ධනවතුන් හා බලවතුන් අගය කිරීමටත්, ඔවුන්ට වැඳ වැටීමට තරම් පෙළඹීමටත්, එමෙන්ම දිළිඳු හා පහත් තත්ත්වයන්හි පසුවන මිනිසුන් හෙළා දැකීමට හෝ අවම වශයෙන් නොසලකා හැරීමටත් ඇති මෙම නැඹුරුව… අපගේ සදාචාරාත්මක පිරිහීමේ ප්‍රධානතම මෙන්ම වඩාත්ම මූලික හේතුවයි.
ඇඩම් ස්මිත් (The Theory of Moral Sentiments – සදාචාරාය පිළිබඳ නියාමය)

2026 ජූලි මාසයේදී, ලෝක බැංකුව විසින් ශ්‍රී ලංකාව රුපියල් මිලියන 1.6 ක ඒක පුද්ගල ආදායමක් ඇති ‘ඉහළ මධ්‍යම ආදායම් ලබන රටක්’ ලෙස නැවත වර්ගීකරණය කර ඇත.

එමෙන්ම, ලෝක බැංකුවට අනුව, 2025 වසරේදී ශ්‍රී ලංකාවේ දරිද්‍රතා අනුපාතය 22.1 % ක් විය. 2026 මාර්තු මාසයේදී එහි දරිද්‍රතා රේඛාව රුපියල් 16,690 ක් ලෙස හැඳින ලෙන තිබුණි. ඉන් අදහස් වන්නේ ශ්‍රී ලාංකිකයින්ගෙන් පහෙන් එකකට වඩා වැඩි පිරිසක් වසරකට උපයන්නේ රුපියල් 205,000 ක් පමණක් බවයි.

වාර්ෂික ඒක පුද්ගල ආදායම රුපියල් මිලියන 1.6 ක් වන රටක, ජනගහනයෙන් පහෙන් පංගුවක් වසරකට උපයන්නේ රුපියල් 205,000 ක් පමණි. මෙය තනි රටක් නොව, එකිනෙකට සහමුලින්ම පරස්පර විරෝධී වුවමනාවන් සහ අභිලාෂයන් සහිත රටවල් දෙකකි.

ශ්‍රී ලංකාව ඉහළ මධ්‍යම ආදායම් ලබන තත්ත්වයකට ඔසවා තැබීම රජය විසින් සාධාරණව සමරනු ලැබුවද, වසරකට රුපියල් 205,000ක් පමණක් උපයන 22%ක් වූ ශ්‍රී ලාංකිකයින් වෙනුවෙන්  කිසිදු ප්‍රායෝගික වැඩපිළිවෙළක් ඔවුන් සතුව නොවීය. ඒ වෙනුවට ඔවුන්ට තිබුණේ අසමානත්වය සහ විෂමතාවය තවදුරටත් තීව්‍ර කරන ආර්ථික වර්ධනයක් හා තවත් සහනාධාර කිහිපයක් පමණි.

ශ්‍රී ලංකාව පළමු වරට ඉහළ මධ්‍යම ආදායම් මට්ටමට ළඟා වූයේ 2019 වසරේදීය. එවකට රටේ ඒක පුද්ගල ආදායම රුපියල් 688,719 ක් විය. දරිද්‍රතා අනුපාතය 14.3% ක් වූ අතර දරිද්‍රතා රේඛාව රුපියල් 6,966 ක් ලෙස සටහන් විය.

 2022 දී රාජපක්ෂලා විසින් නිර්මාණය කරන ලද ආර්ථික බිඳවැටීමෙන් යථා තත්ත්වයට පත්වීම සත්‍යයකි – නමුත් එය අතිශයින්ම අසමානය. මෙම යථා තත්ත්වයට පත්වීමේ ක්‍රියාවලිය විසින් දුප්පතුන් මෙන්ම එතරම් දුප්පත් නොවූවන් ද තවදුරටත් දුප්පත් කර ඇති අතර ධනවතුන් තවදුරටත් ධනවත් කර ඇත.

ප්‍රතිපත්ති විශ්ලේෂණ කේන්ද්‍රයේ (CPA) නවතම සමීක්ෂණයේ සොයාගැනීම්වලින් මෙය තහවුරු කරයි: ප්‍රතිචාර දැක්වූවන්ගෙන් 51% ක් පවසන්නේ වසරකට පෙර පැවති තත්ත්වයට සාපේක්ෂව තම ආර්ථික තත්ත්වය නරක අතට හැරී ඇති බවයි; 18% ක් පමණක් එය වර්ධනය වී ඇති බව පවසන අතර, 30% ක් පවසන්නේ එය නොවෙනස්ව පවතින බවයි. මෙය ‘අස්වැසුම’ දීමනා ඉහළ නංවා තිබියදීත් පවතින තත්ත්වයයි. එම සහාය නොමැති වූයේ නම්, දරිද්‍රතාවය සහ අසමානතාවය උපරිම සීමාවන් ද බිඳගෙන ඉහළ යනු ඇත.

ලෝක බැංකුවට අනුව, “අර්බුදය හේතුවෙන් සිදු වූ සුබසාධන හානිය ආපසු හැරවීමට මෙම ආර්ථික නැගී සිටීමේ ක්‍රියාවලියට) නොහැකි වී ඇත” මෙම නොහැකියාව අහම්බයක් නොව, එය මෙම ආර්ථික ප්‍රකෘතියේ ස්වභාවය සහ එය හැඩගැස්වූ ප්‍රතිපත්තිමය තීරණවල අනිවාර්ය ප්‍රතිඵලයකි.

රටේ බිඳ වැටුණු මූල්‍ය තත්ත්වය නිවැරදි කිරීමට උත්සාහ කිරීමේදී රනිල් වික්‍රමසිංහ පරිපාලනය තීරණය කළේ, ආරක්ෂක වියදම් සැලකිය යුතු ලෙස අඩු නොකිරීමට හෝ ශ්‍රී ලංකන් ගුවන් සේවය වැනි අධික ලෙස මුදල් ගිලදමන ආයතනවලින් ඉවත් නොවීමටයි. නව ණය ලබා ගැනීම කළ නොහැකි වූ බැවින්, මෙයින් අදහස් කෙරුණේ මුළුමනින්ම පාහේ බදු මතම යැපීමට සිදුවීමයි. එසේම 2023 වසරේ අගභාගයේදී වික්‍රමසිංහ පරිපාලනය විසින් බදු පැනවීමේ අසමානුපාතික  කොටසක් වක්‍ර බදු ආකාරයෙන් පැනවීමට තීරණය කරන ලදී.

2024 ජනවාරි 1 වන දින, රජය විසින් වැට් (VAT) බද්ද 15% සිට 18% දක්වා ඉහළ නංවන ලද අතර, පොත්පත් සහ අනෙකුත් අධ්‍යාපනික ද්‍රව්‍ය ද ඇතුළුව භාණ්ඩ 97 ක් සඳහා වූ වැට් බදු සහන ඉවත් කරන ලදී. ජීවන වියදම කෙරෙහි මෙහි බලපෑම ක්ෂණිකවම විනාශකාරී විය. බදු සහන ඉවත් කිරීම් හේතුවෙන් වැට් බදු බර 50% කින් ඉහළ ගියේය. තවද, දුප්පත්ම 40% ක් වූ කුටුම්භයන්ට වැට් බදු ගෙවීම් 60% ක පමණ දැවැන්ත වැඩිවීමකට මුහුණ දීමට සිදුවිය

අද වන විට ජනගහනයෙන් දුප්පත්ම 10% තම ආදායමෙන් 10% ක්ම වැට් බදු සඳහා වැය කරති.

ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය යථා තත්ත්වයට පත්වීම සත්‍යයකි. නමුත් එහි තිරසාරභාවය ප්‍රශ්නාර්ථයක් වී ඇත්තේ, වෙනත් කරුණක් නිසා නොව, පුළුල් වන සමාජ-ආර්ථික විෂමතාවයන් නම් අස්ථාවර පදනමක් මත එය ගොඩනඟා ඇති බැවිනි.

මීට වසර තිහකට පෙර, රටක සමාජ-ආර්ථික සංවර්ධනය මැනීමේ එකම මිනුම් දණ්ඩ ලෙස ආර්ථික වර්ධනය (සහ ඒක පුද්ගල ආදායම) යොදා ගැනීම ප්‍රමාණවත් නොවන බව එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහන (UNDP) විසින් පෙන්වා දෙන ලදී. සමාජයක අභිවෘද්ධියට නොව, එහි ප්‍රතිවිරුද්ධ තත්ත්වයට මඟ පාදන වර්ධන මාදිලි පහක් 1996 මානව සංවර්ධන වාර්තාව මඟින් හඳුනාගෙන තිබුණි.

1. රැකියා විරහිත වර්ධනය : නව සහ වඩා හොඳ රැකියා අවස්ථා නිර්මාණය කිරීමට අපොහොසත් වන ආර්ථික වර්ධනයයි.
2. අනුකම්පා විරහිත වර්ධනය : දරිද්‍රතාවය සහ/හෝ ආදායම් විෂමතාවය අඩු කිරීමට අපොහොසත් වන ආර්ථික වර්ධනයයි.
3. හඬක් නැති වර්ධනය : ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සහ ජනතාව බලගැන්වීම ශක්තිමත් කිරීමට අපොහොසත් වන ආර්ථික වර්ධනයයි.
4. අක් මුල් සිඳුණු වර්ධනය : ජනවාර්ගික හා ආගමික සුළු ජාතීන්ට එරෙහිව වෙනස්කම් කරන සහ විවිධත්වය වෙනුවට ඒකාකාරී බව ප්‍රවර්ධනය කරන ආර්ථික වර්ධනයයි.
5. අනාගතයක් නොමැති වර්ධනය : සම්පත් අධික ලෙස සූරාකෑම සහ පාරිසරික විනාශය මත පදනම් වූ ආර්ථික වර්ධනයයි.

ආර්ථික වර්ධනය අත්‍යවශ්‍යය, නමුත් එය මානව සංවර්ධනය පිරිහීමට පත්කරනවා වෙනුවට  පෝෂණය කරන ආකාරයේ වර්ධනයක් විය යුතුය. ජීවන වියදම් අර්බුදය කෙරෙහි ජාතික ජන බලවේගයේ රජය දක්වන උදාසීන පිළිවෙතින් පෙන්නුම් කරන්නේ, දශක තුනක් පැරණි මෙම පාඩම පිළිබඳව ඔවුන් ගේ සම්පූර්ණ නොදැනුවත්කමයි.

ප්‍රතිපත්ති විශ්ලේෂණ කේන්ද්‍රයේ (CPA) නවතම සමීක්ෂණයේ සොයාගැනීම් මහත් ආන්දෝලනයක් ඇති කළේ ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා කෙරෙහි ඉහළ ජනතා සහයෝගයක් පවතින බව ඉන් පෙන්නුම් කළ බැවිනි. නමුත් එම තෘප්තිමත්භාවය පදනම් වී ඇත්තේ ආර්ථිකය මත නොව දේශපාලනය මත බව ද හෙළි විය. සොයා ගැනීම්වලට අනුව, ප්‍රතිචාර දැක්වූවන්ගෙන් 75% ක් ජනාධිපති දිසානායක පිළිබඳව තෘප්තිමත් වෙති. තවද 63% ක් කාර්යක්ෂම ආණ්ඩුවක් පවත්වාගෙන යාමට ජාතික ජන බලවේගයට ඇති හැකියාව පිළිබඳව තෘප්තිමත් වෙති. ඊට පැහැදිලිවම වෙනස් ලෙස, රජය විසින් ජීවන වියදම පාලනය කරන ආකාරය පිළිබඳව තෘප්තිමත් වන්නේ ප්‍රතිචාර දැක්වූවන්ගෙන් 45% ක් පමණි.

දිසානායක පාලනයට ජීවන වියදම් අර්බුදය පාලනය කිරීමේ හැකියාව වැඩිදියුණු කරගත හැකිද?

වක්‍ර බදු මත අධික ලෙස යැපීම සහ ජීවන වියදම ඉහළ යාම අතර ඇති සම්බන්ධය පිළිබඳව රජයට අවබෝධයක් නැතිකම සැලකිල්ලට ගත් කල, ඊට පිළිතුර ‘නැත’ යන්න ය.

ජූලි 26 වන දින සන්ඩේ ටයිම්ස් පුවත්පතට අනුව, ද්විතීයික දේපළ බද්දක් (දෙවන, තෙවන හෝ ඊට වැඩි නේවාසික දේපළ ඉලක්ක කරගත් බද්දක්; (වෙනත් වචනවලින් කිවහොත් කුලී ආදායම මත පනවන ප්‍රගතිශීලී බද්දක්, ඕස්ට්‍රේලියාවේ සිට එක්සත් රාජධානිය දක්වා රටවල ප්‍රධාන වශයෙන් පවතින බද්දක්) හඳුන්වා දීමට ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) කරන බලපෑමට රජය එරෙහි වෙමින් සිටී. රජයේ තර්කය වන්නේ තමන්ට වෙනත් ආදායම් මාර්ග ඇති බැවින් එවැනි ඍජු බද්දක් අවශ්‍ය නොවන බවයි. මෙම ආදායම් මාර්ග වැඩිපුරම වක්‍ර බදු වන අතර, ඒවා දුප්පතුන් තලා පෙළා දමන, මධ්‍යම පන්තිය අවදානමට ලක් කරන, සහ අධ්‍යාපනය වැනි අත්‍යවශ්‍ය දේවල් වඩ වඩාත් ශ්‍රී ලාංකිකයන්ට දරාගත නොහැකි තත්ත්වයට පත් කරන ඒවාය.

පසුගිය අයවැයෙන්, ජනාධිපතිවරයා වැට් බදු සීමාව රුපියල් මිලියන 60 සිට රුපියල් මිලියන 36 දක්වා අඩු කිරීමට යෝජනා කළේය. 2026 ජූනි මාසයේදී රජයට එම සැලසුම හකුලා ගැනීමට සිදු විය. නමුත් එය ඇතුළත් කර තිබීමෙන්ම පෙනී යන්නේ, එවැනි පියවරක් මගින් (දැනටමත් ගැටලු රැසකට මුහුණ දී සිටින) සුළු හා මධ්‍යම පරිමාණ ව්‍යාපාරවලට සහ ඔවුන්ගේ පාරිභෝගිකයින්ට සිදුවන විනාශකාරී බලපෑම පිළිබඳව රජයේ ඇති නොදැනුවත්කම හෝ නොසැලකිලිමත්බවයි.

2025 වසරේදී ශ්‍රී ලංකාවේ සෘජු සහ වක්‍ර බදු අනුපාතය 23: 77 ක් ලෙස අතිශය අසමානුපාතික මට්ටමක එකතැන පල් විය. රිෆ්කා සියාඩ් පෙන්වා දෙන පරිදි, “…ශ්‍රී ලංකාව ආසියා-පැසිෆික් කලාපයේ රටවලට වඩා දළ වශයෙන් සියයට 20 කින් පමණ වැට් (VAT), සුරාබදු සහ වෙළඳ බදු මත යැපෙන අතර, අප්‍රිකාව සහ ලතින් ඇමරිකාව ඇතුළු සෑම කලාපීය රටකටම වඩා අඩු ප්‍රමාණයක් පුද්ගලික සහ ආයතනික බදුවලින් රැස් කරයි… මෙය ශ්‍රී ලංකාව කලාපීය සම්මතයන්ගෙන් බැහැර වී ඇති බව ඉස්මතු කරන අතර, වඩාත් සමතුලිත සහ සාධාරණ බදු සංයුතියක් ලබා ගැනීම සඳහා සෘජු බදු එක්රැස් කිරීම පුළුල් කිරීමේ හා ශක්තිමත් කිරීමේ අඛණ්ඩ අවශ්‍යතාවය අවධාරණය කරයි”. අවාසනාවකට මෙන්, රජය මෙය ගැටලුවක් සේ නොදකින නිසාත්, එහි දේශපාලනික සහ ආර්ථික අස්ථාවරත්වය (තිරසාර නොවන බව) ඔවුන්ට අවබෝධ නොවන නිසාත්, මෙම අසමතුලිතතාවය අවම කිරීමට රජයට කිසිදු සැලසුමක් නොමැති බව පෙනේ.

XIV වන ලියෝ පාප්වහන්සේ සිය පළමු අපෝස්තලික අනුශාසනාවෙහි මෙසේ ලියා ඇත, “දුප්පතුන් වඩ වඩාත් වැඩි වන ලෝකයක, සාමාන්‍ය ජනයා හා සසදන විට වෙනත් ලෝකයක ජීවත් වන්නාක් වැනි සුවපහසුවෙන් සහ සුඛෝපභෝගීත්වයෙන් පිරි වටපිටාවක ජීවත්වන ධනවත් ප්‍රභූ පැලැන්තියෙන් පිරි රටක් අපි පරස්පරතාවයක් සේ දකිමු…” ශ්‍රී ලංකාව යළිත් ඉහළ මධ්‍යම ආදායම් ලබන මට්ටමට ඔසවා තැබීම ප්‍රශංසනීය වුවද, එම ආර්ථික ප්‍රගතියේ විශාලතම බර තමන්ගේ උරහිස් මත දරා සිටින ජනතාව ගැන වචනයක් හෝ කීමට ජාතික ජන බලවේගයට  නොහැකි වීමෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ, කයිවාරු සහ සටන් පාඨ හැරුණු විට මෙය සාමාන්‍ය ජනතාව ගේ ආණ්ඩුවක් නොවන බවයි.

1977 දී ආර්ථිකය විවෘත කිරීම මඟින් ශීඝ්‍ර ආර්ථික වර්ධනයක් මෙන්ම දැවැන්ත අසමානතාවයක් ද නිර්මාණය විය. ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය සහ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ (1982 න් පසු) මෙම ආර්ථික විෂමතාවයට සිංහල-දෙමළ ජාතිවාදී මුහුණුවරක් ලබාදීමට උත්සාහ කළ අතර, විවෘත ආර්ථිකය මගින් දෙමළ (සහ මුස්ලිම්) ජනතාව පොහොසත් වන විට සිංහලයන්ව හිඟමනට ඇද දැමූ බවට ඔවුහු තර්ක කළහ. එක්සත් ජාතික පක්ෂ ආණ්ඩුවට සහ විවෘත ආර්ථිකයට දැක්වූ විරෝධය, සිංහල අන්තවාදය සමඟ බද්ධ විය.

සිය ධුර කාලයන් දෙක තුළදී, ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා රජයේ ආදායම වැඩිකර ගැනීම සඳහා මුළුමනින්ම පාහේ වක්‍ර බදු මත යැපුණු අතර, එය ජීවන වියදම විශාල වශයෙන් ඉහළ යාමට හේතු විය. විකල්ප ප්‍රතිපත්ති කේන්ද්‍රයේ සමීක්ෂණවලට අනුව, ඉදිරි වසර දෙක තුළ සාමාන්‍ය ආර්ථික තත්ත්වය යහපත් වනු ඇතැයි 2011 වසරේදී සිංහල ජනතාවගෙන් 70% ක් පමණ විශ්වාස කළහ. නමුත් 2013 වන විට, ඉදිරි වසර දෙක තුළ පොදු ආර්ථික තත්ත්වය යහපත් වනු ඇතැයි සිතුවේ සිංහල ජනතාවගෙන් 38.5% ක් පමණි වාසනාවකට මෙන්, ආණ්ඩුව විසින් ජාතිවාදී/අන්තවාදී අවකාශය සිය ඒකාධිකාරයට නතුකර ගෙන තිබූ අතර, ඒ හේතුවෙන් වඩාත් ප්‍රගතිශීලී ස්ථාවරයක් ගැනීම හැර වෙනත් විකල්පයක් විපක්ෂයට ඉතිරි වී නොතිබුණි.

කෙතරම් අඩුපාඩු තිබුණද, ජාතික ජන බලවේගයේ/ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ ආණ්ඩුව මේ දක්වා සුළු ජාතික භීතිකාව සමඟ සෙල්ලම් කරමින් තමන්ව පහත් තත්ත්වයකට ඇද දමාගෙන නොමැත. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, ජනාධිපතිවරයා සිංහල ජනතාවට වඩා සුළු ජාතීන් අතර වඩාත් ජනප්‍රිය වී ඇති බවක් පෙනෙන්නට තිබේ.

ජීවන වියදම් අර්බුදය පාලනය කිරීමට ඇති නොහැකියාව ආණ්ඩුවේ දුර්වලම ස්ථානය වන බැවින්, විපක්ෂය ඒ කෙරෙහි මෙන්ම එහි ප්‍රධාන හේතුව වන ‘වක්‍ර බදු මත අසමානුපාතික ලෙස යැපීම’ කෙරෙහි ද ලේසර් කිරණයක් මෙන් ඉතා තියුණු ලෙස අවධානය යොමු කළ යුතුය. එහෙත් යථාර්ථය නම්, විපක්ෂය සිදුකරන්නේ ඊට හාත්පසින්ම වෙනස් දෙයකි.

උදාහරණයක් ලෙස, අන්තවාදී බෞද්ධ භික්ෂූන් කණ්ඩායමක් විසින් (කුප්‍රකට ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර වැනි අය ද ඇතුළුව) මෑතකදී පවත්වන ලද සමුළු දෙක සඳහා විපක්ෂයේ සියලුම නායකයින් පාහේ සහභාගී වීම හෝ ඊට සහාය දැක්වීම සිදු කළහ. සුළු ජාතික භීතිකාව යොදාගනිමින් ආණ්ඩුවට එරෙහිව සිංහල ජනතාවගේ කෝපය ඇවිස්සීමට මෙම භික්ෂූන් ගත් උත්සාහයන් මේ දක්වා අසාර්ථක වී ඇත. එහෙත්, වක්‍රව ජාතිවාදය අවුස්සන මෙවැනි ක්‍රියාකාරකම්වලට විපක්ෂය සම්බන්ධ වීමෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ, ආර්ථික අතෘප්තිය ජනවාර්ගික-ආගමික (දෙමළ/මුස්ලිම්/ක්‍රිස්තියානි විරෝධී) මාර්ග ඔස්සේ යොමු කිරීමට ඔවුන් තුළ ඇති කණගාටුදායක සූදානමකි.

දුප්පත් සිංහල බෞද්ධයන් ධනවත් දෙමළ/මුස්ලිම්/ක්‍රිස්තියානීන් විසින් සූරාකනු ලබයි යන මිථ්‍යාව, සිංහල අධිපතිවාදී ලෝක දැක්මේ සහ මතවාදයේ ප්‍රධාන අංගයකි. නිදහසින් පසු සුළු ජාතීන්ට එරෙහිව ගනු ලැබූ පියවර බොහොමයක් සාධාරණීකරණය කරනු ලැබුවේ, බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද මෙම ‘අසාධාරණ අසමතුලිතතාවය’ නිවැරදි කිරීමේ අත්‍යවශ්‍ය උත්සාහයන් ලෙසිනි. ‘සිංහල පමණක්’ වැනි විනාශකාරී ප්‍රතිපත්ති සහ ‘කළු ජූලිය’ වැනි ප්‍රචණ්ඩකාරී සිදුවීම්  සඳහා මෙම මිථ්‍යාව බලපෑවේය. වත්මන් විපක්ෂය ද යළිත් එම ගින්දර සමඟම සෙල්ලම් කිරීමට යාම කිසිවෙකුගේ අනාගතයට යහපත් පෙර නිමිත්තක් නොවනු ඇත.

2026 ලෝක ප්‍රීතිමත් භාවය අනුව, ශ්‍රී ලංකාව තවත් එක් ස්ථානයකින් පහත වැටී ඇති අතර, රටවල් 147ක් අතුරින් 134 වන ස්ථානය දක්වා පහළ බැස ඇත. මෙම ශ්‍රේණිගත කිරීම පදනම් වී ඇත්තේ ‘ජීවිත ඇගයීම’ මතය (මෙහිදී ප්‍රතිචාර දක්වන්නන්ගෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ 0 සිට 10 දක්වා වූ පරිමාණ රූප සටහනක් භාවිතා කරමින් ඔවුන්ගේ ජීවිතය ඇගයීමට ලක් කරන ලෙසයි). ශ්‍රී ලංකාව ලබා ඇති ලකුණු ප්‍රමාණය 4ක් වැනි කණගාටුදායක අඩු අගයක් වන අතර, එමඟින් ජීවන තත්ත්වයන් පිළිබඳව පවතින ඉහළ මට්ටමේ අතෘප්තියක් පෙන්නුම් කරයි. ගෝලීය සේවා ස්ථානවල තත්ත්වය පිළිබඳ නවතම ගැලප් (Gallup) මත විමසුමට අනුව, දකුණු ආසියානු කලාපයේ සාමාන්‍යය 30% ක් ද, ගෝලීය සාමාන්‍යය 40% ක් ද වන විට, රැකියාවල නියුතු ශ්‍රී ලාංකිකයින්ගෙන් 62% ක්ම තම සේවා ස්ථානය තුළ ආතතියට මුහුණ දෙති

ඓතිහාසිකව, අසමානතාවය යනු දැවැන්තම සමාජ විෂමතාවයකි. සමාජ-ආර්ථික අසමානතාවය තුළ ගැබ්ව ඇති දේශපාලනික අන්තරායන් පිළිබඳව පුනරුද යුගයේ රැඩිකල් චින්තකයින් අනතුරු ඇඟවූහ: “වෙනස් කොට සැලකීමට ලක්වන මිනිසා පීඩාවට පත්වේ. කිසිවක් අහිමි මිනිසාට සමාජය තුළ කිසිදු හිමිකමක් නොමැත,” යනුවෙන් ඩී’හොල්බැක් (d’Holbach) සිය ‘The Social Systems’ කෘතියෙන් අනතුරු ඇඟවීය. වසර 239කට පසු, 2011 අගෝස්තු කැරලි පිළිබඳව අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා බ්‍රිතාන්‍ය රජය විසින් පත් කරන ලද ‘කැරලි, ප්‍රජාවන් සහ වින්දිතයින් පිළිබඳ මණ්ඩලය’ (Riots, Communities and Victims Panel) නිගමනය කළේ, ජනතාවට ‘සමාජය තුළ හිමිකමක්’  නොමැති විට සමාජ ප්‍රචණ්ඩත්වය අනිවාර්යයෙන්ම නොවැළැක්විය හැකි බවයි

ස්ථාවර සමාජයන් යනු සහජීවනයෙන් බැඳුණු සමාජයන් ය. අසමානතාවයෙන් සමාජයක් පීඩා විඳින විට එහි සහජීවනය පවත්වා ගැනීම කළ නොහැක්කකි. සමාජ-ආර්ථික සමානාත්මතාවය යනු හුදෙක් ආර්ථික වර්ධනයේ ස්වයංක්‍රීය ප්‍රතිඵලයක් නොවේ. දේශපාලනික සමානාත්මතාවය මෙන්ම එය ද රජය සහ සමාජය විසින් ඉලක්ක කරගෙන ඒ වෙනුවෙන් කැපවිය යුතු දෙයකි. සමානාත්මතාවය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා ප්‍රතිපත්තිමය තීරණ ගැනීමට සහ ඒවා ක්‍රියාත්මක කිරීමට රජයන් අපොහොසත් වන විට, අසමානතාවය රජයයි. අද ශ්‍රී ලංකාවේ තත්ත්වය ද එයමය.

සංවර්ධනය යනු තමන්ට නොව වෙනත් පිරිසකට අත්දකින්නට ලැබෙන දෙයක් යැයි ජනතාවගෙන්  කොටසකට හැඟී යන විට, සමාජය තුළ කලකිරීම වර්ධනය වේ. එම සංවර්ධනයේ ප්‍රතිලාභ ලබන්නන් වාර්ගික හෝ ආගමික වශයෙන් ‘අන්‍ය’ පිරිසක් ලෙස හුවා දක්වන්නේ නම්, ඉන් ඇතිවන අතෘප්තිය යම් සුළුතර කණ්ඩායමකට එරෙහිව එල්ල වන ප්‍රචණ්ඩත්වයේ වෙඩි වරුසාවකට තුඩු දිය හැකිය. බදුකරණයේ දේශපාලනය අවබෝධ කර නොගැනීමෙන් සහ ජනතාවගේ ආර්ථික පීඩාවන් යටපත් කර දැමීමෙන්, රජය කරමින් සිටින්නේ සුළුතර ජාතීන්ට එරෙහි සුනාමියක් මතින් නැවත බලයට පත්වීමට සිහින දකින පිරිසට කරන පරිත්‍යාගයකි.

ශ්‍රී ලංකාව රජයක නිස්සාරත්වය සහ විපක්ෂයක කූට උපක්‍රම අතර සිරවී සිටින අතර, සාමාන්‍ය ජනතාවගේ පීඩාවන් නොසලකා හැරීමේ දී මේ දෙපාර්ශ්වයම එක සමාන වේ. මෙම කිසිදු පාර්ශ්වයක් යහපත් අතට වෙනස් නොවන්නේ නම්, අඥාන ආර්ථික විද්‍යාව විසින් ජනිත කරනු ලබන දේශපාලනික ගිනිජාලා හමුවේ, දැඩි පරිශ්‍රමයෙන් ළඟා කරගත් ආර්ථිකය යථා තත්ත්වයට පත්වීම වාෂ්ප වී යා හැකිය.

The post ආණ්ඩුවත් – විපක්ෂයත් – සාමාන්‍ය ජනතාවට නොවේ.. appeared first on විවරණ.

• රටේ ඉතිහාසයේ වෙනත් කිසිදු රජයකට නොතිබූ අයුරින්, ජාතික ජන බලවේගයට (NPP) අතිමහත් ජනවරමක් හිමිව ඇත. අභියෝගාත්මක ගෝලීය පසුබිමක් තුළ, පසුගිය වසර දෙකක කාලය පුරා රජය ඉතා ප්‍රවේශම් සහගත පළමු ඉනිමක් ක්‍රීඩා කර තිබේ. දෙවන ඉනිම කිසිසේත්ම ඒ හා සමාන විය නොහැක.
• ණය පැහැර හැරීමකින් පසුව ක්‍රියාත්මක වූ බැවින්, පෙර පැවති ඕනෑම ගිවිසුමකට වඩා දැනට ක්‍රියාත්මක වන ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) වැඩසටහන මගින් ශ්‍රී ලංකාව කෙරෙහි ඉතා ප්‍රබල ග්‍රහණයක් පවත්වා ගෙන යයි.
• ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ බේරුම්කරු භූමිකාව හරහා, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලට යම්තාක් දුරකට රට ප්‍රාණ ඇපයට ගැනීමේ හැකියාවක් ද ලැබී ඇත.
• අප මේ සිටින්නේ පෙර කිසිදා අත්නොවිඳි (නුපුරුදු) ආර්ථික තත්ත්වයකය. සංවර්ධන මූල්‍ය යෙදවුම් සහ ජාත්‍යන්තර ආයෝජකයින් හරහා ආර්ථිකය වර්ධනය කිරීමේ සූත්‍රය, මේ වන විට කිසිදු හරයක් නොමැති හුදු කතාබහකට පමණක් සීමා වී තිබේ.

2027 මාර්තු මාසයෙන් අවසන් වන ශ්‍රී ලංකාවේ 17 වන ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල් ගිවිසුම, රටේ ඉතිහාසයේ වඩාත්ම තීරණාත්මක ජාත්‍යන්තර ගිවිසුම බවට කිසිදු සැකයක් නැත. මහ බැංකුවේ සහ මුදල් ක්ෂේත්‍රයේ සිට රාජ්‍ය ව්‍යවසායයන් සහ සුභසාධන වැඩසටහන් දක්වා වූ රාජ්‍ය මුදල් හා රාජ්‍ය ආයතනවල ක්‍රියාකාරිත්වය ඉන් රැඩිකල් ලෙස වෙනස් කොට ඇත. දැන් රට හමුවේ ඇති ගැටලුව වැඩසටහනෙන් පසු ඉදිරි මග කුමක්ද යන්නයි.

කොවිඩ් වසංගතය, 2022 අප්‍රේල් මාසයේදී ශ්‍රී ලංකාව මුහුණ දුන් ප්‍රථම ණය පැහැර හැරීම දක්වා වූ දැවැන්ත ගෙවුම් ශේෂ අර්බුදය සහ ඉන් අනතුරුව IMF හි අදාල වියදම් කපා හැරීමේ පියවරයන්ගෙන් සලකුණු වූ 2020 දශකය, ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය දැඩි ලෙස සංකෝචනය කර තිබේ. මෙම ආර්ථික පිරිහීමෙන්/මන්දගාමීත්වයෙන් මිදී, සමානාත්මතාවයෙන් යුත් ආර්ථික වර්ධනයක් කරා යන ගමනකට එළඹීමට ශ්‍රී ලංකාවට හැකි වේද? 1977 දී සිදු වූ උදාරකරණයෙන් පසු පැමිණි අනුප්‍රාප්තික රජයන් විසින් විනාශ කර, ඈවර වීමේ තත්ත්වයට පවා ඇද දමා ඇති, දැනට ක්‍රියාත්මක වන IMF වැඩසටහන මගින් තවදුරටත් දැඩි ලෙස පීඩාවට පත් කර ඇති රාජ්‍ය ආයතන සම්බන්ධයෙන් කළ යුත්තේ කුමක්ද? දැඩි පීඩාකාරී දිළිඳුකමට සහ මන්දපෝෂණයට මුහුණ දී සිටින අපගේ වැඩකරන ජනතාවට සහන හා මෙන්ම, ඔවුන්ට තිරසාර ජීවනෝපායන් සහ රැකියා ලබා දෙන්නේ කෙසේද?

ණය පැහැර හැරීමකින් පසුව ක්‍රියාත්මක වූවක් බැවින්, පෙර පැවති ඕනෑම ගිවිසුමකට වඩා දැනට ක්‍රියාත්මක වන ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) වැඩසටහන මගින් ශ්‍රී ලංකාව කෙරෙහි ඉතා ප්‍රබල ග්‍රහණයක් පවත්වා ගෙන යයි. ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ බේරුම්කරු වන සිය භූමිකාව හරහා, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලට යම්තාක් දුරකට රට ප්‍රාණ ඇපයට ගැනීමේ හැකියාවක් ද ලැබී ඇත. ශ්‍රී ලංකාවට සිය ජාත්‍යන්තර ණය හිමියන් හමුවේ ඇති ණය පැහැර හැරීමේ තත්ත්වයෙන් මිදීමට නම්, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ ණය තිරසාරතා විශ්ලේෂණය (DSA) සහ ඊට අදාළ දැඩි කොන්දේසි පිළිගැනීමට සිදුවිය. ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල දිගු කලක් තිස්සේ බටහිර ණය හිමියන්ගේත්, ශ්‍රී ලංකාවේ තත්ත්වය සම්බන්ධයෙන් ගත් කල ජාත්‍යන්තර ස්වෛරී බැඳුම්කර හිමි ගෝලීය මූල්‍යකරුවන් නමැති ගිජුලිහිණියන්ගේත් අවශ්‍යතා වෙනුවෙන් පෙනී සිට ඇති බව ප්‍රසිද්ධ රහසකි. එසේ නොමැති නම්, 2024 සැප්තැම්බර් මාසයේ පැවති ජනාධිපතිවරණයෙන් පරාජයට පත්වීමට යන්තම් දින දෙකකට පෙර, ජනතාවගෙන් තේරී පත් නොවූ අධිකාරීවාදී ජනාධිපතිවරයෙකු විසින් අත්සන් කරන ලද ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ ගිවිසුමකට ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල සිය කැමැත්ත ලබා දුන්නේ කෙසේද?

ශ්‍රී ලංකාව විසින් පැහැර හරින ලද විදේශ ණය සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ඉන් 52% කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් වාණිජ ණය වූ අතර, එයට 40% ක් වූ ජාත්‍යන්තර ස්වෛරී බැඳුම්කර ද ඇතුළත් විය. මා තර්ක කර ඇත්තේ 2007 සිට 2019 දක්වා බහුලව ලබා ගත් ජාත්‍යන්තර ස්වෛරී බැඳුම්කරවල මෙම අධික පොලී පිරිවැය, ණය අර්බුදයට සහ ඉන්පසුව ණය පැහැර හැරීමට ප්‍රධාන හේතුව වූ බවයි; ඝානාව සහ සැම්බියාව වැනි වෙනත් රටවලද මෙවැනිම තත්ත්වයක් දක්නට ඇත. ජාත්‍යන්තර ස්වෛරී බැඳුම්කර යනු නිව්යෝර්ක් සහ ලන්ඩන් හි ජාත්‍යන්තර ප්‍රාග්ධන වෙළෙඳපොළවලින් ලබා ගන්නා ස්වෛරී ණය වන අතර, එහිදී වසර පහක හෝ දහයක ණය සාමාන්‍යයෙන් එක්සත් ජනපද ඩොලර් (USD) වැනි විදේශ ව්‍යවහාර මුදලකින් ආපසු ගෙවිය යුතුය. එසේම ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටවල් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, වසර දහයක කාලයක් සඳහා මෙම ණය ලබාගෙන ඇත්තේ සියයට 6 සිට 8 දක්වා වූ තරම් ඉහළ පොලී අනුපාත යටතේය.

මෙහිදී වැල් පොලිය පමණක් වුවද මූලික ණය මුදලට (ප්‍රාග්ධනයට) සමාන විය හැකි අතර, එවැනි ප්‍රතිලාභ සහ විශේෂයෙන් විදේශ විනිමය ඉපැයීම් අපහසු වන තත්ත්වයක් තුළ, එහි අවසන් ප්‍රතිඵලය වන්නේ ණය පැහැර හැරීමට සිදුවීමයි. කෙසේ වෙතත්, IMF වැඩසටහන විසින් 2027 වසරේදී ශ්‍රී ලංකාව නැවතත් ජාත්‍යන්තර ස්වෛරී බැඳුම්කර (ISBs) ණය ලබා ගැනීමේ තත්ත්වයට ගෙන ඒමේ ඉලක්කයක් කරගෙන ඇත. සැබවින්ම, 2026 ජූනි මස IMF වාර්තාව මගින් ශ්‍රී ලංකාවේ ණය තිරසාරත්වය ප්‍රක්ෂේපණය කර ඇත්තේ, 2027 වසරේදී අමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 1.5 ක ජාත්‍යන්තර ස්වෛරී බැඳුම්කර  ණය ලබා ගැනීම හරහා, අමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 2.417 ක විදේශ ණය ආපසු ගෙවීම ආවරණය කිරීමෙනි. මෙය හරියටම බැටළුවන් නැවතත් විලෝපික වෘකයින් හමුවට යැවීමක් හා සමානය.

මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ අවසාන ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල්  වැඩසටහන වනු ඇති බවට ජනාධිපතිවරයා පැහැදිලිව ප්‍රකාශ කර තිබියදීත්, තවත් IMF වැඩසටහනක් අවශ්‍ය බවටත් නැවතත් ජාත්‍යන්තර ස්වෛරී බැඳුම්කර (ISBs) නිකුත් කළ යුතු බවටත් හඬ නගන, ජාතික මෙන්ම ජාත්‍යන්තර බුද්ධි මණ්ඩල (think tanks) නියෝජනය කරන නව ලිබරල්වාදී ප්‍රචාරකයෝ පිරිසක් වෙති. එතරම් ඈත නොවන අතීතයකදී, පෙර පැවති වැඩසටහන් දහසය මෙන්ම 17 වන IMF වැඩසටහන ද මීට පිළිතුර නොවන බව අපගෙන් සමහරෙකු තර්ක කළ විට, නව ලිබරල්වාදී සංස්ථාපිතයේ බොහෝ දෙනෙකු ඊට ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ මෙවර තත්ත්වය වෙනස් බව පවසමිනි. 18 වන IMF වැඩසටහනක් සඳහා ඔවුන් දැන් සිදුකරන ඉල්ලීමෙන් පෙනී යන්නේ, 17 වන IMF වැඩසටහනේ අසාර්ථකත්වය ඔවුන් විසින්ම පිළිගෙන ඇති බවයි; එසේත් නැතිනම් ඉන් හෙළිවන්නේ ශ්‍රී ලංකාව බටහිරදැඩි ග්‍රහණය යටතේ දිගටම තබා ගැනීමට ඔවුන් තුළ ඇති වුවමනාවයි.

මීට වසර දෙකකට පෙර මහත් බලාපොරොත්තු මැද අනුර කුමාර තේරී පත්වන විට, පාර්ලිමේන්තුව තුළ ජාතික ජන බලවේගයට (NPP) සිටියේ මන්ත්‍රීවරුන් තිදෙනෙකු පමණි. පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයට පෙර නව ජනාධිපතිවරයා, මාස දහඅටකට පෙර අත්සන් කරන ලද ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) වැඩසටහනට සහ මැතිවරණයට යන්තම් දින දෙකකට පෙර අත්සන් කරන ලද අසාධාරණ ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ ගිවිසුමට එලෙසින්ම අනුගත වී කටයුතු කරන ලෙසට බටහිර ආයතන විලින් එල්ල වූ දැවැන්ත පීඩනයකට ලක්ව සිටියේය.

ජනාධිපතිවරණයෙන් පසු ගත වූ පසුගිය වසර දෙකක කාලය තුළ, ට්‍රම්ප්ගේ තීරුබදු, “දිට්වා” සුළි කුණාටුව සහ ඇමෙරිකාව හා ඊශ්‍රායලය ඉරානයට එරෙහිව කරන යුද්ධයත් සමඟ ඇති වූ බලශක්ති අර්බුදය යනාදී වශයෙන් ශ්‍රී ලංකාවට එක පිට එක කම්පනයන්ට මුහුණ දීමට සිදුවිය. නිදහසින් පසු ඇති වූ දරුණුතම ආර්ථික අර්බුදයෙන් ගොඩ ඒමට රට උත්සාහ කරමින් සිටින පසුබිමක වුවද, මෙවැනි කම්පනයන් කළමනාකරණය කිරීම කිසිසේත්ම පහසු කාර්යයක් නොවේ. එයින්, වරකට මාස ගණනාවක් පුරාවට රජය හුදෙක් ගැටලුවලට ප්‍රතිචාර දැක්වීම්වලට පමණක් සීමා වූ තත්ත්වයකට ඇද දමා ඇත.

මෙම පසුබිම තුළ, ආණ්ඩුවක දේශපාලන ආයු කාලය සැලකූ විට වසර හතරක් යනු දිගු කාලයකි. ජාතික ප්‍රතිපත්ති, ගෝලීය මූල්‍ය අවශ්‍යතාවයන්ගේ ප්‍රමුඛතාවලට සිර කරන තවත් ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) වැඩසටහනක් වෙත ගියහොත් එයින් රජයේ ඉරණම මුළුමනින්ම තීරණය වනු ඇත. තවද, හුදෙක් IMF වැඩසටහනකින් ඉවත් වීම පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවනු ඇත. IMF වැඩසටහන යටතේ සම්මත කරගත් බොහෝ නීති සහ ප්‍රතිපත්ති මගින් වසර ගණනාවක් තිස්සේ සිදුවූ හානිය සමාලෝචනය කළ යුතුව ඇත. මහ බැංකු පනත, රාජ්‍ය මූල්‍ය කළමනාකරණ පනත සහ තවත් එවැනි නීති රැසක් අවලංගු කිරීමට හෝ සංශෝධනය කිරීමට සිදුවනු ඇත.

වෙළෙඳ ලිහිල්කරණයෙන් යුත් අපනයන මූලික ආර්ථිකයක් පිළිබඳ යල්පැන ගිය ප්‍රතිපත්ති මේ වන විට ඉතිහාසයේ කුණු කූඩයට ඇද වැටෙමින් තිබේ; ට්‍රම්ප්ගේ තීරුබදු වලින් පැහැදිලි වන පරිදි ලෝක වෙළෙඳ සංවිධානය ද දැන් මියගොස් ඇත. යටිතල පහසුකම්වලින් ශක්තිමත් වූ සංචාරක කර්මාන්තයට ස්ථාවර විදේශ ආදායමක් ගලා ඒම සහතික කළ හැකිය යන මතවාද, ගෝලීය වසංගතයේ අත්දැකීම් සහ මෑතකාලීන ජාත්‍යන්තර ප්‍රවාහන බිඳවැටීම් සමඟ දැන් සුනුවිසුනු වී ගොස් ඇත.

අපගේ ආයතන, ආර්ථිකය සහ සමාජය වෙනුවෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම නවමු දැක්මක් හැර අන් විකල්පයක් නොමැත. රජයට පමණක් තනිවම මෙය කළ නොහැකි අතර, ඒ සඳහා පුළුල් ජාතික කතිකාවක් සහ සාකච්ඡාවක් පමණක් නොව, සමාජ බලමුලු ගැන්වීමක් ද අවශ්‍ය වනු ඇත.

අපි දැන් ගමන් කරමින් සිටින්නේ මින් පෙර කිසිදා අත්නොදුටු අන්දමේ ආර්ථික වටපිටාවක් තුළය. සංවර්ධන මූල්‍යකරණය සහ ජාත්‍යන්තර ආයෝජකයින් හරහා ආර්ථික වර්ධනය ළඟා කර ගැනීමේ සූත්‍රය, මේ වන විට කිසිදු හරයක් නොමැති හුදු කතාවකට පමණක් සීමා වී ඇත. අපගේ ස්වභාවික සම්පත් වේවා, නැතහොත් දේශීය මූල්‍ය සම්පත් වේවා, අපගේ දේශීය සම්පත්, නිෂ්පාදනය, රැකියා උත්පාදනය සහ අපේ ජනතාවගේ සුබසාධනය උදෙසා යොදා ගන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව සිතීමට අපට දැන් බල කෙරී ඇත. නිසැකවම, විදේශ ආදායම් උපයා ගත හැකි සෑම මාර්ගයක්ම අනුගමනය කළ යුතුය. නමුත් එය අර්ථවත් සහ තිරසාර වනු ඇත්තේ, එලෙස උපයන විදේශ විනිමය සුඛෝපභෝගී හෝ ඵලදායී නොවන ආනයන සඳහා නාස්ති නොකළහොත් පමණි; ඒ අනුව, ආනයන සඳහා අප මුදල් වැය කරන්නේ කෙසේද යන්න ප්‍රමුඛතාගත කළ යුතුය.

අතීතයෙන් පාඩම් උකහා ගන්නා අතරතුරම, මෙම තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයේදී අපේ රට සංවර්ධනය කිරීම සඳහා අපට නව ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද ආයතන අවශ්‍ය වේ. මහ බැංකුවට සංවර්ධනාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කිරීමට සිදුවනු ඇත. විසිඑක්වන සියවසට ඔබින සංවර්ධන බැංකුවක් අත්‍යවශ්‍ය වේ. බිඳවැටෙමින් පවතින ගෝලීය ආර්ථිකයක් හමුවේ කාර්මික සහ වෙළෙඳ ප්‍රතිපත්ති අත්‍යවශ්‍ය කරුණක් බවට පත්ව ඇත. රාජ්‍ය ව්‍යවසාය ඇතුළු රාජ්‍ය ආයතන අපගේ සමකාලීන අවශ්‍යතාවලට සරිලන පරිදි ප්‍රතිසංස්කරණය කර යාවත්කාලීන කළ යුතු අතර, ඒවා කිසිසේත්ම පෞද්ගලීකරණය කර සූරාකන මූල්‍යකරුවන්ගේ (extractive financiers) හිතුමනාපයට අත්හැර නොදැමිය යුතුය. සුරක්ෂිත ආහාර පද්ධතියක් තහවුරු කිරීම සඳහා කෘෂිකාර්මික පරිවර්තනයක් අත්‍යවශ්‍ය වේ. නව පරම්පරාවක සමුපකාර ක්‍රමයක් හරහා සමාජය බලමුලු ගැන්වීම මීට ඉදිරි මාවතක් විය හැකිය.

දශකයක් පුරා පැවති අර්බුදයෙන් බැට කෑ ජනතාවට සහන සැලසීමට සහ ඔවුන්ගේ ජීවනෝපායන් යළි නඟා සිටුවීමට ද ඇතුළුව, සමානාත්මතාවයෙන් යුත් ආර්ථික වර්ධනයක් ළඟා කර ගැනීම උදෙසා එවැනි සමාජ බලමුලු ගැන්වීමක් සහ රාජ්‍ය ආයතන අතර මනා සම්බන්ධීකරණයක් අත්‍යවශ්‍ය වනු ඇත. දැනට 1 ශ්‍රේණියේ සිට 5 ශ්‍රේණිය දක්වා සියලුම දරුවන්ට ලබා දෙන පාසල් ආහාර වැඩසටහන සඳහා වන අයවැය ප්‍රතිපාදන සියලුම පාසල් දරුවන් ආවරණය වන පරිදි පුළුල් කළ යුතු අතර, සහල් මිලෙහි අස්ථාවරත්වයට මෙන්ම මන්දපෝෂණයට ද පිළියම් යෙදීම සඳහා සැමදෙනාමට සහල් සහනාධාරයක් ලබාදීම කෙරෙහි සලකා බැලිය යුතුය.

පෙදරේරුවන් (මේසන්වරුන්) සහ දෛනික වැටුප් ලබන කම්කරුවන් සඳහා ජීවනෝපායන්හි ගුණාකාර වර්ධනයක් (multiplier effect) ඇති කරන, එමෙන්ම වඩු කර්මාන්තය, උළු නිෂ්පාදනය, ලෝහ වැඩ ආදියට සම්බන්ධ කර්මාන්ත සහ රැකියා සඳහා පසුපෙළ සබැඳියාවන් (backward linkages) නිර්මාණය කරන ශක්තිමත් නිවාස යෝජනා ක්‍රමයක් ආර්ථික වර්ධනය උදෙසා සලකා බැලිය හැකිය. බාහිර පාර්ශ්වයන්ගෙන් අල්ප වශයෙන් පමණක් යමක් බලාපොරොත්තු විය හැකි ලෝකයක් තුළ, රජය විසින් ආයෝජනයන්හි පෙරමුණ ගන්නා සහ එම ක්‍රියාවලිය හරහා දේශීය පෞද්ගලික ආයෝජන ද ඊට දායක කර ගන්නා වූ මෙවැනි ආර්ථික ප්‍රවේශයක් යනු යුගයේ අවශ්‍යතාවයයි.

ජාතික ජන බලවේගයට (NPP) රටේ ඉතිහාසයේ වෙනත් කිසිදු ආණ්ඩුවකට නොලැබුණු ආකාරයේ අතිවිශාල ජනවරමක් හිමිව ඇත. අභියෝගාත්මක ගෝලීය තණතීරුවක් (pitch) මත, රජය පසුගිය වසර දෙක තුළ ඉතා ප්‍රවේශම්සහගත පළමු ඉනිමක් ක්‍රීඩා කර තිබේ. එහි දෙවන ඉනිම එලෙසම විය නොහැකි අතර, බිඳවැටෙමින් පවතින නව ලිබරල්වාදී පර්යාය විසින් පනවා ඇති සීමාවන්ගෙන් බොහෝ ඔබ්බට යමින්, රාජ්‍යය සහ සමාජය බලමුලු ගැන්වීම සඳහා අවශ්‍ය දේශපාලන අධිෂ්ඨානය ඔවුන් විසින් ගොඩනඟා ගත යුතුව ඇත.

The post ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලෙන් ඉදිරියට.. appeared first on විවරණ.

මුලින්ම මෙම විරෝධතාවයට නායකත්වය දීමට සංවිධානයක් කලින් ම බිහි විය. එය හැඳින්වූයේ කැරපොතු ජනතා පක්ෂය නමිනි. පාලක භාරතීය ජනතා පක්ෂයේ නමට (බීජේපී) බෙහෙවින් සමාන නමක් ඇති සීජේ පී නමින් හැඳින් වූ මෙම ව්‍යාපාරයට නායකත්වය දුන්නේ කලින් ආම් ආද්මි පක්ෂයේ ක්‍රියාකාරිකයෙතු වූ අභිජිත් දිප්කේ ය. එක්සත් ජනපදයේ විශ්වවිද්‍යාලයක ජනමාධ්‍යවේදී පශ්චාත් උපාධියක් හදාරමින් සිටි ඔහු කැරපොතු ජනතා පක්ෂය යනුයෙන් සමාජ මාධ්‍ය යේ වෙබ් පිටුවක් විවෘත කෙළේ උපහාසයට පළ කිරීමට සහ ඉන්දියානු ජන සමාජයේ ප්‍රභු තන්ත්‍රයට සිය විරෝධය පළකිරීමට ය.  විරැකියාවෙන් පෙළෙන ලක්ෂ සංඛ්‍යාත තරුණ තරුණියන්ගේ කෝපය පළ කිරීමට අවස්ථාවක් කර ගැනිමට ය. කැරපොතු වෙබ් පිටුව ආරම්භ කිරීමත් සමග එය ලැව් ගින්නක් සේ පැතිරණ.සාමාජික සංඛ්‍යාව දින කීපයක් ඇතුළත කෝටි ගණනක් ඉක්මවීය. කැරපොතු නම ඉන්දියානු සමාජයට එල්ල කළ ප්‍රබල තියුණු විවේචනයක් විය.  

ඉන්දියාවේ රැකියා විරහිත උපාධිධාරීන් කැරපොත්තන් වැනියැයි පළමු වරට ප්‍රකාශ කෙළේ එරට අගවිනිසුරුවරයාය. මෙම ප්‍රකාශය කෝටි සංඛ්‍යාත තැරුණ තරුණියන්ගේ කෝපයටත් පිලිකුළටත් ලක් වු බව දුටු අගවිනිසුරුවරයා තමා ඉන් තරුණ ජනයා අවමානයට හෝ අපහාසයට පත් කිරීමට අදහස් නොකළ බව පැසුවත් ඉන්දියාව පුරාම තරුණ ජනතාව එය අභියෝගයක් සේ හඳුනාගත්හ. භාරතීය ජනතා පක්ෂයේ පාලනය  යටතේ වේගවත් ආර්ථික වර්ධනයතට පිවිස සිටින ඉන්දියාව වරප්‍රසාදිත අතලොස්සකගේ පාරාදියක් බව ඔවුන්ට නැවත පැහැදිලි කිරීමට අවශ්‍ය වූයේ නැත. අලුතින් ඇති වූ අභිවර්ධනයට හිමිකම් කීවේ ආර්ථිකය සහ දේශපාලනය හැසිර වූ වරප්‍රසාදිත පංතියයි. කුල ක්‍රමය අනුව දැඩි බෙදීමකට සහ වෙනස් කිරීමටකට ලක්ව සිටින ඉන්දියාවේ එය සැබැවින්ම කුල ක්‍රමයේ ආධිපත්‍යය ප්‍රකාශ කිරීමක් ද විය.

 දරිද්‍රතාවයෙන් මිදිමට සහ යහපත් ජීවන තත්වයකට ඇති එකම දොරටුව වන උසස් අධ්‍යාපනය හිමාලය කන්දටත් වඩා උස කඩොල්ලක් විය. විභාග ක්‍රමයේ පවතින දූෂණ සහ වංචා නිසා සාමාන්‍ය කෙනෙකුට ඉන් ගොඩවීමට ඇති අවස්ථා ඉතාමත් සීමිතය.  ඉහතින් සඳහන් කළ යෝග්‍යතා සහ ප්‍රවේශ විභාගයේ දුෂණ හෙලිවීම තරුණ ජනයාගේ රතු ඉර පැනීමකි. බලාපොරොත්තු කඩ වූ තරුණ තරුණියන් ගණනාවක් සිය දිවි නසා ගත්හ. කැරපොතු කතාව ලැව්ගින්නක් වූයේ එම නිසාය.

කෝපයටත් බලාපොරෙත්තු කඩවීමටත් ලකව සිටි තරුණ ශිෂ්‍ය ජනතාව නවදිල්ලියේ ජන්තා මන්තාර් නමින් හැඳින්වෙන පිට්ටනියට එක් රොක් වූයේ එකම ඉල්ලිමක් වටාය. ඒ භාරතීය ජනතා පක්ෂයේ අධ්‍යාපන ඇමති ධර්මේන්ද්‍ර ප්‍රධාන් තනතුරෙන් ඉල්ලා අස්විය යුතුය යන්න ය. ඒ වන විටත් විභාගයට මුහුණ දී සිටි ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවන් කීප දෙනෙකුම බලාපොරොත්තු කඩවීම නිසා සිය දිවි නසා ගත් බවද වාර්තා විය. ලෝක් සභාවේ බලය තහවුරු කර ගෙන ප්‍රාන්ත රාජ්‍ය ගණනාවක් අලුතින් දිනා ගත් භාරතීය ජනතා පක්ෂයට මෙම විරෝධය සාමාන්‍යයයෙන් දිල්ලියේ ජන්තාර් මන්තාර් හි පැවැත්වෙන විරෝධයකට වඩා වෙනස් දෙයක් වූයේ නැත. එහෙත් මීට වසර ගණනාවකට පෙර ජන්තාර් මන්තාර් හි පැවති ගොව්ජන විරෝධය සිහිපත් කරමින් ඉන්දියාවේ දස දෙසින් තරුණ තරුණියන් විරෝධයට එක්වීමට පැමිණ එහි කඳවුරු බැද ගැනීම මහා පෙරළියක ආරම්භයක් වියහැකි බවට අනතුරු හැඟවීමක් විය. විපක්ෂයේ කොංග්‍රස් පක්ෂය ඇතුළත් සම්ප්‍රදායික දේශපාලන පක්ෂ ද ඊට සහාය පළ කළහ. තත්වය පාලනයෙන් ගිලිහෙන බව දුටු භාරතීය ජනතා පක්ෂයේ රජය සුපුරුදු ආකාරයට ප්‍රචණ්ඩත්වය යොදා උද්ඝෝෂකයින් පලවා හැරීමට උත්සාහ කෙළේය. සාමකාමී උද්ඝෝෂණයක යෙදුණ තරුණ තරුණියන් කුරිරු පොලිස් ප්‍රහාරටට ලක්වන ආකාරය සමාජ ජනමාධ්‍යයේ පළ වීම සමස්ත ජනතාවම කුපිත කරවන්නක් විය.

මෙහිදී නැවත වරක් අධිකරණය ක්‍රියාත්මක වූයේ සුපුරුදු දරදඬු ආකාරයෙනි. මෙම තත්වයට මැදිහත් වන ලෙස නීතිඥයින් අධිකරණයෙන් කළ ඉල්ලීම (Suo Motto ) ප්‍රතික්ෂේප වූයේ පොලිස් පහරදීම් ගැන කාලය මිඩංගු කිරීමට වඩා ප්‍රයෝජනවත් වැඩ අධිකරණයට ඇති බව පවසමිනි.සාමාන්‍යෙයන්මෙවැනි සිද්ධියක දී අධිකරණය ස්වේච්ඡාවෙන් මැදිහත් වන නමුත් මෙම ප්‍රකාශය නැවත වරක් සිහිපත් කෙළේ කැරපොතු කතාවය. කෙසේ වුවත් මහජන විරෝධය හමුවේ අධ්‍යාපන ඇමති ප්‍රධාන්  සිය තනතුරෙන් ඉල්ලා අස්වීම නිසා ජන්තාර් මන්තාර් උද්ඝෝෂණය අවසන් විය. ප්‍රසිද්ධ විභාග පැවැත්වීමේ දී වඩාත් විවෘත පැහැදිලි වැඩ පිළිවෙළක් ඉදිරිපත් කිරීමට අගමැති මෝඩි පොරොන්දුවීම එක්තරා ජයග්‍රහණයකි.

එහෙත් පැහැදිලිවම තාවකාලික විසඳුමක් වූ මෙය සෙසු ආසියානු රටවල මෙන්ම ඉන්දියාවේ ද වර්ධනය වෙමින් පවතින සමාජ ආර්ථික මෙන්ම දේශපාලන අර්භුදයට විසඳුමක් ද?

වෛද්‍ය විද්‍යාලවලට පිවිසීම සඳහා වූ විභාගයේ ප්‍රශ්න පත්‍ර කලින් පිටවීම හා තරුණයන් කෙරේ සමාජය අවඥාවෙන් බැලීම නිසා හට ගත් මෙම විරෝධය සමස්ත සමාජ ක්‍රමයේ ම පවතින වංචා දූෂණ, සහ වෙනස් කොට සැලකීම් ඉන්දියාවේ පවතින දේපාලන ක්‍රමයට එරෙහි මහජන නැගිටීමකි 2011දී ගොවි නායක අනා හසාරේ නවදිල්ලියට කෝටි සංඛ්‍යාත ජනතාවක් එක්රැස් තෙළේද සුළු ගොවීන් ගේ ණය බරින් නිදහස්වීම සහ තම නිෂ්පාදනවලට සාධාරණ මිලක් ලබා ගැනීමට ය. එම උද්ඝෝෂණය ජයග්‍රහණ කීපයක් අත් කර ගැනීමෙන් අවසන් වුවද සුළු ගොවීන්ගේ තත්වයේ වෙනසක් දක්නට ලැබුණේ නැත. එම ව්‍යාපාරයේම ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් ආම් ආද්මි නමින් දේශපාලන ව්‍යපාරයක් ද ආරම්භ විය. නව දේශපාලන නායකත්වයකින් යුත් ඔවුන්ට පිට පිට අවස්ථා දෙකකදීම නව දිල්ලි ප්‍රාන්තයේ බලය දිනා ගත හැකි වුවද මේ වන විට එයද අභාවයට ගොසිනි. එමනිසා කැරපොතු ජනතා පක්ෂයේ ඉදිරිය ගැන අනාවැකි කීම තරමක අවදානමකින් යුත් පියවරකි. එහෙත් අමතක නොකළ හැකි වැදගත්ම කාරණය වන්නේ විශේෂයෙන්ම නව පරපුරේ දේශපාලන අවශ්‍යතා සහ ක්‍රියා මාර්ග සම්ප්‍රදායික දේශපාලන පක්ෂවලට ග්‍රහණය නොවීමය. කෙටියෙන් පවතින අධිකරණය ඇතුළු සියලු ව්‍යුහයන් ට මෙම පරපුර තේරුම් ගැනිමට හැකියාවක් හෝ අවශ්‍යතාවයක් නැත. ඒ අනුව මෙම පරපුර කැරපොත්තන් සේ සැලකීම අහම්භයෙන් සිදු වුවක් නොවේ. කුරපොතු ව්‍යාපාරයෙන් නායකයෙකු ප්‍රකාශ කළ ආකාරයට ජරාජීර්ණ වූ සමාජයකින් බිහි වන්නේ කැරපොත්තන් විනා අන් දෙයක් නොවේ.

නූතනත්වයෙන් දිලිසෙන, ඉන්දියාවම ආවරණය වන ආකාරයට මං තීරු ගණනාවකින් යුත් මංමාවත් ඉදි වුවද, ලොව ප්‍රධාන පෙළේ නිෂ්පාදන සමාගම් ඉන්දියාව ආකර්ෂණීය ආයෝජන මධ්‍යස්ථානයක් කර ගෙන ඇති අතර ඒ සියල්ල මහා ව්‍යාපාරිකයන්ගේ බැංකු ගිණුම් තර කිරීමට සමත් වුවද සාධාරණ සමානාත්මතා සමාජයන් ගොඩ නැගීමට හේතු වී නැත. අලුත්ම වාර්තා අනුව ඉන්දියාව දැනට බිලියනපතීන් 229ක ගේ නිවහනකි. වැඩි වැඩියෙන් ධනය නිපදවා අත්පත් කර ගැනීම අරමුණු කර ගත් මෙම සුවිශාල ධනපතියන් විනාශ කරන පරිසර පද්ධතියෙන් බැට කන්නේ ද සාමාන්‍ය ජනතාවය. බීමට පිරිසිඳු ජල බිඳක් නැති ඔවුන් නිතර නිතර නියඟයටත් ගංවතුරටත් ලක් වේ. දැවැන්ත නිෂ්පාදන සමාගම් බිහි වුවද නාගරික විරැකියාව සියයට 19 වැනි ඉහළ මට්ටමක පවතී. විරුකියාවෙන් පෙළෙන බොහෝ දෙනා ඉහළම අධ්‍යාපන සුදුසුකම් ලබා ඇති අයයි.කෙතරම් දුෂ්කරතා මැද උසස් අධ්‍යාපනයක් ලබා ගත් නමුත් සුදුසු රැකියාවක් ලබා ගැනීම විය සිදුරකින් එළිය බැලීමටත් වඩා දුෂ්කරය. තරුණ තරුණියන් අතර සිය දිවි නසා ගැනීම් ඉහළ මට්ටමක පවතින්නේ එම නිසාය.

ඒ අනුව පසුගිය සතියේ නව දිල්ලියේ ජන්තාර් මන්තාර් හි අවසන් වූ කැරපොතු අරගලය ඉන්දියාවත් සමස්ත කලාපයත් වෙළා ගෙන ඇති සමාජ ආර්ථික අර්බූදයේ ප්‍රකාශනයක් පමණි. පවතින තත්වය මත නුදුරු අනාගතයේ දී තවත් මෙවැනි අරගල නැවත නැවතත් පැන නැගීමට බෙහෙවින් ඉඩ ඇත. ධනය නිපදවීම ජාතික සංවර්ධනයේ දර්ශකයක් සේ සලකන සමාජයක ඊට වෙනස් දෙයක් විය නොහැකිය. සමානාත්මතවය සහ සාධාරණත්වය නොසලකා වැඩියෙන්ම ධනය නිපදවීම සහ ඒකරාශි කර ගැනීම අරමුණු කර ගත් සමාජ දැක්මත් ඇති සමාජයක් බිහි කරන්නේ වරක් අරුන්දතී රෝයි පැවසූ ආකාරයට හොල්මන් ධනවාදයකි. මෙම හොල්මන් ධනවාදයෙන් විමුක්තිය ලැබීම යුගයේ බලවත්ම අභියෝගයයි.

කැරපොතු ජනතා අරගලය අර්ථවත් වන්නේ දූෂණ වංචාවලින් තොර විභාග ක්‍රමයක් හඳන්වා දීමට මෝදිගේ රජය ලෝක් සභාවට ගෙන එන එන අණ පනත් නිසාම නොවේ. නිවැරදි නායකත්වයක් සහ කැපවීමකින් යුත් ජනතා ව්‍යාපාරයකට දිනා ගැනීමට ලොවක් ඇති බව පෙන්වා දීමෙනි.   

The post හොල්මන් ධනවාදයෙන් කැළඹෙණ ඉන්දියාව අවදි කළ කැරපොතු අරගලය.. appeared first on විවරණ.

ව්‍යවස්ථාදායකය විසින් සම්පාදනය කරන්නා වූ නීති කඩකරන්නන් අත් අඩංගුවට ගෙන අධිකරණය ඉදිරියට පැමිණවීම පොලිසියේ රාජකාරියයි. පොලිසිය අත්අඩංගුවට ගත යුත්තේ නීති කඩකර තිබේදැයි කරන්නා වූ දීර්ඝ විමර්ශනයකින් අනතුරුවයි. ඉන්පසු එසේ කිසියම් පුද්ගලයෙක් නීති විරෝධී, සමාජ විරෝධී කටයුතු කර තිබෙන්නේනම් පොලිසිය අධිකරණය ඉදිරියේ එය ඔප්පු කළ යුතුයි. එසේ ඔප්පු වුවහොත් ඔහු හෝ ඇය “පුනරුත්ථාපනය” කොට යහපත් පුරවැසියෙක් ලෙසින් නැවත සමාජගත කිරීම හෝ මරණ දණ්ඩනය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ වගකීම අධිකරණය විසින් බන්ධනාගාරයට  පවරනවා.

මේ තමයි ධනපති සමාජ ක්‍රමයක නීති විරෝධීයැයි, සමාජ විරෝධීයැයි කියනු ලබන පුරවැසියන් සඳහා රජයක්, ආණ්ඩුවක් අනුගමනය කළයුතු නීතිමය ආකාරය කියලා සඳහන් වෙන්නේ. නමුත් අපගේ බන්ධනාගාර තුළින් එළියට එන 80 % ක් පමණ සංවිධනාත්මක අපරාධකරුවන්ගේ ජාලයේ සාමාජිකයෙක් වෙලා තමයි එන්නේ. එසේනම්  පුනරුත්ථාපනය කියන කාරණාව සිදුනොවන්නේ ඇයි?

සිරගෙදර ඉහළ පෙළේ නිලධාරීන්ගේ විවිධ කටයුතු සඳහා සිරකරුවන් හෝ සිරකාරියන් යොදවා ගන්නා බවට පසුගිය කාලයේ චෝදනා නැගුණා. එවගේම ආණ්ඩුවක ඕනෑ එපාකම් වෙනුවෙන්ද සිරකරුවන්, සිරකාරියන් යොදා ගන්නා ලේවැකි ඉතිහාසයක්ද ලංකාවේ තිබෙනවා. එසේ තමන්ගේ දේශපාලන බල උවමනාවෙන් වෙනුවෙන් සිරකරුවන් පාවිච්චි කළත් වෙනත් ආණ්ඩුවක් යටතේ ඒවා හෙළා දැක කතා කිරීමේ ලැජ්ජා නැති දේශපාලකයන්ගෙන්ද අපට අඩුවක් නැහැ. දේශපාලකයන්ද මැරිලා උපන්නා සේ මෙසේ කියන්නේ ඒවා ප්‍රශ්න කිරීමකින් තොරව පිළිගන්නා මාධ්‍යකාරයන් හා ජනතාවක් සිටිනා බව දන්නා නිසයි.

මෙහි හොඳම විහිළුව සපයා තිබුණේ වර්තමාන එක්සත් ජාතික පක්ෂ සභාපති වජිර අබේවර්ධන. යූ ටියුබ් නාලිකාවක් එක්ක කරන්නා වූ සාකච්ඡාවකදී ඔහු ඉතා දැඩිව කියා සිටින්නේ සිරකරුවන් මරා දැමීම ජාත්‍යන්තර ප්‍රඥප්තීන් පවා උල්ලංඝනය කරන බලවත් වරදක් කියලා. මෙහෙම කියද්දී රනිල් වික්‍රමසිංහ එජාප නායකයා එතැන නොසිටියේ වජිර අබේවර්ධනගේ පෙර වාසනාවකට වෙන්නැති කියලා මට හිතුනා.

මොකද 1983 එජාප ජේආර්ගේ ආණ්ඩුවෙන් තමයි පළමු වරට හිරගෙයක් තුළ දී සිරකරුවන් සමූළ ඝාතනයක් කළේ. ඒක කළේ ඉතාමත් සැළසුම් සහගත ලෙස දින දෙකකදී. එදා වජිර අබේවර්ධනත්, රනිල් වික්‍රමසිංහත් ඒ ආණ්ඩුවේ මැති ඇමතිවරු. 83 ජූලි 25 වෙනිදා දෙමළ සිරකරුවන් 35 ක් හා ජූලි 27 දෙමළ සිරකරුවන් 18 දෙනෙක් වශයෙන් සිරකරුවන් 53 දෙනෙක් දෑස් උගුල්ලා දසවද දී මරා දැමුවා. එතැනින් නොනැවතී දකුණේ දෙමළ මහා සංහාරයක් කළා. යුක්තිය නොලැබූ ඒ දෙමළ මහා සංහාරයේ කුප්‍රකට ”කළු ජූලියට”  මේ ජූලි 25 වැනිදාට වසර 43 ක් වෙනවා.

83 දී කොළඹ වැලිකඩ බන්ධානාගාරය තුළදී මරාදැමූ සිරකරුවන්ගේ ඝාතනය ගැන ගවේශනාත්මක වාර්තාවක් ඉදිරිපත් කළ මාධ්‍යවේදී නන්දන වීරරත්නගේ ”කළු ජූලියේ දින 07 ක්” කෘතියේ එක් තැනක මෙසේ සඳහන් වෙනවා.

‘‘..මරා දමන ලද දෙමළ සිරකරුවන් භාරව සිටි ප්‍රධාන ජේලර් රොජර් ජයසේකර කැළණියේ ගෝණවල පදිංචිකරුවෙක්. එයාල පරම්පරාගත යූඇන්පී කාරයෝ. රොජර් ජයසේකරට ගෝණවල සුනිල්, රනිල් වික්‍රමසිංහ, හිටපු හමුදාපති මේජර් ජෙනරාල් බ්‍රිගේඩියර් තිස්ස වීරතුංග එක්ක ළග සම්බන්දකම් තිබුණා. 25 දවාලේ රොජර් අපට කිව්වා නිල ඇඳුම් ගලවලා සරොම් ඇඳගෙන දර අංශයෙන් අලවංගුත් අරගෙන වැඩකට යන්න ලෑස්ති වෙන්න කියලා. ඊට පස්සේ බන්ධනාගාරයේ රියකට අපිව නංවාගෙන ගිහින් පුංචි බොරැල්ලේ තිබුණ “රෝයල් වයින් ස්ටෝස්” එක ඉදිරිපිට නැවැත්තුවා. ඒක දෙමළ ජාතිකයෙක්ට අයිති එකක්.

අපි වයින් ස්ටෝස් එකේ දොරවල් කඩල අපට ඇතිවෙන්න බෝතල් ගත්ත. ඒවත් අරගෙන එද්දී හිරගෙදර ගේට්ටුව ළගදී වනාතේ කොල්ලෝ ලොකු කසිප්පු බූලි දෙකකුත් ගෙනත් දුන්නා. සමහරවිට රොජර් ජයසේකර කලින් ඒවා ගේන්න කියල තියෙන්න ඇති. අපි මේවාත් අරගෙන රොජර්ගේ ප්‍රධාන ජේලර් නිල කාමරයට ගියා. කාමරය ළඟ හිරකාරයෝ 40 ක් විතර හිටියා. ඒ අයට කසිප්පු දීලා අපි වයින් ස්ටෝස් එකෙන් ගෙනාපු අරක්කු බිව්වා. ඊට පස්සේ අපි ලොන්ඩ්‍රිපාටිය පැත්තට ගියා. එතැනදී හිරකාරයෝ එතැන තිබුණ රෙදිවලින් අපේ අත් ගැට ගහලා අපි ළග තිබුණ හිරකූඩුවල යතුරු ගත්තා.

ඒවා ඔක්කොම රොජර් ජයසේකර‍ කල්වේලා ඇතිව හිරකාරයන්ට දීපු උපදෙස් අනුවයි කෙරුණේ. අපේ අත් කම්බිලිවලින් (හිරගෙදර රෙදි) ගැට ගැහුව. ඇසුත් බැන්දා. හිරකාරයෝ ‘වැඩේට’ ගියාට පස්සේ පැය භාගකින් විතර ඒ ගැට ගහපුව අපිම ලිහා ගත්තා.”වැඩේට” යන්න ඔවුන් කුස්සි පාටියෙන් මන්නා, පිහි, දර අංශයෙන් යකඩ ඉණි, පොරෝ ගත්තා. මේ වෙද්දී වැඩ අංශයේ වැඩ ඉවරවෙලා එමින් සිටිය හිරකාරයොත් අර කසිප්පු බීපු හතලිහට එකතුවුණා. අවසාන වෙද්දී හිරකාරයෝ 1000 ක් 1200 ක් විතර “වැඩේට” එකතුවුණා. මේ හිරකාරයෝ මෙහෙයුවේ මිනී මැරුමකට ජීවිතාන්තය දක්වා හිරදඬුවම් ලබපු තංගල්ලේ ගුණපාල කියල කෙනෙක්.

මරන්න එපා කියලා කුට්ටමනී පවා වැන්දා. ඒත් ජෙගන් කියන සිරකරුවාට පොරෝවලින් ගහද්දී ඒවා එහාට මෙහාට විසිවෙන්න ගැහුවා. හතර දෙනෙක් එක්ක එක පාරට ගහ ගනිද්දී එක හිර කාරයෙක් උඩක ඉදලා කර උඩට පැන්නාම ජෙගන් බිම වැටුණා. බිම වැටුණු ජෙගන්ගේ පපුව මැද්දට යකඩ ඉන්නකින් ඇන්නාම ලේපාරක් උඩට විද්දා. කෙන්ට්පාම්වල හිටපු සිංහරාසා පියතුමාගේ හා කොටින්ගේ පණිවුඩ දෙපැත්තට ගෙනියපු අවුරුදු 16 ක විතර කොල්ලෙක් මේ දෙමළ සිරකරුවන් අතරේ හිටියා. ඔහු මරණවාට බොහෝ දෙනෙක් විරුද්ධ වුණා. ඒත්  සාක්කිකාරයෙක් ඉතුරු කරන්න හොඳ නැහැ කියලා එයත් මරලා දැම්මා.

මරණ, මරණ හිරකාරයාගේ සිරුර හිරගෙදරට ඇතුල් වෙනකොටම තිබෙන පොඩි පිට්ටනිය වගේ තැනට ගෙනත් දැම්මා. සමහර බොඩිවල ඇස් ගලවලා. ජෙගන් හා කුට්ටමනී වගේ අයගේ පුරුෂ ලිංගය කපලා කටේ ඔබලා තිබුණේ..”

ආනන්ද සායක්කාර නැමැති 72 හැවිරිදි විශ්‍රාමික ජේලර්වරයාගේ ඉහත ප්‍රකාශය වීඩියෝ සාකච්ඡා ලෙස තමා සතුව තිබෙණ බවද නන්දන වීරරත්න මාධ්‍යවේදියා වැඩි දුරටත් කියා සිටිනවා.

මේ ඝාතනයන්ගෙන් පසු සිංහල සිරකරුවන් සිරගෙය කඩාගෙන පළායෑම නතර කිරීමට හා තත්වය පාලනය කිරීමට ආණ්ඩුව ජූලි 27 වෙනිදා තීන්දු කර තිබුණා. ඒ සඳහා නායකත්වය ගත් කමාන්ඩෝ බලකායේ නායක ලුතිනන් කර්නල් සුනිල් පීරිස්ගේ ප්‍රකාශයක්ද නන්දන වීරරත්න මාධ්‍යවේදියා ප්‍රකාශයට පත්කොට තිබෙනවා. මේ එයින් උපුටා ගත් කොටසක්.

“..අප අපරාද සිදුවෙමින් තිබූ ‘චැපල් අංශය’ ඉදිරියේ තිබූ ටෙනිස් පිටියක් තරම් භූමියේ මිරිස් ගලක තලා දැමූ, මිරිස් මෙන් කපා කොටා විනාසකර තිබූ දෙමළ සිරකරුවන්ගේ සිරුරු 20 ක් පමණ තැන තැන විසිරී තිබුණා. අප ආවේ ඔවුන්ගේ සහයට යැයි සිතූ සිංහල සිරකරුවන් ජයවේවා, ජයවේවා කියා කෑගසන්නට පටන් ගත්තා.බන්ධනාගාර වහල උඩ සිටි එක් සිංහල සිරකරුවෙකු මහ හඬින් කෑ ගසා මට කතාකළා. ‘සර් කොහොමද අපේ වැඩ’. මම ඒදෙස බලද්දී මට කෑ ගැසූ සිරකරුවා එක් අතකින් කෙස්වැටියෙන් එල්ලා ගත් මිනිස් හිසක් හා අනෙක් අතින් ආයුදයක් ගෙන සිටියා. මම වහාම මගේ අතේ තිබූ කැරලි මර්දනයට යොදා ගන්නා තුවක්කුවේ රබර් උණ්ඩයකින් ඔහුට වෙඩි තැබුවා. ඔහු මට දැකපුරුදු කෙනෙක් බව මතකය නැගුණා. පසුව දැනගත් පරිදි ඔහු අර ගුවන් යානයක් පැහැරගත් සේපාල ඒකනායක.

මම එහි ඇතුළුවන විට දුටු මුල්ම බිහිසුණු සිදුවීම වූයේ සිංහල සිරකරුවන් සමූහයක් දෙමළ සිරකරුවෙකුගේ හිස යකඩ කූරු අතරින් කඩා එළියට ගැනීමයි..”

මෙවැනි අපරාධයක් 83 දී තමන්ගේ ආණ්ඩුව කළ බව වජිර අබේවර්ධන පුංචි බබා මේ දක්වා දන්නේ නැත. ඒත් සිරකරුවන් ආරක්ෂා කළයුතුයැයි ජාත්‍යන්තර නීතිපවා තිබෙන බව වජිර බබාට හදිසියේම මතක්වී ඇත. අපරාධයන් පිළිබඳ සාක්කි තිබුණත් වජිර බබාලා මෙන්ම ‘පලා බබාලාද’ අපරාධකරුවන්ට දඬුවම් කරන්නේද නැත. මන්ද ඝාතනය කළේ “දෙමළ ත්‍රස්තවාදීන්” නිසා.

1997 දී කළුතර බන්ධනාගාරයේ දෙමළ දේශපාලන සිරකරුවන්ට කළ පහර දීමකින් තිදෙනෙක් මරණයට පත්වුණා. ඔවුන්ට පහර දුන්නේ එම බන්ධනාගාරයේම  සිටි වෙනත් සිරකරුවන්. ඒත් ප්‍රශ්නයක් නොවුණේ මරා දැමූවන් “දෙමළ ත්‍රස්තවාදීන්” වූ නිසාය.

2000 වසරේ ජනවාරි 06 සහ 07 දිනවලදී කළුතර බන්ධනාගාරයේ සිටි දෙමළ දේශපාලන සිරකරුවන්ට නැවතත් පහර දුන්නා. බන්ධනාගාර නිලධාරීන්ගේ පහර දීම නිසා දෙදෙනෙක් මියගියා. 85 කට වැඩි පිරිසක් තුවාල ලැබූවා. පහර කෑමෙන් බරපතල ලෙස අසාධ්‍යව සිටි 04 දෙනෙක් කොළඹ ජාතික රෝහලටත්, තවත් පිරිසක් කළුතර නාගොඩ රෝහලටත් ඇතුළත් කළා. තුවාලකරුවන් බැලීමට පැමිණි සිය ඥාතීන්ට පවා සිංහල ජාතිවාදීන් හිරහැර කළා.”දෙමළ ත්‍රස්තවාදී” ලේබලයෙන් මේ සියළු අපරාධයන් යුක්ති සහගත කළා.

චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායකගේ ආණ්ඩුව යටතේ 2000 වසරේ ඔක්තෝබර් 25 වෙනිදා බිඳුණු වැව රැඳවුම් කඳවුරේ සිටි දෙමළ රැඳවියන් පිරිසක් කපා කොටා පුළුස්සා ඝාතනය කළා. රැඳවියන් 27 දෙනෙක් හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමානයක් මරාදමූ අතර 14 දෙනෙක් බරපතල කැපුම් හා පිළිස්සුම් තුවාල ලැබූවා. වරදකරුවන් නොවූ අවුරුදු 12 සිට තිස් ගණන්වල පසු වූ මේ දෙමළ යෞවනයන් රඳවා සිටියේ “පුණරුත්ථාපනය” සඳහා. පොලිස් ආරක්ෂාවද ඇතිව “පුණරුත්ථාපන” කවුරේ සිටියදී ඝාතනය කළත් අපරාධකරුවන් අධිකරණයෙන් නිදහස් වුණා. මේ නිදහස්වීම් පිළිබඳව සිංහල සමාජය සතුටු කඳුළු වැගුරුවා. මන්ද මරා දමුවේ “දෙමළ ත්‍රස්තවාදීන්” නිසා.

2012 වසරේදී වව්නියාව බන්ධනාගාර නිලධාරීන් විසින් පහරදී දෙමළ දේශපාලන සිරකරුවන් දෙදෙනෙක් මරා දැමුවා. ගනේෂන් නිමලරූබන් හා මරියදාස් ඩෙල්‍ රුක්ෂන් මෙසේ ඝාතනයට ලක්වුවත් ඔවුන්ගේ යුක්තිය වෙනුවෙන් සිංහල සමාජයේ හඬක් නැගුණේ නැහැ. ඒ ඔවුන් “දෙමළ ත්‍රස්තවාදී” නාමකරණය නිසා.

බන්ධනාගාර ප්‍රතිසංස්කරණ රාජ්‍ය ඇමතිවරයාව සිටි ලොහාන් රත්වත්තේ අනුරාධපුර බන්ධනාගාරයේ සිටි දෙමළ සිරකරුවන්ට වදහිංසා පැමුණුවේ 2021 ගෝඨාභය රාජපක්ෂගේ ආණ්ඩුවේදී. බීමතින් බන්ධනාගාරයට ඇතුලුව පිස්තෝල හිසට තබා තර්ජනයකර දෙමළ සිරකරුවන් දණ ගැස්සුවා. සිරකරුවන් දණ ගැස්සවීමට දඬුවම වුනේ බන්ධනාගාර ප්‍රතිසංස්කරණ රාජ්‍ය ඇමති ධුරයෙන් පමණක් ඉවත් කිරීම. අනෙක් රාජ්‍ය අමාත්‍යධූරය ඔහු කළ වික්‍රමයට ප්‍රදානයක් සේ තිබෙන්නට ඉඩහැරියා. සිංහල සමාජය ප්‍රශ්නය දුරදිග ගෙන ගියේ නැත්තේ කන්ද උඩරට සිංහල බෞද්ධයා ළඟ දණ ගැස්සුවේ “දෙමළ ත්‍රස්තවාදීන්” නිසා.

”සිරකරුවෝද මනුෂ්‍යයෝ” කියලා තාප්පවල ලියලා තිබෙනවා. ඒත් දෙමළ සිරකරුවෝ මනුෂ්‍යයෝ නොවේ කියලා මහාවංශය ලියූ මහානාම හාමුදුරුවෝ පවා ලියා තිබෙනවා. එමනිසා අපි බොහොමයක් සිංහල බෞද්ධයන්, සිංහල කතෝලික‍යන් සිංහල ජාතිවාදයේ සිරකරුවන් බවට පත්වෙලා. ඇට මස් නහරවලට බද්ධ වූ එකී දෙමළ විරෝධය “ත්‍රස්තවාදය” නැමති සීතාම්බරපටයෙන්වසා යුක්ති සහගත කරගමිනින් ඉන්නවා. නමුත් එම ත්‍රස්තවාදය දකුණේදී “අහිංසක සිරකරුවන්” බවට පත්වෙනවා.

විරුද්ධ පක්ෂයේ සිටියදී නම් සියළු ජන කොටස්වල පීඩිතයන්ගේ අයිතිවාසිකම්, වරප්‍රසාද වෙනුවෙන් අභීතව පෙනී සිටින්නන් බවට අපේ රටේ දේශපාලකයන් පත්වී සිටිනවා. එය සිංහල බෞද්ද, කතෝලික, හින්දු ඡන්ද ඉල්ලම් ගැරීමක් බව ඔප්පුකර තිබෙන්නේ ආණ්ඩු බලය ලබාගත් පසු සිංහල බෞද්ධ රාජ්‍යයේ ආරක්ෂකයන් බවට ඔවුන් පත්වෙන නිසා. 1948 සිට 2026 දක්වා නොවෙනස්ව එය සිදුවිමෙන් පවතිනවා. මීගමු ගැටුමේදී මාලිමා ආණ්ඩුවේ හර්ෂණ නානායක්කාර අධිකරණ සහ ජාතික ඒකාබද්ධතා අමාත්‍යවරයාගේ  කදුළු කැට වැටුණේද සිංහල බන්ධනාගාර නිලධාරීන්ගේ දේහයන් ඉදිරියේදී පමණයි. එහෙව් රටක මරා දැමූ දෙමළ සිරකරුවන්ට කුමන යුක්තියක්ද? කුමන සාධාරණයක්ද? 

එදා 83 දී එජාප සිංහල ආණ්ඩුව සිංහල බන්ධනාගාර නිලධාරීන් මෙහෙයවා ගනිමින් සිංහල සිරකරුවන් ලවා දෙමළ සිරකරු සංහාරයක් කළා. අද එකී විෂම චක්‍රය පෙරළා සිංහල සමාජයට අභිමුඛවී තිබෙනවා. 2026 ජූලි 05 සහ 06 වෙනිදා මීගමුව බන්ධනාගාරයේ ඇති වූ ගැටුමෙන් මේවන විට අඩුම වශයෙන් සිංහල සිරකරුවන් 23 ක් හා සිංහල බන්ධනාගාර නිලධාරීන් 8 ක් මරණයට පත්වෙලා. තවත් 100 කට වැඩි පිරිසක් තුවාල ලබා ඇතැයිද, ගැටුමට මැදිහත් වී ජීවිත බේරාගත් සිංහල සිරකරුවන් බන්ධනාගාර තුළදී සිංහල බන්ධනාගාර නිලධාරීන්ගේම කෲර වධහිංසාවන්ට ලක්වන්නේ යැයිද වාර්තා වෙනවා. දෙමළා අනෙකා කරගනිමින් ඔවුන්ගේ අයිතීන් වලදැමූ සමාජයකට මේ උරුමය අරුමයක් විය හැකිද? එමනිසා වජිර අබේවර්ධලාත්, ආණ්ඩු පක්ෂ, විපක්ෂ කවුරු කවුරුත් මතක තබා ගත්තොත් හොඳයි “ලබ්බට තියපු අත තමයි පුහුලටත් තියන්නේ” යි කියන්නේ මේවට කියලා.

The post සිරකරුවන් වෙනුවෙන් කිඹුල් කඳුලු හෙලන පාලකයෝ.. appeared first on විවරණ.

පහත පලවන්නේ ආචාර්ය නිහාල් ජයවික්‍රම Daily FT වෙබ් අඩවියට සැපයූ ලිපියක Ai පරිවර්තනයකි. සංස්කරණය ‘විවරණ’ විසිනි.

ආචාර්ය ජයවික්‍රම එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ අනුග්‍රහය ලබන අගවිනිසුරුවරුන්ගේ ‘අධිකරණ සුපිළිපන්භාවය පිළිබඳ කණ්ඩායමේ’ (Judicial Integrity Group of Chief Justices) වාර්තාකරු ලෙස කටයුතු කරයි. තවද ඔහු, විනිසුරු චර්යාව පිළිබඳ බැංගලෝර් මූලධර්ම සහ අධිකරණ ක්‍රියාවලියේ විනිවිදභාවය පිළිබඳ ඉස්තාන්බුල් ප්‍රකාශනය කෙටුම්පත් කිරීමටත්, ඉන් අනතුරුව ඒවා එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලය විසින් පිළිගැනීමට තුඩු දුන් ක්‍රියාවලීන් සඳහාත් ක්‍රියාකාරීව දායක වූ අයෙකි.

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් සහතික කර ඇති අගවිනිසුරුවරයාගේ සහ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ සෙසු විනිසුරුවරුන්ගේ ධුර කාලය දීර්ඝ කිරීමට රජයට ඇතැයි කියන අභිලාෂය පිළිබඳවත්, ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ සහ අභියාචනාධිකරණයේ පවතින පුරප්පාඩු අටක් පිරවීම සඳහා පුද්ගලයන් නම් කිරීමට ජනාධිපතිවරයා අපොහොසත් වීම පිළිබඳවත් විවාදයක් පවතී.

එම විවාදයට, අධිකරණ සේවා කොමිෂන් සභාව විසින් අධිකරණ නිලධාරීන් සේවයෙන් පහ කිරීම සහ ඔවුන්ගේ විනය පාලනය සම්බන්ධයෙන් වන තම බලතල ක්‍රියාත්මක කිරීම පිළිබඳව විමර්ශනය කිරීම සඳහා පාර්ලිමේන්තු තේරීම් කාරක සභාවක් පත් කරන ලෙස ඉල්ලා පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් 31 දෙනෙකු විසින් යෝජනාවක් ඉදිරිපත් කරන ලද කථානායකවරයා විසින් එය ප්‍රතික්ෂේප කෙළේය. අධිකරණ සේවා කොමිෂන් සභාව අධිකරණ නිලධාරීන් කිහිප දෙනෙකුගේ සේවය අවසන් කිරීමේදී අත්තනෝමතික ලෙස කටයුතු කර ඇති බවට සභා ගර්භය තුළදී චෝදනා එල්ල විය. කථානායකවරයා එම යෝජනාව ප්‍රතික්ෂේප කළේ අධිකරණ සේවා කොමිෂන් සභාව “ජනතාවගේ අධිකරණ බලය ක්‍රියාත්මක කරන” බව පවසමින් ඉදිරිපත් කළ නිස්සාර පදනමක් මතය. ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් 1962 තරම් ඈත අතීතයේදී ‘රැජින එදිරිව ලියනගේ’ (The Queen v. Liyanage) නඩුවේදීම, අධිකරණ සේවා කොමිෂන් සභාව යනු “විධායක කාර්යයන් ඉටු කරන ආයතනයක්” බවත්, අධිකරණ බලය පැවරී ඇත්තේ “මේ රටේ ස්ථාපිත උසාවි” වෙත බවටත් තීන්දු කර තිබුණි.

ශ්‍රී ලංකා අධිකරණය යනු, 2006 වසරේදී එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලය විසින් පිළිගනු ලැබූ “විනිසුරු චර්යාව පිළිබඳ බැංගලෝර් මූලධර්ම” මෙතෙක් භාවිතයට ගැනීමට අපොහොසත් වූ ලොව සීමිත අධිකරණ පද්ධතීන් කිහිපය අතරින් එකකි. එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය විසින් “අධිකරණ සාමාජිකයන්ගේ වෘත්තීය සහ සදාචාරාත්මක චර්යාවන් පිළිබඳ නීති රීති සමාලෝචනය කිරීමේදී හෝ සංවර්ධනය කිරීමේදී, මෙම බැංගලෝර් මූලධර්ම කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමට තම අධිකරණ පද්ධතීන් දිරිමත් කරන ලෙස සාමාජික රටවලින් ඉල්ලා සිටින ලදී.” මා දන්නා තරමින්, 2007 වසරේදී එක්සත් ජාතීන්ගේ නිල භාෂාවලින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද, පිටු 175 කින් යුත් “බැංගලෝර් මූලධර්ම පිළිබඳ විවරණය” , ඉන් අනතුරුව රටවල් කිහිපයක ජාතික අධිකරණ පද්ධතීන් විසින් ඔවුන්ගේම භාෂාවලින් නැවත ප්‍රකාශයට පත් කර තිබුණද, එය ශ්‍රී ලංකා අධිකරණයේ සාමාජිකයන් වෙත ලබා දී නොමැත. එමෙන්ම, එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලය විසින් සාමාජික රටවලට පරිපාලනය පිළිබඳ ඔවුන්ගේ වැඩසටහන් සහ ව්‍යවස්ථාදායක ප්‍රතිසංස්කරණ සකස් කිරීමේදී” සැලකිල්ලට ගන්නා ලෙස ඉල්ලා සිටි, අධිකරණ ක්‍රියාවලියේ විනිවිදභාවය පිළිබඳ 2019 “ඉස්තාන්බුල් ප්‍රකාශනය” (Istanbul Declaration) සම්බන්ධයෙන්ද සිදුව ඇත්තේ එයමය.

ප්‍රතිපත්තිමය ප්‍රමිතීන් සැකසීම සඳහා වූ, 21 වන සියවසේ මෙම ගෝලීය ප්‍රඥප්ති ද්විත්වය, බලයට පත් වූ ශ්‍රී ලංකා රජයන් සහ අධිකරණ පද්ධතීන් විසින් නොසලකා හැරීමට තීරණය කර ඇති අතර, ඒවා මඟින් විනිසුරුවරුන් විනයගත කිරීම සඳහා වූ ක්‍රියාපටිපාටීන් නියම කරනු ලබයි.

බැංගලෝර් මූලධර්ම සඵලදායී ලෙස ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා වූ පියවර

මෙම ප්‍රඥප්තිය මඟින් පහත සඳහන් දෑ අවශ්‍ය කෙරේ:

• විනය දඬුවම් (සම්බාධක) පැනවීමට හේතු විය හැකි චර්යාවන් නීතිය මඟින් අර්ථ දැක්විය යුතුය;
• විනිසුරුවරයෙකුට එරෙහිව විනය ක්‍රියාමාර්ග ආරම්භ කළ හැක්කේ බරපතළ විෂමාචාරයක්  සම්බන්ධයෙන් පමණි;
• පැමිණිලි භාර ගැනීම, ඒ පිළිබඳව විනිසුරුවරයාගේ ප්‍රතිචාරය ලබා ගැනීම, එම ප්‍රතිචාරය සැලකිල්ලට ගනිමින් විනය ක්‍රියාමාර්ගයක් ආරම්භ කිරීමට තරම් ප්‍රමාණවත් පදනමක් විනිසුරුවරයාට එරෙහිව තිබේද නැද්ද යන්න සලකා බැලීම, සහ එවැනි නිගමනයකට පැමිණියහොත් එම කරුණ විනය බලධාරියා වෙත යොමු කිරීම සඳහා වූ වගකීම සහිත නිශ්චිත ආයතනයක් හෝ පුද්ගලයෙකු නීතිය මඟින් පිහිටුවිය යුතුය;

• විනිසුරුවරයෙකු විනයගත කිරීමේ බලය, ව්‍යවස්ථාදායකයෙන් සහ විධායකයෙන් ස්වාධීන වූ ද, විශ්‍රාමික හෝ දැනට සේවයේ නියුතු විනිසුරුවරුන්ගෙන් සමන්විත වන්නා වූ ද ආයතනයකට හෝ විනිශ්චය සභාවකට පැවරිය යුතුය. කෙසේ වෙතත්, අදාළ පුද්ගලයන් ව්‍යවස්ථාදායකයේ හෝ විධායකයේ සාමාජිකයන් නොවිය යුතුය යන කොන්දේසිය මත, විනිසුරුවරුන් නොවන වෙනත් පුද්ගලයන් ද මෙහි සාමාජිකත්වයට ඇතුළත් කර ගැනීමට ඉඩ තිබිය හැකිය;
• සියලුම විනය ක්‍රියාමාර්ගයන් යුක්තිය පසිඳලීමේ ස්ථාපිත ප්‍රමිතීන්ට අනුකූලව තීරණය කළ යුතු අතර, එය විත්තිවාචක ට කරුණු දැක්වීමේ පූර්ණ අයිතිය සහතික කෙරෙන ක්‍රියාපටිපාටියකට අනුව සිදු විය යුතුය;
• විනය බලධාරියා විසින් දෙනු ලබන තීරණයකට එරෙහිව අධිකරණයකට අභියාචනයක් ඉදිරිපත් කිරීමට ඉඩකඩ තිබිය යුතුය;
• විනිසුරුවරයෙකුට එරෙහි සම්බාධක පැනවීමක් ඇතුළත් වන පරිදි ඔහුට එරෙහිව ආරම්භ කරන ලද යම් ක්‍රියාමාර්ගයක අවසන් තීරණය, එය සංවෘතව රහසිගතව හෝ ප්‍රසිද්ධියේ පැවැත්වූවද, ප්‍රකාශයට පත් කළ යුතුය;
• සෑම අධිකරණ බලප්‍රදේශයක්ම (jurisdiction) තමන්ගේම විනය පද්ධතිය යටතේ අවසර දී ඇති සම්බාධක මොනවාදැයි හඳුනාගත යුතුය. එවැනි සම්බාධක ප්‍රතිපත්තිමය වශයෙන් මෙන්ම ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී ද (වරදට) සමානුපාතික බව සහතික කළ යුතුය.

විනිසුරුවරයෙකු ධුරයෙන් ඉවත් කළ හැක්කේ, ඔප්පු කරන ලද අබලතාවක් බරපතළ අපරාධයකට වරදකරු වීමක්, බරපතළ අදක්ෂතාවක් හෝ අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වයට, අපක්ෂපාතීත්වයට සහ සුපිළිපන්භාවයට පැහැදිලිවම පටහැනි වන චර්යාවක් යන කරුණු මත පමණි.

අධිකරණ ක්‍රියාවලියේ විනිවිදභාවය පිළිබඳ ඉස්තාන්බුල් ප්‍රකාශනය මෙම ප්‍රඥප්තිය මඟින් බැංගලෝර් මූලධර්මවල අඩංගු විධිවිධාන යළි තහවුරු කරන අතර, එයින් අධිකරණයට පහත දෑ නියම කරනු ලබයි:

• විනිසුරු චර්යාව පිළිබඳ බැංගලෝර් මූලධර්ම සැලකිල්ලට ගනිමින්, අධිකරණයේ සාමාජිකයන්ගේ වෘත්තීය සහ සදාචාරාත්මක චර්යාවන් උදෙසා නීති රීති හෝ ප්‍රමිතීන් සකස් කර ප්‍රකාශයට පත් කිරීම;
• සෑම විනිසුරුවරයෙකුටම අදාළ (චර්යා) සංග්‍රහයේ ලිඛිත පිටපතක් සහ විවරණයක් වැනි ඊට සම්බන්ධ වෙනත් ඕනෑම ලියවිල්ලක් ලබා දෙන බව සහතික කිරීම;
• ලිඛිත ප්‍රකාශන මාර්ගයෙන් හෝ අන්තර්ජාලය ඔස්සේ ප්‍රජාව තුළ විනිසුරු චර්යා ධර්ම සංග්‍රහය ප්‍රචලිත කිරීම;
• යම් යෝජිත චර්යාවක යෝග්‍යතාවය සම්බන්ධයෙන්, එක් එක් විනිසුරුවරයාට උපදෙස් ලබා ගත හැකි යාන්ත්‍රණයක් හෝ ක්‍රියාපටිපාටියක් ස්ථාපිත කිරීම;
• අධිකරණ ආචාර ධර්ම පිළිබඳ පාඨමාලා හෝ විෂය කොටස් (modules) සකස් කිරීම සහ විනිසුරුවරුන්ගේ මූලික පුහුණුව තුළ එය අනිවාර්ය අවශ්‍යතාවක් බවට පත් කිරීම.

අධිකරණ සේවා කොමිෂන් සභාව

අගවිනිසුරුවරයා සහ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ ඊළඟ ජ්‍යෙෂ්ඨතම විනිසුරුවරුන් දෙදෙනාගෙන් සමන්විත අධිකරණ සේවා කොමිෂන් සභාවක් මුලින්ම හඳුන්වා දෙන ලද්දේ ලංකා ඩොමීනියන් රාජ්‍යයේ 1946 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මඟිනි. එය රාජකීය කොමිසමක වාර්තාවක් පදනම් කරගෙන කෙටුම්පත් කරන ලද, සහ බකිංහැම් මාළිගයේ සිට රාජ සභා ආඥාවක ආකාරයෙන් නිකුත් කරන ලද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවකි. එකල්හි අගවිනිසුරුවරයා වූයේ යටත් විජිත නීති සේවයේ නිලධාරියෙකි. ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ 1972 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් අධිකරණ සේවා කොමිෂන් සභාව ඉවත් කර තිබුණද, 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් එය යළි ස්ථාපිත කරන ලදී. අද වන විට, එය කාලයට නොගැලපෙන  යල්පැනගිය ආයතනයක් බවට පත්ව ඇති බවක් පෙනෙන්නට තිබේ. අධිකරණ නිලධාරීන් කිහිප දෙනෙකුගේ සේවය හදිසියේ අවසන් කිරීම සම්බන්ධයෙන් පාර්ලිමේන්තු සභා ගර්භයේදී කරන ලද චෝදනා සත්‍ය නම්, මෙම සියවසේදී අධිකරණයට අදාළව සිදුවී ඇති අතිශය වැදගත් ජාත්‍යන්තර ප්‍රවණතාවන් පිළිබඳව අවධානය යොමු කිරීමටත්, ඒවා ක්‍රියාත්මක කිරීමටත් අධිකරණ සේවා කොමිෂන් සභාව අපොහොසත් වී ඇත.

The post අධිකරණය විනයගත කිරීම.. appeared first on විවරණ.

ගාල්ල වෙරළට නාවික සැතපුම් 19ක් ඔබ්බෙන්, මාර්තු 4 වනදා අලුයම කාලයේදී ‘යූඑස්එස් චාලට්’ (USS Charlotte) නම් න්‍යෂ්ටික බලයෙන් ක්‍රියාත්මක වන සබ්මැරීනය මගින් ‘අයිආර්අයිඑස් දෙනා’ (IRIS Dena) නම් නාවික ෆ්‍රිගේට් නෞකාවට ටෝපිඩෝ ප්‍රහාර එල්ල කර ගිල්වා දැමූ විට, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, ඉරානයට එරෙහි තම සාපරාධී යුද්ධය ශ්‍රී ලංකාවට රැගෙන ආවේය.

කාර්ය මණ්ඩලයේ 130 දෙනෙකු පමණ සිටි මෙම ඉරාන නෞකාව පෙබරවාරි අග දී ඉන්දියාවේ සුහද සංචාරය නිමා කර තිබුණි. ඒ, පෙබරවාරි 28 වනදා ඊශ්‍රායලය සහ එක්සත් ජනපදය විසින් ඉරානයට එරෙහිව කිසිදු කුපිත කිරීමකින් තොරව ප්‍රහාරයක් ආරම්භ කිරීමට පෙර ය. ඉන් බටහිර ආසියාව පුරා බරපතල ගැටුමක් ඇති කරමින් ගෝලීය වශයෙන් එහි බලපෑම පැතිර ගියේය. කිසිදු අවස්ථාවක ‘අයිආර්අයිඑස් දෙනා’ නෞකාව ඉන්දියන් සාගරයේදී එක්සත් ජනපදය සමඟ ගැටුමකට මැදිව තිබුණේ නැත.

“නැව ගිල්වා දැමීම බොහොම විනෝදජනකයි,” යනුවෙන් ඩොනල්ඩ් ජේ. ට්‍රම්ප් උපහාසාත්මකව සිනාසෙමින් පැවසුවේ, නෞකාව සහ එහි කාර්ය මණ්ඩලය අත්අඩංගුවට නොගෙන සිටීම සම්බන්ධයෙන් එක්සත් ජනපද යුද අණදෙන මූලස්ථානය දුන් පැහැදිලි කිරීම නැවතත් සිහි කරමිනි. මෙය යුද නීති උල්ලංඝනය කිරීමක් සහ යුද අපරාධයක් ද යන්න කෙසේ වෙතත්, සැබවින්ම සිදු වී ඇත්තේ අමු අමුවේ සිදුකළ සමූහ මනුෂ්‍ය ඝාතනයකි.

එය ‘ඔපරේෂන් එපික් ෆියුරි’ යුද මෙහෙයුමේ පළමු කුරිරුකම නොවේ. ඉරානයට බෝම්බ හෙලීමේ පළමු දිනයේම එක්සත් ජනපදය විසින් ඝාතනය කරන ලද මිනාබ් හි ප්‍රාථමික පාසලේ දරුවන්, කාර්ය මණ්ඩලය සහ දෙමාපියන් වෙනුවෙන් සොහොන් එකසිය හැට පහක් කැන තිබුණි.

‘අයිආර්අයිඑස් දෙනා’ නෞකාවෙන් දිවි ගලවා ගත් 32 දෙනෙකු ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව සහ ගුවන් හමුදාව විසින් බේරා ගන්නා ලද අතර, මළ සිරුරු 84ක් මුහුදේ තිබී සොයා ගන්නා ලදී. ඊළඟ දිනයේදී, තවත් ඉරාන නාවික නෞකාවක් වන ‘අයිආර්අයිඑන්එස් බුෂෙහ්ර්’ (IRINS Bushehr) හි සේවකයින් 204 දෙනෙකු ආරක්ෂිතව ශ්‍රී ලංකාව ගෙන ආවේ, ඔවුන්ගේ සගයන්ට අත් වූ ඉරණමට සමාන ඉරණමකින් මුදා ගනිමිනි.

බලහත්කාරය හෝ මිලිටරි බලය භාවිත කිරීමේදී ‘අවශ්‍යතාවය’ සහ ‘අනුපාතිකත්වය’ යන මූලධර්ම පැහැදිලිවම උල්ලංඝනය වී තිබියදීත්, ශිෂ්ට සම්පන්න යැයි කියාගන්නා බටහිර ලෝකය, ඊශ්‍රායලයේ සහ එක්සත් ජනපදයේ ආක්‍රමණශීලී ක්‍රියා සහ යුද අපරාධ වාචිකව හෝ හෙළා දැකීමෙන් වැළකී සිටියි. මේවා කිසිසේත්ම විශ්ව ප්‍රමිතීන් නොවූ අතර, ඒවා බටහිර නොවන “අශිෂ්ට” සෙසු රටවල් සඳහා පමණක් පැනවූ නීති රීති ය.

බටහිර ලෝකය ලිබරල්වාදයෙන් බැහැරව ඒකාධිපතිවාදය වෙත නැඹුරු වීම, එක්සත් ජනපද යේ ‘කැලිගියුලා’ වැනි පාලකයෙකුගේ කෝපාවිෂ්ඨ හැසිරීම් දැක බිය වීමකට වඩා එහා ගිය දෙයකි. එය ‘ඩන්රෝ ප්‍රතිපත්තියේ’ (Dunroe Doctrine) මූලධර්මයකට සම්පූර්ණයෙන්ම අනුකූල වීමකි: “මට ජාත්‍යන්තර නීතිය අවශ්‍ය නැත. මගේම සදාචාරය, මගේම මනස, මාව නැවැත්විය හැකි එකම දෙය යි.”

මාර්තු 4 වනදා සිට පාර්ලිමේන්තු විපක්ෂය චෝදනා කළේ, ඊශ්‍රායලය සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, ඉරානයට ප්‍රහාර එල්ල කිරීමට දින දෙකකට පෙර (පෙබරවාරි 26 ), කලාපයේ තිබූ තම මිලිටරි නැව් තුනට ශ්‍රී ලංකාවේ මුහුදු සීමාවට ඇතුළු වීමට අවසර දෙන ලෙස කළ ඉල්ලීමක් සම්බන්ධයෙන් රජය ක්‍රියාමාර්ග නොගැනීම නිසා ‘IRIS Dena’ නෞකාව කිසිදු ආරක්ෂාවක් නොමැති පහසු ඉලක්කයක් බවට පත්වූ බවයි.

ප්‍රතිවිපාක පිළිබඳව පැවති කනස්සල්ල මැද ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මාර්තු 5 වනදා පැවැති මාධ්‍ය සාකච්ඡාවකදී තම රජයේ ස්ථාවරය පැහැදිලි කළේය. රාජ්‍යයන් අතර පවතින ගැටුම්වලදී ශ්‍රී ලංකාව මධ්‍යස්ථය. කෙසේ වෙතත්, “..මධ්‍යස්ථභාවය සුරකිමින්ම, අපි සියල්ලටම වඩා මානුෂීකත්වයට මුල් තැන දෙන්නෙමු. මානුෂීකත්වය ආරක්ෂා කිරීමට අපි කිසිවිටෙකත් පසුබට නොවන්නෙමු..”

2025 වසරේ සිට පමණක් වුවද, ඉරාකය, සිරියාව, යේමනය, සෝමාලියාව, නයිජීරියාව, කැරිබියන් මුහුද, වෙනිසියුලාව සහ ඉරානය යන රටවල ඇමරිකාව සිදුකළ ම්ලේච්ඡ ක්‍රියාවන්ගෙන් මැනවින් පැහැදිලි වන ලෝක ක්‍රමයක් තුළ — සියෝන්වාදී ත්‍රස්ත රාජ්‍යයේ (ඊශ්‍රායලයේ) ආධාරකරුවෙකු, ආයුධ සපයන්නෙකු, මූල්‍ය දායකයෙකු සහ හවුල්කරුවෙකු ලෙස ක්‍රියා කිරීම අමතක නොකරමින්; සහ එහි නායකයා විසින් කැනඩාව, ග්‍රීන්ලන්තය සහ පැනමා ඇළ කෙරෙහි කලාපීය අයිතිවාසිකම් ප්‍රකාශ කර ඇති පසුබිමක — ප්‍රශ්න දෙකක් පැන නගී: ‘ඇමරිකානු යුද්ධයේ’ දී, “මධ්‍යස්ථභාවය” යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද; සහ එහි ඇති නිරවද්‍යතාවය කුමක්ද?

සති දෙකකට පසුව, මාර්තු 20 පාර්ලිමේන්තුව අමතමින් ජනාධිපතිවරයා තම රජය මධ්‍යස්ථතාවය ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක කළ ආකාරය පැහැදිලි කළේය. එහිදී ඔහු අනාවරණය කළේ පෙබරවාරි 26, ඇමරිකානු ප්‍රහාරක යානා දෙකක් මත්තල ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළට ගොඩබෑමට කළ ඇමරිකානු ඉල්ලීම සහ ඉන්දියාවෙන් පිටත්ව ආ තම මිලිටරි නැව් තුන කොළඹ වරායට ඇතුළු කිරීමට ඉරානය කළ ඉල්ලීම යන දෙකම රජයට ලැබුණු බවත්, ඒ දෙකම ප්‍රතික්ෂේප කළ බවත්ය.

එපමණක් නොව, ඊශ්‍රායල-ඇමරිකානු ආක්‍රමණය කිරීමෙන් පසු, ගල්ෆ් කලාපීය රටවලට සහ ජෝර්දානයට ඉරානය එල්ල කළ “දරුණු ප්‍රහාර” හෙළා දකිමින් මාර්තු 11 බහරේනය ඉදිරිපත් කළ එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ යෝජනාව, “අසමතුලිත” එකක් ලෙස සලකා ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට ශ්‍රී ලංකාව කටයුතු කළ අතර එහි සම-අනුග්‍රාහකයෙකු ද නොවීය. ශ්‍රී ලංකාවේ අසල්වැසි රටවල් වන බංග්ලාදේශය, ඉන්දියාව, මාලදිවයින සහ පාකිස්ථානය මෙම යෝජනාවට සහය දුන්හ; එමෙන්ම, ඇමරිකානු/බටහිර ආධිපත්‍යයට අභියෝග කරන්නන් ලෙස ඇතැමුන් සලකන චීනය සහ රුසියාව ඡන්දය දීමෙන් වැළකී සිටියහ.

මාර්තු 23 ‘ඩේලි එෆ්.ටී.’ (Daily FT) පුවත්පතේ පළවූ කතුවැකියකින්, බටහිර ආසියාවේ (මැදපෙරදිග) යුද්ධ සම්බන්ධයෙන් “අතිශය ප්‍රතිපත්ති ගරුක ස්ථාවරයක්” අනුගමනය කරමින් රජය දැක්වූ “සංයමය” අගය කර තිබුණි. (පෙනෙන හැටියට, ඉරානය විසින් හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය වසා දැමීමෙන් පසු මෝටර් රථ ඉන්ධන සලාක ක්‍රමයකට සීමා කළා සේම, විදේශ ප්‍රතිපත්ති ද සලාක ක්‍රමයකට සීමා කර ගත හැක.)

ශ්‍රී ලංකාවේ “ආර්ථික අර්බුදය, ණය බර සහ බාහිර පාර්ශවයන් මත යැපීම මගින් සලකුණු වූ මෑත කාලීන ඉතිහාසය” සැලකීමේදී, ලෝක වේදිකාව මත “සදාචාරය දේශනා කිරීමට හෝ ධාර්මිකයන් සේ හැසිරීමට” රටට වත්කමක් නැත. යථාර්ථවාදී දේශපාලන ස්ථාවරය තහවුරු කරමින්, එම කතුවැකිය අවධාරණය කළේ “ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්‍රායලය, දැවැන්ත භූ-දේශපාලන සහ ආර්ථික බලපෑමක් දරන… බැවින් එවැනි බලවතුන් අමනාප කර ගැනීම අඥාන ක්‍රියාවක් පමණක් නොව, විනාශකාරී ප්‍රතිඵල ගෙන දිය හැකි” වන බවයි.

අර්බුද සාමකාමීව විසඳා ගැනීම, ස්වෛරීත්වයට ගරු කිරීම සහ රාජ්‍යයන් අතර සබඳතා පාලනය කරන ජාත්‍යන්තර නීති රීති වැනි “ප්‍රතිපත්ති” සම්පූර්ණයෙන්ම අත්හැර දැමිය යුතු නැති බව පවසමින් අපව අස්වසන අතර, ඒවා “ආර්ථික ස්ථාවරත්වය සුරක්ෂිත කිරීම සහ ශ්‍රී ලාංකික පුරවැසියන්ගේ ජීවනෝපාය ආරක්ෂා කිරීම” යන කරුණුවලට යටත් බව එහි සඳහන් වේ.

මෙහිදී වක්‍රව අදහස් කරන්නේ, ට්‍රම්ප් උදහසට ලක් වුවහොත් ශ්‍රී ලංකාවේ නිමි ඇඳුම් අපනයන මත දණ්ඩනීය බදු පැනවීමට ඇති ඉඩකඩ සහ ඊශ්‍රායලයේ ෆැසිස්ට් පාලනය හෙළා දුටුවහොත්, එහි සේවය කරන 30,000කට ආසන්න ශ්‍රී ලාංකික සංක්‍රමණික සේවකයින්ගේ රැකියා මෙන්ම ඔවුන් මෙරටට එවන ප්‍රේෂණ අවදානමට ලක්වීමේ හැකියාව පිළිබඳව විය යුතුය.

වත්මන් ගැටුමේ ආරම්භය සහ ඒ පිළිබඳ වගකීම සම්බන්ධයෙන් රජයේ කවුරුන් හෝ කුමන ආකාරයක හෝ ස්ථාවරයක් හෝ “සදාචාරාත්මක සංඥාවක්” කිරීමට සම්බන්ධ වූයේද යන්න මෙහිදී පැහැදිලි කර නොමැත. ඇත්ත වශයෙන්ම, ඇමරිකාව සහ ඊශ්‍රායලය විසින් මුදාහරින ලද යුද සාපය සහ ඔවුන් කළ ක්‍රියාවන් සම්බන්ධයෙන් විදේශ අමාත්‍යාංශයෙන් කිසිදු ආකාරයක කනස්සල්ලක් හෝ විරෝධතාවක් මතු වී නොමැත. ඒ වෙනුවට, පෙර පැවති රජයන්ගේ ප්‍රතිපත්තිමය අනුකූලතාවයම මෙම රජයද අනුගමනය කිරීම සහ විදේශ අමාත්‍ය විජිත හේරත් මහතාගේ අකාර්යක්ෂම නායකත්වය, පවතින බියගුලුකම “මධ්‍යස්ථභාවය” ලෙස වසා ගනු ලබයි.

ආයතුල්ලා අලි කමේනිට සිදුවූ “මරණය” වෙනුවෙන් සිය ශෝකය ප්‍රකාශ කරමින් ශෝක පොතක අත්සන් තැබීම සඳහා හේරත් මහතා මාර්තු 4 ඉරාන තානාපති කාර්යාලය වෙත ගියේය. යථාර්ථවාදී විදේශ ප්‍රතිපත්තියක් යනු කිසියම් දෙයක් එහි සැබෑ නමින් හැඳින්වීම පමණක් නොවේ. මෙම අවස්ථාවේදී, එය ‘ඝාතනයක්’ ලෙස හැඳින්වීම සහ ඊශ්‍රායලය ‘ඝාතකයා’ ලෙස නම් කිරීම මගහැර තිබේ. එසේම, මෙම බිහිසුණු යුද්ධයේ මුවාවෙන් සිදුවූ දේ, තමන්ගේ දේශපාලන විශ්වාසය නිසා ඉස්ලාමීය ජනරජය (ඉරානය) විසින් සිරගත කරන ලද සහ මරණ දණ්ඩනයට ලක් කරන ලද පිරිස් වෙනුවෙන් ඔහුගේ පක්ෂය හෝ ඔහු කිසිවිටෙකත් ශෝකය ප්‍රකාශ කර නොමැත.

රජයේ පළමු ප්‍රසිද්ධ ප්‍රකාශය පෙබරවාරි 28 නිකුත් කරන ලද වචන කිහිපයක  කෙටි නිවේදනයක් වූ අතර, එහි අරමුණ වූයේ ඉතා අවම කරුණු ප්‍රමාණයක් පැවසීම සහ කිසිදු වැදගත් අර්ථයක් අඩංගු නොකිරීමයි. එය ඉන්දියාවේ විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ ප්‍රකාශනයෙන් සෘජුවම පිටපත් කරන ලද්දකි. එය නිකුත් කිරීම මෙතරම් ප්‍රමාද වීමට හේතුව එයයි; ශ්‍රී ලංකා විදේශ අමාත්‍යාංශයේ සිටින අදක්ෂ නිලධාරීන්, ඉන්දියාවේ විදේශ අමාත්‍යාංශය වැකි කිහිපයක් ගොනු කරන තෙක් බලා සිටි අතර, ඉන් පසුව ඔවුහු “දැඩි ලෙස කනස්සල්ලට පත්ව සිටිති” යන භක්තිමත් වදන් සහ “සියලු පාර්ශවයන් සංයමයෙන් කටයුතු කළ යුතු අතර, ගැටුම් උග්‍රවීම වැළැක්විය යුතුය…” යන දුර්වල ආයාචනය ප්‍රතිරාවය කළහ.

මෙහිදී “අදාළ පාර්ශවයන්” නම් කර නොමැත. ඉරාන නායකයින්, අණදෙන ව්‍යුහයන් සහ රාජ්‍ය යටිතල පහසුකම් විනාශ කරමින් සිවිල් වැසියන් ඝාතනය කරමින් මෙම යුද්ධය ආරම්භ කළේ ඇමරිකාව සහ ඊශ්‍රායලය බව මෙහිදී පිළිගෙන  නැත. පාර්ශවයන් අතර ව්‍යාජ සමානත්වයක් ගොඩනගා ඇති අතර, එමඟින් හැඟවෙන්නේ “යුද ගැටුම් වේගයෙන් උග්‍රවීම” සම්බන්ධයෙන් දෙපාර්ශ්වයම එක හා සමානව වැරදිකරුවන් හෝ වගකිවයුත්තන් වන බවයි. ඇමරිකානු සහ ඊශ්‍රායල මිසයිල, ඩ්‍රෝන යානා, රොකට් සහ බෝම්බ සිය ගණනක් ඉරානය සහ ලෙබනනය මත පතිත වෙමින් පවතින පසුබිමක, “උපරිම සංයමයකින් කටයුතු කරන ලෙස” උපදෙස් දීම, එම රාජ්‍යයන්ගෙන් සහ ජනතාවගෙන් තම විනාශය ඉවසිලිවන්තව විඳදරාගනිමින් අනෙක් කම්මුලත් හරවන ලෙස ඉල්ලා සිටීමක් බඳුය.

පැහැදිලිවම, රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික “සංයමය” පිළිබඳව උපදෙස් අවශ්‍ය වන්නේ මෙම රජයට නොවේ. බොහෝ දුරට, මාර්තු 23 පළවූ කතුවැකිය එම පුවත්පතේම මීට පෙර පළවූ කතුවැකියට දුන් පිළිතුරක් විය හැක.

මාර්තු 5 වනදා ‘ඩේලි එෆ්.ටී.’ (Daily FT) පුවත්පතේ පළවූ කතුවැකිය මඟින් විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ ප්‍රකාශය හඳුන්වා දී තිබුණේ “රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික බියගුලුකමක්” සේය. එම කතුවැකිය  ආරම්භ කර තිබුණේ ‘IRIS Dena’ නෞකාව පිළිබඳව සඳහන් කරමිනි., එය ගිලී යාමට හේතුව සහ එය සිදුකළේ කවුරුන්ද යන්න පිළිබඳව අදහස් දැක්වීම රජය විසින් ප්‍රතික්ෂේප කර ඇති බව එහි සටහන් කර තිබුණි; එය පැහැදිලිවම ට්‍රම්ප්ගේ කෝපය ඇවිස්සීම වැළැක්වීම සඳහා කළ එකකි. මෙම කරුණ සම්බන්ධයෙන් ජනාධිපතිවරයා මාර්තු 4 වනදා පාර්ලිමේන්තුව අමතමින් කළ ප්‍රකාශයේදී,_

‘..ඉරානයට එල්ල වූ ඊශ්‍රායල/ඇමරිකානු ප්‍රහාර හෙළා දැකීම ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර, අවම වශයෙන් ඇමරිකාවේ දැඩි මිතුරන් කිහිප දෙනෙකු පවා කළාක් මෙන්, ඉරානයට එල්ල වූ ප්‍රහාර සහ ඉරානයේ ආධ්‍යාත්මික නායක ආයතුල්ලා අලි කමේනි ඝාතනය කිරීම ජාත්‍යන්තර නීතිය උල්ලංඝනය කිරීමක් බව ප්‍රකාශ කෙළේ හෝ නැත..’

වත්මන් රජය ඇතුළු පාලන තන්ත්‍ර, යුද අපරාධ සම්බන්ධයෙන් සත්‍යය සෙවීම, වගවීම සහ යුක්තිය ඉටුකිරීම සඳහා වන ඉල්ලීම්වලට එරෙහි වූ එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කවුන්සිලයේදී පවා ඉරානය ශ්‍රී ලංකාව “වෙනුවෙන් පෙනී සිටි” බැවින්, දැන් ශ්‍රී ලංකාව ද ඉරානය වෙනුවෙන් පෙනී සිටිය යුතු බව ඉන් වක්‍රව අඟවා තිබුණි. මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කරන්නන් අතර පවතින දෘඪ මිත්‍රත්වය මෙහි මූලික සාධාරණීකරණය ලෙස පෙනේ.

නමුත් අපගේ ස්ථාවරය එය නොවේ. රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකභාවය පිළිබඳව අප තුළ ඇති කලකිරීම නම්, ඔවුන්ට එක් අතකින් එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රඥප්තියට ගරු කිරීම, ජාත්‍යන්තර සාමය සහ ආරක්ෂාව ප්‍රවර්ධනය කිරීම, සාමකාමී සහයෝගීතාවය, ස්වෛරීභාවයට සහ භූමියේ අඛණ්ඩත්වයට අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් ගරු කිරීම අනෙන්න්‍ය වශයෙන් ආක්‍රමණශීලී නොවීම වැනි කරුණු තම “ප්‍රතිපත්ති” (ජාතික ජන බලවේගයේ මැතිවරණ ප්‍රකාශනයේ 118 පිටුව බලන්න) ලෙස ප්‍රකාශ කිරීමට නොහැකි වීමයි; තවත් අතකින්, මෙම ප්‍රතිපත්ති සියල්ලම දෑස් පනාපිටම කැබලිවලට ඉරා දමන විට, කිසිවක් නොදකින, නොඅසන සහ නොකියන වඳුරන් තිදෙනෙකු මෙන් හැසිරීමට ද ඔවුන්ට නොහැකිය.

ඊශ්‍රායලයට කිසිදු සම්බාධකයක් හෝ ප්‍රතිවිපාකයකින් තොරව පලස්තීන ප්‍රශ්නය සඳහා වන ඔවුන්ගේ අවසන් විසඳුම ක්‍රියාත්මක කිරීමට හැකි වී ඇත්තේ හරියටම මේ නිසාය. ඔවුන්ගේ භීෂණ පාලනය දැන් ඉරානය සහ ලෙබනනය දක්වා ද ව්‍යාප්ත වී තිබේ. වෙනිසුවෙලාව ආක්‍රමණය කිරීමට, එහි ජනාධිපතිවරයා සහ ඔහුගේ බිරිඳ පැහැරගෙන බෲක්ලින් වෙත රැගෙන යාමට සහ එරට පාලන තන්ත්‍රය තමන්ට යටත් කර ගැනීමට ඇමරිකාවට ඉඩ සැලසුණේ ද නග්න බලය සාමාන්‍යකරණය කිරීම නිසාය.

ඇමරිකානු අධිරාජ්‍යය විසින් 17 වන සියවසේ පැවති දඬුවම් කිරීමේ අයිතිය” පිළිබඳ න්‍යාය නැවත කරළියට ගෙනවිත් ඇත; එනම්, “කිසියම් ජන කොට්ඨාසයක සිරිත් විරිත් ම්ලේච්ඡ යැයි තමන් සලකන්නේ නම්, ඔවුන් ප්‍රහාරයක් එල්ල කර නොමැති වුවද, ඔවුන් කළ අපරාධවලට දඬුවම් පැමිණවීමට ඔවුන්ට එරෙහිව යුද්ධ ප්‍රකාශ කිරීමට ඇති අයිතියයි. වත්මන් ශබ්දකෝෂයට අනුව, පොසිල ඉන්ධන සූරාකෑමේදී, දුර්ලභ පාංශු  නිස්සාරණය කිරීමේදී, ඔවුන්ගේ ආයෝජන සහ අපනයන සඳහා වැඩි සැලකිලි ලබා ගැනීමේදී, හෝ ලොව පුරා ඇති ඔවුන්ගේ මිලිටරි කඳවුරු 750 ආරක්ෂා කර ගැනීමේදී ඇමරිකානු ධනවාදයට එරෙහි වන ඕනෑම අයෙකු “ම්ලේච්ඡයෙකු” වන අතර “අපරාධ” කරන්නෙකු ද වේ.

රජය අනුගමනය කරන මෙම පැස්බර ප්‍රතිපත්තිය අන්තර් රාජ්‍ය පද්ධතිය තුළ පවතින අරාජිකත්වයෙන් සහ අවුල් සහගත තත්ත්වයෙන් ශ්‍රී ලංකාවට සහ එහි ජනතාවට ආරක්ෂාව සැලසෙන බවට දෙන සහතිකයක් නොවේ. ගල්ෆ් කලාපයේ සහ ලෙවන්ට් (මැදපෙරදිග) කලාපයේ සේවය කරන ලක්ෂ සංඛ්‍යාත සංක්‍රමණික සේවකයින් ද ඇතුළුව අපේ ජනතාව, ඉන්ධන, ආහාර සහ පොහොර සඳහා ඉහළ මිලක් ගෙවීමෙන් මෙන්ම තමන්ගේ පෞද්ගලික සහ වෘත්තීය ජීවිතවල පවතින දැඩි අනාරක්ෂිතභාවය හේතුවෙන් මෙහි බලපෑම් දැනටමත් අත්විඳිමින් එහි කම්පනයට මුසුණ දෙමින් සිටිති. “මධ්‍යස්ථභාවය” යනු ප්‍රතිපත්ති ගරුක ක්‍රියාමාර්ග මඟහැරීමකි. ගාසා තීරයේ සිදුවූ ජන සංහාරයේදී අප දුටු පරිදි, ප්‍රතිපත්ති ගරුක ක්‍රියාමාර්ගයකින් තොරව ජනාධිපතිවරයා බලාපොරොත්තු වන පරිදි “මානුෂීකත්වය ආරක්ෂා කරන්නේ” කෙසේද?

The post කිසිවක් නොදකින, නොඅසන නොකියන වඳුරු න්‍යාය.. appeared first on විවරණ.

ශ්‍රී ලංකාව සඳහා වන ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) දූත මණ්ඩල ප්‍රධානී එවන් පැපගෝජියු (Evan Papageorgiou) නිවේදනය කළේ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ දූත පිරිසක් ජූනි 24 සිට 30 දක්වා ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරයක නිරත වන බවයි. මෙම දූත පිරිස රජය සහ පුළුල් පරාසයක විහිදුණු පාර්ශ්වකරුවන් සමඟ සම්බන්ධ වෙමින් ශ්‍රී ලංකාවේ දැනට ක්‍රියාත්මක ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ වැඩසටහන සමාලෝචනය කිරීමට සහ තීරණාත්මක ව්‍යුහාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාත්මක කිරීම ඇගයීමට ලක් කරන බව ඔහු තහවුරු කළේය. සතියක් පුරා පැවැත්වෙන මෙම සංචාරය අතරතුරදී ඵලදායී සහ සාර්ථක සාකච්ඡා අපේක්ෂා කරන බවද පැපගෝජියු ප්‍රකාශ කළේය.

මේ අතර, බදු අනුකූලතාවය, ඩිජිටල්කරණය සහ බදු ක්‍රමයේ කාර්යක්ෂමතාව ඉහළ නැංවීම අරමුණු කරගත් පියවර කිහිපයක් රජය විසින් දැනටමත් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත. වැදගත් වෙනස්කම් දෙකක් හඳුන්වා දී ඇති අතර, ඊට අදාළ අවශ්‍ය ව්‍යවස්ථාදායක සංශෝධන පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කර තිබේ. පළමුවැන්න නම්, විද්‍යුත් වේදිකා (electronic platforms) හරහා ශ්‍රී ලාංකික පාරිභෝගිකයින්ට ඩිජිටල් සේවා සපයන, මෙරට පදිංචි නොවන (non-resident) සේවා සපයන්නන් වෙතද වැට් බදු (VAT) වගකීම් දීර්ඝ කිරීමයි. එමඟින් විදේශීය සේවා සපයන්නන් සහ මෙරට ව්‍යාපාර අතර බදු පැනවීමේදී සමාන සැලකිල්ලක් දැක්වීම සහතික කෙරේ. දෙවැන්න නම්, බදු පරිපාලනය සරල කිරීම සඳහා දැනට අදාළ වන බදු වර්ග දෙක (වැට් බද්ද සහ සමාජ ආරක්ෂණ දායකත්ව බද්ද) සියයට 20.5 ක තනි ඵලදායී බදු අනුපාතයක් ලෙස ඒකාබද්ධ කිරීමයි.

මැක්‍රෝ-ආර්ථික ස්ථාවරත්වය සුරැකීමට සහ ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික පුනරුත්ථාපන ක්‍රියාවලිය නිවැරදි මඟෙහි පවත්වා ගැනීමට නම් මූල්‍ය විනය පවත්වා ගැනීම, ආදායම් පරිපාලනය ශක්තිමත් කිරීම සහ යහපාලන ප්‍රතිපත්තිවලට අනුකූල වීම අත්‍යවශ්‍ය වන බව නියෝජ්‍ය මුදල් අමාත්‍ය ආචාර්ය අනිල් ජයන්ත ප්‍රනාන්දු මහතා ප්‍රකාශ කළේය. ඔහු වැඩිදුරටත් මෙසේද සඳහන් කළේය:

“..රට ස්ථාවර කිරීමට සහ ආර්ථිකය අපගේ අරමුණු කරා ගෙන යාමට ඇති ප්‍රධාන සාධකයක් වශයෙන් රාජ්‍ය මූල්‍ය කළමනාකරණයේ ගුණාත්මකභාවය බව අප වටහාගෙන තිබෙනවා..”

මූල්‍ය කළමනාකරණය පිළිබඳව රජය නැවත නැවතත් අවධාරණය කිරීම, දැනට පවතින විස්තීර්ණ අරමුදල් පහසුකම් (EFF) වැඩසටහන නිම කිරීමට නියමිත 2027 මාර්තු මාසයෙන් ඔබ්බටද, කුප්‍රකට ‘වොෂින්ටන් සම්මුතිය’ (Washington Consensus) මත පදනම් වූ වත්මන් IMF වැඩසටහන දීර්ඝ කිරීමට දරන කූට උත්සාහයක් බව පෙනෙන්නට තිබේ.

මෙම ලිපිය මඟින් වොෂින්ටන් සම්මුතිය පදනම් වී ඇති මූලික ප්‍රතිපත්ති දෙකක් නිශේධනය කිරීමට උත්සාහ කරයි. එහි තර්ක කරන්නේ IMF වැඩසටහන යනු වෙල්වට් රෙදිවලින් එතූ කටු පඳුරක් පමණක් බවයි. එබැවින් ශ්‍රී ලංකාව IMF වැඩසටහනෙන් ඉවත් වී, විකල්ප වූත්, විවිධාංගීකරණය වූත් සංවර්ධන මාවතක් කරා යා යුතුය. එය කොතෙක් ඉක්මන් වුවත් ඒ තරමටම යහපත්ය!

මූල්‍ය කළමනාකරණය පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) සංකල්පය පදනම් වී ඇත්තේ, රජය යනු ගෘහස්ථයක් (පවුලක්) හා සමාන යැයි සලකන මූලික වැරදි වැටහීමක් මතය. මෙම දෘෂ්ටිකෝණයට අනුව, ගෘහස්ථයක් මෙන්ම රජයද ඕනෑම කාල වකවානුවකදී තම වියදම්, පවත්නා ආදායමට වඩා වැඩි නොවන බවට වගබලා ගත යුතුය. ගෘහස්ථ ආදායම් කළමනාකරණයේදී ආදායම් සීමාව (පාලනය) අතිශයින්ම වැදගත් සාධකයක් වේ.

විෂමජාතීය ආර්ථික විද්‍යාව මෙම උපමාව ප්‍රතික්ෂේප කරයි. ගෘහස්ථයක් මෙන් නොව, රජයකට තම බලප්‍රදේශය තුළ නීත්‍යානුකූලව වලංගු වන මුදල් නිකුත් කිරීමේ අධිකාරිය සහ වගකීම ඇත. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, ද්‍රවශීලතා සීමාවකට (මුදල් හිඟයකට) ක්ෂණිකව මුහුණ දීමකින් තොරව, තම පවත්නා ආදායමට වඩා වැඩිපුර වියදම් කිරීමට රජයට හැකියාව තිබේ. දේශීය වියදම් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, නිෂ්පාදන සම්පත් අව-භාවිතව (නොපියවා) පවතින තාක් කල්, ස්වෛරී රාජ්‍යයකට තම දේශීය මුදලින් බංකොලොත් විය නොහැක. පිළිගත යුතු පරිදි, ගෝලීය ධනේශ්වර ආර්ථිකය සමඟ බද්ධ වී ඇති සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල මෙම කරුණ වඩාත් සංකීර්ණ වේ. මෙම ගෙවුම් ශේෂ අසමතුලිතතාව පිළිබඳ ගැටලුව, වෙන වෙනම සාකච්ඡා කළ යුතු වෙනත් ප්‍රතිපත්ති මාලාවක් මඟින් විසඳා ගත යුත්තකි.

එසේ වුවද, (1) ඇඩම් ස්මිත්ගේ ඵලදායී සහ ඵලදායී නොවන ශ්‍රමය අතර වෙනස, (2) ඩේවිඩ් රිකාඩෝගේ පන්ති පදනම් කරගත් ආර්ථික වර්ධන න්‍යාය සහ (3) ‘දෙවියන්ගේ මැදිහත්වීමක්’ (deus ex machina) වැනි වූ රාජ්‍යය පිළිබඳ කේන්සියානු සංකල්පය එකිනෙක ඒකාබද්ධ කිරීමෙන්, නව-සම්භාව්‍ය ආර්ථික විද්‍යාවේ නිර්දේශයන්ට වඩා මූලික වශයෙන් වෙනස් වූ විකල්ප සංවර්ධන උපායමාර්ගයක් සකස් කළ හැකිය.

යාපනය කොටුව එල්.ටී.ටී.ඊ. (LTTE) සංවිධානය විසින් වටලනු ලැබූ අවස්ථාවේදී, චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග රජය ක්ෂණිකව නව බදු පැනවීමකින් තොරව චෙක් ජනරජයෙන් මල්ටි-බැරල් රොකට් විදින යන්ත්‍ර මිලදී ගත්තේය. එමෙන්ම, 2008-09 කාලයේදී ශ්‍රී ලංකා රජය එල්.ටී.ටී.ඊ. සංවිධානයට එරෙහිව අවසන් හමුදා ප්‍රහාරය දියත් කළ අවස්ථාවේදීද, ප්‍රථමයෙන් බදු ඉහළ නැංවීමකින් තොරව යුද්ධය සඳහා ප්‍රතිපාදන සපයා ගත්තේය.

ඊට ප්‍රතිපක්ෂව, එල්.ටී.ටී.ඊ. සංවිධානයට දීර්ඝකාලීන යුද්ධයක් අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යාමට අවසානයේදී නොහැකි විය. ඊට එක් හේතුවක් වූයේ තමන් දෙමළ මව්බිම ලෙස අයිතිවාසිකම් කියූ ප්‍රදේශය තුළ පවා පුළුල් ලෙස පිළිගත් ස්වෛරී මුදලක් ඔවුන්ට නොතිබීමයි. මෙයින් මූලික කරුණක් පැහැදිලි වේ: යුරෝපීය මූල්‍ය සංගමයට (European Monetary Union) බැඳීමෙන් ස්වේච්ඡාවෙන්ම තම මූල්‍ය ස්වෛරීභාවය පාවා දුන් රටවල් හැරුණු විට, වෙනත් කිසිදු ස්වෛරී රාජ්‍යයකට තමන්ගේම කියා මුදල් ඒකකයක් නොමැතිව පැවතිය නොහැක.

එම හේතුව නිසාම, ලංකාව සාපේක්ෂ ස්ථාවරත්වයක් තිබියදී පවා මුදල් මණ්ඩල පද්ධතිය (Currency Board system) අත්හැර දැමුවේය. අලුතින් නිදහස ලැබූ ජාතියට තම ස්වෛරීභාවය සහ ජාතික අනන්‍යතාවය තහවුරු කර ගැනීම සඳහා තමන්ගේම මුදල් ඒකකයක් අවශ්‍ය විය.

මූල්‍ය කළමනාකරණය පිළිබඳ IMF හි දර්ශනයට පාදක වී ඇති ප්‍රධාන වැරදි වැටහීම නම්, රජයේ සියලුම වියදම් සඳහා ප්‍රථමයෙන් බදුකරණය හරහා ප්‍රතිපාදන සපයා ගත යුතු යැයි විශ්වාස කිරීමයි. මීට අමතරව, රටේ ආර්ථික දුෂ්කරතාවලට මූලික හේතුව මූල්‍ය විනයක් නැතිකම බව එය උපකල්පනය කරයි. ඇත්ත වශයෙන්ම, අධික ලෙස මුදල් නිර්මාණය කිරීමෙන් උද්ධමනකාරී පීඩනයක් ඇති විය හැකි අතර, අධික ලෙස බදු පැනවීමෙන්ද අහිතකර ආර්ථික ප්‍රතිවිපාක ඇති විය හැකිය. ඉතිහාසයේ, සංසරණය වන මුදල් ප්‍රමාණය අධික වීම නිසා උද්ධමන තර්ජනයක් මතු වූ අවස්ථාවලදී ඉංග්‍රීසි රජවරුන් බදු ආදායම් ආපසු ලබාගත් අතර, ඒවා විනාශ කර පවා දැමූ බව පැවසේ.

රජයට වියදම් කිරීම සඳහා මුදල් ලබා ගැනීමට බදු අවශ්‍ය නොවේ නම්, බදුකරණයේ අරමුණ කුමක්ද? බදු මඟින් අවම වශයෙන් අත්‍යවශ්‍ය කාර්යයන් හතරක් ඉටු කරයි:

• බදුකරණය පිළිබඳ රිකාඩෝගේ ප්‍රතිපත්තියට අනුකූල වෙමින්, ඵලදායී ආයෝජන දිරිමත් කිරීම මඟින් ආර්ථික වර්ධනය ප්‍රවර්ධනය කිරීම.
• සමාජයට අහිතකර හෝ නුසුදුසු චර්යාවන් අධෛර්යමත් කිරීම.
• ආදායම් සහ වත්කම් නැවත බෙදා හැරීම මඟින් සමාජ සාධාරණත්වය/සමානත්මතාවය ඉහළ නැංවීම.
• රජයේ වියදම් හේතුවෙන් නිර්මාණය වන අතිරික්ත ද්‍රවශීලතාවය ආපසු ලබා ගැනීම මඟින් උද්ධමනකාරී පීඩනයන් අවම කිරීම.

ශ්‍රී ලංකාව වැනි ගෝලීය දකුණේ රටක ප්‍රධානතම ප්‍රමුඛතාවය විය යුත්තේ ඵලදායී ආර්ථිකයක් ගොඩනැගීම බැවින්, බදුකරණය පිළිබඳ රිකාඩෝගේ ප්‍රතිපත්ති දෙකක් කෙරෙහි මෙහිදී විශේෂ අවධානයක් යොමු කළ යුතුය. පළමුවැන්න නම්, අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ මත පනවන බදු අවම මට්ටමක පවත්වා ගත යුතු බව රිකාඩෝ තර්ක කළේය. මන්දයත්, එම බදු මඟින් ජීවන වියදම ඉහළ යන අතර, ශ්‍රම පිරිවැය (වැටුප් පිරිවැය) වැඩි වී, අවසානයේදී ලාභය සහ ප්‍රාග්ධන සංචිතකරණය පහත වැටෙන බැවිනි. වත්මන් සන්දර්භය තුළ මෙයින් අදහස් කෙරෙන්නේ අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ සඳහා වැට් බද්ද (VAT) ශුන්‍ය හෝ ඉතා අඩු අනුපාතයක පවත්වා ගැනීමයි. එවැනි ප්‍රතිපත්තියක් මඟින් අඩු ආදායම්ලාභී පවුල්වල බර සැහැල්ලු වනවා පමණක් නොව, උද්ධමනකාරී පීඩනය පාලනය කිරීමටද උපකාරී වනු ඇත.

දෙවැන්න නම්, සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩ මත සාපේක්ෂව ඉහළ බදු පැනවිය යුතු බව රිකාඩෝ සඳහන් කළේය. මන්දයත්, සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩ මත පනවන බදු මඟින් නිෂ්පාදනයට සහ ආර්ථික වර්ධනයට සිදුවන අහිතකර බලපෑම් බෙහෙවින් අඩු බැවිනි.

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) විසින් යෝජනා කරන ලද බදු ප්‍රතිපත්තිය ගමන් කරන්නේ මීට හාත්පසින්ම වෙනස් දිශාවකටය. වැට් බද්ද (VAT) නැවත නැවතත් ඉහළ දැමීම මඟින් අඩු සහ මධ්‍යම පාන්තික පවුල් මත අසමාන ලෙස (දැරිය නොහැකි තරම්) බරක් පැටවී ඇත. IMF පාලන තන්ත්‍රය යටතේ පසුගිය වසර හතර තුළ වැට් බදු අනුපාතය සියයට 8 සිට සියයට 18 දක්වා ඉහළ නංවා ඇති අතර, වැට් බද්ද සහ සමාජ ආරක්ෂණ දායකත්ව බද්ද ඒකාබද්ධ කිරීමෙන් පසුව ඇතැම් භාණ්ඩ සඳහා වන ඵලදායී බදු අනුපාතය සියයට 20.5 ක් දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ, ඖෂධ, අධ්‍යාපන උපකරණ සහ තවත් බොහෝ අත්‍යවශ්‍ය ද්‍රව්‍යවල මිල ගණන් සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ගොස් ඇති අතර, ඵලදායී ආයෝජන ප්‍රවර්ධනය කිරීමට ඉන් ලැබී ඇත්තේ ඉතා සුළු දායකත්වයක් වන අතරතුර සාමාන්‍ය ජනතාව මත අතිරේක බරක් පැටවී ඇත.

The post බදු ඉහළ දැමීමෙන් ඇතිවන ගැටලු.. appeared first on විවරණ.

සාමූහික බුද්ධිය යනු පාපන්දු කණ්ඩායමක ක්‍රීඩකයන් එකළොස්දෙනා එක්සත්ව ක්‍රියා කිරීමේ හැකියාවයි. පුහුණුකරුවන් කණ්ඩායමක් ජයග්‍රහණය සඳහා අදහස්, පුහුණුව සහ සැලසුම් නිර්මාණය කරති. එය පුහුණුකරුගේ සැලැස්මෙන් ආරම්භ වන අතර නායකයා එම සැලැස්ම තරඟයේදී ක්‍රියාවට නැගීමට පෙරමුණ ගන්නාය. නමුත් එම සැලසුම්වලට හුස්ම වැටෙන්නේ ක්‍රීඩකයින් එකළොස් දෙනා එකිනෙකාගේ වගකීම තේරුම් ගත් විටය. එවිට පාපන්දු ක්‍රීඩකයන් සහ පුහුණුකරුවන් ජයග්‍රාහී කණ්ඩායමක සාමූහික මනස වෙයි.

නායකයෙකු යනු අත් පටිය පැළඳ සිටින තැනැත්තා පමණක් නොවේ. ඔහු කණ්ඩායමේ සාමූහික මනසෙහි පරිවර්තකයාය. ඔහු තරඟයට පෙර ගොඩනගා ගත් සැලසුම රැගෙන තරඟයට ප්‍රවිෂ්ට වන අතර විනාඩි 90ක කාලය හරහා අවශ්‍ය ප්‍රතිඵලය සඳහා සාමූහික නායකත්වයක් ලබා දෙන්නාද වෙයි.

පාපන්දු ක්‍රීඩාවේ කණ්ඩායමක ධූරාවලිය අණ කිරීම මගින් පාලනය නොවේ. එය සාමූහික ශක්තිය හුවමාරුවන ක්‍රීඩාවකි. සැබෑ නායකයෙකු කණ්ඩායම තුළ ආධිපත්‍යයක් දරන්නේ නැත. ඔහුගේ කාර්යභාරය සාමූහික වගකීම නියාමනය කිරීමයි. ඔහු කණ්ඩායමේ සාමූහික වගකීම පෙරදැරි කර ගෙන කණ්ඩායම මෙහෙයවයි. පාපන්දු ක්‍රීඩාව තුළ සෑම පද්ධතියක්ම රඳා පවතින්නේ උපක්‍රම මත නොව, සාමූහික සන්නිවේදනය නැමති ව්‍යුහය මතය.

පාපන්දු කණ්ඩායමක ක්‍රීඩා විලාසය විනාඩි 90කට වැඩි සජීවී කාල පරාසයකි. එම කාල පරාසය තුළ කණ්ඩායමක ක්‍රීඩකයින්ගේ ස්වරූපය, උපායශීලීත්වය, යෝග්‍යතාවය සහ මානසික සූදානම ඇගයීමෙන් තරඟ පෙළගැස්ම සකස් වෙයි. ආරක්ෂක පෙළ හෝ මැදපෙළ හෝ ප්‍රහාරක පෙළ යන ක්‍රීඩා උපාය මාර්ග මෙයට සහාය වන සමබර සංචිතයක් තෝරා ගැනීම සඳහා පුහුණුකරුවන් ප්‍රතිවාදියාගේ ශක්තීන්ද සහ දුර්වලතාද තක්සේරු කරයි. ස්ථානීය බහුශ්‍රැතභාවය සහ අත්දැකීම්ද කණ්ඩායමක් තෝරා ගැනීමේදී ප්‍රධාන සාධකය වේ. කණ්ඩායමකට පාදක වන ප්‍රධාන මූලධර්ම වන්නේ ක්‍රීඩකයන් ප්‍රහාර ගොඩනඟන ආකාරය, අවස්ථා නිර්මාණය කරන ආකාරය, ප්‍රතිවාදීන්දීන්ගේ උපක්‍රම නවත්වන ආකාරය සහ ක්‍රීඩාවේ විවිධ අවධීන් හරහා ආරක්ෂිත පියවරවල් නිසි ලෙස කලමනාකරණය කරගන්නා ආකාරය මත පදනම් වෙයි.

මෙවැනි පෙළගැස්මක් සංවිධානය කිරීමට, ක්‍රීඩකයන් ආදේශන කිරීමට ඇති සූදානම සඳහා පුහුණුකරුවන්ගේ බුද්ධිය උපකාරී වේ. තරඟයක් සැලසුම් කිරීමේදී ආක්ෂිත පෙළ, මධ්‍යම පෙළ සහ ප්‍රහාරක පෙළ ලෙස ක්‍රීඩකයන් ස්ථානගත කිරීමේ සංයුතිය 5-3-2 හෝ 5-4-1 හෝ 5-2-3 හෝ 4-3-3 හෝ 4-4-2 හෝ 4-5-1 හෝ 3-5-2 හෝ 3-4-3 සංයුති අනුව තරඟක් තුළ ක්‍රීඩක පෙළ ගැස්ම පුහුණුකරුවන් විසින් සකස් කර ගනියි. එම සංයුතිය තරඟයෙන් තරගයට වෙනස් කරන්නේ ප්‍රතිවාදීන්ගේ ක්‍රීඩා ශෛලියෙන් ආරක්ෂා වීමටය. එම සැලසුම මගින් කාලය, අවකාශය සහ වේගය පවත්වා ගැනීම සඳහාද පුහුණුකරුවන් සැලසුම් සකස් කරනු ලැබේ. එමගින් අවසාන ඉලක්කය වන්නේ දැනුවත් උපායමාර්ග තේරීම හරහා ප්‍රශස්ත කාර්ය සාධනය මගින් ජයග්‍රහණයක් අත් කර ගැනීමය.

එම කාලය තුළ කණ්ඩායමක ක්‍රීඩකයින් පිටියේ ආරක්ෂක පෙළ හෝ මැද පෙළ හෝ ප්‍රහාරක පෙළ ලෙස ක්‍රියාත්මක වෙයි. රිද්මයට අනුව කණ්ඩායමක ගමන් මග වෙනස් වූ විට එය වටහා ගෙන, මඟ පෙන්වීම, ජයග්‍රහණය ඇති කර ගැනීමට නැවත තරඟ කාල සීමාව තුළ තරඟය වෙනස් කිරීමට උත්සාහ ගත හැකිය. නමුත් එම කොටස සාමූහිකව සිතීම ප්‍රතික්ෂේප කර ක්‍රීඩකයෙක් තමාගේ මානසිකත්වයෙන් තරඟයට අවතීර්ණ වන්නේ නම්, එවිට කණ්ඩායම තුළ පුද්ගලවාදී සිතුවිල්ලක් නිර්මාණය වෙයි. එමගින් සිදු වන්නේ එම කණ්ඩායමේ සාමුහිකත්වය බිඳ වැටීමයි.

පාපන්දු ක්‍රීඩාවේදී සාමූහිකත්වය යනු දඬුවමක් නොවේ. එය පාපන්දු ක්‍රීඩාවේ දර්ශනයයි. මන්ද, පාපන්දු ක්‍රීඩාව තනි පුද්ගල ක්‍රීඩාවක් නොවේ. තනිවම ක්‍රීඩා කරන ටෙනිස් හෝ බොක්සිං හෝ ක්‍රිකට් වැනි ක්‍රීඩා බොහෝ තිබේ. ඒවගේම තවත් සාමූහික ක්‍රීඩා තිබුණත් පාපන්දු ක්‍රීඩාව තරම් සාමූහික බුද්ධිය තුළින් ජයග්‍රහණය කළ හැකි ක්‍රීඩාවක් නොමැත.

පාපන්දු ක්‍රීඩාවේ ජීව ගුණය අහඹු සිදුවීමකින් සිදු නොවේ. ප්‍රතිවාදීන්ව තේරුම් ගත් මානසික පදනම තුළින් සැලසුම් කිරීම හරහා තරඟකාරීත්වය පවත්වා ගැනීම තුළින් ප්‍රතිවාදීන්ට විරුද්ධව බුද්ධිමය ක්‍රියාකාරීත්වයක් පවත්වා ගතහොත්, සෑම මොහොතකම සිදුවිය යුතු දේ ක්‍රීඩකයින් දනී. එය තරගයක් තුළ බෙදාගත් සාමූහික බුද්ධියයි. පාපන්දු ක්‍රීඩකයෙකුට මානසික විශ්වාසයක් නොමැති තරඟයක් ජයග්‍රහණය කළ නොහැකිය. එක් ක්‍රීඩකයෙකු තවත් ක්‍රීඩකයෙකු විශ්වාස කිරීම නැවැත් වූ විට, සම්පූර්ණ කණ්ඩායමම ආගන්තුකයන් එකොළොස් දෙනෙක් බවට පත්වේ.

ක්‍රීඩකයන් අතර සංවේදනය සාමූහික බුද්ධියේ ඉන්ධනයයි. යම් කණ්ඩායමක ක්‍රීඩකයන් එකලොස්දෙනාගේ දැනීම, රිද්මය, පීඩනය, විශ්වාසය සහ මානසිකත්වය තරඟයකදී ක්‍රීඩකයෙකු සජීවී චරිතයක් බවට පත් කරයි. පැරණි පාපන්දු කණ්ඩායමක තරඟකාරී ස්වභාවය තරඟය පාලනය කර ජග්‍රහණය ලැබීම මූලික වුණි. එහෙත් නූතන කණ්ඩායමක් සම්බන්ධයෙන් සැලසුම සැකසෙන්නේ සාමූහිකත්වය යන පදනම මතිනි. වත්මනේ පුහුණුකරු, නායකයා සහ ක්‍රීඩකයන් අතර සම්බන්ධතාවය සකස් වී ඇත්තේ පිරමීඩ ආකාරයට නොව, සමාන්තර ලෙසය. එය කණ්ඩායමක පුද්ගල බලය සඳහා නොව සාමූහිකව ජයග්‍රහණය ලැබීම සඳහා අවශ්‍ය විශ්වාසය මතය.

පුහුණුකරුගේ සැලැස්ම, නායකයාගේ සාමූහික මග පෙන්වීම සහ ක්‍රීඩකයන්ගේ විශ්වාසය පෙළගැසුණු විට, කණ්ඩායමක ක්‍රීඩකයන් එකොළොස් දෙනෙකු වීම නවතා සාමූහික කණ්ඩායමක් බවට පත්වේ. එම කණ්ඩායම තුළ, සෑම කොටසක්ම සාමූහිකව බෙදා ගත් පසුව තරඟයක ජයග්‍රාහී මානසිකත්වය එම සාමූහික පද්ධතිය බවට පත් වේ. පාපන්දුව තවදුරටත් තනිවම ක්‍රීඩා කිරීමේ කලාව නොවේ. එය සාමූහික බුද්ධිමය කලාව බවට පත් වී ඇත.

පාපන්දු ක්‍රීඩාව ශාරීරික කුසලතාවයේ ක්‍රීඩාවක් මෙන්ම මනසේ ක්‍රීඩාවකි. ක්‍රීඩකයින් පීඩනය යටතේ වේගවත් තීරණ ගත යුතුය, ප්‍රතිවාදීන් කියවිය යුතුය, අවධානය පවත්වා ගත යුතුය සහ ඉහළ අවදානම් අවස්ථාවන්හිදී හැඟීම් කළමනාකරණය කරගත යුතුය. මානසික ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව, උපායමාර්ගික චින්තනය සහ ක්‍රීඩා බුද්ධිය වැනි අංග බොහෝ විට සාර්ථකත්වය තීරණය කරන ප්‍රධාන සාධක වේ. පුහුණුකරුවන් විසින් ක්‍රීඩකයන්ව ප්‍රතිවාදීන්ට බාධා කිරීමට මානසික උපක්‍රමද භාවිතා කරයි. එවැනි අවස්ථා මගින් ප්‍රතිවාදී ක්‍රීඩකයන්ගේ මනස තීරණාත්මක බිඳ දැමීමට තරඟයක් තුළ උත්සාහ ගනී. නූතන පාපන්දු ක්‍රීඩාවේදී, මානසික ක්‍රීඩාව ප්‍රගුණ කිරීම මගින් ශූරතා දිනා ගැනීමේ යතුර බවට පත්ව ඇත.

ක්‍රීඩා බුද්ධිය (Sports intelligence) – පාපන්දු ක්‍රීඩාවේදී IQ ලෙස හැඳින්වේ. ක්‍රීඩකයින්ගේ ජයග්‍රාහී චර්යාව සහ නොහික්මුණ චර්යාව පාපන්දු තරඟයක් තුළ ක්‍රීඩා කෞශල්‍යය දෘශ්‍යමාන වෙයි. එය පාපනන්දු කණ්ඩායමක කාර්ය සාධනයට ආකාර කිහිපයකින් බලපායි.

1. අවකාශීය දැනුවත්භාවය සහ පන්දුව ස්ථානගත කිරීම – පාපන්දු ක්‍රීඩා බුද්ධිය වර්ධනය කරගත් ක්‍රීඩකයින් පන්දුව යොමු කරන්නේ කොතැනට දැයි එයට ස්ථානගත වන ක්‍රීඩකයා දනී. මෙම හුරුව පාපන්දු ක්‍රීඩකයන්ට අවකාශීය පරිකල්පනයක් සහිත පුහුණුව මගින් ලබා ගන්නා දැනුමකි. එම වේගවත් බව ප්‍රතිවාදීන්ට වටහාගත නොහැකි වුවහොත් ගෝල හඹා යාම ඇරඹිය හැකියි. ක්‍රීඩා බුද්ධිය වටහාගත නොහැකි ප්‍රතිවාදීන් විසින් කකුල් මාට්ටු දැමීම මගින් ස්ථානගත වන ක්‍රීඩයන්ට බාධා පැමිණ වීම මගින් ප්‍රතිඵලය වෙනස් කිරීමටද උත්සාහ ගන්නා බව දෘශ්‍යමාන සාධකය. එය දුර්වල ප්‍රතිවාදියෙකුගේ ලක්ෂණයකි.
2. තීරණ ගැනීමේ වේගය – පලපුරුදු ක්‍රීඩකයින් වේගයෙන් තීන්දු ගනියි: ඔවුන් පන්දුව යොමු කළ යුත්තේ කාටද යන්න ක්ෂණික දෘශ්‍යමානයෙන් හඳුනාගනී. ක්‍රීඩා පලපුරුද්ද මගින් ලබන ක්‍රීඩා බුද්ධියේ දිසානතිය වේගවත් වන නිසා, ප්‍රතිවාදීන්ගේ ප්‍රමාදය, ගෝල ලබා ගැනීමේ අවස්ථා නිර්මාණය කර ගැනීම තරඟයකිදී සුලබ දසුනකි.
3. ප්‍රතිවාදියාව කියවීම – ප්‍රතිවාදීන්ගේ චලනයේ රටා, ක්‍රීඩා විලසාය, සහ ආරක්ෂක පුරුදු හඳුනාගැනීම මගින් ප්‍රතිවාදියා ඒවා ආවරණය කිරීමට පෙර, අනෙක් පසින් විවෘත වන අවකාශය ප්‍රයෝජනයට ගැනීමට ක්‍රීඩා බුද්ධිය උපයොගී වෙයි. ආරක්ෂකයෙකුගේ ශරීර භාෂාව කියවන ප්‍රහාරකයෙකුට පන්දුව හරහා ආරක්ෂක පෙළ අතික්‍රමනය කිරීමට හෝ බිඳ දැමීමට ඔවුන්ගේ වේගවත් ධාවනය කාලය උපයෝගී කරගත හැකිය.
4. උපායශීලී අනුවර්තනය වීමේ හැකියාව – තියුණු ක්‍රීඩා බුද්ධියක් ඇති ක්‍රීඩකයින්, ප්‍රතිවාදියාගේ ගැලපීම් හෝ පුහුණුකරුගේ උපායශීලී උපදෙස් මත පදනම්ව තරඟය මැද ඔවුන්ගේ විලාසය සකස් කර ගනිති. ඔවුන් තනි ප්‍රවේශයකට ඇලී සිටිනවාට වඩා පවතින ක්ෂණික ගැටළු සාමූහිකව විසඳා ගැනීමට පියවර ගැනීමට උපයාශීලී වෙති.
5. නොමග යැවීමේ දායකත්වය – සාමූහිකත්ව කණ්ඩායමක් ප්‍රතිවාදීන්ව නොමග යවමින් රැවටිලිකාර ගෝල ලබා ගනියි සහ එය අතහැරිය යුතු වේලාවන්ද ඔවුන් හොඳින් දනී — මේවා පාපන්දු සැලසුම් පත්‍රවල නොපෙන්වන නමුත් මූලික වශයෙන් කණ්ඩායමක පලපුරුද්ද මතින් හැඩගස්වා ගන්නා උපායික සැලසුම්ය.

කෙටියෙන් කිවහොත්, ක්‍රීඩා බුද්ධිය ක්‍රීඩකයෙකුට ශාරීරිකව කළ හැකි සියල්ල වැඩි දියුණු කරයි. එය නොමැතිව ශාරීරිකව පමණක් දක්ෂ පාපන්දු කණ්ඩායමක් බිහිවන්නේ නැත.

පාපන්දු ක්‍රීඩා මනස නූතන වෘත්තීය ක්‍රීඩාවේ අනිවාර්ය අංගයක් බවට පත්ව ඇත. පිටියේ භෞතික තරඟ කාලයෙන් ඔබ්බට, දක්ෂතාව හෝ යෝග්‍යතාවයට වඩා තරඟවල ප්‍රතිඵලය බොහෝ විට තීරණාත්මක ලෙස නොපෙනෙන මානසික යුද්ධයකට දිග හැරෙන්නේය. ක්‍රීඩකයින් අතර සියුම් බිය ගැන්වීමේ සිට කළමනාකරුවන් කරන ලද මාධ්‍ය ප්‍රකාශ දක්වා, මෙම මානසික උපක්‍රම ගෝලීය වශයෙන් මතයක් තරඟයකට පෙර නිර්මාණය කරති.

පාපන්දු ක්‍රීඩාවේ මානසික අංගය බොහෝ රසිකයන් නිරීක්ෂණය කරන දේට වඩා බොහෝ සෙයින් වෙනස්ය. ප්‍රේක්ෂකයින් උපක්‍රම සහ තාක්‍ෂණය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන අතර, පුහුණුකරුවන් සහ ක්‍රීඩකයන් තරඟයකට පෙර නිර්මාණය කරන සැලසුම, පුහුණුව මානසික උපාය මාර්ගවලට යොමු වෙයි. පාපන්දු ප්‍රේක්ෂකයාට ක්‍රීඩකයෙකුගේ මනස තේරුම් ගැනීමෙන් ජය පරාජය ගැන සංසන්ධනාත්මක වාසිය ගැන පරිකල්පනය කළ හැකිය. නමුත් ගෝලීය ධනේශ්වරයේ අවශ්‍යතාවය වන්නේ ධනය උත්පාදය කරන තරඟකාරීත්වයක් නිර්මාණය කිරීමය. එය වත්මන් ගෝලීය ධනපති ක්‍රමයේ ප්‍රධාන අංග ලක්ෂණයකි. නමුත් පාපන්දු තරඟයකින් ප්‍රේක්ෂකයා ලබා ගන්නේ දෘශ්‍යමය පරිකල්පනීය ආස්වාදයකි. එහිදී ගෝලීය ධනපති අවශ්‍යතාවය සහ ප්‍රේක්ෂක අවශ්‍යතාවය ගමන් කරන්නේ ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශානතීන්වලය.

ප්‍රභූත්වය විශ්වාස කරන ක්‍රීඩකයින් තම ප්‍රතිවාදීන්ගෙන් වාසියක් ලබා ගැනීම සඳහා විවිධ මානසික උපක්‍රම පාපන්දු ක්‍රීඩාව තුළ භාවිතා කරති. මෙම උපක්‍රම සියුම් ප්‍රකෝප කිරීමේ සිට වඩාත් විවෘත කඩාකප්පල් කිරීමේ උත්සාහයන් දක්වා විහිදේ. විශේෂයෙන් ක්‍රීඩකයින් විරුද්ධවාදීන්ගේ ප්‍රවණතා පිළිබඳ ඔවුන්ගේ අවබෝධය මත පදනම්ව උපායමාර්ගික තීරණ ගත යුතු දඬුවම් පහර වැනි ඉහළ මට්ටම් අවස්ථාවන් දක්වා පොළඹවා ගැනීමට ක්‍රියාත්මක කරති. වඩාත් ප්‍රසිද්ධ පාපන්දු මානසික ක්‍රීඩා උදාහරණවලින් එකක් වන්නේ; ප්‍රංශය සහ ඉතාලිය අතර 2006 ලෝක කුසලාන අවසන් මහා තරඟයේදී සිදුවීම හඳුනාගත හැකිය. ඉතාලි ක්‍රීඩකයෙකු ප්‍රංශයේ සින්ඩීන් සිඩෑන්ව වාචිකව ප්‍රකෝප කිරීම හේතුවෙන් කුප්‍රකට ලෙස සිඩෑන් තම හිසෙන් පහර දීම නිසා රතු කාඩ්පතක් ලබා එම තරඟයෙන් ඉවත් වීමට ඔහුට සිදුවිය. එම තරඟයේ අවසන් ප්‍රතිඵලය සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් වීමට සිඩෑන්ගේ එම ක්‍රියාකලාපය ප්‍රධාන හේතුවක් බවට පත් වූයේ අවසාන පැනල්ටි අවස්ථාවේදීය. සිඩෑන්ගේ කෝපය ක්‍රීඩාශීලී නොවන ප්‍රතිවාදියාගේ ජයග්‍රහණය සඳහා යොදාගත් මානසික යුද්ධයේ ප්‍රතිඵලයකි. එවැනි සිදුවීම් විශාල ප්‍රමාණයක් පාපන්දු ක්‍රීඩාව තුළ සිදු වී ඇත සහ වත්මනේද සිදු කරමින්ද ඇත.

ක්‍රීඩා ක්ෂේත්‍රයේ මනස වෙහෙසන ක්‍රීඩා විවිධ විෂයයන් හරහා සුලභ වුවද, පාපන්දු ක්‍රීඩාව අද්විතීය සාමූහික මානසික අභියෝගක් ඉදිරිපත් කරන ක්‍රීඩාවකි. කණ්ඩායමේ ගතිකය, සාමූහික වගකීම සහ තම කණ්ඩායමට ගෝලීයව හිමි තැන යන සංකලනය මානසික යුද්ධයෙන් ජයග්‍රහණයක් ලබන්න වපසරියක් නිර්මාණය කරයි. ක්‍රීඩා මනස – ක්‍රීඩා කාර්යක්ෂමතාව බොහෝ දුරට මානසික ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව මත රඳා පවතී. ශක්තිමත් මානසික පදනම් ඇති ක්‍රීඩකයින්ට ප්‍රතිවාදීන්ගේ උපක්‍රමවලට ඔරොත්තු දිය හැකි අතර, ඔවුන් තරඟයක වාසියට තමන්ගේ පැත්තට හරවාගනී. තරඟයක අවදානමක් ඇති ක්‍රීඩකයන්ගේ කාර්ය සාධනය වේගයෙන් පිරිහී යන ආකාරය පාපන්දු තරඟයකදී දෘශ්‍යමාන වන ප්‍රධාන ලක්ෂණයකි. මානසික යුද්ධය ගැන මැන්චෙස්ටර් යුනයිටඩ්හි පාපන්දු සංගමයේ හිටපු කළමනාකරු ඇලෙක්ස් ෆ(ර්)ගියුසන් (1941-) මෙම කරුණ ගැන පැහැදිලි කරන්නේ: “පාපන්දු ක්‍රීඩාවේ තාක්ෂණික හැකියාව ක්‍රීඩකයෙකුව කොතරම් දුරක් ගෙන යයිද යන්න පැහැදිලි නොමැති වුවත්, ක්‍රීඩකයෙකුගේ මානසික ශක්තිය සහ දාරාගැනීමේ ශක්තිය ඔහුව ඉහළට ගෙන” යයි යනුවෙන් ඔහු පවසයි.

පාපන්දු ක්‍රීඩාව ගෝලීයව වඩාත්ම ජනප්‍රිය ක්‍රීඩාව බවට පත් වී අවසන්ය. ලතින් ඇමරිකාවේ කුඩා ගම්මානවල සිට යුරෝපයේ කාර්යබහුල වීදි දක්වාද, ආසියාවේ තදාසන්න ප්‍රදේශ දක්වාද, බිලියන ගණනක ප්‍රේක්ෂකයන්ගේ ආකර්ෂණය සහ මනස පාපන්දු ක්‍රීඩාව ග්‍රහණය කර ගෙන ඇත.

පාපන්දු ක්‍රීඩාවේ වඩාත්ම ආකර්ෂණීය අංගයක් වන්නේ ක්‍රීඩා විලාසයේ පවතින සරල බවය. එහි හරය තුළ, ක්‍රීඩාවට බෝලයක් සහ බිම් කැබැල්ලක් හැර අන් කිසිවක් අවශ්‍ය නොවේ. මෙම ප්‍රවේශය පාපන්දු ක්‍රීඩාව භූගෝලීයව, සංස්කෘතික සහ ආර්ථික සීමාවන් ඉක්මවා යාමට ඉඩකඩ විවර කර ඇත. ජීවිතයේ සෑම තරාතිරමකම පුද්ගලයින්ට තේරුම්ගත හැකි ගෝලීය භාෂාවක් බවට පාපන්දු ක්‍රීඩාව වත්මන වන විට පත්ව ඇත.

බ්‍රසීලයේ ළමුන් පාවිච්චියට ගත නොහැකි අතහැර දැමූ පාපන්දුවකට රෙදි කැබලි පුරවා තාවකාලික පාපන්දුවක් නිර්මාණය කර ගෙන අපිරිසිදු තණතීරුවල, පාවහන් නොමැතිව ක්‍රීඩා කරති. මේ අතර, ලන්ඩනයේ ධනවත් පවුල්වල තරුණයින් මිල අධික ඇඳුම් පැළඳගෙන අලංකාර කරන ලද තණකොළ පිට්ටනිවල පුහුණුවීම් කරති. ඔවුන්ගේ වටපිටාවේ තියුණු වෙනස්කම් තිබියදීත්, පාපන්දු ක්‍රීඩාවට ඇලුම් කරන දරුවන් තම ක්‍රීඩාවට ආදරයෙන් එක්සත් වී සිටිති. එහිදී පෙනෙන්නේ ධනේශ්වර ආකල්පයට වඩා දුගී ආකල්පය ඉහළ තැනක තිබෙන බව පෙන්නුම් කරන්නේ; පාපන්දු ලෝක කුසලානය බ්‍රසීලය පස්වතාවක් ජයග්‍රහණය කර ඇති බැවිනි. එංගලන්තය 1966දී එක් වතාවක් පමණක් ලෝක කුසලානයක් ජයග්‍රහණය කිරීමට හැකි වී ඇත. පාපන්දු ක්‍රීඩාව සඳහා ධනය බලය හේතුවක් නොවන අතර ජයග්‍රහණය සඳහාද එය බලපාන්නේ නැත. දුප්පත් රටවලටද ජයග්‍රහණයන් ලැබිය හැක්කේ සාමූහික දක්ෂතාවය සහ සාමූහික ක්‍රීඩා විලාශය මතිනි. ඒ නිසා පාපන්දු ක්‍රීඩාව ගෝලීය ජන මනස උද්දීපනය කරන ක්‍රීඩාව බවට පත් වී ඇත්තේ සාමූහික ක්‍රීඩා විලසය නිසාය.

ක්‍රීඩකයින් සහ නරඹන්නන් යන දෙඅංශයෙන්ම ශක්තිමත් හැඟීම් ඇති කිරීමට පාපන්දුවට අසමසම හැකියාවක් ඇත. තරඟයකදී ජය-පරාජය තත්පර කිහිපයකින් වෙනස් විය හැකි අතර රසිකයින්ගේ බලාපොරොත්තු සුන්වීමේ සිට ප්‍රීතිය දක්වා සුලු කාල පරාසයක් තුළ වෙනස් විය හැකිය. මෙම චිත්තවේගී ආවේගය පාපන්දු ක්‍රීඩාව තුළ පවතින ජනප්‍රියතාවයේ ප්‍රධාන ලක්ෂණයකි.

පාපන්දුවේ තරඟකාරී ව්‍යුහය එහි ජනප්‍රියතාවයට තවත් රුකුළකි. එය කෙටි කාලීන උද්යෝගය සහ දිගු කාලීන ආඛ්‍යානවල පරිපූර්ණ සම්මිශ්‍රණයක් සහිතය. පාපන්දු තරඟයකට මිනිත්තු 90ක ආතතියක් සහ නාට්‍යාකාර වින්දනයක් ලබා ගත හැකි අතර, කුසලාන තරඟාවලි මගින් දිග හැරෙන කතා මාලාවද ආකර්ශනීය ප්‍රස්තූතයක් වෙයි.

පාපන්දුව ගෝලීය ක්‍රීඩාවක් බවට පත්වීමේදී එහි ජනප්‍රියත්වයට සැලකිය යුතු කාර්යභාරයක් ගෝලීය සමාජය තුළද අත් කරගෙන ඇත. පාපන්දු තරඟාවලි ලොව පුරා විකාශනය වන අතර, භූගෝලීය පිහිටීම නොසලකා රසිකයින්ට ඔවුන්ගේ ප්‍රියතම කණ්ඩායම හා ක්‍රීඩකයින් අනුගමනය කිරීමට සහ තරඟ නැරඹීමට විශාල වෙහෙසක් ගන්නා බව පාපන්දු ක්‍රීඩාව ලබා ඇති ජනප්‍රියත්වයෙන් පැහැදිලි වෙයි.

නිදසුනක් ලෙස, යුරෝපයේ ප්‍රිමියර් ලීග් තරඟාවලි ලොව පුරා ප්‍රදේශ 212 කට විකාශනය වන අතර එය බිලියන 2.7ක රූපවාහිනී ප්‍රේක්ෂකයින් එය අවුරුදු පතා නරඹන බව වාර්තා වෙයි. මෙම ගෝලීය ප්‍රවේශය වඩාත්ම දුර්වල ස්ථානවල පවා උද්‍යෝගිමත් රසික පදනමක් නිර්මාණය කර ගෙන ඇත. ඒ වගේම නේපාලය හෝ නයිජීරියාව වැනි දුර බැහැර ස්ථානවල මැන්චෙස්ටර් යුනයිටඩ් ආධාරකරුවන්ගේ සමාජ පැවතීම සාමාන්‍ය දෙයකි. පාපන්දු ක්‍රීඩාව දේශසීමා ඉක්මවා යාම මගින් අත්කර ගෙන ඇති ජනප්‍රියත්වය වත්මන ගෝලීය සමාජයේ ප්‍රවනතාවයකි. ජාත්‍යන්තර පාපන්දු තරඟාවලි මෙම ගෝලීය ප්‍රේක්ෂක ආකර්ෂණය තවත් මට්ටමකට ගෙන යයි. 2018දී ප්‍රංශය සහ ක්‍රොඒෂියාව අතර FIFA ලෝක කුසලාන අවසන් මහා තරගය ලොව පුරා බිලියන 1.12ක ජනතාවක් සජීවීව නැරඹූහ.

ප්‍රේක්ෂක ආකර්ෂණය ගෝලීය ධනපතියන්ගේ මූල්‍ය ප්‍රාග්ධනය වැඩි කිරීමට යොදාගෙන තිබෙන මෙවලම බවට රූපවාහිනිය පත්කර ගෙන ඇත. ඒ වත්මන වන විට රූපවාහිනී නාලිකාවල අයිතිය පවතින්නේ ධනපති සමාගම් යටතේය. පාපන්දු හෝ වෙනත් ක්‍රීඩා තරඟයත් නරඹනවා නම් තරඟ ප්‍රචාරය කරන නාලිකාවක් මිලදී ගෙන තරඟ නැරඹිය යුතුය. එය මෙවර පාපන්දු ලෝක කුසලානයද නැරඹීමද සම්පූර්ණයෙන්ම ගෝලීය ධනපති ග්‍රහනයට ගෙන ඇත. එමගින් පාපන්දු තරඟයක් පිට්ටනියට ගොස් නරඹන්නා ගෙන් මුදල් අය කරනවා සේම රූපවාහිණියෙන් තරඟ නරඹන්නාගෙන්ද මුදල් අය කිරීම ගෝලීයවම සැලසුම් කර ඇත. එයින් ගෝලීය ධනපතියන්ට මූල්‍ය ප්‍රාග්ධනය වැඩි කර ගැනීමට අවශ්‍ය පරිසරය සකස්කර ගෙන, ප්‍රේක්ෂකයාගේ පාපන්දුවට ඇති ආකර්ෂණය ගෝලීය ධනපතියන්ගේ මූල්‍ය ප්‍රාග්ධනය වැඩි කිරීම සඳහා යොදාගෙන ඇත්තේ පාපන්දුවට ඇති ගෝලීය ජයප්‍රියත්වය පාදක කර ගෙනය.

පාපන්දු ක්‍රීඩාවේ ජනප්‍රියතාවය එහි දක්ෂතම ක්‍රීඩකයින්ගේ තරු බලය මගින් තවදුරටත් පෝෂණය නොවේ. පාපන්දු ක්‍රීඩා තරු ගෝලීය නිරූපකයන් බවට පත්වන අතර, ඔවුන්ගේ බලපෑම පිටියෙන් ඔබ්බට විහිදේ. 2026 පාපන්දු ලෝක කුසලානය නියෝජනය කරන කණ්ඩායම් අතර ජනප්‍රිය තරු ලෙස ක්‍රිස්ටියානෝ රොනාල්ඩෝ සහ ලයනල් මෙසී වැනි ක්‍රීඩකයින්ගේ බලපෑම ගෝලීය වශයෙන්ම නිර්මාණ වී පවතී. ඔවුන්ට ඇති එදිරිවාදිකම් දශකයකට වැඩි කාලයක් පාපන්දු කතිකාව තුළ ආධිපත්‍යය දැරූ අතර, ප්‍රේක්ෂකයින් ඔවුන් දෙදෙනාගෙන් ශ්‍රේෂ්ඨතමයා කවුද යන්න දැඩි ලෙස විවාද කරති. ඔවුන්ගේ බලපෑම කෙතරම්ද යත්, රොනල්ඩෝ තනි පුද්ගල පාපන්දු තරුවකි. මෙසී සාමූහික කණ්ඩායමක පාපන්දු තරුවකි. ඔවුන් දෙදෙනාගේ කණ්ඩායම්වල ක්‍රීඩක නියෝජනය සහ පිටිය තුළ ක්‍රියාකාරීත්වය නිරීක්ෂණය කළහොත් මෙම කරුණ වටහාගත හැකිය.

පාපන්දු ක්‍රීඩාවේ ගෝලීය ජනප්‍රියතාවය එහි ප්‍රවේශ්‍යතාව, හැඟීම්, කලාත්මක බව, සමාජ වැදගත්කම සහ සම්ප්‍රදාය පරිපූර්ණත්වයේ ප්‍රතිඵලයකි. එහි සරල නීති මගින් ඕනෑම කෙනෙකුට, පාපන්දු ක්‍රීඩාවට බලගතු හැඟීම් ඇති කර ගැනීමට, ප්‍රජාවන් එක්සත් කිරීමට සහ සංස්කෘතික අනන්‍යතා පිළිබිඹු කිරීමට ඇති හැකියාව ලෝකයේ ජනප්‍රියතම ක්‍රීඩාව ලෙස එහි ස්ථානය තහවුරු කර ගෙන ඇත.

ලෝකය අඛණ්ඩව වෙනස් වන විට, පාපන්දුවද ඒ සමග පරිණාමය වේ, නව තාක්ෂණයන් වැළඳ ගනිමින් සහ වෙනස් වන සමාජ සම්මතයන්ට අනුවද අනුවර්තනය වේ. එහෙත් එහි හරය තුළ, එය සියවසකට වැඩි කාලයක් බිලියන ගණනක ප්‍රේක්ෂක ආකර්ෂණයක් අත් කරගත් එකම ක්‍රීඩාව ලෙස මේ වන විට පත්ව ඇත.

බොහෝ විට දේශසීමා සහ ජාතීන් අනුව සහ ආගමික සංස්ථාවන් අනුව බෙදී ඇති බවක් පෙනෙන ලෝකයක, පාපන්දු ක්‍රීඩාව එක්සත් බලවේගයක් ලෙස, සංස්කෘතීන් හා මහාද්වීප හරහා කතා කරන සහ තේරුම් ගන්නා පොදු භාෂාවක් ලෙස ක්‍රියාත්මක වෙයි. පාපන්දු සැබවින්ම ගෝලීය ජන මනසේ ක්‍රීඩාව බවට පත් වන්නේ ඉදිරි පරම්පරාවන්ද ආකර්ශනය කර ගනිමිනුයි. එහිදී ප්‍රේක්ෂක මනස උද්යෝගිමත්ව සම්බන්ධ කර තබා ගන්නේ සාමූහික බුද්ධිය කලම්බන හැකියාව මතයි.

The post පාපන්දු කණ්ඩායමක සාමූහික බුද්ධිය.. appeared first on විවරණ.

ස්විට්සර්ලන්තයේ පැවති සාකච්ඡාවලින් පසුව නැවත හොර්මුස් සමුද්‍රසන්ධිය විවෘක වුවද එය කෙතරම් දිනක් පවතී ද යන්න තවමත් සැක සහිත ය.

කෙසේ වුවත් සාමය ගැන බලාපොරොත්තු රඳවා ගත හැකි වන්නේ අවබෝධතා ගිවිසුම අනුව දෙපාර්ශ්වයම ජිනීවා හි දී දිගු කාලින සටන් විරාම ගිවිසුමක් සදහා සාකච්ඡා ඇරඹීමය. ඉන් පැහැදිලි වන්නේ සමහර බාධක මතු වුවත් සාමය ඇති කර ගැනීමට දෙපාර්ශ්වයටම අවශ්‍යතාවයක් පවතින්නේය යන්නයි. ඊට බලපාන ප්‍රධාන හේතුව ඉරානයට එරෙහි ඇමරිකානු ඊශ්‍රායෙල් යුද්ධයේ ප්‍රථිඵල යුද බිමට පමණක් සීමා නොවීමයි. දින කීපයකින් යුද්ධය නිම කිරීමේ අදහසින් ජනාධිපති ට්‍රම්ප් සහ අගමැති නෙතන්යාහු ඉරානයට එරෙහිව මිසයිල් ප්‍රහාර එල්ල කළ ද යුද්ධය බලාපොරොත්තු නොවු ආකාරයෙන් දිග් ගැසිණ. ප්‍රහාරය එල්ල කළ පළමු දිනයේ දීම ඉරානයේ දේශපාලනයේ සහ හමුදාවේ ඉහළ නායකත්වය මරා දැමීමට හැකි වුවද ඉරානය යටපත් වූයේ නැත. නව නායකත්වයක් යටතේ ප්‍රති ප්‍රහාර එල්ල කිරීමටත් රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණය පවත්වා ගැනීමටත් ඉරානයට හැකි විය. වැඩිවන ජීවන බර සහ ආර්ථික කඩා වැටීම නිසා බලාපොරොත්තු කඩ වූ ජනතාව වීදි බැස උද්ඝෝෂණ කළ ද එම විරෝධතා ඉස්ලාමීය රජය බිඳ දැමීමට තරම් ශක්තිමත් නොවීය. ( මෙම උද්ඝෝෂණවලට සහ විරෝධතාවයන්ට සී අයි ඒ සහ මොසාඩ් ඔත්තු සේවාවල සහාය ලැබුණ බවද පසුව වාර්තා විය.)

හැම විටම නිවැරදි තීරණ ගන්නේයැයි පුරසාරම් දෙඩු ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ගණන් නොබැලු බලවත්ම සාධකය වන්නේ යුද්ධයේ ආර්ථික බලපෑමයි. යුද්ධය යුද අවි නිපදවන සමාගම්වලට අසීමිත ලාභ ලැබෙන කර්තව්‍යයක් වුවද සාමාන්‍ය පාරිභෝගිකයාට එය දරා ගත නොහැකි බරක් විය. සමහර පාරිභෝගික භාණ්ඩ මිල සියයට විසිපහ ද ඉක්මවා වැඩි විය. ඇමරිකානු ජන ජීවිතයට අත්‍යාවශ්‍ය සාධකයක් වූ ගෑස් මිල සියයට 40.5කින් ඉහළ ගිය අතර පාරිභෝගික මිල දර්ශකය සියයට 42කින් වැඩි විය. ගාහස්ථ වියදම ඩොලර් 750කින් ඉහළ ගිය ද ආධායම වැඩි වූයේ සියයට0.5කිනි. මේ නිසා ඇමරිකානු ජනමතය යුද්ධයට එරෙහිවත් ට්‍රම්ප්ට එරෙහිවත් පිමි ගණනින් ඉදිරියට ගියේය.

මීටත් වඩා ප්‍රබල සාධකයක් වූයේ ඇමරිකාවේ ආර්ථිකයේ හදවත වන නිව්යෝර්ක් වෝල් ස්ට්‍රීට් කොටස් වෙළඳ පොළ කඩා වැටීමය. බොර තෙල් මිල ඉහළ යෑම තෙල් සමාගම්වලට ලොතරැයි දිනුමක් වුවද අනෙක් ආයතනවලට අත් වූයේ සීඝ්‍ර පසු බෑමකි. හෝර්මුස් සමුද්‍රසන්ධිය වසා දැමීම නිසාත් ඉරාන මිසයිල ප්‍රහාර නිසාත් මැද පෙරදිග තෙල් නිපදවන රටවල ආර්ථික කටයුතු සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ ඇන හිටින තත්වයකට පත් විය. එහි බලපෑම වෝල් ස්ට්‍රීට් කොටස් වෙළද පොළට දැඩි බලපෑමකි. මූල්‍ය වෙළද පොළෙන් එල්ල වූ බලපෑම ඉරානයේ මිසයිල් ප්‍රහාරවලට වඩා තියුණු විය. 

අනෙක් සාධකය වූයේ දින කිපයකින් නිම කොට ජයග්‍රහණය ප්‍රකාශ කිරීමට බලාපොරොත්තු වූ යුද්ධය මාස ගණනක් දීර්ඝ වූ විට අනපේක්ෂිත ආකාරයෙන් ඉහළ ගිය යුද වියදමයි. දැනට ගණන් බලා ඇති ආකාරයට යුද්ධයේ මුල් දින කිපය ඇතුළත දිනකට ඩොලර් බිලියන 12-13 ත් අතර මුදලක් වැය වූ අතර යුද්ධය පැවති දින 108ක් තුළ වැය වූ මුළු මුදල ඩොලර් බිලියන 100 ඉක්මවා යයි. දැනට ඇමරිකාවේ ණය ප්‍රමාණය ඩොලර් ට්‍රිලියන 41 ද ඉක්මවා ගොස් ඇති නිසා මැද පෙරදිග යුද වියදම් ඇමරිකානු ආර්ථිකයට දරා නොගත හැකි තරම්ය. ආර්ථික උද්ධමනය සහ කොටස් වෙළඳපොළ කඩා වැටීම ට්‍රම්ප්ට සිය ටෘත් ගිනුමෙන් පිළිතුරු ලබා දිය නොහැකි ගැටළුය. ඇත්තෙන්ම ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ට කෙසේ හෝ මෙම ප්‍රශ්නයට විසඳුමක් සොයා ගැනීමට බලකරන්නේ ඇමරිකානු ආර්ථිකයේ පිරිහීම නිසාය.

ඉරානයේ ආරක්ෂක වියදම්  ඇමරිකාව හා සසඳන විට සියයට දශම තුනක් වැනි සොච්චමක් වුවද විවිධ සම්බාධකවලට ලක්ව ඇති ඉරානයට ආර්ථිකය පවත්වා ගැනීම ප්‍රබල දේශපාලන අභියෝගයකි. අසහනයට පත්ව සිටින ඉරාන ජනතාව දිගින් දිගටම ආගමික මූලධර්ම පාලනයක් යටතේ පවත්වා ගැනීම ද පහසු නොවේ. පසුගිය වසරේ තෙහෙරාන් නගරයේ පැවති ජනතා විරෝධතා උද්ඝෝෂණවලට ඊශ්‍රායෙලය වැනි රටවලින් ආධාර ලැබුණ ද ඊට ජනපදනමක් නැතැයි කිම මුළාවකි. එමනිසා සම්බාධක ඉවත් කර ගැනිමත් කඩා වැටී ඇති ආර්ථිකය ගොඩ නැගිමත් බැහැර කළ නොහැකි සමාජ අවශ්‍යතාවයකි.

යුද්ධය අවසන් කිරීමට ප්‍රබල ආර්ථික හේතු දෙපාර්ශ්වයටම ඇති නමුත් සම්පූර්ණ චිත්‍රය එය නොවේ. දැනට පවතින තත්වය මත යුද්ධය නිමා කිරීමට සිදු වන්නේ ඇමරිකාව හෝ ඊශ්‍රායෙලය බලාපොරොත්තු වූ ඉලක්ක සපුරා ගෙන නොවේ. මත බේදයට ලක්ව ඇති ඉරානයේ න්‍යෂ්ටික වැඩ පිළිවෙළ සම්පූර්ණයෙන්ම නතර කිරීමට අමතරව ඉරානයේ ඉස්ලාමීය පාලනය අවසන් කිරීම ද අරමුණකි. මෙම කරුණු දෙක සම්පූර්ණ කර ගත හැකිනම් මිසයිල ඇතුළු ඉරානයේ යුද ශක්තිය බරපතල අභියෝග නොවේ. ඇත්තෙන්ම ඇමරිකාව සහ ඊශ්‍රායෙලය දිර්ඝ කාලීන සාමයකට එකඟවීමට ඇති ප්‍රධාන බාධා ලෙස දකින්නේ මෙම කරුණු දෙකයි.

අනෙක් අතට ඉරානයේ අවි බලය ඇමරිකාවට සහ ඊශ්‍රායෙලයට අභියෝගයක් නොවන නමුත් ඉරානයේ භුගෝලිය පිහිටීම ඒ සියල්ලටම වඩා ප්‍රබල සාධකයකි. ලෝකයේ තෙල් සැපයුමෙන් හතරෙන් එකක් පාලනය කිරීමට ඉරානයට හැකි වන්නේ හෝර්මුස් සමුද්‍රසන්ධිය වසා දැමීමට ඇති හැකියාව නිසාය. ඉරානයට එරෙහිව ප්‍රහාරයක් එල්ල කළහොත් සමුද්‍රසන්ධිය වසා දමන බවට ඉරානය යුද්ධය ඇරඹීමට පෙර සිටම තර්ජනය කළ ද ඇමරිකාව හෝ ඊශ්‍රායෙලය එය බරපතල සේ සැලකිල්ලට ගත්තේ නැත. සිය සුපිරි යුද ශක්තියෙන් හෝර්මුස් සමුද්‍රසන්ධිය අත්පත් කර ගත හැකි වනු ඇතැයි විශ්වාසයක් ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් තුළ තිබිණ. අවබෝධතා ගිවිසුම අත්සන් කිරීමෙන් පසුවද හොර්මුස් සමුද්‍රසන්ධිය අත්පත් කර ගැනීමේ අධිෂ්ඨානය ට්‍රම්ප් අත්හැර නැත.

එහෙත් එවැනි පියවරක් සඳහා මිසයිල ප්‍රහාර ප්‍රමාණවත් නැති බව යුද්ධයෙන් තහවුරු විය. ඒ සඳහා ගොඩබිම් ප්‍රහාරයක් ද අනිවාර්යෙන් කළ යුතුය. ගොඩබිම් ප්‍රහාරයකින් ඉස්ලාමීය ජනරජ හමුදාව පරාජය කිරීමට සමහර විට වසර ගණනාවක් ගත විය හැකිය. එය කිසි විටෙක සති කීපයකින් නිම කළ නොහැකි ඉලක්කයකි. එවැනි දිග්ගැසුණු යුද්ධයකට ට්‍රම්ප් හෝ එක්සත් ජනපදයේ වෙනත් ජනාධිපතිවරයෙකු ඉදිරිපත්වනු ඇතැයි බලාපොරොත්තු විය නොහැකිය. ඇප්ගනිස්ථානය, ඉරාකය, ලිබියාව වැනි රටවලින් උගත් පාඩම් අමතක වනු ඇතැයි සිතිය නොහැකිය.

අනෙක් වැදගත්ම කාරණය ගල්ප් කලාපීය රටවල බලතුලනයේ ඇති වූ පරිවර්තනයයි. ඇත්තෙන්ම එය හැඳින්විය යුත්තේ විප්ලවීය වෙනසක් සේය. පෙබරවාරි 28 ඇමරිකානු සහ ඊශ්‍රායෙල් ප්‍රහාර එල්ල කරන තෙක්ම ගල්ප් කලාපයේ රටවල් තුළ පැවති විශ්වාසය වූයේ  තමන්ට ඇමරිකාවේ සහාය ලැබෙන තාක් ඉරානයට ගල්ප් කලාපයට අභියෝග කිරීමට හැකියාවක් නැතැයි යනුවෙනි. ඇමරිකානු හමුදාවට ගල්ප් කලාපීය රටවල කඳවුරු සහ සේවා ස්ථාන  පිහිටුවා ගැනිමට ඉඩ දුන්නේ එම අපේක්ෂාවෙනි. ප්‍රහාරය ආරම්භ වී දින කීපයක් ඇතුළත එම බලාපොරොත්තුව මිථ්‍යාවක් විය. ඇමරිකානු කඳවුරු මෙන්ම ඇමරිකානු ආයතන ද ඉරාන මිසයිලවලට ඉලක්ක විය. ඇමරිකාවෙන් සහ ඊශ්‍රායලයෙන් ලැබුණු සහාය නිසා එම ප්‍රහාර දුර්වල කිරීමට හැකි වුවද අනතුර වැළැක්වීමට හැකි වූයේ නැත. මේ නිසා සෞදි අරාබිය වැනි රටවල් පවා ඇමරිකානු ප්‍රහාරයට සෘජුවම සහාය ලබා දීමට ඉදිරිපත් වූයේ නැත. ඔමානය වැනි රටවල් හෝර්මුස් සමුද්‍රසන්ධියේ දී ඉරානය සමග සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීමට ඉදිරිපත් වූයේ ඇමරිකාවේ විරෝධය නොතකාය. ගල්ප් කලාපයේ ඇමරිකාව සහ ඊශ්‍රායෙලය සමග වඩාත්ම සමීපයෙන් කටයුතු කරන එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය පවා ඉරානය සමග රහසිගත ගනුදෙනුවලට එළඹුණ බව වාර්තාවේ. ඉරානය ද ගල්ප් කලාපයේ රටවල ඇමරිකානු ඉලක්කවලට පහර දීමේ දී වඩාත් ප්‍රවේශම් වූයේ ගල්ප් කලාපයේ රටවල් සමග සම්බන්ධතා සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ දැමීමට වඩා අනාගත බලාපොරොත්තු තිබුණ නිසා විය හැකිය.

අවසාන විග්‍රහයේ දී දැනට අත්සන් කර ඇති අවබෝධතා ගිවිසුම දීර්ඝ කාලීන සාම ගිවිසුමකට පදනම් වුවත් නැතත් ඉරානය ගල්ප් කලාපයේ වඩාත් ශක්තිමත් වූ බව යථාර්ථයයි. එවැනිම ප්‍රබල යථාර්ථයක් වන්නේ ඊශ්‍රායෙලයට සහ ඇමරිකාවට අභීතව මුහුණ දීමෙන් ඉරානය අරාබි ජනතාව තුළත් (පාලකයන් තුළ නොවේ.) සමස්ත මුස්ලිම් ජනතාව අතරත් හිමිකර ගත් කිර්ති නාමයයි. එය නිසැකයෙන්ම මුස්ලිම් ලෝකයේ බලතුනය වෙනස්වීමට හේතු වනු ඇත.

එමනිසා දීර්ඝ කාලීන සාම ගිවිසුමක් කෙටුම්පත් කිරීමේ දී මෙම කරුනු සැලකිල්ලට ගැනීමට නිසැකයෙන්ම හේතු වනු ඇත.

The post අවබෝධතා ගිවිසුමෙන් කියවෙන ගල්ප් කලාපයේ නව දේශපාලන යථාර්ථය.. appeared first on විවරණ.

යහපාලන රජයේ අවසාන කාල පරිච්ඡේදය තුළදී, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) විසින් නිර්දේශ කරන ලද සූත්‍රයට අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය දිගුකාලීන කළමනාකරණයකට යටත් කළ යුතු බවට රනිල්-මංගල සුසංයෝගය යෝජනා කළේය. කෙසේ වෙතත්, මෙම ආර්ථික ප්‍රතිපත්තිය 2016 වසර කාලයේදී මතු වූ (ආර්ථික) පසුබෑම ආපසු හැරවීමට අසමත් වූවා පමණක් නොව, එය මෙරට බහුතර ජනතාවකට විනාශකාරී තත්ත්වයක් ද නිර්මාණය කළේය.

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF), ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව සහ මහා භාණ්ඩාගාරය එක්ව සැලසුම් කරන ලද මෙම ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති මාලාව ක්‍රියාවට නැංවීමේ අවසාන ප්‍රතිඵලය වූයේ, ආර්ථික පරිහානිය තවත් වේගවත් වීම සහ ගෝලීය ප්‍රාග්ධන වෙළෙඳපොළේ උච්චාවචනයන්ට ශ්‍රී ලංකා ආර්ථිකය තවදුරටත් නිරාවරණය වීමයි. මෙහි ඍජු ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, 2020 වසරේදී ආර්ථික වර්ධන වේගය සෘණ සියයට දෙකකට වඩා පහළ වැටුණි. ජාත්‍යන්තර ස්වෛරී බැඳුම්කර (ISB) විවෘත වෙළෙඳපොළේ අලෙවි කිරීම හරහා රටේ ණය බර ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 7කින් ඉහළ ගියේය. 2019 ජනාධිපතිවරණයේදී ශ්‍රී ලාංකික ජනතාව මෙම ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති ගමන් මඟ අඩාල කළහ. කෙසේ වෙතත්, එහිදී සිදු වූයේ පැහැදිලි විකල්ප ආර්ථික වැඩපිළිවෙළක් අනුමත කිරීමක් නොව, ඒ වන විට ක්‍රියාත්මක වෙමින් තිබූ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රතික්ෂේප කිරීමකි.

2021 වසරේදී ආර්ථික වර්ධනය ධන අගයක් ගත්තද, එය මනාව සැලසුම් කරන ලද ආර්ථික උපාය මාර්ගයක ප්‍රතිඵලයක් නොවේ. ඒ වෙනුවට, එය එකිනෙකට නොගැලපෙන විවිධ පියවර අණ්ඩ දමමින් එකතු කිරීමක් පමණක් විය. විදේශීය ණය ගැනීම්වල යම් අඩුවීමක් දක්නට ලැබුණද, උද්ධමනකාරී මූල්‍යකරණයෙන් (මුදල් අච්චු ගැසීමෙන්) අරමුදල් සපයන ලද, ඵලදායී නොවන රජයේ වියදම් ඉහළ යාම හේතුවෙන් සමස්ත රාජ්‍ය ණය තොගය සහ ණය බර දිගින් දිගටම ඉහළ ගියේය.

2022 වසර ‘අරගලය’ (ජනතා විරෝධතා ව්‍යාපාරය) මෙන්ම වෙනසක් පිළිබඳ පුළුල් බලාපොරොත්තු ද සනිටුහන් වූ වසරක් විය. 2022 අප්‍රේල් මුල් සතියේ ගාලු මුවදොර (Galle Face) වෙත රැස් වූවන්ගෙන් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක්, මින් පෙර විරෝධතාවලින් සහ දේශපාලන ක්‍රියාකාරීත්වයන්ගෙන් ඈත්ව සිටි තරුණ තරුණියන් වූහ. පන්තිමය වශයෙන් ගත් කල, ඔවුන් බොහෝ දුරට නාගරික මධ්‍යම පන්තියට අයත් වූවෝ වූහ. ඔවුන්ට වඩාත්ම ඍජුව බලපෑ ගැටලු වූයේ බලශක්ති හිඟය සහ ඒ හා සම්බන්ධ පුළුල් අර්බුදයයි. ගොවීන් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, මෙම අර්බුදය කේන්ද්‍රගත වූයේ ඔවුන් යැපුණු කෘෂිකාර්මික යෙදවුම් සැපයුම් අඩාල වීම වටා ය.

දේශපාලන ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකුට 2021-22 ආර්ථික අර්බුදය ආකාර දෙකකින් අර්ථකථනය කළ හැකිය. මෙම අර්ථකථන එකිනෙකට පටහැනි ඒවා නොව, එකිනෙකාට අනුපූරක වේ. මහාචාර්ය ප්‍රභාත් පට්නායික් (Prabhat Patnaik) මෙම අර්බුදය පැහැදිලි කළේ, ධනවාදයේ ව්‍යුහාත්මක අර්බුදයකින් වෙනස් වූ, හදිසි අහඹු සිදුවීම් මත පැනනැඟුණු අර්බුදයක්  ලෙසය. සැබවින්ම, එහි ස්වරූපය අනුව එය 2010-11 වසරවල ග්‍රීක අර්බුදයට සමාන විය. බැලූ බැල්මට ආර්ථිකය සාපේක්ෂව සෞඛ්‍ය සම්පන්න බවක් පෙනෙන්නට තිබූ බැවින්, මෙම අර්බුදයේ පැමිණීම කලින් පුරෝකථනය කිරීම දුෂ්කර විය. මහාචාර්ය පට්නායික් පෙන්වා දෙන පරිදි, මෙවැනි අර්බුදයන්හිදී මූල්‍යමය හැඩගැසීම් තීරණාත්මක සාධක බවට පත්වේ. ඔහු මෙසේ අදහස් දක්වයි:

“..[බොහෝ] පැහැදිලි කිරීම්, ශ්‍රී ලංකා අර්බුදය වේගවත් කිරීම (හෝ උග්‍ර කිරීම) කෙරෙහි නව-ලිබරල්වාදය ඉටු කළ කාර්යභාරය සම්පූර්ණයෙන්ම නොසලකා හරියි. නව-ලිබරල්වාදය යටතේ, ඉතාම හොඳ කාලවල්වලදී පවා වැඩකරන ජනතාව මුහුණ දෙන පීඩාවන්ට අමතරව, සහ ව්‍යුහාත්මක අර්බුදයට අමතරව.. විශේෂයෙන්ම කුඩා ආර්ථිකයන්ට බලපාන තුන්ආකාරයක අර්බුදයක් පවතී. එවැනි කුඩා ආර්ථිකයන්හි ඉරණම ක්ෂණයකින් වෙනස් විය හැක. මම මෙය නව-ලිබරල්වාදය විසින් මුදාහරින ලද ‘අහඹු (නොසිතූ) අර්බුදය’ (contingent crisis) ලෙස හඳුන්වමි… එය සමස්තයක් ලෙස ලෝක ආර්ථිකයට හෝ එයින් විශාල කොටසකට බලපාන්නක් නොවේ, නමුත් යම් යම් කාලවලදී එහි ගොදුරක් බවට පත්වන නිශ්චිත රටවලට පමණක් බලපාන්නකි. මෙහි ඇති සුවිශේෂී ලක්ෂණයක් වන්නේ, සිදුවීම සිදු වී අවසන් වූ පසුව පමණක් නොවැලැක්විය හැකි ලෙස සැමටම ඒ පිළිබඳ නුවණ පහළ වීමයි..”
-Reflections on the Sri Lankan Economic Crisis” Peoples Democracy)

දෙවන අර්ථකථනය මඟින් මෙම අර්බුදය දකින්නේ ආර්ථික චක්‍රයක අවම/පහළම ලක්ෂ්‍යය (trough) ලෙසය. මෙම දෘෂ්ටිකෝණයට අනුව, 2016 සහ 2025 අතර වසර නවයක කාලය තනි ආර්ථික චක්‍රයක් ලෙස සැලකෙන අතර, ඒ තුළ නොසිතූ අහඹු සිදුවීම් මතු විය හැකිය. 2022 වසර හුදෙකලා කොට ගෙන එය ණය අර්බුදයක් හෝ විදේශ විනිමය අර්බුදයක් ලෙස පමණක් අර්ථකථනය කළ හැකි වුවද, ණය සහ විදේශ විනිමය යන ගැටලු දෙකම ආර්ථික චක්‍රීය සංසිද්ධීන් ලෙස වටහා ගැනීම වඩාත් නිවැරදි වේ.

බලශක්ති හිඟයෙන් වඩාත්ම දරුණු ලෙස පීඩාවට පත් වූ සමාජ ස්ථරයන්, මෙම 2021-22 අර්බුදය දුටුවේ හුදෙකලා සිදුවීමක් සහ ගෝඨාභය පාලන තන්ත්‍රයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙසය. ආර්ථික අර්බුදයේ සැබෑ ස්වභාවය කුමක්ද යන්න, අරගල ව්‍යාපාරය විසින් බොහෝ දුරට මඟහරින ලද ප්‍රශ්නයක් විය. අරගලයේ ඒකාබද්ධ කාරක සභාවක් විසින් ජුනි 5 වන දින නිකුත් කරන ලද ප්‍රකාශනය මෙයට පැහැදිලි උදාහරණයකි. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා ප්‍රතිසංස්කරණ සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීකරණය එහි ප්‍රධාන අංගයන් විය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, දේශපාලන වෙනසක් ඇති කිරීමට — එනම් ගෝඨාභය පාලනය පෙරළා දැමීමට — ප්‍රමාණවත් ශක්තියක් මෙම ව්‍යාපාරය විසින් අත්පත් කරගන්නා ලදී. එසේ වුවද, ආර්ථිකයේ දුරදිග යන පරිවර්තනයක ඇති අත්‍යවශ්‍යතාවය කිසිවිටෙකත් එහි ක්‍රියාන්විත න්‍යාය පත්‍රයට ඇතුළත් වූයේ නැත.

රනිල් වික්‍රමසිංහ විසින් පළමු දේශපාලන “ශල්‍යකර්මය” සිදුකරන ලද්දේ මෙම සන්නිවේදනය/වටපිටාව තුළය. එහිදී ඔහු සන්නද්ධ බලකායන් යොදවමින්, ගාලු මුවදොර කඳවුරු ලා සිටි තම මිත්‍ර පාර්ශ්වයන් එතැනින් ඉවත් කර විරෝධතාකරුවන් මර්දනය කළේය. ඔහුගේ ඊළඟ වැඩපිළිවෙළ වූයේ, 2017 රනිල්-මංගල ගිවිසුමෙන් ආරම්භ වී 2019 අප්‍රේල් මාසයේදී අත්හිටුවා තිබූ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල වැඩසටහන නැවත පණ ගැන්වීමයි. ඒ සඳහා (අදාළ) ශල්‍ය වෛද්‍යවරුන් ලෙස ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහ සහ මහින්ද සිරිවර්ධන සම්බන්ධ කරගන්නා ලදී.

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල  නිල වශයෙන් මෙරටට පැමිණීමටත් පෙර, 2022 මාර්තු මාසයේදී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද වැඩසටහන, 2016 වසරේ සිට දිග හැරෙමින් තිබූ ආර්ථික පසුබෑමේ චක්‍රය ආපසු හැරවීම අරමුණු කරගත් ප්‍රති-චක්‍රීය ප්‍රතිචාරයක් නොවේ. ඒ වෙනුවට, එය එම පසුබෑමේ චක්‍රය තවදුරටත් තීව්‍ර කළ අවධමනකාරී උපාය මාර්ගයක් (deflationary strategy) විය. 2022 වසරේදී ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය සියයට හතකට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයකින් හැකිලීමට ඍජුවම හේතු වූයේ මෙම අවධමනකාරී ප්‍රතිපත්ති ය.

රනිල්ගේ මෙම ශල්‍යකර්ම මැදිහත්වීම මඟින් ඇති කළේ පහළ මට්ටමක පැවති ස්ථාවරත්වයක් පමණි. ඒක පුද්ගල ආදායම පහළ වැටුණි. රැකියා විරහිතභාවය සහ දරිද්‍රතාවය ඉහළ ගියේය. දරිද්‍රතාවයට ඇද වැටුණු ජනගහන ප්‍රතිශතය ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ ගිය අතර, ආහාර අනාරක්ෂිතතාව පිළිබඳ ගැටලු සම්බන්ධයෙන් එක්සත් ජාතීන්ගේ ආහාර හා කෘෂිකර්ම සංවිධානය (FAO) විසින් ශ්‍රී ලංකාව සෝමාලියාව සහ ඇෆ්ගනිස්ථානය වැනි රටවල් සමඟ එකම පෙළකට තබනු ලැබීය.

2022 අරගලය අතරතුර ක්‍රියාකාරී වූ සමාජ කණ්ඩායම්, රනිල් වික්‍රමසිංහගේ ප්‍රතිපත්ති අවම වශයෙන් යම් දුරකට හෝ ආපසු හැරවා සමාජයේ පහළ ස්ථරවල ජීවන තත්ත්වය නංවනු ඇතැයි යන බලාපොරොත්තුවෙන් 2024 වසරේදී ජාතික ජන බලවේග රජයක් තෝරා පත් කර ගත්හ. එසේ වුවද, ලියොන් ට්‍රොට්ස්කි විසින් අර්ථ දක්වන ලද පරිදි, ජාතික ජන බලවේගය යනු “මහජන පෙරමුණක” (People’s Front) විශද (atypical) උදාහරණයකි. ජනාධිපතිවරණයටත් පෙර සිටම, එහි ප්‍රධාන කොටස්කරුවා වූ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, බුද්ධිමතුන් සහ වෘත්තිකයන් වැනි මධ්‍යම පන්තික කොටස් මෙන්ම ධනපති පන්තියේ තනි පුද්ගල සාමාජිකයන්ද තමන් වෙත ඈඳා ගනිමින් පන්තිමය සහයෝගිතාවයක් සඳහා වන ප්‍රවණතාවක් පෙන්නුම් කළේය.

මෙම තත්ත්වයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, ජාතික ජන බලවේගය ක්‍රමයෙන් ධනපති පන්තියේ අවශ්‍යතාවලට සහ ඒ හරහා අධිරාජ්‍යවාදයේ වුවමනාවන්ට අනුකූලව හැඩගැසුණු දේශපාලන බලවේගයක් බවට පරිවර්තනය විය. ජාතික ජන බලවේගයේ මෙම ගමන් මඟ සරල ගණිතයෙන් නොව, උසස් ගණිතයෙන් වටහා ගත යුත්තකි — එනම්, එහි සංරචකයන්ගේ ප්‍රමාණාත්මක එකතුවෙන් නොව, ‘බල සමාන්තරාස්‍ර නියමයේ’ (parallelogram of forces) සම්ප්‍රයුක්ත බලය මඟිනි. එහි අවසාන ප්‍රතිඵලය වී ඇත්තේ, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) තාලයට නැටීමට එයට ද සිදුවීමයි. මෙය ශ්‍රී ලංකාව නැවත වතාවක් මූලික වශයෙන් 2021-22 පැවති තත්ත්වයට සමාන තීරණාත්මක කඩඉමකට (tipping point) ඇද දමයි. එපමණක් නොව, ජාතික ජන බලවේග පාලනය යටතේ රට නව ණය චක්‍රයකට සූදානම් වෙමින් පවතින බවක් ද පෙනෙන්නට තිබේ.

The post රනිල්ගේ ප්‍රති-විප්ලවය සහ අනුරගේ පාවාදීම.. appeared first on විවරණ.