රේගු ප්‍රකාශනයේ 37 වන අයිතමය යටතේ ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද තොගය, ශ්‍රී ලංකා කලා මණ්ඩලය, බුද්ධශාසන, ආගමික හා සංස්කෘතික කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ රාජ්‍ය සාහිත්‍ය මණ්ඩලය සහ ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය විසින් කරන ලද නිර්දේශ මත පදනම්ව සමාලෝචනය කරන ලදී.

නිශ්චිත මාතෘකා දෙකක් හැර, තොගයේ ඇතුළත් අනෙකුත් සියලුම ප්‍රකාශන සමඟ “බයන්ගරාවතී” සහ “සයිනයිඩ්” යන පොත් නිකුත් කිරීම සඳහා අවසර ලබා දී ඇති බව රේගුව තහවුරු කර තිබේ.

කෙසේ වෙතත්, පොත් දෙකක් – “එලුට්ටල් නන් යුක්තම් සෙයිකිරෙන්” සහ “ඉප්පොතුම් ඉන්ගේ ඉරණ්ඩු තෙසංගලිල්” – තහනම් කර තිබේ. රේගු ආඥා පනතේ (235 වන පරිච්ඡේදය) උපලේඛනය සමඟ කියවිය යුතු දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයේ 120 වන වගන්තිය යටතේ දඬුවම් ලැබිය හැකි ක්‍රියාවන්ට තුඩු දිය හැකි යැයි සැලකෙන කරුණූ මෙම ප්‍රකාශනවල අඩංගු බව ආණ්ඩුවේ  බලධාරීන් ප්‍රකාශ කරයි.

මෙම තීරණය රේගු අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් එස්. පී. අරුක්ගොඩ විසින් ආනයනකරුට විධිමත් ලෙස දැනුම් දෙන ලද අතර එහි පිටපතක් දීපචෙල්වන් ප්‍රතීපන් මහතා වෙත නිකුත් කරන ලදී.

මේ අනුව මෙරටට ගෙන එන සියළුම පොත් රේගුව විසින් පරීක්ෂා කිරීමට සිදුවේ. විදේශිය සංචාරකයින් විසින් කියවිමට ගෙන එන පොත් පවා තහනම් කිරීමට මෙම තීරණය පූර්වාදර්ශයක් සපයයි.

ස්තූතිය: Sri Lanka Brief

The post දණ්ඩ නීතියෙන් ගලවා ගැනීමට කරන පොත් තහනම.. appeared first on විවරණ.

පහත පලවන්නේ ජාවිඩ් යූසුප් Sunday Times පුවත්පතට සැපයූ ලිපියක Ai පරිවර්තනයකි. සංස්කරණය ‘විවරණ’ විසිනි.
දේශපාලන ක්‍රියාකාරිකයෙකු වන ජාවිඩ් යූසුප් සෞදි ආරාබියේ හිටපු ශ්‍රී ලංකා තානාපතිවරයෙකි.

උදය ගම්මන්පිල මහතා තම ‘In Search of a Mastermind’ (මහ මොළකරුවෙකු සොයා) නැමැති කෘතිය එළිදක්වන බව නිවේදනය කළ විට, ඔහු විශාල හෙළිදරව්වක් සිදු කරනු ඇතැයි බොහෝ දෙනා විශ්වාස කළහ. එහෙත්, මුළු සිදුවීමම කිසිදු උද්වේගකර බවකින් තොර අපේක්ෂිත ප්‍රතිඵල ලබා නොදුන් එකක් බවට පත් විය. අවසානයේදී එය යුක්තිය සෙවීමේ උත්සාහයකට වඩා, වගකීමෙන් බැහැර වීමේ හෝ අවධානය වෙනතකට යොමු කිරීමේ උපාය මාර්ගයක් බවට පෙනී ගියේය.

මෙහි කාලය සහ අන්තර්ගතය මගින් වෙනස්ම අරමුණක් අනාවරණය වේ. මෙම ඛේදවාචකයේ විෂය පථය දැනටමත් තීරණය කර ඇති සීමිත මතවාදයකට කොටු කිරීමත්, නඩුව නැවත විවෘත කිරීමට පවරා ඇති විමර්ශකයින් ඉලක්ක කිරීමත් හරහා පෙනී යන්නේ, ගම්මන්පිල මහතා උත්සාහ කරන්නේ ‘මහ මොළකරු’ හෙළි කිරීමට වඩා නිශ්චිත දේශපාලන වටපිටාවක් ආරක්ෂා කිරීමට බවයි.

ගම්මන්පිලගේ මෙම ප්‍රයත්නයේ වඩාත්ම කැපී පෙනෙන කරුණක් වන්නේ එහි කාලීනත්වයයි. වසර ගණනාවක් පුරා කොමිෂන් සභා ක්‍රියාත්මක වෙද්දී සහ විවිධ වාර්තා රජයේ කාර්යාල අතර එහා මෙහා වෙද්දී, විනිවිදභාවය ඉල්ලා හඬ නැගූවන් අතර ඔහුගේ හඬ එතරම් ප්‍රබලව ඇසුණේ නැත. ඔහුගේ මෙම දැඩි උනන්දුව හදිසියේම ඉහළ ගොස් ඇති බව පෙනෙන්නේ, ජාතික ජන බලවේගය රජය විසින් නව විමර්ශන මෙහෙයවීම සඳහා ශානි අබේසේකර සහ රවි සෙනෙවිරත්න පත් කිරීමෙන් පසුවය.

ඔහු විසින්ම පිළිගෙන ඇති පරිදි, ඉහළ පෙළේ සහ දේශපාලනිකව සංවේදී නඩු සම්බන්ධයෙන් ඔවුන්ගේ අතීත මෙහෙයවීම් නිසා ප්‍රසිද්ධියට පත් මෙම විශේෂිත විමර්ශකයින් නැවතත් සේවයට කැඳවූ විට ගම්මන්පිලගේ අවධානය වෙනස් විය. මෙය මූලික ප්‍රශ්නයක් මතු කරයි: මෙහි සැබෑ අරමුණ සත්‍යය සෙවීමද, නැතිනම් අපහසුතාවයට පත්විය හැකි තොරතුරු හෙළිවිය හැකි ක්‍රියාවලියක් කඩාකප්පල් කිරීමද? දේශපාලන චරිතයක “යුක්තිය සෙවීම” ආරම්භ වන්නේ විමර්ශකයින් වෙනස් වූ විට පමණක් නම්, එම අභිලාෂය සත්‍යය සෙවීමකට වඩා ස්වාධීන පරීක්ෂණයකට එරෙහිව එල්ල කරන ආරක්ෂිත ප්‍රහාරයක් ලෙස පෙනී යයි.

නව විමර්ශනය අපකීර්තියට පත් කිරීම සඳහා, සෙනෙවිරත්න සහ අබේසේකර යන මහත්වරුන්ගේ විශ්වාසනීයත්වය හෑල්ලුවට ලක් කිරීමට ගම්මන්පිල මහතා දැඩි ලෙස අවධානය යොමු කර ඇත. කෙසේ වෙතත්, එසේ කිරීමේදී ඔහු පදනම් කරගෙන ඇත්තේ නොමඟ යවන සුළු මෙන්ම සම්පූර්ණයෙන්ම අසත්‍ය කරුණු මත ගොඩනැඟුණු මතවාදයන්ය.

පෙර පැවති කොමිසම් සොයාගැනීම් මත පදනම්ව මෙම විමර්ශකයන් දෙදෙනා පිළිබඳව පරීක්ෂණ පැවැත්විය යුතු බව ගම්මන්පිල ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රකාශ කර ඇත. මෙය කරුණු දැඩි ලෙස විකෘති කිරීමකි. දිවුරුම් දුන් සාක්ෂි මත පදනම් වූ ජනක ද සිල්වා කොමිෂන් සභා වාර්තාව මගින්, ගම්මන්පිල පවසන පරිදි ඔවුන්ට එරෙහිව අපරාධමය ක්‍රියාමාර්ග හෝ විශේෂිත විමර්ශනයන් නිර්දේශ කර නොතිබුණි.

ගෝඨාභය රාජපක්ෂ පාලන සමය තුළ ශානි අබේසේකරට සිදු වූ අසාධාරණ සැලකීම් සුළු කොට තැකීමට ද ගම්මන්පිල උත්සාහ කර ඇත. අබේසේකර මහතාව ගාල්ලේ නියෝජ්‍ය පොලිස්පතිවරයෙකුගේ පෞද්ගලික සහායකයෙකු ලෙස සේවය කිරීමට පහත් තනතුරකට පත් කිරීම එවකට බෙහෙවින් කතාබහට ලක්විය. ගම්මන්පිල මෙය හුදෙක් ඔහුගේ ගම් ප්‍රදේශයට සිදු කළ ස්ථාන මාරුවක් ලෙස හඳුන්වා දී ඇත. නමුත් සැබවින්ම එය, අපරාධ සහ දේශපාලනය අතර පවතින සබඳතාව පිළිබඳව ඕනෑවට වඩා තොරතුරු දැන සිටි පුද්ගලයෙකු කොන් කිරීම සඳහා සැලසුම් කරන ලද පැහැදිලි දේශපාලන දඩයමකි. ඇත්ත වශයෙන්ම, ජනාධිපති ධුරයට පත්වීමෙන් පසු ගෝඨාභය රාජපක්ෂ ලබා දුන් මුල්ම සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී පවා ශානි අබේසේකර විවේචනය කිරීමට විශේෂයෙන් උත්සාහ කළේය.

පණිවිඩකරුවන්ට පහර දීම මගින්, නව පරීක්ෂණයකින් සොයා ගන්නා කුමන කරුණක් වුවද, එය මහජනයා හමුවේ ඒ වන විටත් පලුදු වූ හෝ දූෂිත දෙයක් ලෙස බැහැර කිරීමට ගම්මන්පිල උත්සාහ දරයි.

ගම්මන්පිලගේ කෘතියේ මූලික තර්කය වන—සහරාන් හෂීම් සහ ඔහුගේ සමීපතම ජාලය මෙහි එකම මහ මොළකරුවන් වූ බව යන්න—අලුත් සොයාගැනීමක් නොවේ. සහරාන් සහ ඔහුගේ කණ්ඩායම මෙම ප්‍රහාර එල්ල කළ බවට කිසිවෙකු තර්ක කරන්නේ නැත. සැබෑ ප්‍රශ්නය, එනම් මැල්කම් රංජිත් කාදිනල්තුමන් ප්‍රමුඛ කතෝලික සභාව නිරන්තරයෙන්ම මතු කරන කරුණ වන්නේ, මෙහි සිටින “මහා මොළකරු” පිළිබඳවයි.

1. මෙම ප්‍රහාර මගින් නිර්මාණය වූ භීෂණ වාතාවරණයෙන් දේශපාලනිකව ප්‍රතිලාභ ලැබුවේ කවුද?
2. විදේශ බුද්ධි අංශ මගින් ලබාදුන් නිශ්චිත අනතුරු ඇඟවීම් 97ක් නොසලකා හරිනු ලැබුවේ මන්ද?
3. බෝම්බ ප්‍රහාර එල්ල වීමට පෙර, රාජ්‍ය බුද්ධි අංශ සහ ප්‍රහාරකයන් අතර සබඳතා පැවතියේද?

සහරාන් ඇතුළු මෙහෙයුම් මට්ටම කෙරෙහි පමණක් අවධානය යොමු කිරීමෙන්, ගම්මන්පිලගේ කෘතිය දේශපාලනිකව ආරක්ෂිත පැහැදිලි කිරීමක් වෙත නැවත ගමන් කරයි. එමඟින් 2019 අප්‍රේල් 21 සිට රට වෙළාගෙන ඇති ආයතනික අසාර්ථකත්වය සහ තිබිය හැකි හවුල්කාරීත්වය වැනි අපහසු මානයන් මඟහරිනු ලබයි.

ශ්‍රී ලංකාවේදී, මතකය බොහෝ විට අවියක් ලෙස භාවිතා කරනු ලැබේ. පාස්කු ඉරිදා ප්‍රහාර මාලාව විවිධ දේශපාලන යුග තුනක් පුරා විහිදී පවතී:

• යහපාලන යුගය: ජනාධිපති මෛත්‍රීපාල සිරිසේන සහ අගමැති රනිල් වික්‍රමසිංහ අතර සන්නිවේදනය බිඳ වැටීම මෙම යුගයේ කැපී පෙනෙන ලක්ෂණයයි.
• ගෝඨාභය රාජපක්ෂ යුගය: පාස්කු ප්‍රහාරයෙන් පසුව ජාතික ආරක්ෂාව පෙරදැරි කරගනිමින් බලයට පත් වූ නමුත්, සත්‍යය හෙළි කරනවා වෙනුවට එය යටපත් කිරීම සඳහා කොමිෂන් සභා භාවිතා කළ බවට චෝදනා එල්ල වූ යුගයයි.
• වර්තමාන යුගය: මෙහිදී ජාතික ජන බලවේගය (NPP), පවතින සාක්ෂි දෙස අලුත් සහ ස්වාධීන දෘෂ්ටියකින් බැලීමට පොරොන්දු වී තිබේ.

ගම්මන්පිලගේ කථිකාව ඔහු විසින් ඉස්මතු කරනු ලබන අසාර්ථකත්වයන් සම්බන්ධයෙන් බෙහෙවින් තෝරාගත් ස්වභාවයක් ගනී. මෙම පාලන මාරුවීම් පුරාම නොවෙනස්ව පැවති ආරක්ෂක යාන්ත්‍රණය පිළිබඳ අඛණ්ඩ විවේචනයක් ඉදිරිපත් කිරීම එය මඟහරියි. ඒ වෙනුවට, එය සිදු කරන්නේ තර්ජනය බාහිර සාධකයක් ලෙස පෙන්වන ජාතිකවාදී රාමුවකට බර තැබීමයි.

මෙම දේශපාලනික උපායමාර්ගවල අඳුරු පැත්තක් පවතී. ප්‍රහාරය හුදෙක් ආගමික සහ ශිෂ්ටාචාරමය ගැටුමක් ලෙස පමණක් හුවා දැක්වීමට උත්සාහ කිරීම හරහා, 2019 වසරේදී ශ්‍රී ලාංකික සමාජයේ එකමුතුකම (සමාජ දේහය) ඉරා දැමූ වාර්ගික/ආගමික ආතතීන් නැවත ඇවිළවීමේ අවදානමක් ගම්මන්පිල විසින් ඇති කරනු ලබයි.

වගකිවයුතු නායකත්වයක් විසින් ප්‍රචණ්ඩකාරී අන්තවාදීන් සුළු පිරිසක් සහ පුළුල් මුස්ලිම් ප්‍රජාව අතර පැහැදිලි වෙන්කර හඳුනාගැනීමක් සිදු කළ යුතුය. රාජ්‍ය සහ ආයතනික වගවීම කෙරෙහි සමාන අවධානයක් යොමු නොකර, දේශපාලන කථිකාවන් ආගමික රාමු කෙරෙහි පමණක් දැඩි ලෙස නැඹුරු වන විට, එය සැකය සහ කොන් කිරීම වර්ධනය වීමට ඉඩ සලසයි. මෙය හුදෙක් විශ්ලේෂණාත්මක අසාර්ථකත්වයක් පමණක් නොව, දේශපාලන වාසියක් වෙනුවෙන් පැරණි තුවාල යළි පෑරීමට හේතු විය හැකි සමාජීය උවදුරකි.

යුක්තිය සහ උපකරණාත්මක සත්‍යය අතර ඇති ප්‍රධාන වෙනස වන්නේ එහි අභිප්‍රායයි.

• යුක්තිය: බලවතුන්ට එය කොතරම් අපහසුතාවයක් ඇති කළද, සිදුවීමක සමස්ත චිත්‍රයම (සම්පූර්ණ සත්‍යය) අනාවරණය කර ගැනීමට යුක්තිය සැමවිටම උත්සාහ කරයි.
• උපකරණාත්මක සත්‍යය (Instrumental Truth): යනු නිශ්චිත ඉලක්කයක් සපුරා ගැනීම සඳහා මෙවලමක් ලෙස භාවිතා කරනු ලබන කරුණුවල එක් පැතිකඩක් පමණි. මෙම අවස්ථාවේදී නම්, එය භාවිතා වන්නේ නව විමර්ශනයකින් ඇතැම් දේශපාලන අවශ්‍යතා ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහාය.

මැල්කම් රංජිත් කාදිනල්තුමා නැවත නැවතත් ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ, සත්‍යය යටපත් කරමින් කෘතිමව සිදුකරන අවසන් කිරීමක් කතෝලික සභාව පිළිනොගන්නා බවයි. වින්දිතයන්ට අවශ්‍ය වන්නේ බෝම්බ කට්ටල පැළඳ සිටියේ කවුදැයි දැන ගැනීමට පමණක් නොවේ; පල්ලි සහ හෝටල් කරා යාමට ඔවුන්ට මාවත සකසා දුන්නේ කවුරුන්ද යන්න දැන ගැනීමටයි.

පාස්කු ඉරිදා ප්‍රහාරයේ පවතින සදාකාලික ඛේදවාචකය නම් ‘මහ මොළකරු’ යන යෙදුම පලිහක් ලෙස භාවිතා කිරීමයි. සහරාන් සමඟ මෙම නඩුව අවසන් වූ බවට මහජනතාව ඒත්තු ගැන්විය හැකි නම්, බුද්ධි අංශවල අසාර්ථකත්වයන් සහ මෙහි දේශපාලන ප්‍රතිලාභීන් පිළිබඳ විමර්ශනය සදහටම වළලා දැමිය හැකිය.

උදය ගම්මන්පිලගේ මැදිහත්වීම සත්‍යය සෙවීමේ ක්‍රියාවලිය ඉදිරියට ගෙන යන්නක් නොවේ. රවී සෙනෙවිරත්න සහ ශානි අබේසේකර වැනි විමර්ශකයන්ට කරුණුමය වශයෙන් සාවද්‍ය තොරතුරු යොදාගනිමින් පහර දීම හරහාත්, ආයතනික වගවීම මඟහැරීම සඳහා විමර්ශන පරාසය පටු කිරීම හරහාත්, මෙම කෘතිය දේශපාලනිකව අවධානය වෙනතකට යොමු කිරීමේ සම්භාව්‍ය උත්සාහයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.

යුක්තිය පසිඳලීම දිගින් දිගටම ප්‍රමාද වීම පිටුපස සිටින සැබෑ මහ මොළකරු කිසිසේත්ම එක් පුද්ගලයෙකු නොවිය හැකිය. එය, බලයට පත්වන නායකයින් විසින් වින්දිතයන්ගේ ඉල්ලීම්වලට වඩා තමන්ට වාසිදායක ලෙස මතවාද හැසිරවීමට ප්‍රමුඛත්වය ලබා දෙන, දේශපාලන පහසුව මත පදනම් වූ පද්ධතියක් විය හැකිය. දේශපාලන මැදිහත්වීම්වලින් සහ පුද්ගල චරිත ඝාතනවලින් තොරව විමර්ශන ඉදිරියට ගෙන යාමට ඉඩ ලබාදෙන තෙක්, පාස්කු ඉරිදා ප්‍රහාරයේ අමිහිරි මතකයන් ශ්‍රී ලංකාවේ හෘද සාක්ෂිය දිගින් දිගටම පීඩාවට පත් කරනු ඇත.

The post මඟහැරීමේ දේශපාලනය: පාස්කු ඉරිදා ප්‍රහාරය පිළිබඳ උදය ගම්මන්පිලගේ කථිකාව පිටුපස ඇති ඇත්ත.. appeared first on විවරණ.

මහාචාර්ය ප්‍රණීත් අබේසුන්දර මුඛ්‍ය දේශනය පවත්වන මේ අවස්ථාවේදී ආචාර්ය රත්න ශ්‍රී විජේසිංහ සහ සම්මානී විජේසිංහ ද  අදහස් දැක්වීමට නියමිතයග සංවිධානය ප්‍රජාතන්ත්‍රීය අයිතිවාසිකම් රැකගැනීමේ ව්‍යාපාරයෙනි. 

දිනය සහ වේලාව –   2026මාර්තු 12වන බ්‍රහස්පතින්දා සවස 3.00 සිට 6.00 දක්වා
ස්ථානය – අංක 14, නිදහස් මාවතල කොළඹ 07, ජාතික පුස්තකාල හා ප්‍රලේඛන සේවා මණ්ඩල ශ්‍රවනාගාරය

The post “සැබෑ මානවවාදියෙකුගේ කතාවක්” එස්.ජී පුංචිහේවා දිවි පවත ජනගත වේ.. appeared first on විවරණ.

ගෝලීය යුක්තිය සඳහා වූ ශ්‍රී ලංකා ජනමාධ්‍යවේදීන් ඉරානයේ න්‍යෂ්ටික වැඩ පිළිවෙළ පිළිබඳව රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික මට්ටමෙන් විසඳුමක් සොයා ගැනීමට සාකච්ඡා පවත්වන අතර එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්‍රායෙලය විසින් ඉරානයේ උත්තරීතර නායක අයතොල්ලා අලි කමේනි සාහසික ලෙස ඝාතනය කිරීම තරයේ හෙළා දකියි. 

අයතොල්ලා අලි කමේනි ඉරානයේ ආගමික නායකයා පමණක් නොවේ. සයන්වාදී අධිරාජ්‍යවාදයට සහ ආධිපත්‍යයට එරෙහිව නොසැලී පෙනි සිටි ලෝක නායකයෙකි. එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රඥප්තිය සහ ශිෂ්ට ගති පැවතුම් කඩ කරමින් එල්ල කළ මෙම නිවට ප්‍රහාරය දැනට ගාසා කෙරෙන නීති විරෝධී යුද්ධයේම දිගුවකි. ප්‍රෞඪ ඉතිහාසයකට සහ ශිෂ්ටාචාරයකට උරුමකම් කියන රටක ගෞරවනීය නායකයා ඝාතනය කරන්නේ වෙනිසුවෙලාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රීයව තේරී පත් වූ නායකයා සහ ඔහුගේ බිරිඳ පැහැර ගෙන යෑමේ පසුබිමකය. වෙනිසුවෙලාවේ ස්වෛරීත්වය නොසලකා හැරීම සහ ඉරානයේ උත්තරීතර නායකයා ඝාතනය කිරීම ශක්තිය යුක්තියයැයි කියන මිලේච්ඡත්වය නැවත තහවුරු කිරීමකි. සිද්ධිය හෙළා දැකින හිස් වදන් වලට සීමා කිරීමේ අන්තර්ජාතික ප්‍රතිචාරයද පිළිකුල් සහගතය.

දුෂ්කර අසීරු අවස්ථාවලදී ශ්‍රී ලංකාවට යුදමය සහ ආර්ථික වශයෙන්ද රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික මට්ටමෙන්ද සහාය ලබා දුන් රටක් වන ඉරානයේ උත්තරීතර නායක අයතොල්ලා සහ ඔහුගේ පවුලේ ඥාතින් මෙන්ම ප්‍රාථමික පාසලක ශිෂ්‍යාවන් 100ක් ප්‍රහාරයේ පළමු දිනයේ දීම කුරිරු බෝම්බ ප්‍රහාරවලින් මරා දැමීම හෙළා දකින ලෙස අපි රජයෙන් උදක්ම ඉල්ලා සිටිමු.

අවසාන වශයෙන් සැබෑ සමාජවාදීන් සේ වහාම සාමය තහවුරු කරන ලෙසත් ගැටුමට එක්සත් ජාතින් ගේ යාන්ත්‍රණය තුළින් විසඳුම් සෙවිමටත් බල කරන සේ ආණ්ඩුවෙන් ඉල්ලා සිටිමු.

මහින්ද හත්තක                      අමින් ඉසදීන්
කැඳවුම්කරු                           කැදවුම්කරු

The post අයතොල්ලා කමේනි ඝාතනය හෙළා දකිමු..! appeared first on විවරණ.

වෘත්තීය සමිති නායක මුරුත්තෙට්ටුවේ ආනන්ද හිමියන්ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් යුත් භික්ෂූන් පිරිසක් පෙබරවාරි 20 වන දින සංඝ සම්මේලනයක් පැවැත්වීමට සැලසුම් කරති. බලධාරීන් තමන්ව නොසලකා හරින බවත් තමන්ට නිග්‍රහ කරන බවත් ඔවුහු පවසති. ඔවුන්ගේ අරමුණ වී ඇත්තේ පවතින පාලනයෙන් රට, ජාතිය, ආගම, සංස්කෘතිය සහ හැදියාව බේරා ගැනීමයි.

ශ්‍රී ලංකාව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටක් බැවින්, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 14(1)(ආ) වගන්තිය මගින් සියලු පුරවැසියන්ට සහතික කර ඇති ‘සාමකාමීව රැස්වීමේ නිදහස’ භික්ෂූන් වහන්සේලාට ද හිමි වේ. 2010 වසරේදී රාජපක්ෂ පරපුර සිදු කළාක් මෙන්, පුරවැසියන් ලෙස තම මූලික අයිතිවාසිකම් ක්‍රියාවට නංවන භික්ෂූන් පිරිසකට බාධා කිරීමට උත්සාහ නොකර, ජාතික ජන බලවේගය/ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ රජය මෙම සත්‍යය සිහි තබා ගනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරමු.

2010 ජනාධිපතිවරණ පරාජයෙන් සති කිහිපයකට පසු රාජපක්ෂ පාලනය විසින් ජනරාල් සරත් ෆොන්සේකා මහතාව අත්අඩංගුවට ගත් අවස්ථාවේදී, මහානායක හිමිවරුන් සිවුදෙනාම එය ‘අසාධාරණ සහ පිළිගත නොහැකි’ ක්‍රියාවක් ලෙස හෙළා දුටහ. ‘ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සහ යහපාලනය යළි ස්ථාපිත කිරීම සඳහා’ පෙබරවාරි 18 වන දින මහනුවර මහ මළුවේදී පැවැත් වෙන සංඝ සම්මේලනයට සහභාගිවන ලෙස ඉල්ලමින් උන්වහන්සේලා සියලුම භික්ෂූන් වහන්සේලා වෙත ඒකාබද්ධ ලිපියක් යැවූහ. මෙය ඓතිහාසික අවස්ථාවකි.

එම සම්මේලනය පැවැත්වූයේ නැත. ත්‍රයිනිකායම නියෝජනය කරන ජ්‍යෙෂ්ඨ භික්ෂූන් වහන්සේලා තිදෙනෙකු මාධ්‍ය සාකච්ඡාවකදී එය දින නියමයක් නොමැතිව කල් දැමීමට හේතුව පැහැදිලි කළහ.

‘..රජය නියෝජනය කරන බොහෝ පිරිස් මෙන්ම රජය වෙනුවෙන් වැඩ කරන ඇතැම් පැවිදි පාර්ශවයන් ද මෙම රැස්වීම නැවැත්වීම සඳහා අපට දැඩි පීඩනයක් එල්ල කළහ..,’

යි අතංගනේ රතනපාල හිමියෝ එහිදී මැසිවිලි නැඟූහ.

‘..සංඝ සභාව ආරම්භ වීමට දින දෙකකට පෙර, සම්මේලනයට භික්ෂූන් වහන්සේලා රැගෙන යන බස් රථවලට බෝම්බ ප්‍රහාර එල්ල කරන බවට පන්සල්වලට දැනුම් දී ඇති බව ප්‍රදේශයේ බෞද්ධ ආරංචි මාර්ග හරහා අපට දැනගන්නට ලැබුණි… රජයේ හිතවාදීන් ඊට ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ පන්සල් 500ක් ප්‍රධාන බෞද්ධ නිකායන්ගෙන් වෙන් කර, රාජපක්ෂ  උපන් ප්‍රදේශය වන දකුණේ එතරම් ප්‍රසිද්ධ නැති නිකායක් සමඟ එක් කරන බවට තර්ජනය කරමිනි..’
කොළඹ ටෙලිග්‍රාෆ් – 2011.11.29].

එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවේ 2010 ජාත්‍යන්තර ආගමික නිදහස පිළිබඳ වාර්තාවේ මේ පිළිබඳ වැඩිදුර තොරතුරු දැක්වේ.

‘..රජයේ අමාත්‍යවරුන් පිරිසක් මහානායක හිමිවරුන් හමුවී එම සමුළුව පැවැත්වීමෙන් වළකින ලෙස දන්වා සිටියහ. මෙම සමුළුවට සහභාගී වීම සඳහා බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා රැගෙන එන ඕනෑම බස් රථයකට බෝම්බ එල්ල කරන බවට දිවයින පුරා පිහිටි ප්‍රාදේශීය විහාරස්ථාන වෙත නිර්නාමික තර්ජන ලැබුණු බව විවිධ පාර්ශවයන්ගෙන් වාර්තා විය. ඒ අනුව මහානායක හිමිවරුන් විසින් එය දින නියමයක් නොමැතිව කල් දමනු ලැබීය. තවද, මෙම සමුළුව කැඳවීමට කටයුතු කළ මල්වතු පාර්ශවයේ මහානායක හිමිපාණන් වෙත රජයෙන් තර්ජන එල්ල වූ බව වාර්තා විය. එහිදී උන්වහන්සේ නැවත වරක් දේශපාලන කරුණු සම්බන්ධයෙන් අදහස් දැක්වීමට උත්සාහ කළහොත්, උන්වහන්සේගේ නිකාය බෙදා වෙන් කර එහි බලපෑම සැලකිය යුතු ලෙස අවම කරන බවට රජය පාර්ශවයෙන් දැනුම් දී තිබුණි…’

මෙම කලබලකාරී සමය තුළ මුරුත්තෙට්ටුවේ ආනන්ද හිමියන් සිටියේ කොහේද යන්නත්, රාජපක්ෂගේ උවමනාව මත මහා නායක හිමිවරුන්ට බලපෑම් කර එම සම්මේලනය අවලංගු කරවීමට කටයුතු කළ භික්ෂූන් අතර උන්වහන්සේ සිටියේද යන්නත් පැහැදිලි නැත.

එම අප්‍රසන්න සිදුවීමට උන්වහන්සේ සෘජුව සම්බන්ධ වුවත් නැතත්, “..පසුගිය සෑම රජයක්ම මහා සංඝරත්නයේ හඬට සවන් දුන් බවට..” උන්වහන්සේ කරන ප්‍රකාශය දෙස බලන විට, එම සිදුවීම උන්වහන්සේගේ මතකයෙන් ගිලිහී ගොස් ඇති බවක් පෙනේ.

නාමල් රාජපක්ෂ සහ ඔහුගේ සහෝදරයන්ගේ ප්‍රියතම ව්‍යාපෘතියක් වූ මහනුවර රාත්‍රී මෝටර් රථ ධාවන තරඟ අපකීර්තිමත් ඉතිහාසය ද ඔහුගේ මෙම “අමතක වීම” තුළ වැසී ඇති බව පෙනේ.

2012 වසරේ ප්‍රථම වරට මෙම රාත්‍රී තරඟ පවත්වන විට, මල්වතු පාර්ශවයේ මහානායක හිමියන් එය ‘විකාරයක්’ ලෙස බැහැර කළහ.

“..මහනුවර ජනතාව පීඩාවට පත් කරමින් පවත්වනු ලබන මෙම රාත්‍රී තරඟ මම හෙළා දකිමි. මුළු මහනුවර නගරයම වැලි කොට්ටවලින් අවුරා ඇත, පදිකයන්ට ගමන් කිරීමට ඉඩක් නැත, තවද මෙම කුඩා නගරයේ මාර්ග අද සවස් කාලයේ සිට වසා දැමීමට නියමිතයි… මම ජනාධිපතිවරයා සමඟ කතා කළෙමි, එවිට ඔහු පැවසුවේ තමා මෙම තරඟ ගැන නොදන්නා බවයි…” (ඩේලි මිරර් – 2012.03.17).

2014 වසරේදී, ත්‍රෛනිකායික මහානායක හිමිවරුන් මෙම රාත්‍රී තරඟ නතර කරන ලෙස ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂගෙන් ප්‍රසිද්ධ ඉල්ලීමක් කළහ. එසේ වුවද, තරඟ දිගටම පැවැත්විණි.

2012 වසරේදී, රාජපක්ෂ පරපුර අගවිනිසුරු ශිරාණි බණ්ඩාරනායක එරෙහි නීතිවිරෝධී දෝෂාභියෝගය කඩිනමින් ඉදිරියට ගෙන යමින් සිටියදී, එම දෝෂාභියෝගය නතර කරන ලෙස සියලුම මහානායක හිමිවරු ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂගෙන් ‘කාරුණිකව’ ඉල්ලා සිටියහ. එහෙත් එම දිගටම ක්‍රියාත්මක වූ අතර, ශිරාණි බණ්ඩාරනායක ධුරයෙන් ඉවත් කර මොහාන් පීරිස්  අගවිනිසුරු ලෙස පත් කරන ලදී.

මුරුත්තෙට්ටුවේ ආනන්ද හිමියන් සහ පෙබරවාරි 20 වැනිදා පැවත්වීමට නියමිත සංඝ සම්මේලනයේ අනෙකුත් සංවිධායකයන්ට මෙම රාජපක්ෂ අතීතය අමතකවී නව දේශපාලන බුද්ධාගම් රැල්ලක් මතින් නැවත බලයට ඒමට උත්සාහ කරන දේශපාලනයක පඹයන් බවට පත්වීමට කටයුතු කරමින් සිටිති.

 “..1956 සිට, එනම් බණ්ඩාරනායක යුගයේ සිට, මහා සංඝරත්නය රට, ජාතිය සහ ආගම ගැන කතා කළා,” යනුවෙන් මුරුත්තෙට්ටුවේ ආනන්ද හිමියෝ පවසති. “සෑම රාජ්‍ය නායකයෙක්ම, සෑම පාලකයෙක්ම ඒ හඬට සවන් දුන්නා..”

බණ්ඩාරනායක මහතා සැබවින්ම එම ඝෝෂාවට සවන් දුන්නේය. නැතහොත්, ඔහු දේශපාලන භික්ෂූන් පිරිසක් සමඟ ගනුදෙනුවකට එළඹුණේය. ඔහු දේශපාලන භික්ෂූන්ගේ ‘සිංහල පමණක්’ ඉල්ලීම වැළඳගත් අතර, තම ‘පංච මහා බලවේගයේ’ මුදුනටම මහා සංඝරත්නය පත් කළේය.

ඒ සමඟම, ඔහු ආගමික දේශපාලනය’ නමැති භූතයා නිදහස් කළේය. එම භූතයා 1959 දී ඔහුගේ ජීවිතයම බිලිගත්තේය. ඊට පෙර, එය තවත් බොහෝ දේ විනාශ කර තිබුණි.

1957 ජූලි මාසයේදී ඇති කර ගෙන 1958 අප්‍රේල් මාසයේදී ඉරා දමන ලද බණ්ඩාරනායක-චෙල්වනායගම් ගිවිසුම දෙපාර්ශවයේම සිටි මධ්‍යස්ථ මතධාරීන් අපකීර්තියට පත්කොට අන්තවාදීන් ශක්තිමත් කිරීමට සමත් විය.

දේශපාලන භික්ෂූන්ගේ එම අවාසනාවන්ත මැදිහත්වීම සිදු නොවන්නට, බී-සී ගිවිසුම ක්‍රියාත්මක වීමට ඉඩ තිබුණි — එසේ වූයේ නම් 1958 කෝලාහලවලින් ආරම්භ වී පසුව සිදු වූ ව්‍යසන වළක්වා ගැනීමට ද හැකියාව තිබුණි.

‘සිංහල පමණක්’ ප්‍රතිපත්තියෙන් නිර්මාණය කරන ලද උ ද්වේගී වාතාවරණය, බණ්ඩාරනායක-චෙල්වනායගම් ගිවිසුම ඒකපාර්ශ්විකව අහෝසි කිරීමත් සමඟ තවත් උග්‍ර වූ අතර එය 1958 වාර්ගික ගැටුම් සඳහා මග පෑදුවේය. ඒ. සිවනන්දන්ගේ “When Memory Dies” නවකතාවේ එන දෙමළ කථකයෙකු, සාමාන්‍ය දෙමළ ජනතාවට ඒ මොහොතේ දැනුණු ව්‍යාකූලත්වය සහ පාවාදීමේ හැඟීම ඉතා සංවේදී ලෙස විස්තර කරයි:

“..මේ කිසිවක් සිදු විය නොහැක, මම වරින් වර දෑස් පියාගනිමින් මටම කියා ගත්තෙමි. වසර 2000ක ඉතිහාසය පුරා කිසි දිනක මෙවැනි දෙයක් සිදුවී නැත, විශේෂයෙන්ම මේ ආකාරයෙන් සිදු වූයේ නැත: සිංහල මිනිසුන් මගේ මිතුරන් විය, මම විවාහ වී සිටියේ සිංහල අයෙකු සමඟය, මගේ පුතා සිංහලයෙකි; මේ කිසිවක් සිදු විය නොහැක..”

වේලුපිල්ලේ ප්‍රභාකරන් ගේ ප්‍රථම සම්මුඛ සාකච්ඡාවේදී, අනීටා ප්‍රතාප් ඔහු අන්තවාදී වීමට සහ අවි අතට ගැනීමට 1958 ගැටුම් බලපෑ ආකාරය විමසුවාය. ඊට පිළිතුරු ලෙස ඔහු පවුලේ හිතවතෙකුගේ පෞද්ගලික අත්දැකීමක් සඳහන් කරයි.

“..ගැටුම් සමයේදී, සිංහල මැර පිරිසක් කොළඹ පිහිටි ඇයගේ නිවසට පහර දුන්නා. මැර පිරිස් නිවසට ගිනි තබා ඇගේ සැමියා ඝාතනය කළා. ඇය සහ දරුවන් දැඩි පිළිස්සුම් තුවාල සහිතව බේරුණා. ඇයගේ සිරුරේ තිබූ කැළැල් දුටු විට මම බෙහෙවින් කම්පනයට පත් වුණා..”

එම සිදුවීම සහ පානදුරේදී දෙමළ පූජකයෙකු තම කෝවිලෙන් එළියට ඇද දමා, මැර පිරිසක් විසින් පෙට්‍රල් වත් කර ගිනිතබා ඝාතනය කිරීමේ පුවත, තරුණ වේලුපිල්ලේගේ පසුකාලීන ගමන්මග තීරණය කිරීමට තදින්ම බලපෑ සාධක බව පෙනේ.

දේශපාලන භික්ෂූන් සමඟ ඇති කරගත් ගිවිසුම සහ ඔවුන්ගේ අන්තවාදී ඉල්ලීම්වලට යටත් වීමේ බණ්ඩාරනායක පුරුද්ද, දිගුකාලීන ඊළාම් යුද්ධයට මග පෑදුවා පමණක් නොවේ; එය අවම වශයෙන් ප්‍රායෝගික හේතූන් මත හෝ සිංහල භාෂාව ඉගෙන ගැනීමට බොහෝ දෙමළ ජනතාව තුළ තිබූ ස්වභාවික නැඹුරුව ද අවසන් කළේය.

දකුණු කොරියාවේ යොන්සේ විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉතිහාසය පිළිබඳ මහාචාර්ය එම්. එල්. රත්නපාලන් විසින් රචිත (ශ්‍රී ලංකාවේ වාර්ගික ප්‍රචණ්ඩත්වය පිළිබඳ එක්සත් රාජධානියේ සංක්‍රමණික දෙමළ ජනයා ගේ මතකයන් නම් ලිපිය සඳහා සම්මුඛ සාකච්ඡාවකට එක් වූ ‘රාසන්’ නම් දෙමළ ජාතිකයෙකු මෙසේ පැහැදිලි කළේය:

“..සිංහල භාෂාව පිළිබඳ දැනුම ලබා ගැනීම ඉතා ප්‍රායෝගික දෙයක් විය. ඔබ සිංහල ප්‍රදේශයක වෛද්‍යවරයකු ලෙස කටයුතු කරන්නේ නම්, සිංහල නොදැන සිටීම මෝඩකමකි, මන්ද එවිට ඔබට ඔබේ රැකියාව නිසි ලෙස කළ නොහැකි බැවිනි. ප්‍රශ්නය වූයේ සිංහල භාෂාව ප්‍රගුණ කිරීම ඔබේ වෘත්තීය දියුණුව සඳහා අනිවාර්ය කොන්දේසියක් බවට පත් වූ විටය… 1956 දී සිදු වූයේ එදිනෙදා ජීවිතයේදී සාමාන්‍යයෙන් සිදු වෙමින් පැවති දෙයක්, හදිසියේම නීතියක් බවට පත් කිරීමට උත්සාහ කිරීමයි… එය අප්‍රසන්න දෙයක් බවට පත් වූයේ එතැනදීය..”

‘සිංහල පමණක්’ පනත නොතිබුණේ නම් අප ස්වභාවිකවම පත්වන්නට තිබූ තත්ත්වය—එනම් බහුතරයක් භාෂා තුනම දන්නා ජනතාවක් බවට පත්වීම—සාක්ෂාත් කර ගැනීමට වසර 70කට පසුව, අපි අද දැඩි උත්සාහයක නිරත වෙමු. දේශපාලන භික්ෂූන්ගේ මැදිහත් වීම අප අද මුහුණ දෙන අධ්‍යාපන අර්බුදයට ද දායක විය.

මෙම ඉතිහාසය නැවත කිසිදාක නොවිය යුතුය. කිසිසේත්ම නොවිය යුතුය.

2007 අගෝස්තු මාසයේදී, එවකට ජාතික හෙළ උරුමයේ නායකයාව සිටි පූජ්‍ය එල්ලාවල මේධානන්ද හිමියන් සුවිශේෂී ප්‍රකාශයක් කළහ. මූලධර්මවාදී ක්‍රිස්තියානීන් විසින් බෞද්ධ භික්ෂූන්ට ඒඩ්ස් රෝගය බෝ කිරීමට සැලසුම් කරමින් සිටින බව ප්‍රකාශ කළහ.

“..කුරුණෑගල පැවති රැස්වීමකදී මූලධර්මවාදීන් මේ රටෙන් බුද්ධාගම තුරන් කිරීමට තීරණය කර ඇති බවට තොරතුරු ලැබුණා. ඔවුන්ගේ සැලැස්මේ එක් කොටසක් වන්නේ භික්ෂූන්ට HIV වෛරසය ආසාදනය කිරීමයි… භික්ෂූන් වහන්සේලා රුධිර පරීක්ෂණයකට හෝ රුධිර පාරවිලයනයකට යන අවස්ථාවලදී මෙම වෛරසය ආසාදනය විය හැකියි..” (ලංකා නිව්ස්පේපර්ස් – 2007.08.18).

කාලය ගෙවී ගියේය. ඒඩ්ස් පතුරුවන “ක්‍රිස්තියානි මූලධර්මවාදියා” වෙනුවට “නොමළ කොටි” ද, ඉන්පසු “වන්ධී කරන මුස්ලිම්” ද ආදේශ විය. සුළුතර තර්ජනයක් සහ සුළුතර සතුරෙකුගේ අවශ්‍යතාවය යනු දේශපාලන භික්ෂූන් සහ රාජපක්ෂ පරපුර එකට බැඳ තබන පොදු හුයයි. ඔවුන්ගේ පැවැත්ම සහ සාර්ථකත්වය රඳා පවතින්නේ සිංහල-බෞද්ධ ජනතාව අතර බිය සහ සැකය වැපිරීම මතය. කාලයෙන් කාලයට සතුරාගේ මුහුණුවර වෙනස් වුවද, එවැනි සතුරෙකු සිටීමේ වුවමනාව කිසිදා වෙනස් නොවේ. ඇත්ත වශයෙන්ම, සතුරෙකු නොමැති නම් “ගැලවුම්කරුවන්” අවශ්‍ය වන්නේ කාටද?

යුද්ධය ජයග්‍රාහී ලෙස අවසන් වී මාස කිහිපයකට පසු, 2009 වසරේදී නැවතත් “කොටි” භීතිකාව කරළියට ගෙන ඒමට උත්සාහයක් ගන්නා ලදී. මරාගෙන මැරෙන මෙහෙයුමක් සඳහා කොළඹට එවීමට සූදානම් කර තිබූ පුපුරණ ද්‍රව්‍ය පිරවූ වෑන් රථයක් සොයාගත් බව කොළඹ අපරාධ කොට්ඨාසය නිවේදනය කළේය. එවකට උතුරු පළාතේ නියෝජ්‍ය පොලිස්පති නිමල් ලෙව්කේ පැය 24ක් ගතවීමටත් පෙර මෙම පුවත “සැක සහිත සහ ගැටලු සහගත” එකක්යැයි බැහැර කළේය. එම සිදුවීම මුළුමනින්ම ගෙතූ එකක් බව තහවුරු වූයේ, කොළඹ අපරාධ කොට්ඨාසය වෑන් රථය අත්අඩංගුවට ගත්තද එහි රියදුරු නිදහස් කර ඇති බව හෙළිවීමත් සමඟය! එතැන් සිට 2012 අගභාගය දක්වා “සතුරා” යන අනන්‍යතාවය දෙමළ සිට ක්‍රිස්තියානි දක්වාත්, පසුව මුස්ලිම් දක්වාත් වරින් වර වෙනස් වූ අතර අවසානයේදී එය මුස්ලිම් විරෝධය මත ස්ථාවර විය.

2015 වසරේ අගභාගයේදී සහ 2016 වසරේ මුල් භාගයේදී ‘සිංහ ලේ’ ව්‍යාපාරය කරළියට පැමිණියේය. ඇතැම් මුස්ලිම් නිවාසවල ගේට්ටුවල ‘සිංහ ලේ’ යන පාඨය පින්තාරු කර තිබූ අතර, ත්‍රිරෝද රථවල ද ‘සිංහ ලේ’ ස්ටිකර් අලවා තිබෙනු දක්නට ලැබුණි. ආරම්භයේදී පැවති දැඩි උද්‍යා්ගයෙන් පසුව එම ව්‍යාපාරය ක්‍රමයෙන් අභාවයට ගියද, 2017/18 කාලසීමාවේ ඇති වූ ‘වඳ පෙති’ සමග ‘මුස්ලිම් සතුරා’ පිළිබඳ සංකල්පය යළි මතු කිරීමට එය සැලකිය යුතු දායකත්වයක් සැපයීය.

2020 වසරේදී A5 News නාලිකාව සමඟ පැවැති සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී, සිංහ ලේ ව්‍යාපාරයේ ප්‍රමුඛ  සාමාජිකයකු වූ මැඩිල්ලේ පඤ්ඤාලෝක හිමි, එම ව්‍යාපාරයේ ආරම්භය සඳහා ගෝඨාභය රාජපක්ෂ ඉටුකළ කාර්යභාරය හෙළිදරව් කළහ. තමන්ට ලැබිය යුතු අනුග්‍රහය සහ අවධානය අඩුවීම හේතුවෙන් ජනාධිපතිවරයා සමඟ අමනාප වී සිටි උන්වහන්සේ, එම අවස්ථාවේ සිටියේ සියල්ල හෙළිදරව් කරන මනෝභාවයකිනි.

සිංහ ලේ සංවිධානය පිහිටුවනු ලැබුවේ ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතාගේ මඟපෙන්වීම යටතේ බව උන්වහන්සේ එහිදී අනාවරණය කළහ. ගෝඨාභය රාජපක්ෂ ඒ වෙනුවෙන් ‘දීර්ඝ සාකච්ඡාවලට’ සහභාගී වූ බවත් තමන්ට ‘ඇතැම් මාර්ගෝපදේශ’ ලබා දුන් බවත් උන්වහන්සේ පැවසූහ. “පැය එකහමාරක් තිස්සේ ඔහු අපට උපා මාර්ග  කියා දුන්නා,” යැයි උන්වහන්සේ වැඩිදුරටත් සඳහන් කළහ.

පැවැත්වීමට නියමිත භික්ෂු සමුළුව සම්බන්ධයෙන් ඇති දැවැන්ත ප්‍රචාරණයත් සමඟ එක්තරා ප්‍රශ්නයක් පැන නැගීම නොවළැක් විය හැක: මෙය ‘සිංහ ලේ දෙවන අදියර’ ද? එසේ නම්, මෙම මෙහෙයුම පිටුපස සිටින සැබෑ සූත්‍රධාරියා කවුද?

භික්ෂු සමුළුවේ ප්‍රධාන සංවිධායක මුරුත්තෙට්ටුවේ ආනන්ද හිමියන් පවසන්නේ, තමන් සහ නම් කර නොමැති මෙම ව්‍යාපාරයේ සෙසු සාමාජිකයන් තම අභිලාෂයන් සමඟ එකඟ වන ඕනෑම දේශපාලනඥයෙකුට සහාය දෙන බවයි. “අතීතයේ සිටි සෑම රජෙකුම මහා සංඝරත්නයට මැනවින් සැලකූහ” යැයි උන්වහන්සේ පවසන නමුත් එය පූර්ණ සත්‍යයක් නොවේ; මන්ද, අතීත රජවරුන් බොහෝ දෙනෙකු තමන්ට විරුද්ධ වූ භික්ෂූන්ට අනුකම්පා විරහිතව හා දැඩි ලෙස සලකා ඇති බැවිනි.

මෙම භික්ෂූන්ට පැහැදිලිවම අවශ්‍ය වී ඇත්තේ තමන්ට අවශ්‍ය පරිදි නමාගත හැකි නායකයෙකි. එහෙත්, ඔවුන් ස්වාධීන පිරිසක් නොව කිසියම් දේශපාලන නායකයෙකුගේ අතකොළු වීමේ සැබෑ ඉඩක් ද පවතී.

මෙම දේශපාලන භික්ෂූන් අපායට තවත් දොරක් විවෘත කිරීමට ප්‍රථම, ඔවුන් මොහොතක් නැවතී කණ්ණාඩියකින් තමන් දෙසම බැලිය යුතුය. බලය සහ ධනය කෙරෙහි ඇති කෑදරකම නිසා, මේ රටත් මෙහි ජනතාවත් නැවත නැවතත් විනාශකාරී මාවතකට තල්ලු කළ සැබෑ සතුරාගේ මුහුණ එහිදී ඔවුන්ට දැකගත හැකි වනු ඇත.

තිසරණී ගුණසේකර

The post තවත් “සිංහලේ” යුගයක උදාවක්? appeared first on විවරණ.

මුල් බැසගත් වාර්ගික, ආගමික සහ භාෂාමය බෙදීම් සහිත ශ්‍රී ලංකාව වැනි,  බහුත්ව සමාජයන්හි පවතින ගැටලු සහ විසඳුම් සඳහා සවිඥානිකව සියල්ලන් ඇතුළත් කරගන්නා ප්‍රවේශයක් අවශ්‍යය. ශ්‍රී ලංකාවේ ඕනෑම රජයක් මුහුණ දෙන ප්‍රධාන අභියෝගයක් වන්නේ, ප්‍රබල අනන්‍යතාවන් සහිත විවිධ කණ්ඩායම් මුහුණ දෙන ගැටලු නිවැරදිව හඳුනා ගැනීම සහ ඒවාට විසඳුම් සෙවීමයි. බෙදී ගිය සමාජයක ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පද්ධතීන්ගේ ස්ථාවරත්වය තීරණය වන්නේ මැතිවරණ ජයග්‍රහණවලට වඩා, ආයතනගත ඇතුළත් කර ගැනීම්, සාකච්ඡා සහ එකඟතාවන් මත ය.

ජාතික ජන බලවේග රජය ලබාගත් ආකාරයේ විශාල මැතිවරණ ජනවරමක් තිබුණ ද, ගැටලු දෙස එක් දේශපාලන කණ්ඩායමක දෘෂ්ටිකෝණයෙන් පමණක් බැලුවහොත්, එමඟින් ඉදිරිපත් කෙරෙන ප්‍රතිපත්තිමය නිර්දේශවලින් පාලක පක්ෂයෙන් බැහැරව සිටින ප්‍රජාවගේ අත්දැකීම් මඟ හැරීමට ඉඩ ඇත. එහි ප්‍රතිඵලය වන්නේ ඒවාට එරෙහිව ප්‍රතිරෝධයක් ගොඩනැගීම, අසමාන ලෙස ක්‍රියාත්මක වීම සහ අවසානයේදී දේශපාලන පසුබෑමකට ලක් වීමයි.

මෑතකදී ජාතික සාම මණ්ඩලය විසින් උතුරේ, යාපනයේදී මැතිවරණ ක්‍රියාවලිය පිළිබඳ පුරවැසි ආකල්ප විමසීමට තරුණයින් සමග පැවැත්වූ කණ්ඩායම් සාකච්ඡාවකදී සුවිශේෂී කරුණු රැසක් අනාවරණය විය. මෙම ආයතනයේ කුඩා සමීක්ෂණ ප්‍රතිඵලවලින් ද රජයේ ප්‍රසාද මට්ටම  2026 පෙබරවාරි මුලදී 65% ක් ලෙස වාර්තා කළ වෙරිටේ රිසර්ච් ආයතනයේ ජාතික සමීක්ෂණයේ සොයාගැනීම් තහවුරු කරයි.

යාපනයේ ප්‍රතිචාර දැක්වූවන්ගෙන් බහුතරයක් ප්‍රකාශ කරන්නේ තමන් අතීතයට වඩා ආරක්ෂිතව සිටින බවත්, තමන්ට වඩාත් සාධාරණ ලෙස සලකන බවත්ය. සමහර අංශවල පැහැදිලි වර්ධනයක් දක්නට ලැබුණද, සියලුම අංශවල තත්ත්වය එසේ නොවේ. ප්‍රධාන වශයෙන් තරුණ හා උගත් පිරිසකගෙන් සමන්විත මෙම සමීක්ෂණයට අනුව:

• 78% ක් පවසන්නේ තම ජීවනෝපාය මාර්ග යහපත් වී ඇති බවයි.
• තවත් 78% ක් එදිනෙදා ජීවිතයේදී තමන් ආරක්ෂිත බව ප්‍රකාශ කරති.
• 75% ක් නව රජය පිළිබඳව තෘප්තිමත් වන අතර,
• 64% ක් විශ්වාස කරන්නේ රජය තම භාෂාවට සහ සංස්කෘතියට සාධාරණ ලෙස සලකන බවයි.

දශක තුනක දරුණු යුද්ධයකින් බැට කෑ කලාපයක මෙවැනි ජයග්‍රහණ අත්කර ගැනීම සුළුපටු කරුණක් නොවේ.

එසේ වුවද, එම සමීක්ෂණයෙන්ම ඉහත කී සුභවාදී ආකල්ප යටපත් කරන ගැඹුරු සැකසංකා සහ සීමාවන් ද අනාවරණය වේ. අතීත ගැටලු විසඳා ඇති ආකාරය පිළිබඳව තෘප්තිමත් වන්නේ 25% ක් වැනි සුළු පිරිසක් පමණි. ඉඩම් සහ හමුදාමය මැදිහත්වීම් සම්බන්ධ ගැටලුවල කිසිදු වෙනසක් සිදු නොවූ බව එම ප්‍රතිශතයම (25% ක්) පවසති.

වඩාත්ම කැපී පෙනෙන කරුණ නම්, ආගමික අරමුණු සඳහා අවසරයකින් තොරව ඉඩම් අත්පත් කර ගැනීම පිළිබඳව 90% කට ආසන්න පිරිසක් දැඩි කනස්සල්ලෙන් පසුවීමයි. එමෙන්ම, අනාගතය යහපත් වේද යන්න පිළිබඳව සැලකිය යුතු පිරිසක් අවිශ්වාසයෙන් පසුවෙති.

මෙම නිෂේධාත්මක ආකල්ප සුළු කරුණු ලෙස බැහැර කළ නොහැක. ඉඩම් අයිතිය, හමුදාකරණය ඉවත් කිරීම, වගවීම සහ දේශපාලන බලය කේන්ද්‍රගත වීම සම්බන්ධ මෙතෙක් විසඳී නොමැති ව්‍යුහාත්මක ප්‍රශ්න දෙසට මේවා ඇඟිල්ල දිගු කරයි. මෙම ගැටලුවලට කඩිනමින් විසඳුම් ලබා නොදුනහොත්, පවතින ස්ථාවරත්වය බිඳෙනසුලු එකක් විය හැකිය. මෙයින් හැඟවෙන්නේ දිගුකාලීන ස්ථාවරත්වය සහ නීත්‍යානුකූලභාවය තහවුරු කිරීම සඳහා අනෙකුත් පාර්ශවයන් සමඟ පොදු එකඟතාවක් ගොඩනගා ගැනීමේ සහ ජාතික ගැටලු විසඳීම සඳහා හවුල්කාරිත්වයක අවශ්‍යතාවයයි.

ජාතික හෝ ප්‍රාදේශීය මට්ටමේ ගැටලු විසඳීම දීර්ඝකාලීනව සාර්ථක වීමට නම්, එය වඩාත්ම බුද්ධිමත් වුවද එක් කණ්ඩායමක මතය මත පමණක් පදනම් නොවිය යුතුය. ගැටලු විසඳීම සඳහා විවිධ වාර්ගික, ආගමික, කුල සහ දේශපාලන පසුබිම්වල අයගේ සහභාගීත්වය අවශ්‍ය වන්නේ අදහස්වල විවිධත්වය සහ විසඳුම් රාශියක් ලබා ගැනීමටය. මෙයින් අදහස් කරන්නේ දූෂිත වීම හෝ යහපත අතහැර අයහපත වැළඳ ගැනීම නොවේ. එයින් අදහස් කරන්නේ පොදු සමාජය තුළ අදහස් පරීක්ෂාවට ලක් කිරීමයි.

පාලනයක සුජාතභාවය ලැබෙන්නේ මැතිවරණ ජයග්‍රහණයෙන් පමණක් නොව, තීරණ ගැනීමට පෙර සිදු කෙරෙන මහජන අදහස් ලබා ගැනීමේ ගුණාත්මකභාවය මතය. පශ්චාත් යුධ සමාජයන්හි සාර්ථක අත්දැකීම්වලින් පෙනී යන්නේ, ප්‍රතිපත්තිමය විසඳුම් පිළිබඳව සාකච්ඡා කිරීමට ප්‍රථම, විවිධ පාර්ශවයන් එක්ව ගැටලු නිර්වචනය කරන සංවාද මණ්ඩප හරහා දීර්ඝකාලීන සාමය සහ සංවර්ධනය ගොඩනැගෙන බවයි.

සිවිල් සමාජ සංවිධානයක් ලෙස, ජාතික සාම මණ්ඩලය ප්‍රජාව අතර දැනුවත්භාවය ඇති කිරීම සහ සබඳතා ගොඩනැගීම ඉලක්ක කරගත් විවිධ පොදු ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත වේ. මෙම ක්‍රියාකාරකම් සඳහා ප්‍රජා නායකයින්, ගෞරවනීය මහා සංඝරත්නය ඇතුළු ආගමික පූජකවරුන්, ප්‍රාදේශීය මට්ටමේ රාජ්‍ය නිලධාරීන් සහ බිම් මට්ටමේ දේශපාලන පක්ෂ නියෝජිතයෝ සහභාගී වෙති.

කෙසේ වෙතත්, අනෙකුත් සිවිල් සමාජ සංවිධාන මෙන්ම ජාතික සාම මණ්ඩලය ද සිය රැස්වීම් සඳහා ජාතික ජන බලවේගයේ සාමාජිකයින්ගේ සහභාගීත්වය ලබා ගැනීම දුෂ්කර කාර්යයක් බව අත්දකිමින් සිටී. පාලක පක්ෂ සාමාජිකයින් මෙම අවස්ථාවන්ට සහභාගී නොවීමට නිදහසට කරුණ වන්නේ, ඔවුන් විවිධ ක්‍රියාකාරකම් රාශියකට සම්බන්ධ වී සිටින බැවින් දැඩි ලෙස කාර්යබහුල වී සිටින බවයි. මෙහිදී පැන නගින ප්‍රශ්නය වන්නේ, පාලක පක්ෂයේ සාමාජිකයින් සැබවින්ම අධික වැඩකටයුතු ප්‍රමාණයකින් පීඩා විඳින්නේද, නැතහොත් එය අනෙක් පාර්ශවයන් සමඟ වැඩ කිරීමට ඇති අකමැත්තක් නිසා සිදුවන්නක්ද යන්නයි.

පාලක පක්ෂයේ සාමාජිකයන් තම පාලනය යටතේ නොමැති කණ්ඩායම් විසින් සංවිධානය කරනු ලබන කටයුතු සඳහා සහභාගී වීමට පක්ෂ ධූරාවලියෙන් විශේෂ අවසරයක් ලබා ගත යුතු බව පොදු පිළිගැනීමයි. තම සාමාජිකයන්ට වෙනත් සංවිධානවල ක්‍රියාකාරකම්වලට සම්බන්ධ වීමට ඉඩ දීමට පාලක පක්ෂය දක්වන අකමැත්තට හේතුව, පක්ෂ නායකත්වය දරන අදහස්වලට වඩා වෙනස් අදහස් ඔවුන් තුළ ඇති වේය යන බිය විය හැකිය. වෙනස් අදහස් මගින් පාලක පක්ෂයේ සාමාජිකයන් මතිභ්‍රමයට පත්වීම හෝ පක්ෂ අභ්‍යන්තරයේ මතභේද ඇතිවීම එම කනස්සල්ලට හේතුව වන්නට ඇත.

නමුත් බහුත්වවාදී සමාජයක තිරසාර ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා අවශ්‍ය වන්නේ මෙවැනි නිරාවරණය වීමකි. යාපනයේ මත විමසුමට ලක් කළ තරුණයින්ගෙන් සියයට 90ක්ම ඉඩම් ගැටලු පිළිබඳව කනස්සල්ලෙන් පසුවන්නේ නම්, පක්ෂ නියෝජිතයන්ව එවැනි අපහසු සාකච්ඡාවලින් මඟහරවා ආරක්ෂා කරනු වෙනුවට, ඔවුන් සමඟ සෘජුව සම්බන්ධ වීම නිවැරදිව ගැටලු හඳුනා ගැනීමට  අත්‍යවශ්‍ය වේ.

පසුගිය සතියේ අභාවප්‍රාප්ත වූ ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ (LSSP) නායක මහාචාර්ය තිස්ස විතාරණ මහතා, ජාතික මට්ටමේ ගැටලු විසඳීම සම්බන්ධයෙන් කදිම ආදර්ශයක් සැපයීය. රජයේ අමාත්‍යවරයෙකු ලෙස ඔහු, දශක තුනක යුද්ධයකට තුඩු දුන් දීර්ඝකාලීන ජනවාර්ගික ගැටුම නමැති අභියෝගයට මුහුණ දුන්නේය. ඔහු විසඳුම කෙරෙහි දැඩි අවධානයක් යොමු කළ අතර, සියලු දෙනා සමඟ සම්බන්ධ වෙමින් කටයුතු කළද, එම විසඳුම කුමක් විය යුතුද යන්න පිළිබඳව වූ සිය ස්ථාවරයෙන් කිසිවිටෙකත් බැහැර නොවීය.

ඔහුගේ පුත්‍රයා අවමංගල්‍ය උත්සවයේදී මා සමඟ පැවසුවේ, එය ඔහුට “ධ්‍රැව තාරකාව” බඳු බවත්, මාලිමාව සෑම විටම යොමු වී තිබූ දිශාව එය වූ බවත්ය. විවිධත්වයෙන් යුත් බහුත්වවාදී සමාජයක, බහුතර සහ සුළුතර ප්‍රජාවන් අතර ව්‍යුහාත්මක ආකාරයකින් බලය විමධ්‍යගත කිරීමේ සහ බලය බෙදාගැනීමේ අවශ්‍යතාවක් පවතින බව මහාචාර්ය විතාරණ විශ්වාස කළේය. වෙනත් පාර්ශ්වයන් සමඟ සාකච්ඡා කිරීම යනු මතවාදීව යටත් වීමක් නොවන බව ඔහුගේ ආදර්ශයෙන් පැහැදිලි වේ. ඒ සඳහා අවශ්‍ය වන්නේ සංවාදයට ඇති විවෘතභාවය සමඟ මුසු වූ පැහැදිලි අරමුණකි.

අද දින පවතින වාර්ගික හා ආගමික සාමය සඳහා මහාචාර්ය විතාරණ වැනි පුද්ගලයන් සහ වසර ගණනාවක් පුරා වඩාත් බලවත් පාර්ශ්වයන් හමුවේ අභියෝගාත්මක ලෙස කටයුතු කළ වෙනත් සමාන අදහස් ඇති පුද්ගලයන්ගේ හා කණ්ඩායම්වල උත්සාහය බෙහෙවින් ඉවහල් වී ඇත. වත්මන් රජය විසින් තහවුරු කරනු ලබන පුරවැසි සමානතාව, වර්ගවාදයෙන්, අන්තවාදයෙන්  සහ වෙනස් කොට සැලකීමෙන් තොර වීම සඳහා වන කැපවීම ගොඩනැගී ඇත්තේ මෙම පදනම මතය.

කෙසේ වෙතත්, සංකේතාත්මක පිළිගැනීම සහ දෛනික ආරක්ෂාව වැඩිදියුණු වීම පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවන බව ජාතික සාම මණ්ඩලයේ සමීක්ෂණයෙන් පෙනී යයි. මෙහිදී ප්‍රතිචාර දැක්වූවන් පුද්ගලික ආරක්ෂාව, අතුරුදහන් වූවන් පිළිබඳ සත්‍යය දැනගැනීම, ඉඩම් ආපසු ලබා දීම, භාෂා භාවිතය සහ හමුදා මැදිහත්වීම අවම කිරීම කෙරෙහි ප්‍රමුඛතාව ලබා දී ඇත. එමෙන්ම, උපාධියෙන් පසු රැකියා අවස්ථා, දේශීය ආර්ථික අවස්ථා, දේපළ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සහ විදේශගත වීම වෙනුවට යාපනයේම රැඳී සිටීමට ඉඩ සලසන සැබෑ දියුණුවක් ඔවුහු අපේක්ෂා කරති.

විසඳුම් ස්ථිරසාර වීමට නම්, එක් පාර්ශ්වයක් විසින් අනෙක් පාර්ශ්වයන් මත ඒවා ඒකපාර්ශ්විකව පටවනු ලැබිය නොහැකිය. ස්ථිරසාර විසඳුම් යනු ඒකපාර්ශ්වික විසඳුම් නොවේ. ඒවා මතුවිය යුත්තේ රටේ පවතින ගැඹුරුම ගැටලු පිළිබඳව කෙරෙන පොදු හඳුනාගැනීමක් තුළින් සහ දැනට පවතින සුපරීක්ෂාකාරී සුභවාදීත්වයට යටින් දිවෙන නිෂේධාත්මක හැඟීම්වලට විසඳුම් සෙවීමේ කැමැත්ත තුළිනි. ප්‍රගතිය ආපසු හැරවිය නොහැකි ලෙස තහවුරු කළ හැක්කේත්, සමස්ත දේශපාලන සමාජයේ එකඟතාව මත එය රඳා පවතින්නේත් එවිට පමණි.

විපක්ෂය සමඟ සම්බන්ධ වීම මගින් අතීතයේ පැවති අතිශය ගැටුම්කාරී සහ බෙදීම් සහිත දේශපාලන සංස්කෘතිය සමනය කිරීමට උපකාරී විය හැකිය. මෙයින් අදහස් කරන්නේ, පාලක පක්ෂය සිය සාමාජිකයන්ව වෙනස් මත දරන්නන්ගෙන් වෙන් කර තබමින් ඔවුන්ව ආරක්ෂා කරන්නේ කෙසේද යන්න ගැන පමණක් නොව, විවිධ මට්ටම්වලදී ගැටලු විසඳීම සඳහා අනෙක් පාර්ශ්වයන්ද තමන් සමඟ එක් කර ගනිමින් සිය දැක්ම සහ සාමාජිකත්වය පුළුල් කර ගන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳවද අවධානය යොමු කළ යුතු බවයි. මේ සඳහා අවශ්‍ය වන්නේ මඟහැරීම හෝ පසුබැසීම නොව, සක්‍රීයව සම්බන්ධ වීමයි.

ආචාර්ය ජෙහාන් පෙරේරා

The post තිරසාර විසඳුමතට පොදු එකඟතාවයක් අවශ්‍යයි.. appeared first on විවරණ.

ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිසම මේ බව පවසන්නේ, එම කොමිසමේ ප්‍රකාශනයේ නිදහස පිළිබඳ අනු කමිටුවේ සාමාජිකයෙකු වන තරිඳු ජයවර්ධන පොලිසියට කාඳවීම පිලිබඳව නිකුත් කල නිවේදනයකිනි.

එම සම්පුර්ණ නිවේදනය පහත දිගුවෙන් දැක්වේ.
ශ්‍රී ලංකාව තුළ ප්‍රකාශනයේ නිදහස සහ අන්තර්ජාලය තුළ ආරක්ෂාව

The post “..මාර්ග ගත ක්‍රම සුරක්ෂිත භාවය යටතේ මාධ්‍ය නිදහස යටපත්  කිරීම වැරදිය..” : මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව appeared first on විවරණ.

මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ ‘බව තරණය‘ රචනා කරන විට 83 වන වියේ පසු වූ අතර, ඔහු ලාංකීය සාහිත්‍ය ලෝකයේ අග්‍රගන්‍ය ප්‍රාඥයා ලෙස දැඩි ගෞරවාදරයට පාත්‍ර වී සිටි කාලයකි. මිථ්‍යා ප්‍රබන්ධවලින් තොර බුද්ධ චරිතයක් ලිවීමට ඔහු කලක සිට අපේක්ෂාවෙන් සිටි අතර, තම කීර්තිමත් දිවියේ උච්චතම අවස්ථාව ඒ සඳහා සුදුසුම මොහොත ලෙස ඔහු සලකන්නට ඇත.

අවාසනාවකට මෙන්, ඔහුගේ වයස හෝ ඔහුගේ ප්‍රගල්භභාවය, අන්ධ භක්තිකයන්ගේ සහ අවස්ථාවාදීන්ගේ වියරු කෝපයෙන් ආරක්ෂා වීමට පළිහක් නොවීය. ‘භික්ෂු දේශපාලනය පිළිබඳ විද්‍යාලංකාර ප්‍රකාශනය’ හරහා දේශපාලනික භික්ෂුවකගේ උපතට සුවිශේෂී දායකත්වයක් ලබා දුන් යක්කඩුවේ ප්‍රඥාරාම හිමියන්ගේ මූලිකත්වයෙන් යුතුව, භික්ෂූන් වහන්සේලා සහ ගිහි පිරිසක් ‘බව තරණය’ තහනම් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියහ. ඇතැමුන්ට අවශ්‍ය වූයේ අසූ වියැති මෙම කතුවරයා සිරගත කිරීමටය.

ඇතැම් විපක්ෂ දේශපාලනඥයන් ද මෙම ගැටුමට එක් වූයේ, මෙය බුද්ධාගමට අපහාස කිරීම සඳහා දියත් කළ කොමියුනිස්ට් කුමන්ත්‍රණයක් බව පවසමිනි. එක් අයෙකු මෙම කෘතිය රුසියානු “වොඩ්කා” වලින් මත් වූ මනසක ප්‍රතිඵලයක්යැයි චෝදනා කළේය.

අස්ගිරි පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් අගමැතිනි සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මහත්මියට ලිපියක් යොමු කළ විට, ඒ පිළිබඳව ක්‍රියා කිරීමට රජයට බලපෑමක් විය. මේ සම්බන්ධයෙන් සොයා බැලීමට කමිටුවක් පත් කරන ලදී. විරෝධතා දැඩි වෙද්දී, හදිසි නීති රෙගුලාසි යටතේ මෙම කෘතිය තහනම් කිරීම පිළිබඳව රජයේ අංශ තුළ කතාබහක් ඇති විය.

එම අවස්ථාවේදී ආරක්ෂක හා විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ සහකාර ලේකම්වරයෙකු වූ එරික් ජේ. ද සිල්වා, පොත කියවා ඒ පිළිබඳව දැනුවත් මතයක් ඉදිරිපත් කිරීමට ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් විය. පොත කියවීමෙන් පසු ඔහු නිල සටහනක් තබමින් එය “..බුදුරදුන් පිළිබඳව ගොඩනැඟී ඇති අද්භූත විශ්වාසයන්ගෙන් බැහැරව උන්වහන්සේව විමසා බැලීමට ගත් ඉතා කල්පනාකාරී උත්සාහයක්..” ලෙස අර්ථ දැක්වූ අතර, පොත තහනම් කිරීමට එරෙහිව දැඩිව උපදෙස් දුන්නේය.

අගමැතිනි බණ්ඩාරනායක මහත්මිය එයට එකඟ වූ අතර, එය ඇයගේ කීර්තිනාමයට සදාකාලික ගෞරවයක් එක් කළ තීරණයකි. රජය තම මතයට නමා ගැනීමට දැරූ උත්සාහය අසාර්ථක වීමත් සමඟ එම විරෝධතා ගින්න ක්‍රමයෙන් නිවී ගියේය. ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරියෙකු කළ බුද්ධිමත් මැදිහත්වීමෙන්, මෙරට බිහි වූ ශ්‍රේෂ්ඨතම ලේඛකයෙකුට පීඩා කිරීම නිසා රටට අත් වීමට ගිය නින්දිත අපකීර්තියෙන් ශ්‍රී ලංකාව ගැලවිණ.

දැන් 2019 වසර දෙස බලමු. පාස්කු ඉරිදා සමූහ ඝාතනයෙන් පසුව ඇති වූ වාතාවරණය තුළ, ‘වැඩ කරන අපේ විරුවාගේ’ සම්ප්‍රාප්තිය සඳහා මඟ සකසනු වස් ඇතැම් පාර්ශව මුස්ලිම් විරෝධී ගින්න දිගින් දිගටම ඇවිළ වූහ.

“වඳ පෙති” සහ “ගර්භාෂ යුද්ධය” වැනි මාරාන්තික මෝඩකම් රජයමින් තිබූ මෙවැනි වාතාවරණයක් මැදට රජයේ අලුත් චක්‍රලේඛයක් එක් විය. එමඟින් රජයේ ආයතනයක සේවය කරන හෝ එහි පැමිණෙන සෑම කාන්තාවක්ම සාරියකින් සැරසී සිටීම අනිවාර්ය කරන ලදී.

මෙම චක්‍රලේඛය රාජ්‍ය පරිපාලන අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්වරයාගේ සංකල්පයකි. ජනාධිපති මෛත්‍රීපාල සිරිසේන සහ අග්‍රාමාත්‍ය රනිල් වික්‍රමසිංහ මෙම චක්‍රලේඛය අත්හිටුවීමට නියෝග කළද, ලේකම් ජේ.ජේ. රත්නසිරි එය ප්‍රතික්ෂේප කළේය.

පාර්ලිමේන්තු තේරීම් කාරක සභාව හමුවට කැඳවනු ලැබූ අවස්ථාවේදී, යුරෝපීය ඇඳුමෙන්  සැරසී සිටි මෙම ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරියා දේශපාලනඥයන් සමඟ සෘජුව වාද කළේය. කාන්තාවන් සඳහා පැනවූ මෙම “සිංහල-බෞද්ධ ඇඳුම් රීතියේ” ඇති අසාධාරණය, නොගැලපෙන බව හෝ එහි ඇති හාස්‍යජනක බව පිළිගැනීම ඔහු තරයේ ප්‍රතික්ෂේප කළේය.

මෙම කෙටි සිදුවීම් ද්විත්වය මගින් දශක කිහිපයක් තිස්සේ අපගේ රාජ්‍ය සේවය කෙතරම් දුරට පිරිහීමට ලක්ව ඇත්ද යන්න මැනවින් පෙන්නුම් කරයි. එමෙන්ම ලාංකීය නිලධාරිවාදයේ තිඹිරිගෙය බඳු වූ අපගේ රජයේ අධ්‍යාපන ක්‍රමය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමේ ඇති දැඩි අවශ්‍යතාවයද මෙයින් අවධාරණය කෙරේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ උපකාරක පන්ති කර්මාන්තය රුපියල් බිලියන 122ක වටිනාකමකින් යුක්ත බව වාර්තා වේ.

බොහෝ රජයේ පාසල්වල (ප්‍රමුඛ පෙළේ යැයි සැලකෙන පාසල් ද ඇතුළුව) උසස් පෙළ සිසුන් වැඩි කාලයෙන් උපකාරක පන්ති සඳහා වැය කරන බව ප්‍රසිද්ධ රහසකි. දිලිනි මධුකා අක්මීමන පවසන ආකාරයට, මෙම තත්වයට බලපා ඇති ප්‍රධාන හේතු වන්නේ පාසල් පන්තිවල ඉගැන්වීමේ ගුණාත්මකභාවය අඩු වීම සහ ඵලදායීතාවය අවම වීම, සමාජ-ආර්ථික බලපෑම් සහ උපකාරක පන්තිවල ඇති වැඩි නම්‍යශීලී බවයි. ඇයගේ සමීක්ෂණයට සහභාගී වූවන්ගෙන් 95% කට වඩා වැඩි පිරිසක්  පාඩම් සූදානම් කිරීම සහ විෂය දැනුම, ඉගැන්වීමේ ගුණාත්මකභාවය, යහපත් ගුරු-සිසු සබඳතා පවත්වා ගැනීම සහ නව්‍ය මෙන්ම ආකර්ෂණීය ඉගැන්වීම් ක්‍රම භාවිත කිරීම යන අංශවලින් උපකාරක පන්ති ගුරුවරුන් වඩාත් සාර්ථකව කටයුතු කරන බව පිළිගත්හ. මෙහි ඇති පරස්පරය  නම්, පාසල් පන්තිවල ගුණාත්මකභාවය ඉහළ ගියත් තමන් පාසලට වඩා උපකාරක පන්තියට ප්‍රමුඛතාව දෙන බව සහභාගී වූවන්ගෙන් 90% කට අධික පිරිසක් අවධාරණය කිරීමයි. ඒ අනුව, මෙම ගැටලුව හුදෙක් භෞතික කරුණු මත පදනම් වූවක් පමණක් නොව, එය ආකල්පමය ගැටලුවක් ද වේ.

රජයේ අධ්‍යාපනය යනු සේවාවකි. එහෙත් උපකාරක පන්ති යනු වෙනත් ඕනෑම ව්‍යාපාරයක් මෙන් පාරිභෝගිකයන් ආකර්ෂණය කර ගැනීමට සහ තම නිෂ්පාදනය විකිණීම සඳහා නවීන අලෙවිකරණ උපාය මාර්ග භාවිතා කරන රුපියල් බිලියන ගණනක ව්‍යාපාරයකි. ආචාර්ය ඉසුරු සෙනරත් පෙන්වා දෙන පරිදි,

“…උපකාරක පන්ති මධ්‍යස්ථාන ශික්ෂණ විද්‍යාත්මක නවෝත්පාදන හෝ ඉගැන්වීමේ ගුණාත්මකභාවය ඉහළ නැංවීමට වඩා නවීන අලෙවිකරණ උපාය මාර්ග සඳහා වැඩි වැඩියෙන් ප්‍රමුඛතාවය ලබා දෙයි. ඉහළම සිසුන් ලියාපදිංචි වීමේ අනුපාත සහ ආදායම් වැඩිවීමක් ඇති මධ්‍යස්ථාන නිරන්තරයෙන් තම අලෙවිකරණ ප්‍රචාරණය සඳහා සැලකිය යුතු සම්පත් ප්‍රමාණයක් වෙන් කරන අතර, ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රමුඛයන් ඔවුන්ගේ මෙහෙයුම් අයවැයෙන් 25% ත් 38% ත් අතර ප්‍රමාණයක් ප්‍රචාරක කටයුතු සඳහා වෙන් කරයි..”

උපකාරක පන්ති ක්ෂේත්‍රයේ ඇති මෙම වර්ණවත් හා ආකර්ෂණීය ස්වභාවය හමුවේ, රජයේ පාසල් අධ්‍යාපනය මන්දෝත්සාහි සහ කම්මැලි අවශ්‍යතාවයක් සේ පෙනෙන්නට පුළුවන.

කෙසේ වෙතත්, වඩා හොඳ ප්‍රචාරණයක් තිබූ පමණින් අදහස් වන්නේ එහි නිෂ්පාදනය වඩා උසස් බව නොවේ. උදාහරණයක් ලෙස, ජනප්‍රිය ජීව විද්‍යා උපකාරක පන්ති ගුරුවරයෙකු වන තිස්ස ජනනායක තම පන්තියකදී ප්‍රකාශ කළේ, පැලෝපීය නාලය මිරිකීමෙන් කාන්තාවන් වඳභාවයට පත් කළ හැකි බවයි. ඔහු මෙම ප්‍රකාශය කළේ ‘ෂාෆි උන්මාදය’ රට තුළ දැඩි ලෙස පැතිර තිබූ සමයේදීය. ඒ සඳහා කිසිදු උපකරණයක් අවශ්‍ය නොවන බවත්, නාලය ඇඹරීම පමණක් ප්‍රමාණවත් බවත්, එය තත්පර කිහිපයකින් කළ හැකි ‘ඉතා සරල දෙයක්’ බවත් අවධාරණය කළේය.

සමහර විට ජීව විද්‍යා ගුරුවරයා තමන් උගන්වන විෂය ගැන කිසිවක් නොදනී, නැතහොත් ඔහු දේශපාලන න්‍යාය පත්‍රයක් ඉදිරියට ගෙන යාම සඳහා බොරු කියයි.

එකල පැවති කාලසීමාව සහ සන්දර්භය සිහියේ තබා ගන්න. මුස්ලිම්වරුන් සිංහල බෞද්ධ කාන්තාවන් වඳභාවයට පත් කරන බව පැවසීම ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර වැනි අයගේ ප්‍රධාන සටන් පාඨයක් වී තිබිණි. 2013 වසරේ සිට සිංහල බෞද්ධ අන්තවාදීන් ‘වඳ කොත්තු’ සහ ‘වඳ බ්‍රෙසියර්’ වැනි විෂබීජ සමාජගත කරමින් සිටියහ. 2018 අම්පාරේ ඇති වූ කුඩා කෝලාහලයට හේතු වූයේ ද මුස්ලිම් ආගමිකයෙකු සතු ආපනශාලාවකින් මිලදී ගත් කොත්තුවක ‘වඳ පෙත්තක්’ හමු වූ බවට පාරිභෝගිකයෙකු නැගූ හාස්‍යජනක චෝදනාවයි. උපකාරක පන්ති ක්ෂේත්‍රය තුළ පවතින කිසිදු පාලනයක් හෝ මැදිහත්වීමක් නොමැති තත්ත්වය නිසා, තිස්ස ජනනායක වැනි අයට මනස විකෘති කරන සහ ප්‍රචණ්ඩත්වයට මඟ පාදන අසත්‍ය ප්‍රචාර ජනප්‍රිය කිරීමට නිදහස් වේදිකාවක් දිගින් දිගටම ලැබී තිබේ. 2019 දී ඉලක්කය වූයේ මුස්ලිම් ආගමිකයන්ය; 2029 වන විට එය දෙමළ හෝ කිතුනු ජනයා විය හැකිය.

අද අපි ලාංකීය නිදහසේ 78 වැනි සංවත්සරය සමරමු. 1948 පැවති ලංකාවට වඩා 2026 ශ්‍රී ලංකාව බොහෝ සෙයින් යහපත් මෙන්ම බොහෝ සෙයින් අයහපත් ද වෙයි. දැන් දරිද්‍රතාවය අඩුය, නිවාස නොමැති පිරිස අඩුය, සාක්ෂරතාවය වැඩිය, එමෙන්ම වඩා හොඳ ජීවන තත්ත්වයක් ද ඇත. නමුත් අපි ජාතික හා ආගමික වශයෙන් වඩාත් බෙදී වෙන්වී සිටිමු; එකිනෙකා පිළිබඳව වඩාත් නොදැනුවත්ය, සැක සහිතය, බියෙන් පසුවෙමු. අපි වඩාත් මිථ්‍යාදෘෂ්ටික වී ඇති අතර, ඊළඟට පැමිණෙන ඕනෑම ‘දිවඔසුවකට’ හෝ ‘ගැලවුම්කරුවෙකුට’ ඉතා පහසුවෙන් රැවටීමට ලක්විය හැකි තත්ත්වයක සිටිමු.

අපි එකිනෙකාගේ ආගම් සහ ඉතිහාසය පිළිබඳව දන්නේ ඉතා අල්ප වශයෙනි. මෙම වැරදි වැටහීම් නමැති අඳුරු පටලය දුරු කිරීමට අපගේ අධ්‍යාපන ක්‍රමය කිසිදු උත්සාහයක් ගෙන නොමැත. උපකාරක පන්ති ක්ෂේත්‍රයේ බලවත් පිරිසක් මෙම වැරදි අවබෝධ තවදුරටත් උග්‍ර කිරීමට කටයුතු කරන බව පෙනේ. නියාමනයන් මගින් පමණක් මෙය නිවැරදි කළ නොහැකි වුවත්, ඒවා අත්‍යවශ්‍ය පළමු පියවරකි.

අධ්‍යාපන වෙළඳාමේ මුල්ගාමියෙකු වූ බන්දුල ගුණවර්ධන දෙවතාවක් මෙරට අධ්‍යාපන අමාත්‍යවරයාව සිටියේය. (මෙය වාණිජ මණ්ඩලයේ ප්‍රධානියෙකු කම්කරු අමාත්‍යවරයා ලෙස පත් කිරීම වැනි ඉහළම පරස්පරතාවයකි). බස්නාහිර පළාතේ රාජ්‍ය අංශයේ ගුරුවරුන්ට තමන්ගේම සිසුන්ට පෞද්ගලික උපකාරක පන්ති පැවැත්වීම තහනම් කරමින් අග්‍රාමාත්‍ය අමරසූරිය විසින් නිකුත් කරන ලද චක්‍රලේඛයක් පැය 24ක් යන්නටත් පෙර ඉල්ලා අස්කර ගන්නා ලදී. උපකාරක පන්ති ක්ෂේත්‍රයේ පවතින බලවත් හස්තය හේතුවෙන්,  අවසානයේ සියල්ල පෙර පරිදිම පවතී.

ඩාවෝස් (Davos) නුවරදී අග්‍රාමාත්‍ය හරිනි අමරසූරිය දැක්වූ විශිෂ්ට දායකත්වය රජයට මෙන්ම රටට ද ගෞරවයකි. එවැනි බුද්ධිමතෙකු ‘විද්‍යාත්මක වර්ගවාදය’ නමැති විනාශකාරී මතවාදය පිළිබඳව මනාව දැනුවත් වනු ඇත. ස්වභාව ධර්මවේදී සත්ත්ව විද්‍යාඥයෙකු වූ ජෝර්ජ් කුවියර්  විසින් උසස් සහ පහත් වර්ගයන් පිළිබඳ විශ්වාසයට ව්‍යාජ විද්‍යාත්මක පදනමක් ලබා දුන් ආකාරයත්; වෛද්‍යවරයෙකු මෙන්ම ස්වභාව ධර්මවේදියෙකු වූ ජොහාන් ෆ්‍රෙඩ්රික් බ්ලුමෙන්බැක්  මෙම සාවද්‍ය අදහස්, විද්‍යාත්මකව බැහැර කොට ‘භෞතික මානව විද්‍යාව’ බවට පත් කළ ආකාරයත් ඇය නිසැකවම දන්නවා ඇත.

ප්‍රශ්නය වන්නේ, සුප්‍රජනක විද්‍යාවට (eugenics) පදනම වූ සහ වහල්භාවය මෙන්ම වර්ගභේදවාදය  වැනි ඓතිහාසික අපරාධ සාධාරණීකරණය කිරීමට යොදාගත් මෙම වර්ගවාදී වර්ගීකරණයන් 6 වැනි ශ්‍රේණියේ ඉතිහාස පාඩම් මාලාවේ අඩංගු බව ඇය දන්නවාද යන්නයි.

‘ලෝකයේ වෙසෙන විවිධ මානව වර්ග’ මැයෙන් යුත් කොටස බලන්න. කොකේසොයිඩ්, ඔස්ට්‍රලොයිඩ්, මොන්ගොලොයිඩ්, නෙග්‍රොයිඩ්: 19 වැනි සියවසේදී බොහෝ කලකට පෙර ප්‍රතික්ෂේප වූ මෙම වර්ගීකරණයන්, 21 වැනි සියවසේ අපේ දරුවන්ට උගන්වනු ලබන්නේ සත්‍යය, හා සහතික වශයෙන්ම සත්‍යය ලෙසය. මෙම පාඩම් මාලාව අපට පවසන පරිදි ‘නීග්‍රෝ’ වර්ගයට මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ පැතලි නාසයක්, විශාල පළල් තොල් සහ තද රැළි ගැසුණු කෙස් ඇත. ලෝකයේ  කොතැනක හෝ මෙම වර්ගවාදී වර්ගීකරණය කිසිදු අභියෝගයකට ලක් නොවී පවතින බව බැරන් කුවියර් (Baron Cuvier) දැන සිටියේ නම් ඔහු බෙහෙවින් සතුටු වනු ඇත. ඔහු ‘නීග්‍රොයිඩ්’ වර්ගය විස්තර කළේ මෙසේය:

‘..නීග්‍රෝ වර්ගය; කළු පැහැති සම, රැළි සහිත හෝ ලොම් වැනි කෙස්, පටු වූ හිස්කබලක් සහ පැතලි නාසයක්… මෙන්ම ඝන තොල්වලින් ලක්ෂණ වේ..’

ඒ අතරම, එම කොටසේ පළමු අභ්‍යාසයෙන් සිසුන්ගෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ එක් එක් (වාර්ගික) කාණ්ඩය රටක් සමඟ ගැලපීමටය: ශ්‍රී ලංකාව, චීනය, ජර්මනිය – සහ – අප්‍රිකාව. පැහැදිලිවම පෙනෙන කරුණ නම්, මෙම ආකෘතිය සකස් කළ අධ්‍යාපනඥයින් හෝ එම කාර්යය අධීක්ෂණය කළ විද්වතුන් අප්‍රිකාව යනු රටක් නොව මහාද්වීපයක් බව නොදන්නා බවයි.

සමහරවිට අග්‍රාමාත්‍ය අමරසූරිය මහත්මිය ට මෙම පාඩම් මාලා අධ්‍යයනය කිරීමට තරම් කාර්යබහුල වන්නට ඇත. නමුත් ඇය ඒවා දකින්නට ඇති අතර, ඉතිහාස මොඩියුලයේ කවරය දුටු විගසම ඒ පිළිබඳව ඇගේ අවධානය යොමු විය යුතුව තිබිණි (නැතහොත් ඇයට අනතුරු ඇඟවීමක් විය යුතුව තිබිණි). එහි හෝමිනින් විශේෂ (හෝමෝ-සේපියන්ස්වරුන්ට පෙර විසූ මානවයන්) සහ මුල්කාලීන හෝමෝ-සේපියන්ස්වරුන් කිහිප දෙනෙකු නිරූපණය කර ඇති අතර, ඔවුන්ට ඉහළින් ජයග්‍රාහී විලාසයකින් නැගී සිටින මනා දේහධාරී සුදු ජාතික පිරිමි මලල ක්‍රීඩකයෙකු දැක්වේ. එය ඕනෑම සුදු ජාතික ආධිපත්‍යවාදියෙකුගේ හදවත පිනවන සුලු දසුනකි.

මෙම පාඩම් මාලා කියවන ඕනෑම අයෙකුට, මතභේදාත්මක වෙබ් අඩවියකට අදාළ සබැඳිය  මෙයට ඇතුළත් වූයේ කෙසේදැයි වටහා ගැනීම අපහසු නැත. මෙම නිර්මාණ ඉතා බාල මට්ටමේ, නොදැනුවත්කමින් යුතු සහ දුර්වල ලෙස ලියැවුණු ඒවාය. අවම වශයෙන් එහි සොදුපත් කියවීම  පවා ඉතාමත් අසතුටුදායකය. මෙම කාර්යයේ ඇති අතිශය දුර්වල මට්ටමෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ  රජයේ අධ්‍යාපන ක්‍රමය කළමනාකරණය කරන ආයතන කෙතරම් පහළ අගාධයකට ඇද වැටී ඇත්ද යන්නයි. අර්ථවත් විෂයමාලා ප්‍රතිසංස්කරණයකට පෙර ආයතනික ප්‍රතිසංස්කරණ සිදු විය යුතුය. එසේ නොවුවහොත්, නව අධ්‍යාපන ක්‍රමය මගින් පැරණි බරපතළ වැරදි නැවත ඇති කරනවා පමණක් නොව, අලුත් වැරදි ද නිර්මාණය කරනු ඇත.

සුදුසුකම් ලැබීමේ විභාගයකින් තොරව රජයේ ගුරුවරුන් වශයෙන් බඳවා ගන්නා ලෙස ඉල්ලා සංවර්ධන නිලධාරීන් පිරිසක් පවත්වන අඛණ්ඩ වැඩ වර්ජනය මගින් පෙන්නුම් කරන්නේ, දේශපාලන නායකයන් විසින් ගනු ලැබූ අවස්ථාවාදී තීරණ වර්තමාන පරිහානියට දායක වී ඇති ආකාරයයි. 2011 වසරේදී 50,420කට පත්වීම් ලබා දීමෙන් රැකියා විරහිත උපාධිධාරීන් සමූහ වශයෙන් බඳවා ගැනීම මහින්ද රාජපක්ෂ විසින් ආරම්භ කරන ලදී. එම ක්‍රමයම ගෝඨාභය රාජපක්ෂ විසින් තවත් බඳවා ගැනීම් 50,000ක් සමඟ නැවත ක්‍රියාත්මක කරන ලදී. මෙවැනි ක්‍රියාමාර්ග රජයේ අධ්‍යාපන ක්‍රමය පිරිහීමටත්, ඊට සමගාමීව උපකාරක පන්ති ක්ෂේත්‍රය ඉහළට එසවීමටත් හේතු විය.

අමාලි වෛද්‍යසේකර විසින් සිදු කරන ලද අධ්‍යයනයකින්, උපකාරක පන්ති පාලනයකින් තොරව  වර්ධනයනීම, වෙනස් දේශපාලන වාතාවරණයක් යටතේ නිදහස් අධ්‍යාපනය අහෝසි වීමට මඟ පෑදෙන බව පෙන්වා දේ.

සමීක්ෂණයට සහ නියැදිවලට ඇතුළත් වූ, උපකාරක පන්ති පවත්වන සියලුම ගුරුවරුන් මෙන්ම ‘ටියුෂන් ගොඩනැගිලි’ හිමිකරුවන් ද ඇත්ත වශයෙන්ම යෝජනා කළේ ‘මවාපෑම නතර කර’ පාසල් පද්ධතිය සම්පූර්ණයෙන්ම අහෝසි කරන ලෙසයි. එක් අයෙකු පවසන ආකාරයට, ‘රජය විසින් දෙමාපියන් උපකාරක පන්ති සඳහා වැය කරන මාසික මුදල ගණනය කර, එය කූපන් ක්‍රමයක් හරහා සෑම සිසුවෙකුටම මාසිකව ලබා දෙන්නේ නම්, ඔවුන්ට එය සෘජුවම උපකාරක පන්ති සඳහා භාවිතා කළ හැකිය. ඇත්තම, එය සිසුන්ට, දෙමාපියන්ට, ගුරුවරුන්ට මෙන්ම අප වැනි අයට ද කරන සේවයක් වනු ඇත.’ තවත් සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී වෙනත් අයෙකු මෙවැනිම ක්‍රමයක් යෝජනා කරමින් අදහස් දක්වා සිටියේ, ‘අවම වශයෙන් පාසල් පද්ධතිය පවත්වාගෙන යාමට වැය වන මහජන බදු මුදල් හෝ ඉතිරි වනු ඇති’ බවයි.

මෙවැනි අදහස් බැරෑරුම් ලෙස සලකා බැලිය නොහැකි තරම් ආන්තික ලෙස පෙනෙන්නට පුළුවන. එහෙත්, නිදහස් අධ්‍යාපනය යන සංකල්පය ද එලෙසම ආන්තික අදහසක්ව පැවතුණි. අද  අසම්භාව්‍ය හෝ සිතාගත නොහැකි ලෙස පෙනෙන අදහස් හෙට දිනයේ සාමාන්‍ය සම්මතය බවට පත්විය හැකිය. රජයේ පාසල් පද්ධතිය ප්‍රතිසංස්කරණය නොකළහොත් සහ උපකාරක පන්ති  නියාමනය නොකළහොත්, රජයේ අධ්‍යාපනය සඳහා ලබා දෙන ප්‍රතිපාදන කපා හැරීම මගින් බදු මුදල් ඉතිරි කර ගැනීමේ හඬ කෙඳිරි ගෑමක සිට මොරගැසීමක් දක්වා වර්ධනය විය හැකිය. කෙසේ වෙතත්, සිසුන් පාසල් පන්තිවලට වඩා උපකාරක පන්තිවලට ප්‍රමුඛතාවක් දක්වන්නේ නම්, කිසිවෙකුට අනවශ්‍ය නිදහස් අධ්‍යාපනයක් වෙනුවෙන් බිලියන ගණනින් මුදල් වැය කිරීමට දෙමාපියන්ගෙන් බදු අය කරන්නේ කුමටද? මෙවැනි අදහසක් නව පිළිගැනීමක් බවට කිරීමේ හැකියාව උපකාරක පන්තිවලට ඕනෑවටත් වඩා තිබේ.

වහාම පිළියම් නොයෙදුවහොත්, ශ්‍රී ලංකාව සිය 100 වන නිදහස් දිනය සමරනු ලබන්නේ නිදහස් අධ්‍යාපනය අතීතයට පමණක් සීමා වූ, අනාගත පරපුර හැඩගැස්වීමේ කාර්යය පාලනයකින් තොර කොල්ලකාරී උපකාරක පන්ති ඒකාධිකාරයට යටත් වූ රටක විය හැකිය.

තිසරණී ගුණසේකර

The post නිදහස් අධ්‍යාපනයේ මළ ගමක් විය හැකි ප්‍රතිසංස්කරණය.. appeared first on විවරණ.

අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳව ඇති වූ දැඩි උනන්දුව තරමක් දුරට පහව ගොස් ඇතත්, එම ප්‍රතිසංස්කරණ වටා ඇති ආන්දෝලනය තවමත් පවතී. මා මෙහිදී ‘ආන්දෝලනය’ ලෙස හඳුන්වන්නේ හයවන ශ්‍රේණියේ ඉංග්‍රීසි පෙළ පොතක අන්තර්ජාල අඩවියක වැරදි සබැඳියක් මුද්‍රණය වීම සම්බන්ධයෙන් ඇති වූ ආන්දෝලනය පිළිබඳව නොවේ. එම අර්බුදය තුළින්  අග්‍රාමාත්‍ය හරිනි අමරසූරිය වෙත එල්ල වූයේ දරුණු සහ අසාධාරණ ප්‍රහාරයකි. එහෙත් එතැන් සිට මෙම ප්‍රතිසංස්කරණ ගැන වෙනත් මූලික ගැටලු මතු වී ඇති අතර, ඒවා පිළිබඳව කඩිනම් සාකච්ඡාවක් මෙන්ම වැඩිදුර විශ්ලේෂණය සහ ක්‍රියාමාර්ග සඳහා යාන්ත්‍රණයක අවශ්‍යතාවය පවතී.

මුද්‍රණ දෝෂ හෝ වැරදි සබැඳියක් සම්බන්ධයෙන් ප්‍රසිද්ධියේ දැඩි කෝපයක් මතු වී තිබුණද, මෙම ප්‍රතිසංස්කරණ මාලාව සාදරයෙන් පිළිගත් පිරිසක් ද වූහ. සාර්ථකත්වය මනින ආකාරය සහ වර්තමාන දැඩි තරඟකාරී තත්වය නිසා සමාජ පන්ති, ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජ භාවය සහ විවිධ දක්ෂතා හා විවිධ රුචියාවෙන් යුත් ජනතාවට සේවයක් නොමැතිවීම වැනි වර්තමාන අධ්‍යාපන පද්ධතියේ පවතින බාධකවලින් මිදීමට මඟක් ලෙස ඔවුහු මෙය දුටහ. කෙසේ වෙතත්, රජය සහ අමාත්‍යවරිය පවසන පරිදි මෙම ප්‍රතිසංස්කරණ සැබවින්ම සියලු දෙනාට ප්‍රවේශය සහ සමානාත්මතාවය  ඉලක්ක කරගත් ප්‍රගතිශීලී දිශාවකට අධ්‍යාපනය යොමු වන්නේද යන්න විමසා බැලිය යුතුය. ඊට ලැබෙන පිළිතුර වන්නේ ඉතා පැහැදිලිවම “නැත” යන්නයි.

විශ්වවිද්‍යාල ආචාර්යවරුන් 94 දෙනෙකුගේ ප්‍රකාශයක් තුළින් මහජන අදහස් ලබා ගැනීමකින් තොරව මෙම ප්‍රතිසංස්කරණ කඩිමුඩියේ සහ අත්තනෝමතික ලෙස සකස් කළ ආකාරය දැඩි ලෙස හෙළා දකී. එමගින් ප්‍රතිසංස්කරණවල හරය, විශේෂයෙන්ම අධ්‍යාපන ව්‍යුහය සහ පෙළ පොත්වල අන්තර්ගතය සම්බන්ධ ගැටලු අවධාරණය කෙරේ.

ගැටලුව ආරම්භ වන්නේම ප්‍රතිසංස්කරණවල පදනම වන සංකල්පීය රාමුව තුළිනි. ප්‍රකාශිත සංකල්පයන් මතුපිටින් බලන විට ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී, සියල්ල ඇතුළත් කරගත්, ප්‍රායෝගික මෙන්ම සංවේදී බවක් පෙනෙන්නට තිබුණද, ප්‍රතිසංස්කරණ ව්‍යුහයේ විස්තර දෙස බලන විට එම සංකල්ප සහ ව්‍යුහය අතර පවතින හානිකර පරස්පරතාවය මැනවින් පැහැදිලි ය.

මෙම පරස්පරතාවය වඩාත්ම කැපී පෙනෙන්නේ ද්විතීයික පාසල් වැඩසටහන (ප්‍රධාන වශයෙන් කනිෂ්ඨ සහ ජ්‍යෙෂ්ඨ ද්විතීයික අධ්‍යාපනයේ පළමු අදියර) ව්‍යුහගත කර ඇති ආකාරය තුළයි. දෙවනුව, මෙම නොගැලපීම ඉගැන්වීම් ක්‍රමවේදයන් තුළ, විශේෂයෙන්ම පෙළ පොත්වල අන්තර්ගතය තුළ පැහැදිලිව පෙනෙන්නට තිබේ.

මෙම ප්‍රතිසංස්කරණවල නිර්මාතෘන් මහජනයා දිනා ගැනීම සඳහා “ශිෂ්‍ය කේන්ද්‍රීය අධ්‍යාපනය”, “ඩිජිටල් ඉගෙනුම් පද්ධති” සහ “විභාග කේන්ද්‍රීය අධ්‍යාපනයෙන් බැහැර වීම” වැනි ප්‍රගතිශීලී යැයි හැඟෙන පාඨ යොදා ගෙන ඇත. මෑතකදී පාසලක මෙම ප්‍රතිසංස්කරණ හඳුන්වා දෙමින් ආචාර්ය අමරසූරිය  මෙසේ ප්‍රකාශ කළාය:

“..2026 වසරේ පළමු ශ්‍රේණියෙන් ආරම්භ වන පරිදි, දැනට පවතින දැඩි විභාග කේන්ද්‍රීය ක්‍රමය වෙනුවට ශිෂ්‍ය කේන්ද්‍රීය, ප්‍රායෝගික ඉගෙනුම් ප්‍රවේශයක් කෙරෙහි මෙම ප්‍රතිසංස්කරණ අවධානය යොමු කරයි..” (ඩේලිනිවුස්)

2025 සැප්තැම්බර් 29 වන දින ජනතාව ඇමතූ ආචාර්ය අමරසූරිය, අධ්‍යාපනය පහසු කිරීම සඳහා ඩිජිටල් පරිවර්තනය සහ කෘතිම බුද්ධි වේදිකා භාවිත කිරීමේ වැදගත්කම මහ ඉහළින් වර්ණනා කළාය.

ශිෂ්‍ය කේන්ද්‍රීය අධ්‍යාපනය පිළිබඳ අදහස කලක සිට පවතින්නකි. එය පවුලෝ ෆ්‍රෙයර් (Paulo Freire), අයිවන් ඉලිච් (Ivan Illich) ඇතුළු ලොව පුරා සිටින තවත් බොහෝ අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණවාදීන්ගේ චින්තනයෙන් පැවත එන්නකි. විශේෂයෙන්ම ෆ්‍රෙයර්, ශිෂ්‍ය කේන්ද්‍රීය අධ්‍යාපනය (ඔහු එම පදය සෘජුව භාවිතා නොකළද) ‘පරිවර්තනීය’  ක්‍රියාවලියක් ලෙස හඳුන්වයි; එනම් ශිෂ්‍යයාගේ සහ ගුරුවරයාගේ චින්තනය පරිවර්තනය කරන, එම අවස්ථාව තුළ පවතින සබඳතා වෙනස් කරන සක්‍රීය සහ පාරිසරිකව පදනම් වූ ඉගෙනුම් ක්‍රියාවලියකි.

ප්‍රකට වාග් විද්‍යාඥයෙකු සහ අධ්‍යාපනඥයෙකු වන ලෙව් විගොට්ස්කි, ‘සමීපතම සංවර්ධන කලාපය’ ( ZPD) ලෙස හැඳින්වූ සහයෝගීතා කාර්ය ‘ක්‍රියාවලියක්’ මිස අපගේ අධ්‍යාපනික රාමු තුළ ලකුණු, පැවරුම් සහ ව්‍යාපෘති සඳහා වන ‘ඉලක්ක කේන්ද්‍ර කර ගත්’ (goal-oriented) කණ්ඩායම් වැඩක් නොවේ. ඔහුගේ ඉගැන්වීම් ක්‍රමවේදය තුළ, විෂය පිළිබඳ මනා දැනුමක් ඇති හොඳින් පුහුණු වූ ගුරුවරයෙකු අත්‍යවශ්‍ය වේ. හොඳ පෙළ පොත් ද වැදගත් ය.

එහෙත්, විගොට්ස්කිගේ ZPD සංකල්පය වැරදි ලෙස අර්ථකථනය කරමින්, සිසුන් පිරිසක් සමග එකට හිඳ කලින්ම තීරණය කරන ලද ගණනය කළ හැකි ඉලක්කයක් සපුරාලන ‘කණ්ඩායම් වැඩ’ සඳහා පමණක් එය යොදා ගන්නා අයුරු මම දැක ඇත්තෙමි. විගොට්ස්කිට අනුව, පන්ති කාමරය යනු පරිවර්තනීය මෙන්ම සහයෝගීතාවයෙන් පිරි ස්ථානයකි.

නමුත් අපගේ මෙම නව ලිබරල්වාදී යුගය තුළ, පවතින ධූරාවලිගත පන්ති කාමරයක ඇති දෝෂයන්ට පිළියම් සෙවීම සඳහා ‘ශිෂ්‍ය කේන්ද්‍රීයතාවය’ යන්න හුදු කඩිනම් විසඳුමක් බවට පත්ව තිබේ. ඉන් සැබවින්ම සිදුව ඇත්තේ, ගුරුවරුන් වෙනත් තැනක සැලසුම් කරන ලද යන්ත්‍රයක හුදු දැති රෝද බවට පත් කිරීමයි; එනම් ඔවුන් හිස් වචන සහ මාර්ගෝපදේශ අනුකරණය කරන, ස්වාධීනව නොසිතන අනුගාමිකයන් පිරිසක් බවට පත් කිරීමයි. වසර ගණනාවක් තිස්සේ මෙම ශිෂ්‍ය කේන්ද්‍රීය ප්‍රවේශය, තමන්ට සහ තම පන්ති කාමරයට ගැළපෙන විවිධ අධ්‍යාපනික ක්‍රමවේද සැලසුම් කිරීමට හා අත්හදා බැලීමට ගුරුවරුන්ට ඇති ස්වාධීනත්වය සහ තීරණ ගැනීමේ හැකියාව විනාශ කර දමා ඇත. එමෙන්ම විෂය මාලා සකස් කිරීමේදී දායකත්වයක් ලබා දීමටත්, පන්ති කාමරය තුළ විවේචනාත්මක චින්තනය සඳහා අවකාශයක් නිර්මාණය කිරීමටත් ඔවුන්ට ඇති ඉඩකඩ මෙමගින් අහුරා තිබේ.

එබැවින්, අපගේ අධ්‍යාපන ක්‍රමය පෙළ පොත් මත පමණක් රඳා නොපැවතිය යුතු යැයි ආචාර්ය අමරසූරිය පවසන විට, ඇය සමඟ එකඟ විය නොහැකිය. මෙහි ඇති ගැටලුව පෙළ පොත් මත ඕනෑවට වඩා රඳා පැවතීම නොව, නිසි ලෙස සම්පාදනය කරන ලද පෙළ පොත් සකස් කිරීමට අපට ඇති නොහැකියාවයි. පෙළ පොත් මෙලෙස පහසුවෙන් බැහැර කිරීම අප කෙතරම් අගාධයකට ඇද දමා ඇත්ද යන්න දැන් පෙනෙන්නට ඇත – එනම් දුර්වල ලෙස සකස් කළ, වැරදි තොරතුරුවලින් පිරි අන්තර්ගතයන් සහිත අඳුරු අගාධයකට අප ඇද වැටී ඇත. මගේ අදහස පැහැදිලි කිරීම සඳහා මම විශ්වවිද්‍යාල ආචාර්යවරුන් 94 දෙනාගේ ප්‍රකාශයෙන් කොටසක් මෙසේ උපුටා දක්වමි.

“..6 වන ශ්‍රේණියේ මොඩියුල සඳහා වන පෙළ පොත්වල… බහුල ලෙස මුද්‍රණ වැරදි පවතින අතර, (ප්‍රකාශ නොකළ) කෘතිම බුද්ධිය මගින් නිර්මාණය කරන ලද අන්තර්ගතයන් ද ඇතුළත් වේ. මෙහි  ඇතැම් රූප රාමු ශිෂ්‍ය අත්දැකීම්වලින් ඉතා ඈත් වූ ඒවා බව පෙනේ. සමහර පෙළ පොත්වල වැරදි සහ නොමඟ යවන සුළු තොරතුරු අඩංගු වේ..’

..’ලෝක අධ්‍යයනය’ පෙළ පොත මගින් නිශ්චිත මුහුණු ලක්ෂණ, හිසකෙස් වර්ණය සහ සමේ පැහැය, යම් යම් රටවල් සහ කලාප සමඟ සම්බන්ධ කර දක්වන අතර, ස්වදේශික ජනතාව හැඳින්වීමට එම ප්‍රජාවන් විසින් බොහෝ කලකට පෙර ප්‍රතික්ෂේප කරන ලද අපහාසාත්මක යෙදුම් (උදාහරණ ලෙස “පිග්මිවරු”, “එස්කිමෝවරු”) භාවිතා කරයි. නයිජීරියානුවන් දක්වා ඇත්තේ දුප්පත්, කෘෂිකාර්මික සහ විදුලිය පවා නොමැති පිරිසක් ලෙසය..

..’ව්‍යවසායකත්වය සහ මූල්‍ය සාක්ෂරතාවය’ පෙළ පොත සිසුන්ට “ලෝක ප්‍රසිද්ධ ව්‍යවසායකයන්” හඳුන්වා දීමේදී වැඩි වශයෙන් පිරිමින් ඉදිරිපත් කරන අතර, සාර්ථකත්වය යනු ව්‍යාපාරික ඥානය  ලෙස සමපාත කර පෙන්වයි. මෙවැනි අන්තර්ගතයන්, ප්‍රතිපත්තියේ සඳහන් කර ඇති “සමානාත්මතාවය, සියල්ල ඇතුළත් කර ගැනීම සහ සමාජ සාධාරණත්වය පිළිබඳ අගයන්” (පිටුව 9) සමඟ සෘජුවම පරස්පර වේ. පෙළ පොත්වල අපට අවශ්‍ය වන්නේ මෙවැනි අන්තර්ගතයන්ද?..”

ව්‍යුහය සම්බන්ධයෙන් බලන කල, පෙරට වඩා විෂය සංඛ්‍යාව වැඩි වී ඇති අතර, පාඩම්  කාලය සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කර තිබීම මවිතයට කරුණකි. කනිෂ්ඨ ද්විතීයික මට්ටමේදී ගණිතය සහ මව් භාෂාව සඳහා එක් වාරයකට වෙන් කර ඇත්තේ පැය 30 ක් පමණක් වීම මගින් මෙය මැනවින් පැහැදිලි වේ.

සමාජ විද්‍යා සහ මානව ශාස්ත්‍ර විෂයන් කෙරෙහි දක්වන අවධානය අඩු කිරීම කනස්සල්ලට කරුණකි. රූපවාහිනී නාලිකා සහ යූ ටියුබ් වීඩියෝ හරහා මානව ශාස්ත්‍ර විෂයන් පිළිබඳව ගැටලුකාරී සහ තහවුරු නොකළ කරුණු විශාල වශයෙන් ප්‍රචාරය වන ආකාරය අප දැක තිබේ. මගේ අත්දැකීම්වලට අනුව, මානව ශාස්ත්‍ර සහ සමාජ විද්‍යාවන් නිසි ලෙස හෝ පුහුණු ගුරුවරුන් විසින් උගන්වනු නොලැබූ විට, වෙනත් විකල්ප දැනුම් මූලාශ්‍ර නොමැති සිසුන්, මතභේදාත්මක සහ ප්‍රමිතියෙන් තොර බාහිර මූලාශ්‍ර මත විශ්වාසය තැබීමට පෙළඹෙනු ඇත. ඔවුන්ට ඉතිරි වන එකම මූලාශ්‍රය ඒවා වනු ඇත.

මේ නිසා, ඉතිහාසය වැනි විෂයන් ඉගැන්වීම ක්‍රමයෙන් ගැටලුකාරී යූ ටියුබ් නාලිකා සහ අනෙකුත් අන්තර්ජාල අඩවිවලට පවරා දීමක් සිදුවනු ඇත. ජනප්‍රිය මාධ්‍යයන් මහජනතාව කෙරෙහි විශාල බලපෑමක් ඇති කරන අතර චින්තනය හැඩගස්වයි; නමුත් මානව ශාස්ත්‍ර සහ සමාජ විද්‍යා ඉගැන්වීම් පිළිබඳ මනා ලෙස සකස් කළ ප්‍රතිපත්තියක් තිබුනේ නම්, පර්යේෂණාත්මක කරුණු සහ විවේචනාත්මක චින්තනය මගින් එම බලපෑමට සාර්ථකව මුහුණ දීමට ඉඩ තිබුණි. මෙම ප්‍රතිසංස්කරණවල පවතින තවත් කනගාටුදායක ලක්ෂණයක් වන්නේ, සිසුන් ඔවුන්ගේ ශිෂ්‍ය ජීවිතයේ ඉතා ඉක්මනින්ම වෘත්තීය මාවතක් දෙසට යොමු කිරීමට දිරිමත් කරන විධිවිධාන ඇතුළත්ව තිබීමයි.

මතභේදාත්මක 6 වන ශ්‍රේණියේ මොඩියුලය සම්බන්ධයෙන් ඇති වූ දැඩි විරෝධය හමුවේ ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනය වෙත විවිධ පාර්ශවවලින් දැඩි දෝෂාරෝපණ එල්ල විය. ප්‍රතිසංස්කරණ සාදරයෙන් පිළිගන්නා අතරම, ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනය සම්බන්ධයෙන් තියුණු විවේචනයක් ඉදිරිපත් කළ විද්වතුන් සහ ක්‍රියාකාරීන් පිරිසක් විසින් නිකුත් කරන ලද (මීට පෙර සඳහන් කළ ප්‍රකාශයට වඩා වෙනස්) ප්‍රකාශයක් මගින් මේ බව අවධාරණය කර ඇත. මෙම අත්වැරදීමෙන් පසු, රජය විසින් ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාවලියට සම්බන්ධ වූ ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනයේ ප්‍රධාන නිලධාරීන් කිහිප දෙනෙකුගේ වැඩ තහනම් කිරීමට ද පියවර ගත්තේය.

විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රජාවේ උනන්දුවක් දක්වන පිරිස් සමඟ අප කළ සාකච්ඡාවලදී ද ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනය පිළිබඳව පළ වූයේ මීට සමාන විවේචනයකි. මෙම ප්‍රකාශන දෙකම, ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනයේ ක්‍රියාකාරිත්වය සමාලෝචනය කරන ලෙසත්, අවම වශයෙන් අන්තර්වාර කාල සීමාවක් සඳහා හෝ එහි කටයුතු මෙහෙයවීම සඳහා මාර්ගෝපදේශ සපයන යාන්ත්‍රණයක් සකස් කරන ලෙසත් ඉල්ලා සිටීම විශේෂත්වයකි.

ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනය යනු රජයේ අධ්‍යාපනික අංශයකි; එබැවින් එහි ක්‍රියාකාරිත්වය අධීක්ෂණය කිරීම රජයේ වගකීමකි. එය සුදුසුකම් ලත් කාර්ය මණ්ඩලයකින් සමන්විත විය යුතු අතර, ප්‍රතිපත්ති සහ විෂය මාලා සකස් කිරීමේදී උපදේශන යාන්ත්‍රණ ආරම්භ කිරීමටත්, විවිධ ක්ෂේත්‍රවල අධ්‍යාපනඥ මණ්ඩල සම්බන්ධ කර ගැනීමටත් අවශ්‍ය ශක්තිය හා හැකියාව එම ආයතනයට ලබා දිය යුතුය.

අවසාන වශයෙන්, රජයෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ ධෛර්යවන්තව සහ ඉවසිලිවන්තව මෙම ප්‍රතිසංස්කරණවල පවතින ඇතැම් මූලික ලක්ෂණ පිළිබඳව නැවත සිතා බලන ලෙසයි. ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාත්මක කිරීම කල් දමන ලෙස මම නැවතත් අවධාරණය කරන අතර, විශ්වවිද්‍යාල ආචාර්යවරුන් 94 දෙනාගේ ප්‍රකාශයෙහි සඳහන් පරිදි, “ප්‍රාථමික මට්ටම ද ඇතුළුව සමස්ත නව විෂය මාලාවම සම්පූර්ණයෙන්ම සමාලෝචනය කරන ලෙස” ඉල්ලා සිටිමි.

මහාචාර්ය සිවමෝහන් සුමති

The post අවශ්‍යවන්නේ හරවත් අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණයක්.. appeared first on විවරණ.

පහත පලවන්නේ අම්බිකා සත්කුනනාදන් Daily FT වෙබ් අඩවියට සැපයූ ලිපියක Ai පරිවර්තනයකි. සංස්කරණය ‘විවරණ’ විසිනි.

2025 අප්‍රේල් මාසයේදී, ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) සමාලෝචනය කර ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් ප්‍රමිතීන්ට අනුකූල වන පරිදි නව නීති හඳුන්වා දීම සඳහා කමිටුවක් පත් කළ බව රජය නිවේදනය කළේය. එසේ වුවද, මාස හතකට පසු එම කමිටුව විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ ජාත්‍යන්තර නීතිමය ප්‍රමිතීන්ට අනුකූල නොවූ, පෙර පැවති කෙටුම්පත්වලම තවත් පිටපතකි  ජාතික ජන බලවේගය ඇතුළු සිවිල් සමාජය විසින් පෙර පැවති ප්‍රයත්නයන් දැඩි ලෙස විවේචනය කර තිබුණි. වත්මන් කෙටුම්පතේ අන්තර්ගතය අතිශයින්ම කනස්සල්ලට කරුණක් වන අතරම, තමන් විසින්ම විවේචනය කළ පෙර රජයන්හි නීතිරීති එලෙසම නැවත ඉදිරිපත් කිරීමට රජය දක්වන මෙම නැඹුරුව වඩාත් බරපතල මෙන්ම බියකරු ඉඟියකි එනම්, සැබවින්ම ඔවුන් ද පෙර පැවති අධිකාරීවාදී ආණ්ඩුවලට වඩා කිසිසේත්ම වෙනස් නොවන බවයි.

ශ්‍රී ලංකාවට තවත් ත්‍රස්ත විරෝධී පනතක් අවශ්‍ය නැත. ත්‍රස්තවාදී බෝම්බ ප්‍රහාර මර්දන පනත, ප්‍රාණ ඇපයට ගැනීම වැළැක්වීමේ පනත, ත්‍රස්තවාදයට මුදල් සැපයීම මර්දනය කිරීමේ සම්මුති පනත, ගුවන් යානා වලට එරෙහි වැරදි පිළිබඳ පනත ඇතුළු තවත් නීති කිහිපයක් මඟින්, 2004 එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩල යෝජනාව (1566) මගින් දක්වා ඇති පරිදි ‘ත්‍රස්තවාදී’ ක්‍රියාකාරකම් අපරාධ ලෙස නම් කර ඇත. මෙම යෝජනාව මගින් ‘ත්‍රස්තවාදයට’ එරෙහිව කටයුතු කිරීම සඳහා සාමාජික රටවල් සතුව නීති පවතින බව සහතික කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. ක්‍රියාකාරීන්, මානව හිමිකම් සංවිධාන මෙන්ම තේරී පත්වීමට පෙර වත්මන් ජනාධිපතිවරයා පවා තර්ක කළේ, දැනට පවතින අතිශය මර්දනකාරී මෙන්ම නිතර අනිසි ලෙස භාවිතා වන ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත අහෝසි කළ යුතු බවයි.

ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් 2025 දෙසැම්බර් මාසයේදී මහජන අදහස් සඳහා ඉදිරිපත් කරන ලද ‘රාජ්‍යය ත්‍රස්තවාදයෙන් ආරක්ෂා කිරීමේ පනත් කෙටුම්පත’ (PSTB), රනිල් වික්‍රමසිංහ රජය විසින් ගෙන එන ලද 2022 ‘ත්‍රස්ත විරෝධී පනත් කෙටුම්පතේ’ කාබන් පිටපතකි. 2022 පනත් කෙටුම්පත ද මූලික වශයෙන්, (වික්‍රමසිංහ මහතා අගමැති ධුරය හෙබවූ) යහපාලන රජය විසින් 2018 දී යෝජනා කරන ලද ‘ත්‍රස්තවාදය මැඩපැවැත්වීමේ පනත් කෙටුම්පතේ’ ම පිටපතක් පමණි.

‘පද්ධතිමය වෙනසක්’ ඇති කිරීම සඳහා බලයට පත් වූ ජාතික ජන බලවේග රජය, විපක්ෂයේ සිටියදී තමන් බලයට පත් වුවහොත් අහෝසි කරන බවට පොරොන්දු වූ පනත් කෙටුම්පත් එලෙසම නැවත භාවිතයට ගනිමින් සිටියි.

‘ත්‍රස්තවාදය’ යන්න සඳහා ජාත්‍යන්තර මට්ටමින්, එක්සත් ජාතීන්ගේ සම්මුතියක් මත පදනම් වූ නිශ්චිත නිර්වචනයක් නොමැත. එහෙත්, එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩල යෝජනා 26ක් මගින් ත්‍රස්තවාදය ලෙස සැළකිය හැකි ක්‍රියාකාරකම් කිහිපයක් හඳුනාගෙන ඇත. 1566 දරන එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩල යෝජනාවේ සඳහන් වන ත්‍රස්තවාදයේ ස්වරූපය, ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව කටයුතු කිරීමේදී මානව හිමිකම් ආරක්ෂා කිරීම පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ විශේෂ වාර්තාකරු විසින් සකස් කරන ලද, ලොව පුරා පිළිගත් ‘ආදර්ශ ත්‍රස්තවාදී නිර්වචනයයේ’  මූලික අංගයන්ට බෙහෙවින් සමාන වේ.

අපරාධ වරදක් අර්ථ දැක්වීම සඳහා මූලික අංග දෙකක් අවශ්‍ය වේ: එනම්, අදාළ ක්‍රියාව සිදු කිරීමට ඇති චේතනාව සහ එම ක්‍රියාව ය. යෝජිත පනත් කෙටුම්පත තුළ චේතනාවන් තුනක් ලැයිස්තුගත කර ඇත: මහජනයා අතර භීතියක් ඇති කිරීම හෝ ඔවුන් බිය ගැන්වීම. රජයකට හෝ ජාත්‍යන්තර සංවිධානයකට යම් ක්‍රියාවක් කිරීමට හෝ එයින් වැළකී සිටීමට බල කිරීම. සහ ශ්‍රී ලංකාවේ හෝ වෙනත් ඕනෑම ස්වෛරී රටක භෞමික අඛණ්ඩතාව උල්ලංඝනය කිරීමට හෝ ස්වෛරීභාවයට හානි කිරීමට” අදහස් කිරීම.

පළමු කරුණු දෙක ජාත්‍යන්තරව පිළිගත් නිර්වචන සමඟ බොහෝ දුරට අනුකූල වුවද, අවසාන කරුණ අතිශය පුළුල් මෙන්ම අපැහැදිලි ය. එය නීත්‍යානුකූල සිවිල් ක්‍රියාකාරකම් මර්දනය කිරීම සඳහා පහසුවෙන් අවියක් කර ගත හැකිය. උදාහරණයක් ලෙස, ශ්‍රී ලංකාවේ ෆෙඩරල්වාදය පිළිබඳ ඕනෑම කතිකාවක් ‘රට බෙදීමේ සැලසුමක්’ ලෙස බහුතර මහජනතාව දකිති.  යෝජිත නීතිය යටතේ, කිසියම් නිලධාරියෙකුට, ෆෙඩරල්වාදය වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම පවා ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාවක් ලෙස අර්ථකතනය කළ හැකිය.

යෝජිත නීතිය මගින්, දැනට පවතින වෙනත් නීති යටතේ ද වැරදි ලෙස සැලකෙන සහ/හෝ ත්‍රස්තවාදය ලෙස සැලකීමට තරම් බරපතල මට්ටමක නොමැති ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියාවන් ද ත්‍රස්තවාදය ලෙස නම් කර ඇත. තුවාල සිදු කිරීම, කොල්ලකෑම, කප්පම් ගැනීම, රජයේ දේපළවලට බරපතල හානි කිරීම සහ ආගමික හෝ සංස්කෘතික දේපළවලට හානි කිරීම මෙයට උදාහරණ වේ. උතුරු සහ නැගෙනහිර පළාත්වල හින්දු සිද්ධස්ථාන විනාශ කර ඒ වෙනුවට බෞද්ධ විහාරස්ථාන ඉදිකිරීමට එරෙහිව විරෝධය දක්වන පුද්ගලයින්ට, එම ස්ථානවලට හානි කළ බවට අසත්‍ය චෝදනා එල්ල කර අත්අඩංගුවට ගත් අවස්ථා නිතර අසන්නට ලැබේ.

මෙම PSTB පනත බලාත්මක වුවහොත්, එම විරෝධතාකරුවන් ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාවල නිරත වූවන් ලෙස සැලකිය හැකිය. මන්දයත්, හින්දු සිද්ධස්ථාන අත්පත් කර ගැනීම නැවැත්වීමට රජයට බල කිරීමේ (චේතනාව) අරමුණින් පවත්වන ලද උද්ඝෝෂණයකදී, ආගමික හෝ සංස්කෘතික දේපළකට හානි සිදු වූ බවට (ක්‍රියාව) රජයට චෝදනා කළ හැකි බැවිනි. එමෙන්ම, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලට (IMF) යම් දෙයක් කිරීමට හෝ නොකිරීමට බල කිරීමේ චේතනාවෙන් පවත්වන විරෝධතාවයකදී රජයේ දේපළකට බරපතල හානියක් සිදුවුවහොත්, එම පුද්ගලයන් ත්‍රස්තවාදය යටතේ අත්අඩංගුවට ගැනීමට ද ඉඩ ඇත.

නීතිය බලාත්මක කිරීමේ ක්‍රියාවලිය සඳහා සන්නද්ධ හමුදා සම්බන්ධ කර ගැනීම නීතිගත කිරීම මඟින් ස්ථිර ‘හදිසි අවස්ථාවක්’ නිර්මාණය වේ. සන්නද්ධ හමුදා යෙදවිය යුත්තේ හදිසි අවස්ථාවලදී හෝ දේශසීමාවට තර්ජනයක් එල්ල වී ඇති අවස්ථාවලදී පමණි. මෙම නව නීතිය, පෙර කෙටුම්පත් දෙක මෙන්ම, ‘සාධාරණ සැකය’ මත පුද්ගලයන් අත්අඩංගුවට ගැනීමට, වරෙන්තු රහිතව පරීක්ෂා කිරීමට, පුද්ගලයන් රඳවා පරීක්ෂා කිරීමට, ඔවුන්ට අවශ්‍ය ඕනෑම දෙයක් ‘භාරයට ගැනීමට’ සහ වඩාත්ම කනගාටුදායක කරුණ නම් – පුද්ගලයන්ගෙන් ප්‍රශ්න කිරීමට ද ඔවුන්ට බලය ලබා දීමයි.

ඔවුන් නීතිය බලාත්මක කිරීම සම්බන්ධයෙන් පුහුණුවක් ලබා නොමැති අතර දණ්ඩ නීති සංග්‍රහය, අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහය හෝ නිසි ක්‍රියා පටිපාටියට අනුකූල වීම පිළිබඳව ඔවුන්ට අවබෝධයක් නැත. එබැවින්, ‘සාධාරණ සැකය’ යන්නට අදාළ වන ක්‍රියාමාර්ග පිළිබඳ ඔවුන්ගේ අවබෝධය අතිශයින් සීමිත වන අතර, එය නිවාස ආක්‍රමණශීලී ලෙස පරීක්ෂා කිරීමට සහ අත්තනෝමතික අත්අඩංගුවට ගැනීම් ඇතුළු අනෙකුත් මානව අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කිරීම්වලට හේතු විය හැක.

මීට අමතරව, වැරදි සිදු කිරීම වැළැක්වීම සඳහා ‘සුදුසු යැයි හැඟෙන ඕනෑම පියවරක් ගැනීමට’ පොලිසියට සහ සන්නද්ධ හමුදාවන්ට PSTB පනත් කෙටුම්පත මගින් බලය ලබා දී ඇත. මෙය නීත්‍යානුකූල ක්‍රියාකාරකම් අඩපණ කිරීම සඳහා අත්තනෝමතික ලෙස භාවිතා කළ හැකි පුළුල් සහ සීමා රහිත බලයකි.

ශ්‍රී ලංකා රජය සහ දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි සංවිධානය (LTTE) අතර පැවති වසර තිහක අභ්‍යන්තර සන්නද්ධ ගැටුම් සමයේදී, දෙමළ ජනයා LTTE සාමාජිකයන් බවට වූ සැකය මත වාර්ගික පදනමෙන් ඉලක්ක කරගත් අතර ඔවුන්ගේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාපිත අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කිරීමට ද ලක් විය. මෙම උල්ලංඝනය කිරීම් සිදු කළ ප්‍රධාන පාර්ශවය වූයේ සන්නද්ධ හමුදාවන් වුවද, යුද්ධය අවසන් වී වසර දහසයක් ගතවී ඇතත් ඔවුන් තවමත් ඒ සම්බන්ධයෙන් වගවීමට බැඳී නොමැත.

දඬුවම් ලැබීමකින් තොරව කටයුතු කළ හැකිය යන විශ්වාසය හමුදා මානසිකත්වය තුළ ගැඹුරින් මුල් බැස තිබේ. එබැවින්, ඔවුන් වෙත මෙවැනි අමතර පුළුල් බලතල පිරිනැමීම මඟින් මානව අයිතිවාසිකම්වලට පවතින නීතිමය ආරක්ෂාව දුර්වල වන අතර සිවිල් කටයුතු සම්බන්ධයෙන් හමුදාව සතු භූමිකාව තවදුරටත් ශක්තිමත් වේ.

නීතිය බලාත්මක කිරීම සඳහා හමුදාව සම්බන්ධකර ගැනීම, වගවීම සම්බන්ධයෙන් ද බරපතල ගැටලු මතු කරයි. මහජන ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ විෂය පථය යටතේ පවතින පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුව, මෙම පනත් කෙටුම්පත (PSTB) ක්‍රියාත්මක කිරීමේ වගකීම දරනු ඇත. ඒ අතරම, හමුදාව ද මෙම නීතිය යටතේම එවැනිම ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත වනු ඇත.

හමුදාව නියෝග ලබාගත යුත්තේ සහ වගවිය යුත්තේ මහජන ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයට සහ පොලිස්පතිවරයාට ද, නැතහොත් ඔවුන්ගේ බලකායේ අණදෙන නිලධාරීන්ට සහ ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයට ද යන්න මෙම පනත් කෙටුම්පතේ නිර්වචනය කර නොමැත. මෙලෙස අණ දීමේ දාමයන් (Chains of command) අවුල් සහගත වීමට හෝ සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ වැටීමට මෙය මඟ පෑදිය හැකි අතර, එමඟින් වර්තමානයේ පවතින ‘දඬුවම් නොලැබීමේ සංස්කෘතිය’ නීත්‍යානුකූල වූ ‘දඬුවම් නොලැබීමේ තත්ත්වයක්’ බවට පරිවර්තනය වීමේ අවදානමක් පවතී.

පුද්ගලයෙකු අත්අඩංගුවට ගැනීමට හෝ පොලිස් ස්ථානය වෙත රැගෙන යාම සඳහා හමුදා සහාය ලබා ගැනීමට PSTB මගින් පොලිස් නිලධාරියෙකුට බලය ලබා දෙයි. එහෙත්, එවැනි ඉල්ලීමක් කිරීමට බලය ඇති පොලිස් නිලධාරියාගේ නිලය කුමක්ද යන්න දක්වා නොමැති අතර, සහාය ඉල්ලා සිටීම සඳහා වන නිර්ණායක හෝ හේතු මොනවාද යන්න සහ එම ඉල්ලීම සිදු කළ යුතු ආකාරය පිළිබඳව ද සඳහන් නොවේ.

තවත් විධිවිධානයක් මගින්, විමර්ශනයක් පැවැත්වීමේ හෝ වරදක් සිදු කිරීම වැළැක්වීමේ අරමුණින්, අධිකරණ නියෝගයකින් තොරව ඕනෑම වාහනයක්, නෞකාවක්, දුම්රියක්, ගුවන් යානයක් හෝ නියමුවෙකු රහිත ගුවන් යානයක (ඩ්‍රෝන යානා) පාලනය සියභාරයට ගැනීමට පොලිස් නිලධාරියෙකුට අවසර ලබා දී ඇත. මෙහි ඇති එකම අවශ්‍යතාවය වන්නේ අදාළ නිලධාරියා ඒ පිළිබඳව මහේස්ත්‍රාත්වරයාට වාර්තා කිරීම පමණි. මෙම වගන්තිය තුළ ද බලය හිමි පොලිස් නිලධාරියාගේ නිලය සඳහන් කර නොමැති අතර, එහි අර්ථය වන්නේ ප්‍රායෝගිකව පොලිස් කොස්තාපල්වරයෙකුට පවා ඕනෑම වාහනයක පාලනය සියභාරයට ගැනීමට හැකි වීමය.

පවතින ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත යටතේ, රැඳවුම් නියෝගයක් නිකුත් කරනු ලබන්නේ ආරක්ෂක අමාත්‍යවරයා විසිනි. නමුත් යෝජිත පනත් කෙටුම්පත (PSTB) යටතේ, එය ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්වරයාට නිකුත් කළ හැකිය. වලංගු රැඳවුම් නියෝගයක් මහේස්ත්‍රාත්වරයෙකු වෙත ඉදිරිපත් කළ විට, එම රැඳවුම් නියෝගය නිකුත් කිරීමේ අවශ්‍යතාවය පිළිබඳව ප්‍රශ්න කිරීමට හෝ එය ක්‍රියාත්මක කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට මහේස්ත්‍රාත්වරයාට බලයක් නොමැත.

පොලිසිය සතුව රැඳවුම් නියෝගයක් නොමැති අවස්ථාවක, අදාළ පුද්ගලයා රිමාන්ඩ් බන්ධනාගාරගත කරන ලෙස මහේස්ත්‍රාත්වරයාගෙන් ඉල්ලා සිටිය හැකිය. පුද්ගලයා රිමාන්ඩ් කිරීමට ප්‍රමාණවත් පදනමක් නොමැති බව මහේස්ත්‍රාත්වරයාට හැඟී යන්නේ නම්, එම පුද්ගලයා ඇප මත මුදා හැරීමට මහේස්ත්‍රාත්වරයාට හැකියාව ඇත. කෙසේ වෙතත්, එම පුද්ගලයා (නඩුවෙන්) නිදහස් කිරීමට මහේස්ත්‍රාත්වරයාට බලයක් නොමැත. එබැවින්, නිසි ක්‍රියා පටිපාටියකට අදාළ ආරක්ෂණ විධිවිධාන ඵලදායී ලෙස ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා අවශ්‍ය වන අධීක්ෂණය සහ යාන්ත්‍රණය බිඳ දැමීමට මෙම නව පනත් කෙටුම්පත (PSTB) උත්සාහ කරයි.

තමන්ට එල්ල වී ඇති චෝදනාව කුමක්දැයි දැනගැනීමට ඇති අයිතිය අපරාධ නීතියේ පවතින  මූලධර්මවලින් එකකි. යෝජිත පනත් කෙටුම්පත (PSTB) මගින් මෙම අයිතිය හෑල්ලුවට ලක් කරයි. රැඳවුම් නියෝගයක් යටතේ රඳවා තබා ගැනීමේ ආරම්භක කාලසීමාව මාස දෙකක් වන අතර, එය වසරක් දක්වා දීර්ඝ කිරීමේ හැකියාව පවතී.

යම් හෙයකින් පොලිසිය මෙම කාලය දීර්ඝ කිරීමට අපේක්ෂා කරන්නේ නම්, ඔවුන් ඒ වෙනුවෙන් රහස්‍ය වාර්තාවක් ඉදිරිපත් කළ යුතුය. එම වාර්තාව, “යුක්තිය ඉටු කිරීමේ අරමුණින් එය සැකකරුට හෙළි කළ යුතු බවට මහේස්ත්‍රාත්වරයා තීරණය කරන්නේ නම් මිස, වෙනත් කිසිදු පුද්ගලයෙකුට හෙළි නොකළ යුතුය” යනුවෙන් එහි සඳහන් වේ.

මෙය රඳවා සිටින පුද්ගලයා වෙනුවෙන් ශක්තිමත් විත්ති වාචකයක් ගොඩනැගීමට ඇති හැකියාව අඩපණ කරන බැවින්, සාධාරණ නඩු විභාගයකට ඔහුට ඇති අයිතියට බරපතල හානියක් සිදු කරයි.

මේ සම්බන්ධයෙන්, 2018 ත්‍රස්තවාදය මර්දන පනත් කෙටුම්පත (CTB) මීට වඩා යම් මට්ටමකින් යහපත් ය. මන්දයත්, රැඳවුම් කාලය දීර්ඝ කිරීමට විරෝධය පෑමට අවශ්‍ය තොරතුරු ලබා ගැනීමට ‘රඳවා සිටින පුද්ගලයාට සහ ඔහුගේ නීතිඥවරයාට’ අවස්ථාව තිබිය යුතු බව එහි සඳහන් වූ බැවිනි. එමෙන්ම CTB පනත් කෙටුම්පතේ රැඳවුම් නියෝගයක් යටතේ රඳවා තබා ගත හැකි උපරිම කාලය සති අටක් වූ අතර, PSTB හි එය වසරක් දක්වා දීර්ඝ කර ඇත.

රැඳවුම් නියෝගයක් දීර්ඝ කිරීම මහේස්ත්‍රාත්වරයෙකු විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබුවද, අදාළ පුද්ගලයා රිමාන්ඩ් බන්ධනාගාරගත කළ යුතුද යන්න පිළිබඳව විමර්ශනය කිරීමට මහේස්ත්‍රාත්වරයාට තවදුරටත් සිදු වේ. එසේ රිමාන්ඩ් කිරීමට අවශ්‍ය නොවේ නම් පමණක් එම පුද්ගලයා ඇප මත මුදා හැරිය යුතුය.

නීතිමය මූලධර්මය විය යුත්තේ ඇප ලබා දීම සාමාන්‍ය රීතිය වීම සහ එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම සුවිශේෂී අවස්ථාවක් වීම වුවද, ප්‍රායෝගිකව ඇප ලබා දීම සුවිශේෂී අවස්ථාවක් බවට පත්ව ඇත. යෝජිත විධිවිධානය මඟින්, පුද්ගලයන් රිමාන්ඩ් බන්ධනාගාරගත කිරීම පූර්වයෙන්ම නිශ්චය කළ’ (Default) ක්‍රියාපටිපාටියක් ලෙස නීතිගත කරනු ලබයි.

පුද්ගලයෙකු රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කළ හැකි උපරිම කාලසීමාව වසරක් වන්නේ ඔහු රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කළ දින සිට මිස, අත්අඩංගුවට ගත් දින සිට නොවේ. මෙයින් අදහස් කරන්නේ පුද්ගලයෙකු රඳවා තබා ගැනීමේ නියෝගයක් යටතේ වසරක කාලයක් රඳවා තබා ගත හැකි අතර, ඉන් පසුව තවත් වසරක කාලයක් රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කළ හැකි බවයි.

රැඳවුම් භාරයේ සිටින මුළු කාලය “අත්අඩංගුවට ගත් දින සිට වසර දෙකක කාලයකට නොවැඩි විය යුතුය” යනුවෙන් යෝජිත නීතියේ සඳහන් වගන්තිය මගින් පෙන්නුම් කරන්නේ, රජය විසින් වසර දෙකක රැඳවුම් කාලයක් කලින්ම තීරණය කර ඇති බවයි. මහේස්ත්‍රාත්වරයාගේ මැදිහත්වීම ඇතුළත් කර ඇත්තේ අධිකරණ අධීක්ෂණයක් පවතින බවට මායාවක් ඇති කිරීමට පමණි, මන්ද එහිදී මහේස්ත්‍රාත්වරයාගේ අභිමතය පරිදි තීරණ ගැනීමේ බලය දැඩි ලෙස සීමා කර ඇති බැවිනි.

විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය අහෝසි කිරීමටත්, ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) සහ මූලික වශයෙන් අන්තර්ජාල වාරණ නීතියක් වන අන්තර්ජාල සුරක්ෂිතතාව පිළිබඳ පනත අවලංගු කිරීමටත් ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක පොරොන්දු විය. එහෙත්, ඒ වෙනුවට ඔහු සහ ඔහුගේ රජය උත්සාහ කරමින් සිටින්නේ ජනාධිපතිවරයාගේ බලතල තවදුරටත් පුළුල් කිරීමට සහ ‘සංවරණ හා තුලන’ රහිත විධායකයක් සාමාන්‍යකරණය කිරීමටයි. යෝජිත නව නීතිය මගින් සිදුවන්නේ එයයි.

යම් සංවිධානයක් මෙම නීතිය යටතේ වරදක් ලෙස සැලකෙන ක්‍රියාවක නිරත වන බවට හෝ “ශ්‍රී ලංකාවේ හෝ වෙනත් ඕනෑම රටක ජාතික ආරක්ෂාවට හානි වන අයුරින් නීති විරෝධී ලෙස ක්‍රියා කරන බවට” විශ්වාස කිරීමට “සාධාරණ හේතු” පවතින්නේ නම්, එම සංවිධානය තහනම් කිරීමට PSTB මගින් ජනාධිපතිවරයාට බලය පවරා ඇත.

මෙම තහනම් කිරීම මගින් සාමාජිකයන් බඳවා ගැනීම, රැස්වීම් සහ වැඩසටහන් පැවැත්වීම, ගිවිසුම්වලට එළඹීම, බැංකු ගිණුම් භාවිත කිරීම, අරමුදල් රැස් කිරීම හෝ ප්‍රදාන ලබා ගැනීම වැනි කටයුතු වළක්වනු ලබයි. එමෙන්ම, සංවිධානය වෙනුවෙන් පෙනී සිටිමින් කරනු ලබන බලපෑම් කිරීම්  සහ මතවාදීව දිනාගැනීමේ කටයුතු ද මෙයින් තහනම් කෙරෙන අතර, සංවිධානයට පනවා ඇති තහනම ඉවත් කරන ලෙස ඉල්ලා කරනු ලබන බලපෑම් පවා මෙයට ඇතුළත් විය හැකි බව අර්ථකථනය කළ හැකිය.

ත්‍රස්ත විරෝධී පනත් කෙටුම්පත තුළ මෙම නියෝගය වසරක කාලයක් සඳහා නිකුත් කළ හැකි වූ අතර, වාර ගණන පිළිබඳ සීමාවකින් තොරව එය වසරින් වසර දීර්ඝ කිරීමේ හැකියාව පැවතුණි. කෙසේ වෙතත්, PTSB මගින් ජනාධිපතිවරයාගේ බලය පාලනය කිරීමට උත්සාහ කරන බව පෙන්වීමට පවා කටයුතු කර නැති අතර ඒ සඳහා කිසිදු මූලික කාලසීමාවක් පනවා නොමැත. සංවිධානයක් තහනම් කිරීම සඳහා හෝ අවම වශයෙන් එම තහනම අලුත් කිරීමේදී සාක්ෂි ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා වූ විනිවිදභාවයකින් යුත් ක්‍රියාවලියක් හෝ නිර්ණායකයක් මෙහි දක්වා නැත. මෙම තීරණයට එරෙහිව අභියාචනය ඉදිරිපත් කළ යුත්තේ ද අධිකරණ ක්‍රියාවලියක් හරහා නොව, එම සංවිධානය තහනම් කළ පුද්ගලයා වන ජනාධිපතිවරයාටම වීම විශේෂත්වයකි.

යෝජිත පනත යටතේ, යම් පුද්ගලයෙකු ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාවක් සිදු කර ඇති බවට හෝ එය සිදු කිරීමට සූදානම් වන බවට විශ්වාස කිරීමට සාධාරණ හේතු පවතින්නේ නම්, නියෝජ්‍ය පොලිස්පති තනතුරට නොඅඩු පොලිස් නිලධාරියෙකු විසින් කරනු ලබන ඉල්ලීමක් මත මහේස්ත්‍රාත්වරයෙකුට ‘සීමා කිරීමේ නියෝග’ නිකුත් කළ හැකිය. මෙම සීමාවන්ට පදිංචි නිවසින් බැහැරට යාම තහනම් කිරීම, ශ්‍රී ලංකාව තුළ සංචාරය කිරීම තහනම් කිරීම සහ පදිංචි ස්ථානය සහ රැකියා ස්ථානය අතර සාමාන්‍ය ගමන් මාර්ගයෙන් බැහැරව ගමන් කිරීම තහනම් කිරීම ඇතුළත් වේ.

නියෝගය නිකුත් කර සතියක් ඇතුළත, “අදාළ නියෝගය අවලංගු කළ යුතුද නැතහොත් වෙනස් කළ යුතුද යන්න තීරණය කිරීමට මහේස්ත්‍රාත්වරයාට ඉඩ සැලසීම සඳහා” අදාළ පුද්ගලයාගෙන් ප්‍රකාශයක් ලබා ගැනීමට පොලිස් නිලධාරියා බැඳී සිටී. මෙයින් පැහැදිලිවම පෙනී යන්නේ එහි අවශ්‍යතාවය පිළිබඳ ප්‍රමාණවත් විමර්ශනයකින් තොරව මූලික නියෝගය නිකුත් කළ හැකි බවයි. මෙම නියෝගය සෑම මසකම සමාලෝචනය කෙරෙන අතර උපරිම වශයෙන් මාස හයක් දක්වා දීර්ඝ කළ හැකිය. ඓතිහාසික වශයෙන්, මෙවැනි සීමා කිරීමේ නියෝගවලට යටත් වූ පුද්ගලයන්ට එරෙහිව චෝදනා ගොනු කර ඇත්තේ ඉතා කලාතුරකින් වුවද, එම නියෝග ඔවුන්ගේ ජීවිතයට විනාශකාරී බලපෑමක් එල්ල කරනු ඇත.

ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්වරයාට (ATB පනත් කෙටුම්පතේ ජනාධිපතිවරයාට සහ CTB පනත් කෙටුම්පතේ අමාත්‍යවරයාට බලය පවරා තිබූ ආකාරයට ප්‍රතිවිරුද්ධව), මෙම පනත යටතේ වරදක් සිදු කිරීමට යොදා ගන්නා බවට සාධාරණ සැකයක් පවතින ‘ඕනෑම පොදු ස්ථානයක් හෝ වෙනත් ස්ථානයක් තහනම් ස්ථානයක්’ ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කළ හැකිය. එම නියෝගය පැය 72ක් සඳහා වලංගු වන අතර, එය දීර්ඝ කිරීම සඳහා මහේස්ත්‍රාත් නියෝගයක් අවශ්‍ය වේ. මෙම නියෝගය බලාත්මකව පැවතිය හැකි උපරිම කාල සීමාවක් පනවා නොමැත.

යෝජිත නීතිය මගින්, පුද්ගලයෙකු නීතිපතිවරයා විසින් නිකුත් කරන ලද නිශ්චිත පාඨයක් භාවිත කරමින් ප්‍රසිද්ධියේ කනගාටුව ප්‍රකාශ කිරීමට සහ සමාව අයැදීමට වැනි කොන්දේසිවලට එකඟ වන්නේ නම්, මහාධිකරණයේ අනුමැතිය ඇතිව නීතිමය කටයුතු කල් දැමීමට හෝ නඩු පැවරීම වසර 20කට නොවැඩි කාලයකට අත්හිටුවීමට නීතිපතිවරයාට බලය පවරයි. පුද්ගලයන් වරදකරු වුවත් නැතත්, ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත යටතේ මෙන් දශක ගණනාවක් තිස්සේ ඇදෙන නඩු කටයුතුවලින් බේරීම සඳහා වරද පිළිගැනීමට මෙහිදී පෙළඹිය හැකිය.

PSTB යටතේ නීතිපතිවරයා අධිකරණ බලය මෙහෙයවන අතර, එමගින් විනිසුරුවරයාගේ බලය හෑල්ලු වේ. මෙහිදී සාක්ෂි පිළිබඳ ස්වාධීන පරීක්ෂාවක් කිරීමට හෝ පනවා ඇති කොන්දේසිවල අවශ්‍යතාවය සහ සමානුපාතික බව ඇගයීමට විනිසුරුවරයාට බලයක් පවරා නැති අතර, ඔහුට කිරීමට සිදු වන්නේ නීතිපතිවරයා විසින් තීරණය කරන ලද එකඟතාව අනුමත කිරීම පමණි.

අම්බිකා සත්කුනනාදන්

The post රජය ත්‍රස්තවාදයෙන් ආරක්ෂා කිරීමේ පනත් කෙටුම්පත – ‘පද්ධති වෙනසක’ බොරු මුහුණු appeared first on විවරණ.