයට බොරතෙල් ප්‍රවාහනය කොට ආපසු පැමිණි හිස් නැව් ය. ඉරානයට යාත්‍රා නොකිරීමට හේතුව ඇමරිකානු නාවික හමුදාව එම වරාය වටලා ගෙන සිටීමය. එවැනි තත්වයක් යටතේ එම නැව්වලට ආහාර ඖෂධ සහ ජලය ලබා දීම නීති විරෝධී ඇමරිකානු සම්බාධකවලට පටහැනි වුවත් අසාධාරණ අමානුෂික ක්‍රියාවකි. එල්ටිටීඊ යුද සමයේ උතුරු නැගෙනහිර ප්‍රදේශවලට ලංකාණ්ඩුවෙන් සමහර සම්බාධක පනවා තිබුණ ද ඉන්දියාව ගුවනින් පරිප්පු දැම්මේ මානුෂික ආධාර ලබා දීමේ ප්‍රමුඛතාවය නිසාය. ඇමරිකාව ඇතුළු බටහිර රටවල් ද එම ප්‍රදේශවලට මානුෂික ආධාර ලබා දීමේ ප්‍රමුඛතාවය විවිධ ජාත්‍යන්තර මණ්ඩපවලදී අවධාරණය කළහ.

නීති විරෝධී ඇමරිකානු සම්බාධකවලට ලක්ව සිටින මෙම ඉරාන යාත්‍රාවලට මානුෂික ආධාර ලබා දීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීමෙන් ජාතික ජනබල වේගයේ ආණ්ඩුව කරන්නේ ද එම නීති විරෝධී යුද්ධයට සහාය දැක්වීමකි. ඊශ්‍රායෙලයට ලංකාවෙන් සේවකයන් යැවීමෙන් කරන්නේද ගාසා තීරයේ කරන ජනඝාතන යුද්ධයට සහාය දැක්වීමකි. ජන ඝාතන යුද්ධය ඇරඹීමත් සමග පලස්තීන ජාතිකයන්ට ඊශ්‍රායෙලයට පිවිසීම තහනම් කිරීමෙන් ඇති වූ ශ්‍රම හිඟය මග හරවා ගැනීමට සහාය වීමකි. එය නමසිය පනස් ගණන්වල සිට පලස්තීනයට සහාය දැක්වීමේ ශ්‍රී ලංකා රජයේ ප්‍රතිපත්තියට එරෙහිවීමක් බව ඩොලර්වලට වහ වැටී සිටින ජාතික ජනබල වේගයේ නායකයන්ට තේරුම් ගත නොහැකිය.

මෙම බියගුළුකම නිසා කුස ගින්නේ පසුවන පිරිසකට ආහාර සැපයීම සම්බාධක කඩ කිරීමක් නොවන බව ඇමරිකානු අධිරාජ්‍ය බලවතුන්ට පහදා දීමට ජාතික ජනබලවේගයේ නායකයන්ට හැකියාවක් නැත. විපක්ෂයේ සිටිය දී අධිරාජ්‍ය විරෝධී සටන්පාඨ නිතර ගායනා කළ ද දැන් රාජ්‍ය බලය සතු කර ගෙන ඇති නිසා අධිරාජ්‍යයාගේ උදහසට ලක් විය නොහැකිය.

මුහුදේ නිරාහාරව සිටින ඉරාන නැව්වලට මානුෂික ආධාර ලබා නොදීමෙන් සහ පලස්තින ජනඝාතන යුද්ධයට සහාය වීමට ඊශ්‍රායෙලයට සේවකයන් යැවීමෙන් නිරුවත් වන්නේ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දේශපාලන වංචනික භාවයයි. පලස්තීනයේ ජන ඝාතනයෙන් සහ ඉරාකයට එරෙහි හමුදා ආක්‍රමණයෙන්  කියවෙන්නේ ලෝක ආධිපත්‍යය තහවුරු නර ගැනීම සඳහා ඇමරිකාව ප්‍රමුඛ බටහිර රටවල් ගෙන යන දේශපාලන ආර්ථික ප්‍රහාරයේ නග්න හමුදාමය ස්වරූපයයි.  අධිරාජ්‍ය බලවතුන්ගේ දේශපාලන, ආර්ථික සහ හමුදාමය බලහත්කාරයට යටවීමෙන් නැතිවන්නේ එක්සත් ජාතීන්ගේ විශේෂ වාර්තාකරු පෙන්වා දුන් ආකාරයට රටේ ස්වෛරීත්වය සහ ස්වාධීනත්වයයි. එය මාක්ස්වාදී න්‍යාය කර පින්නා ගත් දේශපාලන පක්ෂයක් රටේ පාලන බලය ලබා ගෙන සිටියදී සිදුවීම දෛවයේ සරදමක් විය හැකිය.

මෙය අපේ දේශපාලන උරුමය නොවේ. එතරම් රැඩිකල් නොවු මහවලතැන්න රත්වත්ත රදල පරපුරේ කාන්තාවක් වූ සිරිමා බණ්ඩාරනායක මාක්ස්වාදියෙකු හෝ සමාජවාදියෙකු නොවේ. එහෙත් ඇයට ජාතික ස්වාධීනත්වය සහ රටේ ස්වෛරීත්වය පිළිබද අභිමානයක් තිබිණ. මහා බලවත් තෙල් සමාගම්වල සහ ඇමරිකාවේ තර්ජන නොසලකා තෙල් සමාගම් ජනසතු කිරීමට ඇය අභීත වුවාය. සියලුම පාසල් රජයේ පාලනයට ගැනීමේ දී ද ඇය ජාතික හෝ ජාත්‍යන්තර බලවේගවලට හිස නොනමා ජාතික ප්‍රතිපත්තිය ක්‍රියාත්මක කිරීමට එඩිතර වූවාය. බංග්ලාදේශයේ නිදහස් සටනේ දී පාකිස්ථාන ගුවන් යානාවලට ඉන්දියානු ගුවන් කලාපය තහනම් වූ විට ඇය පාකිස්ථාන ගුවන් යානාවලට ලංකාවේ ගුවන් කලාපය හරහා පියාසර කිරීමට අවසර දුන්නේ ඉන්දියාවේ උදහසට ලක්වීමේ අවදානම නොසලකාය. ඉන්දු චීන යුද්ධය ඇවිලී ගිය විට එම රටවල් දෙක අතර සාමයක් ඇති කිරීමට ඇය උත්සාහ කළ ආකාරය උසස් රාජතාන්ත්‍රික භාවයට නිදසුනකි. සැමියාගේ අභාවයෙන් අහම්බෙන් දේශපාලනයට පිවිසි ඇය ලෝක පූජිත නායිකාවක් වූයේ යුක්තිය සහ සාධාරණත්වය වෙනුවෙන් අභීතව පෙනී සිටි නිසාය.

එහෙත් මාක්ස්ලෙනින් වාදයෙන් පෝෂණය වී සන්නද්ධ අරගල දෙකකින් පන්නරය ලත් ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ වත්මන් නායකත්වය ගැන එසේ කිව හැකිද?

The post රාජ්‍ය බලය ලබා ගෙන ඩොලර් අධිරාජ්‍යයට ආවඩන මාක්ස්වාදය.. appeared first on විවරණ.

පසුගිය බදාදා අභාවප්‍රාප්ත වූ මානව අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ප්‍රවීණ නීතිඥ, කැළඹිලි සහිත කාල පරිච්ඡේදයක් පුරා ‘ක්‍රමවේදයට’ එරෙහිව නොසැලී සටන් කළ සගයකු මෙන්ම අසමසම මිතුරකු වූ බැසිල් ප්‍රනාන්දු මහතා, මීට මාස කිහිපයකට පෙර පැවැති සංවාදයකදී, වසර ගණනාවකට පෙර රට හැරගිය ද කිසිදා වෙන් වීමට නොහැකි වූ සිය රට මුහුණ දෙන පීඩාවන් පිළිබඳව උද්යෝගයෙන් කතාබහ කළේය.සැබැවින්ම මේ රටේ ජීවත් වන අයටත් වඩා ශ්‍රී ලංකාව තුළ ජීවත් වන බවට මම බොහෝ විට ඔහු සමඟ විහිළු කළෙමි. මෙම සුවිශේෂී අදහස් හුවමාරුව ඇති වූයේ මීගමුව බන්ධනාගාරය තුළ සිදුවූ අතිශය භීෂණකාරී සිරකරු ඝාතනයත්, ඊට පලිගැනීමක් ලෙස ඇතැම් සිරකරුවන් විසින් බන්ධනාගාර නිලධාරීන් ඝාතනය කිරීමත් සමඟය. උද්වේගකර මාධ්‍ය සිරස්තල කාලයත් සමඟ මැකී ගිය පසු කුමක් සිදුවනු ඇත්ද?

සිරකරුවන්ගේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් වහාම ක්‍රියාත්මක විය යුතු බව වගකිවයුත්තන්ට අවබෝධ වේවිද? නමුත් කිසිවක් විශාල වශයෙන් වෙනස් නොවන බව පැහැදිලිවම පෙනෙන්නට තිබිණි. අතීතයේ අප්‍රමාණ වාර ගණනක් සිදු වූවාක් මෙන්ම, මෙවැනි බන්ධනාගාර ‘සමූහ ඝාතන’ මඟින් බන්ධනාගාර පද්ධතිය තුළ ප්‍රතිපත්තිමය හෝ ක්‍රියාකාරී ප්‍රතිසංස්කරණයක් ඇති නොකරනු ඇත.

අමාත්‍යවරයකුගේ කඳුළු හෝ දේශපාලන වාසි තකා විපක්ෂයේ දේශපාලනඥයන් පවත්වන මාධ්‍ය සාකච්ඡා හමුවේ වුවද තත්ත්වය මෙලෙසමය. සැබැවින්ම, ඔහුගේ අදහස ඊට වඩා පුළුල් එකකි.. බන්ධනාගාර පද්ධතියේ අසාර්ථකත්වය මඟින් නිරූපණය වූයේ බලයේ සිටින ආණ්ඩුවක ක්‍රියාකලාපයෙන් ඔබ්බට ගිය, රාජ්‍ය ආයතනික අසාර්ථකත්වයයි. රටක ආරක්ෂණ පද්ධතිය මෙතරම් බිඳවැටීමට ලක්ව තිබේ නම්, එය බලපාන්නේ රාජ්‍යයේ පැවැත්මට මෙන්ම සමස්ත සමාජයේම පැවැත්මටය.

එසේ නම්, ශ්‍රී ලංකාව වඩ වඩාත් අරාජිකත්වයට සහ රාජ්‍යය බිඳවැටීමේ තර්ජනයකට ගොදුරු වෙමින් පවතින්නේදැයි ඔහු ඇසුවේය. එය ප්‍රශ්නයකට වඩා ප්‍රකාශයකි. මගේ පිළිතුර අඩක් සරල වූ අතර අඩක් විහිළුවට මෙන් කරන ලද්දක් විය; ‘බැසිල්, රාජ්‍යය බිඳවැටෙන්නේ නැහැ. ඊට පටහැනිව, එය තවත් ශක්තිමත් වෙනවා. බිඳවැටෙන්නේ බන්ධනාගාර ඇතුළත හෝ පිටත සිටින පුරවැසියනුයි.’ අතීතයේ පැවැති මෙවැනි සංවාද ගණනය කළ හැකිනම්, ඒවා දහස් ගණනක් වනු ඇත.

සමහර විට, විශේෂයෙන්ම ශ්‍රී ලාංකේය රාජ්‍යයේ සුවිශේෂී බිඳවැටීම පිළිබඳ ඔහුගේ අතිශය ගැඹුරු අදහස් දැක්වීම් සම්බන්ධයෙන්, අපගේ අදහස් හුවමාරු තියුණු මෙන්ම කලකිරීමෙන් යුත් මතභේදවලින් සමන්විත විය. එසේ වුවද, සම්ප්‍රදායෙන් පිටතට ගොස්, ‘සම්මතයන්’ අභියෝගයට ලක් කරමින් සහ නීතියේ හිස් න්‍යායන්ගෙන් ඔබ්බට ගොස් ඉන් පීඩාවට පත් වූ මිනිසුන් දෙස බැලීමට එම සංවාද සෑම විටම මඟ පෑදීය.

මගේ අදහසට අනුව, විපතට පත්වූවන් කෙරෙහි වූ මෙම අසාමාන්‍ය සංවේදීතාව, නීති ක්ෂේත්‍රයේ පුහුණුව ලැබූ අන් අයගෙන් ඔහු වෙනස් කර දැක්වූ ප්‍රධාන ලක්ෂණයයි. උදාහරණයක් ලෙස ඉන්දියාවේ මෙන්, සමාජ සාධාරණත්වය වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම නීතිමය ක්‍රියාකාරීත්වය සමඟ සමීපව බැඳී නොතිබූ රටක, මෙය ඉතා දුර්ලභ ලක්ෂණයකි. තමාම අසාධාරණයට ලක්වීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මෙය සිදුවූවක් බව ඔහු නිතර පැවසූ අතර, පන්තිමය හෝ කුලමය පීඩනයන් කොතැනක දුටුවද ඒවා විවේචනය කිරීමට කිසිවිටෙකත් පසුබට වූයේ නැත.

එය නීති පීඨයේ දේශන ශාලා තුළ පැවැති ‘ස්ථාපිත මතයන්’ පිළිබඳව වූ කැපී පෙනෙන කුකුස සහ නීතිය ඉගැන්වූවන් කෙරෙහි දැක්වූ උපහාසාත්මක අනම්‍යශීලී බව හා බැඳී තිබිණි. අප අතර වසර විස්සකට වැඩි පරම්පරා පරතරයක් තිබූ අතර, වඩාත් සම්ප්‍රදායික යුගයකදී සිය ගුරුවරුන් කෙරෙහි ඔහු දැක්වූ එම නොසැලකිලිමත් විලාසය මට පවා සම්පූර්ණයෙන්ම තේරුම් ගැනීමට නොහැකි විය. එය එකල අතිශය විමතිය දනවන සුළු දෙයකි.

අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ චෝදනාව මත වසරක බරපතල වැඩ සහිත සිරදඬුවමකට යටත් කර සිටි ගිහි ඉංග්‍රීසි ගුරුවරයකු වෙනුවෙන් මා නීතිමය වශයෙන් පෙනී සිටි අවස්ථාවේදී ඔහු මා සමග සම්බන්ධ වීම, මීට හොඳම උදාහරණයකි. මෙම අවාසනාවන්ත නඩු පාර්ශ්වකරු, සිය නඩුව විභාග කිරීමට එරෙහිව විවෘත අධිකරණයේදී ‘ශබ්ද නඟා’ කතා කිරීම හේතුවෙන් හිටපු අග්‍රවිනිශ්චයකාර සරත් එන්. සිල්වා විසින් මෙම සිරදඬුවම පනවන ලදී.

අධිකරණ නියෝගය මත බන්ධනාගාරගත කිරීමෙන් පසු බන්ධනාගාර නිලධාරීහු ඔහු වධහිංසාවට ලක් කළහ. සිවිල් හා දේශපාලන අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර සම්මුතියේ (ICCPR) විකල්ප සම්මුතිය යටතේ අදාළ වින්දිතයා එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කමිටුවට අභියාචනයක් ඉදිරිපත් කළ අතර, එහිදී ප්‍රකාශ වූයේ ‘මෙවැනි දැඩි සහ සංක්ෂිප්ත දඬුවමක් අවශ්‍ය වූයේ මන්දැයි’  පිළිබඳව ‘කිසිදු හේතුසාධක සහගත පැහැදිලි කිරීමක්’ ඉදිරිපත් වී නොමැති බවයි.

‘සිදුවූ එකම බාධාව… නැවත නැවතත් මෝසම් ගොනු කිරීම… (ඒ සඳහා මුල්‍ය දඩයක් පැනවීම පැහැදිලිවම ප්‍රමාණවත් වීමට තිබිණි) සහ අධිකරණය හමුවේ වරක් ‘තම හඬ නැඟීම’ මෙන්ම ඉන්පසුව සමාව අයැදීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම පමණි’ යනුවෙන් කමිටුව සඳහන් කළේය. මෙම ‘අත්තනෝමතික ලෙස නිදහස අහිමි කිරීමට’ පිළියම් යොදන ලෙස අදාළ රාජ්‍ය පාර්ශ්වය වූ, ශ්‍රී ලංකාවට නියෝග කෙරිණි.

නමුත්, මෙම නඩුවේ නීතිමය පැත්තට අමතරව, අග්‍රවිනිශ්චයකාරවරයකු විසින්ම සිදුකරන ලද සම්ප්‍රදායික අධිකරණමය බලතල ඉක්මවා යෑමේ හාස්‍යජනක උදාහරණයේ කැපී පෙනෙන ලක්ෂණය වූයේ, මෙම දරුණු අත්දැකීමෙන් වින්දිතයා මුදාගෙන, ඔහුව යථා තත්ත්වයට පත්කිරීමේ සියලු පියවරයන් හිදී ප්‍රනාන්දු මහතා ඔහුට මඟපෙන්වමින් කටයුතු කළ ආකාරයයි. වඩාත් ස්ථාපිත මානව අයිතිවාසිකම් සංවිධාන රැසක් පිටුපා සිටිද්දී, ඔහු එසේ කළේ නැත.

එය නීතියෙන් ඔබ්බට ගිය එකකි. ඔහු තම භාරයට ගත් සෑම නඩුවකදීම වෙනසක් නැතුවම සිදු වූයේ එයයි. විශේෂයෙන්ම, සිය ජීවිතයේ වැඩි කාලයක් විරෝධය දැක්වූ, දිළිඳු සහ කොන් වූ ජනතාවට සිදුවූ වධහිංසා පිළිබඳ බොහෝ නඩුවලදී මෙය වඩාත් පැහැදිලි විය. සිල්ලර කඩයකින් කෙසෙල් ඇවරියක් සොරා ගැනීම නිසා පොලිස් නිලධාරීන් විසින් රෝදයක බැඳ කරකවමින් වධහිංසාවට ලක්කළ දකුණේ 15 හැවිරිදි පිරිමි ළමයකුගේ සිදුවීම ද ඊට ඇතුළත් ය.

ඊට අමතරව, සමාන නමක් තිබීම නිසා අපරාධකරුවකු ලෙස වරදවා වටහාගෙන, වකුගඩු අක්‍රිය වන තෙක් පහර කෑමට ලක්වූ රැකියාවක නිරත වූ පුද්ගලයකු පිළිබඳ පුවතක් ද විය. පසුව සාක්ෂි දීමට ආසන්නව තිබියදී එම වධකයින් විසින්ම ඔහු ඝාතනය කරන ලදී. මෙවැනි නඩු වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම අතිශය තිත්ත වූ අත්දැකීම් වූ අතර, වින්දිතයන් මෙන්ම ඔවුන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නීතිවේදීන් ද එක හා සමානව මානසික පීඩනයකට ලක් විය.

කිසි විටෙකත් පිටතට නොපෙන්වූවද, එමඟින් ඔහුගේ මානසික හා ශාරීරික සෞඛ්‍යයට සිදු වූ හානිය විශාල විය හැකිය. මා නම්, මෙය නීතිය සහ සංවේදීතාව එකිනෙක හමු වූ අවස්ථාවකි; බොහෝ දෙනකු පවසන පරිදි එය අමුතු සංයෝගයක් විය හැකිය. සැබැවින්ම, නීතිය යනු ‘ප්‍රභූ පැලැන්තියේ’ බුදලයක් ලෙස පෙන්වීම විලාසිතාවක් වී තිබූ කාලයක, ඔහු හැකි ඉහළම අයුරින් ‘ප්‍රභූ නොවන’  අභිමානයෙන් හා කැපී පෙනෙන ලෙස සිටි නීතිඥවරයෙකි.

මෑතකදී කරලියට ආ විකාරරූපී තර්කයක් පිළිබඳව ඔහු සමඟ සාකච්ඡා කිරීමට මට අවස්ථාවක් නොලැබිණි; එනම් නීතියේ ‘ප්‍රභූ’ භාරකරුවන් විසින් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 22 වැනි විශේෂිත වූ  ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයට එරෙහිව ‘කෘත්‍රිම’ විරෝධයක් ගොඩනැගූ බවට වන තර්කයයි. ඔවුන් පවසන ලද්දේ එය ‘ජනප්‍රිය සාධාරණත්වය’ යටපත් කිරීම සඳහා සිදු කරන ලද්දක් බවයි.

‘නීතිය’ යනු ‘සාධාරණත්වයට’ වඩා වෙනස් දෙයක් බව ඇතැමුන් පැවසූ අතර එය සැබවින්ම නිරර්ථක කතාවකි. තවත් අය ප්‍රශ්න කළේ දැනට සේවයේ නියුතු විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්‍රාම යන වයස අවුරුදු දෙකකින් දීර්ඝ කිරීම මෙතරම් ආන්දෝලනයකට හේතු වන්නේ මන්දැයි යන්නයි. මෙම පියවර මඟින් සාධාරණත්වය ඉටුකිරීම ඉහළ නංවන බවට කළ දැඩි මතවාදී ආවරණය, ඉහළ අධිකරණවල කාලයක සිට පවතින පුරප්පාඩු පිරවීමට ආණ්ඩුව අපොහොසත් වීමත් සමඟම හෙළිදරව් විය.

බැසිල් ප්‍රනාන්දු මහතා තමාටම අනන්‍ය වූ, කිසිවකුටත් අනුකම්පා නොකරන විලාසයෙන් මේ සියල්ල නිරර්ථක කතා ලෙස බැහැර කිරීමට ඉඩ තිබිණි. 2022 ශ්‍රී ලංකාවේ ‘ජනප්‍රිය විප්ලවය’ පිළිබඳ ඔහුගේ තක්සේරුව කෙටි මෙන්ම සෘජු එකක් විය. ‘විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය අහෝසි නොකර මෙම ‘විප්ලවය’ රොමෑන්තිකරණය කිරීමෙන් කිසිදු පලක් නැහැ’යි පැවසූ ඔහු, ‘ඉහළින්ම සිදුවන වෙනසක් නැතිව මෙය අලංකාරයට කරන ප්‍රදර්ශනයක් පමණයි’ යනුවෙන් ද පෙන්වා දුන්නේය.

විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය අහෝසි කිරීම පිළිබඳ ‘ජනතා විප්ලවයේ’ ආණ්ඩුවේ ප්‍රධාන මැතිවරණ පොරොන්දුව දැන් හුදෙක් මනඃකල්පිතයක් පමණි. වෙනත් බොහෝ දෙනකු මෙන් නොව, 2022 අරගලය සහ 2024 දී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ප්‍රමුඛ ජාතික ජන බලවේගය (NPP) ලැබූ මැතිවරණ ජයග්‍රහණ අතර පෙකණිවැලේ සබඳතාවක් ඇති කිරීමට ඔහු මැලි වූ අතර, වඩාත් විවේචනාත්මක ප්‍රවේශයකට මුල්තැන දුන්නේය.

කෙසේ වෙතත්, ‘විප්ලවවාදී’ ආණ්ඩුවක පළමු හෝ අවම වශයෙන් දෙවන හෝ තෙවන කාර්යය විය යුතුව තිබුණේ මර්දනකාරී නීතිමය ව්‍යුහය අහෝසි කර දැමීමයි. එම විරූපී ව්‍යුහය පවත්වාගෙන යන ප්‍රධාන කුලුනු දෙක වන්නේ මාර්ගගත ක්‍රමවල සුරක්ෂිතභාවය පිළිබඳ පනත (OSA, 2024) සහ ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනතයි (PTA, 1979). වසර දෙකකට පසුවද, එම පනත් දෙකම තවමත් සක්‍රියව පවතී.

කෙටුම්පත් කර ඇති ‘රාජ්‍යය ත්‍රස්තවාදයෙන් ආරක්ෂා කිරීමේ පනත’ ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනතටත් වඩා නරක එකක් වීමේ අවදානමක් පවතී. ඊට හිටපු ජනාධිපති රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා නගන ප්‍රීති ඝෝෂා හඬ මවාගත හැකිය. එම නිසා, ශ්‍රී ලංකාව සිය පැරණි භූතයන් බැහැර කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කරයි. ප්‍රනාන්දු මහතාගේ දෘෂ්ටිකෝණයෙන් බලන කල, මෙය ඉතිහාසය ඛේදවාචකයක් ලෙස නැවත නැවතත් සිදු වීමකි.

මීට වඩා පෞද්ගලික වූ උපහාරයක් තවත් ඉඩකඩ අවශ්‍ය වේ. ඔහුගේ අභාවයෙන් ශ්‍රී ලංකාව මෙන්ම ආසියාව ද වඩාත් අසරණ වූ බව පැවසීම පමණක් දැනට ප්‍රමාණවත්ය.

The post අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් පෙනී සිටි අදීන නීතිවේදියා: බැසිල් ප්‍රනාන්දු appeared first on විවරණ.

එක්සත් ජාතින්ගේ පරමාර්ථ සහ ප්‍රතිපත්තිවල එසේ සඳහන් වුවත් මෙවර වාර්ෂික මහා සභාවේ දී ලොව ප්‍රබලම රාජ්‍යයැයි හැඳින්වෙන එක්සත් ජනපදයේ ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් පැවැත් වූයේ නට්සි ජර්මනියේ හිට්ලර් හෝ නොකල ආකාරයේ අතිශය බියකරු සමස්ත මානව වර්ගයාම අනතුරට හෙළන ආකාරයේ අශික්ෂිත කතාවකි. සාමයට ඇති තර්ජන ඉවත් කිරීම සහ ඒවා වැළැක්වීම වෙනුවට ඔහු පාරම්බෑවේ ඔහුගේ අණසකට හිස නොනමන රාජ්‍යයන් මිහි මතින් තුරන් කරන ආකාරයයි. දැනට ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ සහ ඊශ්‍රායෙලයේ ප්‍රහාරවලට ලක්ව සිටින ඉරානය ඔහු නියම කරන ආකාරයේ ගිවිසුමකට එළඹෙන්නේ නැතිනම් මුළු මහත් රටම විනාශ කරන බවට තර්ජනය කෙළේය. එමෙන්ම ප්‍රහාරය ආරම්භයේ දී ඉරානයේ රාජ්‍ය නායක අයතොල්ලා කමේනි ඝාතනය කිරීම තම ජයග්‍රහණයක් සේ හුවා දැක් වූයේය.

එසේ වුවත් මෙම ප්‍රහාරයේ දීම ඉරානයේ ප්‍රාථමික පාසලක කුඩා ළමයින් 160කට වැඩි පිරිසත් ඇමරිකානු බෝම්බ ප්‍රහාරවලින් මරා දැමීම ගැන සඳහන් කෙළේ නැත.

ඇමරිකානු නායකයා නිදහස් ස්වෛරී රාජ්‍යයක් වූ වෙනිසුවෙලාවේ ජනාධිපති නිකොලස් මදුරෝ සහ ඔහුගේ බිරිඳ පැහැර ගෙන යෑම හුවා දැක් වූයේ තවත් ජයග්‍රහණයක් සේය. මදුරෝ සහ ඔහුගේ බිරිඳ තවමත් නිව්යෝර්ක් නගරයේ සිර ගෙයක කොටු කර සිටී.

”..එක්සත් ජනපදයේ අතිශය වැදගත් වුවමනාවන් තහවුරු කිරීමට අප සතු අසම සම යුද ශක්තිය යොදා ගනු ඇත. එමගින් කියුබාවේ පවතින තත්වය මූලික වශයෙන්ම වෙනස් කිරීමට බලාපොරොත්තු වෙමු..”

ඉන් අදහස් කෙළේ වෙනිසුවෙලාවේ මෙන් රාජ්‍ය නායතයා පැහැර ගෙන යෑමට නොහැකි වුවහොත් කුරිරු ප්‍රහාරයකින් කියුබාවේ පාලනය වෙස් කිරීමට සූදානම් ය යන්නයි.

රටේ නායකයා පැහැර ගෙන යෑමට අමතරව එහි තෙල් සම්පත් හිමි කර ගෙන ඉන් ලැබෙන ආදායම් එක්සත් ජනපද භාණ්ඩාගාරයට බැර කිරීම ද අමු අමුවේ කෙරෙන මංකොල්ලයකි. ජනාධිපති ට්‍රම්ප් එය හැඳින් වූයේ ජයග්‍රාහකයාගේ අයිතියක් සේය.

ජනාධිපති මදුරෝ පැහැර ගෙන යෑමට වෙනිසුවෙලාවේ හමුදාවේ සහ අනෙකුත් රාජ්‍ය කායකයන්ගේ සහාය ලබා ගැනීමට හැකි වුවද එවැන්නක් කියුබාවේ ක්‍රියාත්මක කිරීම අපහසු නිසා උපරිම හමුදා ශක්තිය යොදා ගැනීමට බොහෝ දුරට ඉඩ ඇත. දශක හතකට ආසන්න කාලයක් ඇමරිකාවේ නීති විරෝධී සම්බාධකවලට ලක්ව සිටින කියුබාවේ ජන ජීවිතය පත්ව ඇත්තේ ඛේදනීය තත්වයකට බව අමතක නොකළ යුතුය.

එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා සභාව ඇමතු ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ රැකවරණය යටතේ සිටින ඊශ්‍රායෙලයේ අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු ද පැවැත් වූයේ එවැනිම අශික්ෂිත කතාවකි. මෙම පුද්ගලයා අත් අඩංගුවට ගෙන ඉදිරිපත් කරන්නැයි අන්තර්ජාතික අපරාධ අධිකරණය නියෝගයක් නිකුත් කර ඇති නමුත් එය ක්‍රියාත්මක කිරීමට කිසිම රාජ්‍යයක් ඉදිරිපත් වන්නේ නැත. යුද විරෝධියෙකු වශයෙන් හැඳින්වෙන නිව්යෝර්ක් නගරයේ නගරාධිපති සොහ්රාන් මම්ඩානි ඊශ්‍රායෙල් අගමැති නිව්යෝර්ක් නගරයට පැමිණිය හොත් අත් අඩංගුවට ගන්නා බවට කලින් තර්ජනයක් කළ තිබුණ ද ඇත්ත වශයෙන්ම සිදු වූයේ නිවියෝර්ක් පොලීසිය බෙන්ජමින් නෙතන්යාහුගේ පැමිණීමට එරෙහිව විරෝධතා දැක් වූ අය අත් අඩංගුවට ගැනීමය. අත් අඩංගුවට පත් වූවන් අතර ලෝක ප්‍රකට කලාකරුවන් වූ බවද වාර්තාවේ.

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේම නිර්මාණයක් වූ ඊශ්‍රායෙලයේ අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු ගේ කතාව ද ඔහුගේ ස්වාමියාගේ කතාවට වෙනස් නොවේ. සමහර විචාරකයින් පවසන ආකාරයට යථාර්ථය වන්නේ ඊශ්‍රායලය ඇමරිකානු ප්‍රතිපත්තිය මෙහෙයවන බව වුවත් ඒ දෙරටේම ප්‍රතිපත්ති සහ ක්‍රියාමාර්ග එකිනෙතට මැනැවින් ගැලපෙන බව අමුතුවෙන් සඳහන් කළ යුතු නැත.

ඊශ්‍රායෙල් නායකයා ද ගාසා තීරයේත් බටහිර ඉවුරේත් සිදු කරන මිනිස් ඝාතන සහ දේපොළ විනාශය ගැන කතා කෙළේ ආඩම්බරයෙනි. බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු ගාසා තීරයේ සහ බටහිර ‍ඉවුරේ ඊශ්‍රායෙල් හමුදා සිදු කරන ජනඝාතනයට එරෙහිව නැගී සිටින සටන්කාමීන් හැඳින් වූයේ මිහිතලයේ සිටින මිප්‍ලේච්ඡතම මිනිමරුවන් සේය. ඔහු ද සින්වාර් හනියේ වැනි හමාස් නායකයන් ඝාතනය කිරීම ගැන පාරම්බෑවේ සිය අනුග්‍රාහකයා මෙනි. පලස්තින ප්‍රදේශවල ජනඝාතනයක් සිදු වන්නේයැයි කීම මෙම ශතවර්ෂයේ මහා ම පචයක්යැයි ඔහු සමුළුව අමතමින් කීවේය. මීට අමතරව 2024 නොවැම්බර් මස ඊශ්‍රායෙල් ඔත්තු සේවා මගින් ජංගම දුරකතනවලට සවි කරන ලද ද්‍රව්‍ය පුපුරුවා හැරීමෙන් කාන්තාවන් සහ ළමයින් සිය ගණනාවක් මරණයට පත් කිරීම අගය කෙළේ එහි ආකෘතියක් මහා මණ්ඩලයේ ප්‍රදර්ශනය කිරීමෙනි.

ඔහු ඉන් අදහස් කෙළේ එක්සත් ජාතීන්ගේ පරීක්ෂණ කොමිසමක් 2025 සැප්තැම්බර් නිකුත් කළ වාර්තාවකින් ඊශ්‍රායෙලය ගාසා තීරයේ ජන ඝාතනයක් සිදු කරන බව පිළිගෙන තිබීම හෑල්ලුවට ලක් කිරීම ය. 

ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ද ඉරානයේ යුද අපරාධ සිදුකෙළේයැයි පිළිගැනීමට සාධාරණ හේතු පවතින බව එක්සත් ජාතීන්ගේ තොරතුරු සෙවීමේ කොමිසමක් වාර්තා කර ඇති බවද සැලකිල්ලට ගත යුතුය.

මීට අමතරව නේටෝ රටවල් වෙනුවෙන් රුසියාව සමග යුද වැදි සිටින යුක්‍රේනයේ ජනාධිපති ව්ලැඩ්මීර් සෙලන්ස්කි ද එක්සත් ජාතින්ගේ මහා මණඩලය ඇමතුවේ රුසියාවට එරෙහි යුද්ධයට අවි ආයුද ලබා ගැනීමට එක්සත් ජනපදය සහ වෙනත් රටවල් සමග ඇති කර ගත් ගිවිසුම් සහ එකඟතා හුවා දැක්වීමටය. රුසියාවට එරෙහිව කරන යුද්ධයේ දී එම රට වඩාත් දුර්වල කොට පරාජය කිරීම සඳහා වඩ වඩාත් සම්බාධක සහ තහංචි පනවන ලෙස ඔහු ලෝක නායකයන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේ සාමය උදා කිරීමේ අවස්ථා අමතක කිරීමෙනි.

පුදුමයට මෙන් සාමය සහ නීතිය ශක්තිමත් කිරීමට පියවර ගන්නා ලෙස ඉල්ලා සිටියේ සම්බාධක සහ තහංචිවලින් හොඳටම හෙම්බත්වී සිටින ඉරානය සහ නොනවත්වා ඊශ්‍රායෙලයෙන් එල්ල කරන ගුවන් සහ මිසයිල ප්‍රහාරවලට ලක්ව සිටින ලෙබනනය පමණි. ආරවුල් විසඳා ගැනීමට සාකච්ඡා සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ක්‍රියා මාර්ග ගත යුතු බව ඉරාන ජනාධිපති අවධාරණය කෙළේය. ලෙබනනයේ අගමැති ගේ දුක්ගැනවිල්ල වූයේ තම රටට එරෙහිව සිදු කරන සාහසික අපරාධ ඉදිරියේ ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව නිහඬව සිටීම ය.

අප බිහි කර ඇත්තේ යුද අවි ආයුධ ගලා යෑමට සියලු පහසුකම් ඇති එහෙත් විපතට පත ජනතාවට ආහාර ලබා ගැනීමට තහංචි පනවන ලෝකයක්යැයි නේපාලයේ අගමැති බාලේන්ද්‍ර ෂා පෙන්වා දුන්නේය.

කලින් සඳහන් කළ ආකාරයට ජාත්‍යන්තර සාමය සහ ආරක්ෂාව පවත්වා ගැනීමට ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවේ ආශීර්වාද මැද පිහිටුවා ගත් එක්සත් ජාතින්ගේ සංවිධානය එහි මහලේකම් ඇන්නියෝ ගුටරෙස් ද පිළිගන්නා ආකාරයට අද සම්පුර්ණයෙන්ම අවලංගු කාසියක් බවට පත්ව ඇත. ගෝලිය බලය හමුවේ ජාත්‍යන්තර නිතිය යනුවෙන් අද කිසිත් ඉතිරිව නැත. ආදර්ශය බවට පත්ව ඇත්තේ බලය හා ශක්තියයි. අන්තර්ජාතික අපරාධ අධිකරණයේ නිලධාරීන් සහ විනිශ්චයකරුවන් ඇමරිකාවේ සම්බාධකවලට ලක්ව සිටිති. එම අධිකරණයේ බලය ක්‍රියාත්මක වන්නේ ආසියා අප්‍රිකා රටවල් සම්බන්ධයෙන් පමණි.

මෙවැනි වාතාවරණයක් තුළ අප ගමන් කරමින් සිටින්නේ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය සහ එහි ආරක්ෂක මණ්ඩලය හුදු ප්‍රේක්ෂකයන් බවට පත් කරන, මංකොල්ලකාරී අධිරාජ්‍යවාදී අඳුරු අතීතය සිහිපත් කරන භයානක ලෝකයකටය. සතුරු බලවේග සියල්ල සමූලාඝාතනය කර ලොවම සිය අණසක යටතට ගත හැකියැයි සිහින මවන නායකයන් ගේ ලෝකයකටය. කෘත්‍රීම බුද්ධිය සහ නූතන තාක්ෂණය මගින් සියල්ල ජය ගතහැකියැයි විශ්වාස කරන ලෝකයකටය.

වර්ධනය වන සමාජ ආර්ථික යථාර්ථය තුළ තීරණාත්මක වන්නේ නිවැරදි දේශපාලන තීරණ ගැනීමට සහ ඒ වෙනුවෙන් නොසැලී සිටින නායකත්වයක් ගොඩ නගා ගැනීම ය. සාමය ගැන කතා කරමින් යුද්ධය එකම ක්‍රියා මාර්ගය බවට පත් කර ඇති සමාජයක එය  දියෙන් කිරි වෙන් කර ගන්නාක් මෙන් ශූක්ෂම ක්‍රියාවකි. 

මෙම ලිපිය අවසන් කිරීමට සූදානම්වත්ම මට ඇස ගැසුණු වාර්තාවකින් මෙය වඩාත් තහවුරු විය. ඒ යුද්ධය ප්‍රශ්න විසඳා ගැනීමේ සහ සිය බලය තහවුරුකර ගැනීමේ එකම ක්‍රියා මාර්ගය බවට පත් කර ගෙන සිටින ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ තරුණ තරුණියන් 34ක සාම සාධක කණ්ඩායමක් ලංකාවට පැමිණීමය. ජනමාධ්‍යයෙන් උත්කර්ෂවත් ආකාරයට වාර්තා කළ ආකාරයට මෙම පිරිස් උතුරේ සහ මධ්‍යම කඳුකරයේ ඉංග්‍රීසි අධ්‍යාපනය සහ ඇමරිකානු සාමකාමී ජීවන ශෛලිය ස්වේච්ඡාවෙන් උගන්වනු ඇත. ඒ ගැන කිව යුත්තේ ලංකාව වැනි තුන්වැනි ලෝකයේ රටවල සාම අධ්‍යාපනය පතුරුවා හැරීමට වඩා ඒ වෙනුවෙන් වැය කරන සම්පත් සහ යොදවන තරුණ තරුණියන් ඇමරිකාවේ දේශපාලන නායකයන්ට ඔවුන්ගේ ක්‍රියාකාරිත්වය නිසා විනාශයේ මුව විටට පැමිණ සිටින ලෝකය ගලවා ගැනීමේ අවශ්‍යතාවය ගැන පාඩම් කියා දීම වඩාත් වැදගත්ය යන්නයි.   

The post එක්සත් ජාතින්ගේ සාම දෙවොලට අරක්ගත් යුද්ධයේ රාක්ෂයින්.. appeared first on විවරණ.